Thử bàn giải Nobel Hòa bình 2026

Tuần nầy, ủy ban Nobel của Thụy điển và Nobel Hòa bình của Na uy sẽ công bố và trao giải cho những khôi nguyên Nobel năm 2026.
Nếu bạn đọc bài này vào thứ Tư, ngày số báo này phát hành, bạn có ba ngày để lo lắng
Nếu bạn đọc bài này vào Chúa nhựt, khỏi lo. Chuyện xong rồi.
Nó như vầy nè.

Theo lịch trình đã được đưa ra, giải Nobel đầu tiên – Sinh lý hay Y học được công bố bữa thứ Hai, 5 tháng 10.
Sau đó, lần lượt đến các giải khác.
Tới thứ Sáu, 9 tháng 10, sẽ là giải Nobel Hòa bình.
Hồi Tháng 4, Ủy ban Nobel Na Uy cho hay tới ngày đó đã có 287 ứng viên được đề cử, với 208 cá nhân và 79 tổ chức. Nguyên tắc của họ là không tiết lộ danh tính của bất kỳ ai trước khi giải thưởng được trao, cũng như trong 50 năm sau đó.
Ai cũng biết ông Tổng thống Huê kỳ mê cái giải nầy lắm. Ổng đã không giấu diếm sự thèm thuồng của ổng, rất nhiều lần so bì, than thở, trách móc. Ổng than mình đã “kết thúc” được 8 cuộc chiến tranh, đã được không biết bao nhiêu nguyên thủ quốc gia lẫn người có uy tín, đề cử, mà Hội đồng Nobel Hòa bình Na uy ngó lơ. Ổng thèm tới mức khi bà María Corina Machado, lãnh đạo phe đối lập Venezuela – vừa thương hại, vừa muốn lấy lòng, đã “tặng” cái mề-đai Nobel Hòa bình của bả, Trump đã vội vã chìa cả hai tay ra chộp, mặc dầu Ủy ban Nobel Hòa bình đã nói (lớn) rằng dứt khoát giải vẫn là của bà Machado.
Năm nay, Trump cũng có tên trong danh sách đề cử. (Theo thông tin trên mạng thì nhiều người đề cử với tư cách cá nhơn lắm, nhưng chỉ có hai người, Dân biểu Huê kỳ Claudia Tenney và Dân biểu Lithuania Ignas Vėgėlė, công khai tuyên bố là họ đã họ đề cử Trump. Về phía các lãnh đạo (danh giá và uy tín) quốc tế xác nhận đã đề cử Trump cũng nhiều. Tỷ như lãnh tụ… Căm bốt, Do thái và Hồi quốc).
Cái đáng lo là theo những thông tin không được kiểm chứng, trong danh sách được đề cử Nobel Hòa bình năm nay cũng có tên ông Mark Carney, vị thủ tướng “mới nổi” của Canada luôn. Nói là thông tin không được kiểm chứng vì Ủy ban nầy rất kín miệng, và hổng có ai đứng ra xác nhận việc mình đã đề cử ông Cartney).
(Ký Gà nói là không kiểm chứng bởi đâu có gì để căn cứ vô đó mà kiểm chứng. Nguyên tắc của Ủy ban Hòa bình Na uy là không tiết lộ danh tánh của bất kỳ ai trước khi giải thưởng được trao, cũng như trong 50 năm sau đó.
Ủy ban nầy cho hay: “Trong một số trường hợp nhứt định, tên của các ứng viên xuất hiện trên truyền thông thời những thông tin này có thể bắt nguồn từ những người tuyên bố đã đưa ra đề cử, hoặc chỉ là sự suy đoán đơn thuần về việc ai có thể là ứng viên tiềm năng.”)
Chuyện tới đó chưa căng.
Bây giờ mới tới chỗ căng.
Đó là xác xuất đoạt giải Nobel của ông Cartney được đánh giá là cao hơn của ông Trump.
Cái này hổng phải Ký Gà tung fake news nghen. Hãng thông tấn quốc tế AP (fake news, theo Trump) và các báo uy tín (cũng theo Trump cũng là fake news luôn) đều đưa tin đó.
Ký giả Rob Gillies của hãng thông tấn The Associated Press (AP) viết như vầy:
“…Nếu suy đoán của một số nhà giao dịch trên thị trường dự đoán cùng các người ngưỡng mộ nổi tiếng là đúng, Thủ tướng Canada có thể khép lại năm nay với Giải Nobel Hòa bình và danh hiệu Nhân vật của Năm của tạp chí Time.
Carney đã nhanh chóng trở thành ứng cử viên sáng giá nhất vào Thứ Hai cho Giải Nobel Hòa bình 2026 trên Kalshi, một thị trường dự đoán có trụ sở tại Mỹ, khi các nhà giao dịch đánh giá cơ hội của ông ở mức 14%…
Tờ National Post (báo Canada) thì viết:
“…theo thông tin từ những người tham gia đặt cược trên Kalshi, website thị trường dự đoán phổ biến của Mỹ.
Tính đến chiều Thứ Hai, nhà lãnh đạo 61 tuổi đã trở thành một trong những ứng cử viên sáng giá được xướng tên chiến thắng vào ngày 9 tháng 10 với khoảng 9% cơ hội. Ông chỉ xếp sau Phòng Ứng phó Khẩn cấp (ERRs) cung cấp viện trợ cho Sudan đang bị xâu xé bởi nội chiến (14%), Tổ chức Thầy thuốc Không Biên giới (11%) và nhà hoạt động vì quyền trẻ em Ukraine Mykola Kuleba cùng sáng kiến Save Ukraine của ông (10%).
Trước đó trong ngày, Carney là ứng viên hàng đầu với 14%, theo báo cáo của Covers.com.
… Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã để mất vinh dự năm 2025 vào tay lãnh đạo phe đối lập Venezuela María Corina Machado (người sau đó đã dành tặng giải thưởng cho ông), chỉ được niêm yết với 1% cơ hội.”

Lỡ mà Carney được giải Nobel Hòa bình năm nay…
Bài của nhà báo AP, sau khi nói Trump từng than vãn hồi tháng 7: “lý ra, hơn ai hết, tui đã phải thắng giải nầy”, đã dẫn lời ông Daniel Béland, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Montreal: “Tổng thống Trump sẽ nổi tam bành là cái chắc. Nếu chuyện nầy xảy ra, tui rất muốn làm một con ruồi (đậu) trên tường Phòng Bầu dục để coi nét mặt của Tổng thống khi ổng biết tin.”
Giáo sư Béland chỉ nói tới cảm xúc của Trump, nhưng một ông giáo sư khác nói tới phản ứng của Trump sau đó. Ông Nelson Wiseman, giáo sư danh dự tại Đại học Toronto, nói với ký giả Rob Gillies rằng bất cứ ai đoạt giải năm nay cũng sẽ làm cho Trump “không vui”, nhưng: “Nếu Carney được, nó sẽ khiến mối quan hệ với Canada trở nên gập ghình hơn hiện tại.”
Khỏi nói, mọi người đều biết rằng Trump từng “nói với các nhà lãnh đạo Canada” rằng hãy “fall in line”, tức là nhập vô hàng ngũ những nước ngậm miệng xếp ve chấp nhận “lịnh” (và thuế) của Trump, nếu không sẽ phải đối mặt với những hậu quả “TỆ HƠN NHIỀU” so với các mức thuế hiện hành’, nhà báo Gilles viết như vậy.
Tờ báo nầy tới tay bạn ngày thứ Tư 7 tháng 10. Ủy ban Nobel Hòa bình công bố giải ngày 9 tháng 10.
Nhưng đừng lo. Cả hai ông sẽ rớt hết.
Ký tui rờ mu rùa A.I. (tức là trí tuệ nhơn tạo, cái mà Trump muốn đổi tên thành S.I. – siêu trí tuệ). Chúng đều kết luận Carney và Trump đều sẽ không đoạt giải.
Ký tui đặt cho ba chú Gemini, Chat GPT và Grok cùng một câu hỏi: “Theo bạn, ông Mark Carney và ông Donald Trump, có ai sẽ được trao giải Nobel Hòa bình năm nay hay không. Nếu không thì là ai? Phân tích và giải thích tại sao với căn cứ.”
Cả ba đều trả lời rất lòng thòng, có lẽ tại cách tui đặt câu hỏi làm chúng sợ bị tui chê dốt. Để khỏi làm mất thời giờ của bạn đọc và trang của Thời Báo, Ký tui biểu chúng tóm tắt.
Chú ChatGPT tóm lại như vầy:
“Danh sách những người được giới quan sát Nobel nhắc đến năm nay không chỉ có Trump và Carney. Haakon Gjerløw, quyền giám đốc Peace Research Institute Oslo, còn nêu Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), nhà hoạt động bảo vệ trẻ em Ukraine Mykola Kuleba, Save the Children, mạng lưới Emergency Response Rooms ở Sudan, Committee to Protect Journalists, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC).
Điều này rất quan trọng, bởi nó cho thấy cuộc tranh luận năm nay có thể không thực sự là “Trump hay Carney”. Có thể Ủy ban sẽ chọn một cá nhân hoặc tổ chức gắn trực tiếp hơn với hòa giải, nhân quyền, luật pháp quốc tế hoặc hợp tác xuyên quốc gia.”
Và chính Gjerløw đưa ra một khả năng khá thú vị: ISS là biểu tượng hiếm hoi của sự hợp tác quốc tế lâu dài giữa các quốc gia vốn có những bất đồng sâu sắc.”
Chú Grok làm gọn hơn:
Tóm tắt ngắn:
Mark Carney và Donald Trump đều khó được trao Nobel Hòa bình 2026.
Trump xác suất rất thấp vì xung đột Iran + tranh cãi. Carney chỉ có buzz tạm thời nhờ đối đầu Trump, nhưng không đủ tiêu chí hòa bình thực chất.
Ứng viên khả năng cao hơn: Sudan’s Emergency Response Rooms (mạng lưới tình nguyện cứu trợ nội chiến Sudan – đang dẫn đầu nhiều dự đoán),
Mykola Kuleba + Save the Children (bảo vệ trẻ em trong chiến tranh),
MSF, ICC/ICJ, hoặc thậm chí Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).
Chú Gemini nói:
Khả năng ông Donald Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney nhận giải Nobel Hòa bình là rất thấp.
Tóm tắt lý do và các ứng viên thực tế:
Donald Trump: Đường lối đơn phương, gây sức ép thương mại và căng thẳng địa chính trị đi ngược lại tiêu chí truyền thống của Ủy ban Nobel về thúc đẩy hợp tác đa phương.
Mark Carney: Sự nổi bật của ông chủ yếu đến từ tranh chấp thương mại và lập trường cứng rắn đối đầu với Mỹ, chưa đáp ứng tiêu chí cốt lõi về chấm dứt xung đột hay bảo vệ quyền con người. Danh sách đề cử cũng đã đóng từ đầu năm.
Các ứng viên sáng giá hơn: Ủy ban Nobel Na Uy có xu hướng tôn vinh các tổ chức nhân đạo hoặc cơ quan pháp lý quốc tế:
1.Mạng lưới Phòng Cấp Cứu Sudan (ERRs): Tình nguyện viên dũng cảm cứu trợ người dân giữa cuộc khủng hoảng nhân đạo khốc liệt tại Sudan.
2.Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) / Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC): Thúc đẩy trật tự thế giới dựa trên luật pháp quốc tế.
3.Các tổ chức bảo vệ trẻ em vùng chiến sự: Như Save the Children hay Save Ukraine.
Vậy là chuyện nếu Carney được, Trump hụt, Nobel hòa bình, Canada sẽ lãnh đòn thù (như hồi nào giờ, hễ hổng vui là quay qua Canada bộp một cái) coi như ổn.

… và nhơn vật năm 2026
của TIME
Theo báo chí, kỳ nầy xác suất ông thủ tướng Canada trở thành Nhơn vật của Năm (Person of the Year, viết gọn là PoY) 2026 là rất lớn.
Ổng đã nằm trong danh sách 100 nhơn vật có ảnh hưởng nhứt thế giới năm 2026 của báo TIME rồi.
TIME xài lời của bà Lagarde, Chủ tịch Ngân hàng trung ương Âu châu để giới thiệu ông Thủ tướng Canada: “Được mệnh danh là “George Clooney của giới tài chính”, vị cựu thống đốc ngân hàng trung ương với phong thái ngôi sao này nay lại tiếp tục thu hút mọi ánh nhìn trên cương vị thủ tướng. Ông Mark Carney bắt đầu nổi danh khắp toàn cầu trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 khi cùng một nhóm cộng sự tài năng và đầy tham vọng thiết lập nên khung pháp lý định hình cũng như củng cố nền tài chính – ngân hàng trong nhiều thập niên sau đó. Sau thời gian lèo lái ngân hàng trung ương quê nhà Canada, ông trở thành người ngoại quốc đầu tiên đảm nhiệm vị trí Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), đồng thời thể hiện bản lĩnh khi thẳng thắn chỉ ra những hệ lụy của Brexit đối với Vương quốc Anh. Với bài phát biểu nổi tiếng về “bi kịch của tầm nhìn” (tragedy of the horizon) năm 2015, ông cũng là lãnh đạo ngân hàng trung ương đầu tiên nhận diện các rủi ro của biến đổi khí hậu đối với sự ổn định tài chính. Từ khi nhậm chức Thủ tướng Canada vào năm ngoái, ông là người tiên phong khái niệm hóa điểm giới hạn của chủ nghĩa đa phương vốn định hình thế giới suốt nhiều thập niên qua. Tôi tin tưởng rằng giờ đây ông sẽ tái thiết cơ chế hợp tác giữa các quốc gia chung chí hướng vì lợi ích chung của toàn cầu.”
Bài báo của ký giả hãng AP viết rằng ông Carney đang là lựa chọn thứ hai trên các thị trường dự đoán lớn cho danh hiệu PoY 2026 của TIME. Ổng đứng hàng thứ 2, sau Thị trưởng New York Zohran Mamdani.
Với ông Trump, danh hiệu PoY có thể nay không còn hấp dẫn (lắm) với ổng nữa, nhưng nếu mà nó lọt vô tay ông Carney thì bảo đảm sẽ là chuyện chẳng lành.
(Nói thêm: Ông Trump đã là PoY của TIME một lần, hồi năm 2016. Cũng cần nói thêm: Nếu là người khác, lý do mà TIME công bố khi chọn ổng làm PoY sẽ không dễ chịu. Họ chơi chữ, kêu ổng là President of the Divided States of America – Tổng thống của các tiểu bang bị chia rẽ, một danh hiệu quá chánh xác nhưng cũng quá mỉa mai chua chát. MIME chơi chữ vì nước Mỹ trước Trump là Hiệp chúng quốc (United), với ổng nay nó thành Divided. Nhưng với Trump thì hổng sao, miễn là lên bìa báo TIME.
Năm 2017, Trump nói TIME đã “mời ổng làm PoY thêm một lần nữa nhưng ổng chê vì mất thời giờ cho phỏng vấn và chụp hình. (Báo TIME nói làm gì có chuyện đó!)
Trump đã từng phịa ra những bức chơn dung của chính ổng “được đăng trên bìa báo TIME số tháng ra ngày 1 tháng Ba năm 2009”. Ổng cho phóng đại bức hình nầy mang treo tùm lum ở nhiều golf club và resort của ổng cho tới khi báo Washington Post phát giác hồi năm 2017 và Time xác nhận họ hổng có số báo nầy, chí có số ra ngày 2 tháng Ba, và số đó là về nữ tài tử Kate Winslet.)
Giáo sư Scott Galloway của Đại học New York bảo đảm ông Carney chắc chắn sẽ giành chiến thắng và gọi ông là “nhà lãnh đạo mà châu Âu đã tìm kiếm trong 20 năm qua.”
“Tôi tin chắc rằng Nhân vật của Năm của Time đã được quyết định và đó sẽ là Mark Carney,” ông Galloway nói.
Trong chương trình podcast của Galloway, nhà báo Fareed Zakaria cho biết Thủ tướng Carney đang giành được sự khâm phục ở nước ngoài và đã mang lại cho các quốc gia đang phải đối mặt với một nước Mỹ khó lường hơn “một ngôn ngữ và một con đường” để xây dựng các liên minh mới thay vì chỉ đơn thuần uốn mình theo Washington.
Về vụ nầy, bạn đọc phải chờ ít lâu.
TIME sẽ công bố người chiến thắng vào ngày 10 tháng 12.

Ký Gà