Chai giấy

Hơn một thế kỷ qua, nhiều công ty đã thử và gặp nhiều khó khăn trong việc giải quyết một vấn đề hết sức phức tạp: Làm thế nào để chế tạo ra một loại chai bằng giấy không bị ngấm nước và giữ cho mùi vị được tinh khiết.

Nay một số công ty nói rằng họ đang tiến gần đến mục tiêu đó hơn bao giờ hết trong khi xu hướng không sử dụng đồ dùng làm bằng nhựa ngày càng gia tăng trong nỗ lực giảm bớt sự thiệt hại môi trường thiên nhiên do nhựa gây ra.

Diageo, Pernod Ricard và Procter & Gamble nằm trong số nhiều công ty đang thử nghiệm thiết kế chai giấy mà họ tin rằng có thể giúp thương hiệu của họ nổi bật trên kệ ở các cửa hàng, thu hút những khách hàng quan tâm về sự tác hại của nhựa và muốn cắt giảm lượng khí thải carbon liên quan đến thủy tinh.

Nhưng việc dùng giấy để chứa chất lỏng từ lâu vốn là một thử thách đầy khó khăn. Các chai giấy được thử nghiệm cho đến nay đều cần có một lớp nhựa tráng ở bên trong để ngăn chất lỏng rò rỉ ra ngoài. Các công ty cũng phải đối diện với nhiều vấn đề khác nữa, như việc giữ nguyên hương vị và không để đồ uống có ga bị mất vị.

Lý do thúc đẩy các công ty đua nhau thử nghiệm chế tạo các chai giấy là vì hiện nay giấy đang ngày càng được nhiều người ủng hộ như là vật liệu để thay thế cho loại bao bì nhựa, và nhiều công ty đã sử dụng giấy để gói đựng kẹo sô cô la, kem, kẹo cao su và bánh chips.

Thực tế thì cho tới nay vẫn chưa có loại chai nào hoàn toàn bằng giấy trên thị trường và các giám đốc cho biết chi phí để làm chai giấy hiện còn khá cao. Tuy nhiên, một số công ty đã có bán loại chai một phần làm bằng giấy, nhưng đây là loại chai được thiết kế thành hai phần trong đó vỏ ngoài là giấy và bên trong là một túi nhựa riêng biệt.

Các nhà bảo vệ môi trường đã có nêu nghi vấn về giá trị của việc thay thế bao bì nhựa bằng giấy. Bởi vì sản xuất giấy đòi hỏi sử dụng một lượng lớn hóa chất, năng lượng và nước, và muốn làm giấy thì phải đốn cây phá rừng. Chai giấy lót bên trong bằng nhựa hoặc tráng bằng những chất khác có thể gây khó khăn cho việc tái chế. Và nếu giấy được đưa ra ngoài bãi rác, nó có thể thải ra khí methane trong quá trình phân hủy, và không phải tất cả khí đó đều được giữ lại mà phần lớn thoát ra ngoài bầu không khí gây ra ô nhiễm.

Mặc dù chưa biết có thành công hay không nhưng các công ty sản xuất vẫn tiếp tục theo đuổi kế hoạch đã đề ra. Mục tiêu của nỗ lực nói trên là một chai giấy dễ tái chế, tránh sử dụng nhựa làm từ nhiên liệu hóa thạch và cuối cùng là tăng doanh số bán hàng.

Công ty sản xuất bia Carlsberg của Đan Mạch cho biết nghiên cứu của họ cho thấy chai giấy có thể thu hút thêm khách hàng phụ nữ, và tạo được uy tín với thành phần khá giả trong xã hội. Công ty Pepsi cho biết chai giấy có thể giúp họ quảng cáo và gây được tin tưởng từ khách hàng đối với các sản phẩm làm từ nguyên liệu thiên nhiên như sinh tố và nước trái cây. Công ty L’Oréal cho rằng sử dụng lọ đựng bằng giấy có thể giúp sản phẩm kem dưỡng da của họ nổi bật hơn so với những thương hiệu khác khi nằm trên kệ ở các cửa tiệm.

Các công ty khác cũng thấy được tiềm năng của chai giấy tại các trận đấu thể thao nơi mà các chai lọ thủy tinh bị cấm.

Ước muốn để làm ra một loại chai bằng giấy không phải mới đây mà đã có từ một thế kỷ trước. Vào thập niên 1920 đã có một nữ doanh nhân ở New York là bà Lydia B. Koch được cấp bằng sáng chế cho một loại chai giấy được làm từ hai mảnh giấy dày hai lớp được dán xen kẽ vào nhau. Bà Koch huy động vốn được $1 triệu từ các nhà đầu tư sau khi hứa rằng công ty Reinforced Paper Bottle Corp. của bà đã nhận được nhiều đơn đặt hàng, trong số khách hàng có Liên Xô đặt làm những hộp giấy để gói trứng cá caviar và chính phủ Trung Quốc đặt mua những chai bình đựng nước.

Mọi chuyện vỡ lở sau khi bà Koch bị truy tố tội gian lận sau khi tổng chưởng lý thành phố New York phát hiện ra rằng công việc kinh doanh chai giấy của bà chỉ kiếm được có $857 trong suốt 16 năm.

Kể từ đó đến nay, nhiều công ty đã thử tìm cách sản xuất chai giấy nhưng không mấy thành công. Hộp đựng sữa tươi bằng giấy xuất hiện vào thập niên 1930 và nay vẫn còn phổ biến ở Hoa Kỳ nhưng có một lớp lót bằng nhựa hoặc nhôm và không có hình dạng của cái chai. Loại chai giấy ghép bằng hai mảnh hiện đang được bán để đựng rượu vang, rượu mạnh và nước không đủ cứng và kín để đựng đồ uống có ga và người tiêu dùng trước khi cho vào thùng tái chế phải cắt đôi ra để tách giấy ra khỏi lớp lót mỏng bằng nhựa.

Công ty Paboco của Đan Mạch – hiện đang nhận thiết kế chai cho những công ty lớn như Proctor & Gamble và Coca Cola và có thể coi là công ty đi đầu trong việc chế tạo chai giấy – đã phải mất nhiều năm nghiên cứu để chế tạo ra một loại vỏ giấy nguyên khối chắc và mịn. Vấn đề khó khăn mà công ty đang phải đối diện là loại khuôn sử dụng để tạo hình chai. Hiện công ty đang tạm sử dụng loại khuôn xốp sau khi phát hiện ra rằng loại khuôn rắn để lại bề mặt của chai phồng rộp chứ không trơn láng vì trong quá trình sấy khô giấy, hơi nước trong giấy đã không thể thoát ra ngoài.

Tìm được vật liệu tốt nhất để có thể đựng được các chất lỏng khác nhau trong chai là một thử thách khác. Công ty Paboco đã sử dụng vật liệu HDPE – loại nhựa dùng trong các hộp đựng sữa tươi – tráng bên trong chai của họ nhưng cho biết vật liệu này không giữ được độ sủi bọt tốt cho đồ uống có ga vì không thể giữ lại được chất carbon dioxide. Vật liệu PEF– một loại nhựa sinh học – mang lại kết quả tốt cho độ sủi bọt của bia của công ty Carlsberg, nhưng vật liệu này đắt tiền và cho đến nay vẫn chưa được phổ biến rộng rãi.

Và nắp chai vẫn chưa thể làm được bằng giấy. Công ty Paboco hứa là sẽ sử dụng nắp giấy vào năm 2023, nhưng nay đã quá thời hạn mà vẫn chưa làm được như lời hứa. Trở ngại ở đây là chất liệu giấy phồng lên trong điều kiện ẩm ướt, nghĩa là nắp giấy sau khi phồng sẽ không vừa khít với cổ chai. Các công ty sản xuất khác vẫn sử dụng nắp truyền thống hoặc sử dụng giấy bạc dán kín lại và khi uống thì bóc ra.

Mặc dù vẫn còn gặp nhiều thử thách, công ty sản xuất rượu mạnh Diageo vẫn cho tiến hành một số dự án với các chai rượu bằng giấy. Công ty thấy chai giấy là hướng đi tương lai và cũng là phương cách để bớt sử dụng thủy tinh hơn mà không làm giảm đi khía cạnh sang trọng của thương hiệu.

Công ty đang có kế hoạch tung ra thị trường loại chai giấy mini cho rượu Baileys trong năm nay để thay thế một số chai nhựa của thương hiệu rượu này. Loại chai giấy này có lớp lót nhựa chiếm khoảng 10% trọng lượng của chai, được đúc khô bằng kỹ thuật sử dụng ít năng lượng hơn và không cần nước.

Ngược lại, loại chai giấy cho rượu whisky Johnnie Walker mà Diageo hứa ra mắt vào năm 2021 thì đến nay vẫn chưa thấy xuất hiện trên kệ ở các cửa tiệm. Loại chai này có lớp lót mỏng làm từ nhựa sinh học. Vấn đề khó khăn là phải bảo đảm chai không ảnh hưởng đến hương vị của rượu whisky, giữ thời hạn sử dụng kéo dài ít nhất một năm và bảo đảm chai có thể chịu được được thời tiết nóng.

Rượu whisky là loại chất lỏng rất phức tạp và để có thể đựng được trong chai giấy mà hương vị không biến đổi sau một thời gian là một thử thách rất lớn. Tuy nhiên khó khăn nào rồi cũng có thể được giải quyết, vấn đề là thời gian.

Hiên nay, những loại chén, đĩa, ống hút làm bằng giấy ngày càng được sử dụng nhiều hơn. Các loại chai giấy để đựng thức uống và những sản phẩm khác rồi đây cũng sẽ được phổ biến do xu hướng người ta ngày càng có ý thức hơn và quan tâm đến việc bảo vệ môi trường.

Huy Lâm