Đi bộ và đạp xe

Trong mấy năm gần đây, sự lo ngại về tình trạng các căn bệnh tâm lý của trẻ em ngày càng tăng cao và cùng lúc thì tỷ lệ sinh sản giảm mạnh ở tại nước Mỹ khiến chính phủ và các chuyên gia về chính sách đã cho tổ chức nhiều cuộc thảo luận nghiêm túc bàn về các chính sách liên quan tới gia đình. Các chương trình về trợ cấp chăm sóc trẻ em, chương trình chăm sóc thai sản và các phúc lợi liên quan đến hôn nhân và gia đình là những điều rất đáng được quan tâm. 

Tuy nhiên, bên cạnh đó, ở một lĩnh vực hoàn toàn khác nhưng rất thiết thực cũng cần tới sự quan tâm và thậm chí hành động từ chính phủ có thể sẽ giúp ích rất nhiều cho các bậc cha mẹ ngày nay và điều này gần như hoàn toàn mang tính cách địa phương – liên quan đến đường xá, thảm cỏ và vạch sơn dành cho lối đi bộ băng qua đường. Hiện đang có một số ý kiến cho rằng các thành phố và thị trấn ở Mỹ cần phải định hướng lại cho việc xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng để cho trẻ em có thể đi bộ và đạp xe ở quanh các khu xóm một cách dễ dàng và an toàn.

Đa số người dân Mỹ hiện sống ở các khu vực ngoại ô. Kể từ cuối thập niên 1950, việc xây dựng nhà ở ở Mỹ có xu hướng phát triển ra vùng ngoại ô. Và các khu ngoại ô này được xây dựng và phát triển cùng lúc với sự phát triển của việc sản xuất xe hơi, và do đó đường xá ở vùng ngoại ô nước Mỹ được xây dựng thích hợp và thuận tiện cho người lái xe hơn là cho người đi bộ hay người đi xe đạp. Các vùng ngoại ô thường được thiết kế với đường sá rộng và lô đất xây nhà lớn, do đó nếu phải xây thêm làn đường đi bộ và đi xe đạp sẽ rất tốn kém với một ngân sách có giới hạn.

Kế đến là sự phối hợp giữa các thành phố lại khá rời rạc. Các khu vực ngoại ô thường được tạo thành từ nhiều thành phố nhỏ với các ưu tiên quy hoạch và phát triển riêng. Thiếu sự phối hợp giữa các thành phố này đưa đến tình trạng khó khăn cho việc tạo ra một mạng lưới kết nối đường đi bộ và đường dành cho xe đạp đủ an toàn để phục vụ cho toàn bộ khu vực ngoại ô.

Kết quả là các trẻ em ngày nay lệ thuộc vào chiếc xe hơi nhiều hơn so với các thế hệ trước đây, và điều này khiến tuổi thơ của các em có sức khoẻ kém hơn và các sinh hoạt ít vui hơn, và công việc chăm sóc con cái của các cha mẹ mệt nhọc hơn. Năm 1969, cứ 10 học sinh ở Mỹ thì có hơn bốn em là đi bộ hoặc đạp xe đến trường. Theo kết quả cuộc khảo sát gần đây nhất về vấn đề phương tiện di chuyển của các gia đình trên toàn quốc Hoa Kỳ của Bộ Giao thông Liên bang, được thực hiện năm 2017, cho thấy con số đó giảm xuống chỉ còn một phần mười.

Trong khi người Mỹ ngày nay nói chung ở mọi lứa tuổi ít hoạt động thể chất hơn so với những năm trước, mức giảm sút lớn nhất là ở thanh thiếu niên và việc đi bộ. Một cuộc nghiên cứu về việc vận động tay chân của đại học Boise State đã tổng hợp các số liệu thu gom từ các thiết bị đếm bước chân được đeo trên tay như loại thiết bị Fitbits cho thấy trung bình các thanh thiếu niên ngày nay đi bộ mỗi tuần 5 dặm ít hơn so với các thanh thiếu niên sống trong thập niên 1990.

Ở trong nhà nhiều hơn và khi ra ngoài thì có có tài xế đưa đi đây đi đó rõ ràng là điều không tốt cho sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần của trẻ em. Kết quả nhiều cuộc nghiên cứu cho thấy trẻ em sống ở những khu xóm có điều kiện để đi bộ nhiều hơn sẽ ít bị tình trạng béo phì hơn, một phần là vì khi sinh hoạt ở ngoài trời nhiều hơn, các em có nhiều cơ hội để chơi các môn thể thao như bóng rổ, hay các trò chơi như đuổi bắt. Các nhà nghiên cứu sử dụng số liệu từ một nghiên cứu quy mô về trẻ em vào thập niên 1990 thấy rằng khi còn nhỏ nếu ít vận động hơn có thể có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim cao hơn khi đến tuổi trưởng thành. Đặc biệt hơn nữa, cuộc nghiên cứu chỉ ra cho thấy tầm quan trọng của các hoạt động thể chất ở cường độ nhẹ, như đi bộ chẳng hạn.

Ở trong nhà quá nhiều thậm chí có thể còn gây tổn hại nhiều hơn tới sức khỏe tinh thần của những người trẻ. Tình trạng căn bệnh về lo lắng ở trẻ em hiện đang ở mức cao kỷ lục, và các tổ chức bác sĩ nhi khoa và chính phủ Hoa Kỳ mới đây đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về sức khỏe tinh thần ở trẻ em và các thanh thiếu niên. Một nghiên cứu nhi khoa năm 2023 cho thấy nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng gia tăng rối loạn tâm thần là do cơ hội để cho trẻ em và thanh thiếu niên được tự do vui chơi, chạy nhảy, đùa giỡn và tham gia vào các sinh hoạt không có sự giám sát và kiểm soát trực tiếp từ người lớn đã bị giảm sút trong mấy thập niên qua. Các nhà nghiên cứu của trường Đại học Y khoa Buffalo đưa ra ý kiến rằng việc đi bộ tập thể dục có thể làm giảm phản ứng xấu của tim mạch do căng thẳng gây ra, và một nghiên cứu ở Úc cho biết việc đi bộ và đạp xe đến trường mang lại kết quả tốt liên quan đến sức khỏe tâm lý của trẻ em.

Trẻ em ngày nay đi bộ bên ngoài ít hơn so với các thế hệ trước đây. Công việc bận rộn và nỗi lo sợ về sự an toàn của phụ huynh là một phần lý do, nhưng một lý do khác nữa là các khu vực ngoại ô ở Mỹ được xây dựng trong khoảng 30 năm qua không thích hợp cho người đi bộ và đi xe đạp dễ dàng hơn so với các khu xóm cũ được xây dựng trước đó. Việc xây dựng để tạo điều kiện dễ dàng cho người đi bộ là mối quan tâm chủ yếu của người dân sống ở trung tâm những thành phố lớn, là những người thích lối sống tập trung để có thể đi bộ từ nhà đến các quán nước, các cửa hàng tạp hóa hoặc viện bảo tàng.

Tuy nhiên, để có thể dễ dàng đi bộ ở các khu vực ngoại ô lại là vấn đề quan trọng hơn nhiều. Nó đòi hỏi phải xây dựng lề đường để đi bộ, làn đường dành cho xe đạp, sân chơi và lối đi băng qua đường mà các trẻ em có thể sử dụng một cách an toàn. Điều đòi hỏi này có thể thực hiện được ở Mỹ là vì nhiều nơi khác trên thế giới đã làm. Các nhà nghiên cứu đã trưng ra bằng chứng thu thập trong nhiều thập niên từ Hoa Kỳ và Châu Âu về các phương thức hiệu quả nhất để ổn định xe cộ giao thông, biến lề đường thành nơi đi bộ an toàn và kết hợp công viên và sân chơi với các khu thương mại và khu dân cư.

Đương nhiên, việc xây dựng cơ sở hạ tầng thích hợp cho sinh hoạt của các trẻ em cũng có cái giá của nó. Mới đây, tại một số khu vực ngoại ô gần thủ đô Washington, một số cha mẹ ở đây vận động để xây dựng một lề đường tại một khu phố và nay các trẻ em ở đây có thể đi bộ tới trường. Một số cư dân trong vùng đã chống đối cho rằng việc xây dựng nói trên sẽ làm hại tới một số cây cối, và thậm chí có người còn lập luận rằng các em nhỏ như vậy thì không nên tự đi bộ đến trường một mình. Những người này không hiểu rằng các trẻ em ở Mỹ trước đây và nhiều nơi khác trên thế giới hiện nay vẫn tự đi bộ tới trường.

Các em nên được quyền để tự đi bộ tới trường. Các em nên được tự do để đạp xe tới cửa tiệm ở góc phố với các anh chị em trong nhà hoặc bạn bè và được tự do chơi đùa trong các khu xóm một cách an toàn. Có thế thì nước Mỹ trong tương lai mới trở thành một xã hội khoẻ mạnh và thân thiện hơn.

Huy Lâm