Những bad cop trong Sở Cảnh sát Toronto

Đầu tháng 2 năm 2026, Toronto của Canada bị đánh thức bởi một vụ bê bối cảnh sát chưa từng có trong lịch sử hiện đại của thành phố. Sự việc này làm lung lay niềm tin công chúng, phơi bày những lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống thực thi pháp luật, và đặt ra những câu hỏi cấp bách về cách tội phạm có tổ chức có thể xâm nhập chính những cơ quan được giao nhiệm vụ ngăn chặn chúng.

Một cuộc khủng hoảng bùng nổ 

Khi các lãnh đạo cao cấp của lực lượng cảnh sát bước ra trước hàng loạt máy thu hình tại trụ sở Cảnh sát Vùng York (York Regional Police/YRP) vào ngày 5 tháng 2 năm 2026, người ta thấy ngay mức độ nghiêm trọng của sự kiện. 

Mặc áo chống đạn, với vẻ mặt nghiêm trọng và sự thể hiện đoàn kết hiếm thấy giữa các lực lượng cảnh sát, các lãnh đạo của Cảnh sát vùng York và Sở Cảnh sát Toronto ((Toronto Police Service/TPS) đã đưa ra những tiết lộ gây tổn hại nhất từng xảy ra đối với lực lượng cảnh sát tại thành phố lớn nhất Canada.

Bảy cảnh sát viên Toronto đang tại chức và một cựu cảnh sát viên đã bị truy tố hình sự. Hai cảnh sát viên khác bị đình chỉ công tác. Tổng cộng có hơn 170 cáo buộc đã được đưa ra, liên quan đến gần hai chục thường dân cùng các thành viên trong lực lượng cảnh sát. Đó là những cáo buộc kinh hoàng: truy cập trái phép kho dữ liệu cảnh sát, làm lộ thông tin cá nhân mật, nhận hối lộ, buôn bán ma túy, trộm cắp giấy tờ tùy thân, cản trở công lý—và nghiêm trọng nhất là tham gia vào âm mưu sát hại một viên chức quản lý trại giam cao cấp của tỉnh bang Ontario.

Cuộc điều tra kéo dài bảy tháng, được đặt tên là Project South, do Cảnh sát Vùng York dẫn đầu nhưng có sự tham gia của hàng trăm điều tra viên từ Sở Cảnh sát Toronto, Cảnh sát Tỉnh bang Ontario (Ontario Provincial Police/OPP), Cơ quan Cải huấn Ontario (Correctional Services Ontario/CSO), cùng các công tố viên liên bang và tỉnh bang. Khi chiến dịch được công bố công khai, các giới chức mô tả đây là một trong những cuộc điều tra tham nhũng phức tạp và nghiêm trọng nhất trong lịch sử ngành cảnh sát Toronto.

Cảnh sát trưởng Toronto Myron Demkiw gọi đây là một “khoảnh khắc đau đớn và đầy bất ổn.” Cảnh sát trưởng Vùng York Jim MacSween thì thẳng thắn hơn: những cáo buộc này là “gây chấn động và hoàn toàn không thể chấp nhận.”

Với nhiều người dân Toronto, tin tức này giống như một vết nứt lớn- một sự đổ vỡ nữa trong quan hệ vốn đã căng thẳng giữa cảnh sát và công chúng sau nhiều năm tranh luận về trách nhiệm giải trình, việc sử dụng dữ liệu cá nhân và cải cách hệ thống.

Project South

Project South không khởi đầu như một cuộc điều tra tham nhũng. Nó bắt đầu bằng một mối đe dọa.

Vào tháng 6 năm 2025, cảnh sát cho hay họ khám phá một âm mưu sát hại một viên chức quản lý cao cấp đang làm việc tại Trung tâm Giam giữ Toronto South. Trong vòng 36 giờ, một người đàn ông mang mặt nạ cùng hai thiếu niên bị cáo buộc đã theo dõi ngôi nhà của viên chức này tại Markham. Ngày 20 tháng 6, các đoạn video từ camera an ninh và trực thăng cảnh sát ghi lại một cảnh tượng như trong phim: Ba người đàn ông đeo mặt nạ, võ trang súng ngắn đã nạp đạn, lén lút tiến đến ngôi nhà của viên chức cao cấp này với nhiệm vụ của họ là ám sát ông ta. Nhưng khi họ tiếp cận ngôi nhà, họ đã lao thẳng vào…một chiếc xe cảnh sát đậu sẵn. Sau đó, Almar Heath, 28 tuổi, và hai thanh thiếu niên đã nhanh chóng bị bắt giữ. Heath bị cáo buộc âm mưu giết người, cùng nhiều tội danh khác.

Nhưng những gì các điều tra viên phát giác sau đó đã biến một sự việc tưởng như riêng lẻ thành một cuộc điều tra sâu rộng về tham nhũng trong nội bộ lực lượng cảnh sát.

Theo cảnh sát, một trong những nghi phạm chính- Timothy Barnhardt, cảnh sát viên 19 năm thâm niên của TPS – đã truy cập trái phép vào kho dữ liệu cảnh sát. Mục đích việc truy cập này, theo cáo buộc, là để tìm địa chỉ nhà của viên chức trại giam và cung cấp chi tiết đó cho Brian Da Costa, người mà cảnh sát buộc tội buôn bán ma túy và có liên hệ với các mạng lưới tội phạm quốc tế. 

Phó Cảnh sát trưởng Ryan Hogan của Cảnh sát Vùng York nhấn mạnh rằng các điều tra viên không tìm thấy “bất kỳ bằng chứng nào” cho thấy viên chức trại giam bị mưu sát có liên hệ với tội phạm. Ngược lại, họ tin rằng ông này bị nhắm đến chính vì đã làm việc một cách liêm chính và hiệu quả-một chi tiết đáng lo ngại cho thấy chính sự chính trực có thể đã trở thành nguyên nhân dẫn đến hành động trả thù.

Một mạng lưới, không phải chỉ một con sâu 

Khi lần theo dấu vết của thông tin bị tiết lộ, các điều tra viên thấy một mô hình đáng báo động lộ dần.

Những lần truy cập trái phép kho dữ liệu. Những địa chỉ được chia sẻ cho các đầu mối tội phạm. Và những địa điểm sau đó trở thành hiện trường của các vụ nổ súng, tống tiền và cướp bóc. Điều ban đầu trông giống như hành vi của một cảnh sát viên đơn độc đã mở rộng thành, theo cáo buộc của cảnh sát, một mạng lưới phối hợp giữa nhiều cảnh sát viên đang tại chức, một cựu cảnh sát, và các nhân vật trong thế giới tội phạm hoạt động khắp miền nam Ontario.

Cảnh sát cho rằng hành động của Barnhardt không phải là cá biệt. Trong suốt cuộc điều tra, bảy cảnh sát viên đang phục vụ-từ những người trẻ mới vào nghề đến các cảnh sát viên và cấp chỉ huy – trung sĩ, thâm niên với hàng chục năm kinh nghiệm- đã bị truy tố. Các tội danh bao gồm lạm dụng chức vụ, âm mưu phạm tội, nhận hối lộ, buôn bán ma túy và cản trở công lý.

Tổng cộng, những viên chức cảnh sát bị truy tố này có khoảng 100 năm phục vụ trong lực lượng cảnh sát Toronto.

Trung sĩ Robert Black, 42 tuổi: bị cáo buộc liên quan đến việc bảo vệ các cửa hàng cần sa bất hợp pháp.

Cảnh sát viên John Madeley Jr., 29 tuổi, và cựu Cảnh sát viên John Madeley Sr., 55 tuổi: bị cáo buộc rò rỉ thông tin cho tội phạm.

Trung sĩ Carl Grellette, 49 tuổi: bị cáo buộc buôn bán ma túy và hối lộ.

Cảnh sát viên Saurabjit Bedi, 38 tuổi: bị cáo buộc liên kết với hoạt động của Da Costa.

Cảnh sát viên Derek McCormick, 57 tuổi: bị cáo buộc đánh cắp giấy tờ cá nhân như giấy phép lái xe, thẻ sức khỏe và thông hành từ sở cảnh sát.

Cảnh sát viên Elias Mouawad, 24 tuổi: Một nhân viên cảnh sát trẻ bị cuốn vào sự vụ.

Một chi tiết đặc biệt gây chú ý là cả hai cha con-John Madeley Sr. và John Madeley Jr.-đã truy cập và phát tán trái phép thông tin mật của cảnh sát, đã cho thấy tham nhũng, khi đã ăn sâu, có thể vượt qua cả ranh giới thế hệ và nghề nghiệp.

Ngoài danh sách kể trên còn có hai nhân viên cảnh sát Toronto khác đã bị đình chỉ công tác nhưng chưa bị truy tố hình sự. Cảnh sát cho biết cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.

Từ kho dữ liệu đến những vụ nổ súng

Trọng tâm của Project South là một cáo buộc rùng mình: các cảnh sát viên, những người được giao quyền tiếp cận thông tin cá nhân quan trọng, đã lạm dụng quyền đó để tạo điều kiện cho tội phạm bạo lực.

Các điều tra viên cho rằng thông tin mật thu được từ những lần truy tìm trái phép, bao gồm địa chỉ nhà riêng, đã được chuyển cho các mạng lưới tội phạm. Những địa chỉ này, theo cảnh sát, sau đó trở thành mục tiêu của các vụ nổ súng và hành vi bạo lực khác.

Một trong những người bị cáo buộc nhận thông tin là Kayjean Doman, 23 tuổi, ở Innisfil, theo cảnh sát là người có liên quan đến tám vụ nổ súng trên khắp miền nam Ontario. Đến mùa thu năm 2025, Doman đã phải đối mặt với các cáo buộc liên quan đến các vụ nổ súng ở Vaughan, Brampton và London, bao gồm những vụ tấn công nhằm vào các bất động sản có liên quan đến Alexander Vinogradsky, một ông trùm trong ngành tow truck (Vinogradsky đã bị bắn chết hồi tháng 3 năm 2024).

Khi nhà báo đến thăm các căn nhà bị bắn ở Vaughan vào đầu tháng 2 năm 2026, các lỗ đạn vẫn còn hằn rõ trên tường. Những người hàng xóm bày tỏ sự sững sờ khi biết rằng các cảnh sát viên bị cáo buộc có liên quan đến chuỗi sự kiện này.

“Vậy để tôi hiểu cho rõ,” một người hàng xóm hỏi, “là cảnh sát đã nói cho người khác biết để họ bắn vào các ngôi nhà này?”

Đối với các nhà điều tra, những cáo buộc này chạm đến cốt lõi của an toàn cộng đồng. Các lãnh đạo cảnh sát liên tục nhấn mạnh rằng khi thông tin mật bị lạm dụng, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc vi phạm quyền riêng tư, mà có thể liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người.

Tội phạm có tổ chức và sức cám dỗ của tham nhũng

Project South cũng hé lộ mối quan hệ ngày càng phức tạp giữa tội phạm có tổ chức và những điểm yếu trong hệ thống thực thi pháp luật.

Cảnh sát cáo buộc rằng một số cảnh sát viên đã nhận hối lộ để bảo kê cho các cửa hàng cần sa bất hợp pháp tránh bị kiểm tra và xử phạt. Những người khác bị cho là trực tiếp tham gia vào hoạt động buôn bán ma túy, cả cocaine và phân phối cần sa quy mô lớn. Khi Brian Da Costa bị bắt vào tháng 1 năm 2026, cảnh sát đã thu giữ 169 pound cần sa và một cân Anh fentanyl, mà họ tin là sẽ được xuất sang châu Âu.

Sở Cảnh sát Toronto (Toronto Police Service – TPS) là cơ quan thực thi pháp luật chính cho Thành phố Toronto. TPS chịu trách nhiệm giữ an toàn cho cộng đồng thông qua việc thực thi luật pháp, duy trì trật tự công cộng, ứng phó khẩn cấp và hợp tác với các cộng đồng dân cư để phòng ngừa tội phạm. TPS làm việc với các quy định luật pháp liên quan đến Thành phố Toronto, Luật Giao thông Đường bộ và các quy định của tỉnh bang Ontario. 

TPS bao gồm khoảng 7,600 thành viên toàn thời gian và bán thời gian, gồm cảnh sát viên, điều tra viên, nhân viên phản ứng cộng đồng, nhân viên thông tin liên lạc, nhân viên tòa án, chuyên gia dân sự và đội ngũ hỗ trợ. Bộ máy này vận hành nhằm bảo đảm an ninh, trật tự và quyền lợi của người dân trong một đô thị đa dạng và đông dân nhất Canada. 

Sở Cảnh sát Toronto có lịch sử lâu đời, được thành lập vào năm 1834, chỉ sau lực lượng cảnh sát thành phố Boston và trước cả New York- đem lại danh hiệu là một trong những lực lượng cảnh sát đô thị liên tục hoạt động lâu đời nhất trên thế giới. Ban đầu, khi thành phố vẫn còn là thị trấn York, lực lượng này chỉ có một số nhỏ cảnh sát viên toàn thời gian được trả lương, lo việc tuần tra và tuần cảnh. 

TPS hoạt động dưới sự giám sát của Hội đồng Dịch vụ Cảnh sát Toronto (Toronto Police Services Board/TPSB), một cơ quan dân sự gồm bảy thành viên. TPSB này xác định mục tiêu, chính sách, ngân sách và ưu tiên chiến lược của lực lượng cảnh sát, và có quyền tuyển chọn, bổ nhiệm và giám sát Cảnh sát trưởng và các Phó Cảnh sát trưởng. Tuy nhiên, các hoạt động hàng ngày và quyết định chuyên môn là của Cảnh sát trưởng. 

Ngoài các nhiệm vụ tuần tra và điều tra hình sự, TPS cũng có nhiều đơn vị chuyên như Emergency Task Force (EFT) phản ứng khẩn cấp, kiểu như SWAT của cảnh sát Mỹ), Đội cảnh khuyển, Đội Kỵ binh, Đơn vị Thủy đoàn và Đội Phản ứng An toàn Cộng đồng, phục vụ cho các mảng công việc từ chống khủng bố đến kiểm soát đám đông. 

TPS cũng tham gia nhiều chương trình cộng đồng như Youth in Policing Initiative (YIPI) nhằm củng cố quan hệ với thanh thiếu niên và phát triển kỹ năng sống, từng được triển khai sau một giai đoạn bạo lực súng đạn nhằm xây dựng lòng tin giữa cảnh sát và những khu vực ưu tiên.

Cảnh sát Vùng York mô tả Da Costa là một “nhân vật then chốt” có liên hệ tội phạm quốc tế-một chi tiết cho thấy tham nhũng ở cấp địa phương có thể mang hệ quả toàn cầu.

Cuộc điều tra cũng phát giác các cáo buộc trộm cắp ngay trong các cơ sở cảnh sát. Cảnh sát viên Derek McCormick bị cáo buộc đánh cắp nhiều giấy tờ tùy thân, bao gồm bằng lái xe, thẻ y tế và thông hành—những vật có thể được sử dụng cho gian lận, đánh cắp danh tính và các hoạt động phạm pháp khác.

Tổng cộng, cảnh sát đã thu giữ khoảng 600,000 đô la tiền mặt và bốn khẩu súng bất hợp pháp trong cuộc điều tra.

Đối với giới chức thực thi pháp luật, những phát giác này minh chứng cho điều mà Cảnh sát trưởng MacSween gọi là bản chất “ăn mòn, phá hoại từ bên trong” của tội phạm có tổ chức- một thế lực không chỉ tìm cách tránh né, mà còn tìm cách thao túng chính cảnh sát.

Một cú đánh vào niềm tin và lãnh đạo

Sự vụ này là cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng nhất trong suốt 35 năm sự nghiệp của Cảnh sát trưởng Toronto Myron Demkiw.

“Điều này làm rung chuyển tận nền tảng niềm tin mà người dân đặt vào tổ chức cảnh sát,” ông Demkiw thừa nhận trong buổi họp báo.

Ông nhấn mạnh rằng chính cuộc điều tra này là minh chứng cho trách nhiệm của ngành- bằng chứng rằng các cảnh sát viên sẵn sàng theo đuổi sự thật “dù nó dẫn đến đâu,” kể cả trong chính hàng ngũ của mình. Tuy nhiên, nhiều nhà phê bình và người dân vẫn đặt câu hỏi: làm thế nào những hành vi như vậy có thể diễn ra trong thời gian dài mà không bị phát giác?

Demkiw xác nhận rằng bốn trong số bảy cảnh sát viên bị truy tố đã bị cho nghỉ không lương, và các biện pháp kỷ luật bổ sung đang được xem xét. Ông cũng cho biết đã yêu cầu vị Tổng thanh tra về cảnh sát (inspector general of policing) của Tỉnh bang tiến hành một cuộc kiểm tra độc lập về cách cảnh sát truy cập cơ sở dữ liệu- một bước nhằm khôi phục niềm tin của công chúng vào việc bảo mật thông tin.

Hội đồng Cảnh sát Toronto cũng lên tiếng, gọi các cáo buộc là vấn đề “gây quan ngại nghiêm trọng cho công chúng” và chính thức yêu cầu một cuộc rà soát toàn diện từ bên ngoài, bao gồm tuyển dụng, sàng lọc, giám sát và các cơ chế trách nhiệm.

Phản ứng chính trị: cải cách nhưng không cắt giảm

Các nhà lãnh đạo chính trị đã phản ứng nhanh chóng, dù với những trọng tâm khác nhau.

Bà Olivia Chow, Thị trưởng thành phố Toronto nói rằng niềm tin của người dân vào cảnh sát là “vô cùng quan trọng” và nhấn mạnh rằng Cảnh sát trưởng Demkiw phải giành lại niềm tin đó thông qua cải cách hệ thống và sự minh bạch. Bà xác nhận rằng vụ bê bối sẽ không ảnh hưởng đến kế hoạch tăng ngân sách cảnh sát thêm 93 triệu đô la, vốn đã được đàm phán trước đó nhằm giải quyết tình trạng thiếu nhân lực.

Thủ hiến Ontario Doug Ford gọi các cáo buộc là “rất, rất đáng lo ngại,” nhưng kêu gọi công chúng không nên mất niềm tin vào toàn bộ lực lượng cảnh sát.

“Trong bất kỳ tổ chức nào cũng có một vài ‘con sâu làm rầu nồi canh’,” Ford nói, nhấn mạnh rằng tòa án, chứ không phải các buổi họp báo, sẽ là nơi quyết định tội trạng.

Cách diễn đạt quen thuộc này đã vấp phải sự chỉ trích từ một số nhà hoạt động cộng đồng, những người cho rằng cần phải nhìn nhận các điểm yếu mang tính hệ thống, chứ không chỉ quy trách nhiệm cho cá nhân.

Cái giá của tham nhũng vượt xa phòng xử án

Trong khi các thủ tục tố tụng sẽ quyết định số phận pháp lý của những người bị truy tố, Project South đã để lại những hệ quả lâu dài.

Đối với viên chức trại giam bị mưu sát và gia đình ông ta, cuộc điều tra cho thấy họ đã tiến gần đến một thảm kịch chết người như thế nào. Đối với những cư dân sống trong các khu phố từng xảy ra nổ súng, sư việc đặt ra câu hỏi đáng sợ: liệu bạo lực có được tạo điều kiện bởi chính những người được giao nhiệm vụ ngăn chặn nó hay không.

Đối với các cảnh sát viên đang làm việc chân chính, vụ bê bối đã phủ một bóng đen lên một nghề nghiệp vốn phụ thuộc rất nhiều vào tính chính danh trong mắt công chúng. Chủ tịch Hiệp hội Cảnh sát Toronto Clayton Campbell, trong một phản ứng hiếm hoi và cứng rắn, đã công khai tách mình khỏi các cảnh sát viên bị cáo buộc.

“Tôi rất lo ngại về những cáo buộc này,” Campbell nói, đồng thời kêu gọi công chúng không nên đánh giá hơn 8.000 thành viên của lực lượng cảnh sát dựa trên hành động của một vài cá nhân. 

Tuy nhiên, niềm tin—một khi đã bị tổn hại—không dễ gì phục hồi.

Giờ đây, Project South được xem là một thời điểm quan trọng đối với ngành thực thi pháp luật hiện đại của Canada.

Sự vụ  đặt ra những câu hỏi cấp bách:

Các kho dữ liệu cảnh sát an toàn đến mức nào?

Việc kiểm tra và giám sát các cảnh sát viên được tuyển dụng hữu hiệu đến mức nào?

Hiện có những biện pháp nào để phát giác tham nhũng trước khi nó leo thang thành bạo lực?

Quan trọng hơn hết, nó buộc xã hội phải đối mặt với một thực tế khó chịu: những tổ chức được xây dựng để bảo vệ pháp luật không hề miễn nhiễm trước ảnh hưởng của tội phạm.

Như Cảnh sát trưởng MacSween đã nói với công chúng, tham nhũng “không có chỗ đứng trong ngành cảnh sát.” Nhưng thách thức hiện nay đối với Toronto, và với các lực lượng cảnh sát trên khắp cả nước, không chỉ là nói ra điều đó, mà là chứng minh nó bằng hành động.

Cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn. Sẽ có các phiên tòa. Đã có những hứa hẹn cải cách.

Sau Project South, thách thức lớn nhất đối với TPS không chỉ là trừng phạt các cá nhân bị cáo buộc, mà là chứng minh rằng “To Serve and Protect” không phải là một khẩu hiệu. Nó chỉ có ý nghĩa nếu được thể hiện bằng các hệ thống giám sát chặt chẽ hơn, trách nhiệm rõ ràng hơn, và một cam kết thực chất rằng quyền lực cảnh sát hiện hữu để phục vụ cộng đồng, chứ không phải để phản bội họ.

Điều vẫn chưa rõ là sẽ mất bao lâu để niềm tin của công chúng được khôi phục, và liệu những bài học từ Project South có dẫn đến sự thay đổi bền vững, hay chỉ trở thành thêm một chương nữa trong vòng lặp quen thuộc của bê bối, chấn động và cải cách chậm chạp.

Peel Regional Police say three of its members have been suspended following bombshell allegations about alleged corruption within the Toronto Police Service.

In a statement to CTV News, a spokesperson for Peel police said none of its officers have been charged criminally, unlike the several Toronto cops who were previously identified as suspects.

“To protect the integrity of their investigation, we will not be providing additional comment,” Const. Tyler Bell-Morena said in an email.

Đỗ Quân 

(tổng hợp từ CBC, CTVNews, Toronto Star)