Cuộc chiến chống điện thoại trong nhà trường: Không phải học sinh phản ứng mạnh nhất!

Bạn có để ý thấy rằng hình ảnh của những đứa trẻ trong độ tuổi tiểu học chạy nhảy chơi đùa sau giờ học ngày cảng giảm đi mà thay váo đó là những mái đầu cắm cúi- chúi vào thì đúng hơn, những cái điện thoại nhỏ xíu trên tay.

Bạn có để ý thấy rằng những đứa trẻ đó ở nhà cũng để phone lên bàn học, thậm chí cả bàn ăn, lâu lâu lại liếc mắt vào sau những tiếng kêu tính tong hoặc bíp nho nhỏ rồi vội vàng chụp lấy, bấm bấm quẹt quẹt. 

Bạn có để ý thấy rằng những đứa trẻ đó cũng vẫn rủ nhau ra công viên, ra sân chơi. Nhưng chúng không nói chuyện với nhau bằng miệng nữa mà bằng những ngón tay, trong lúc đầu chúi vào màn hình của điện thoại.

Nhưng không phải chỉ có sau giờ học hoặc ở nhà.

Một cô giáo dạy môn Toán cho lớp 9 tại trường trung học Thousand Islands Secondary School, thành phố Brockville, Ontario, Canada đã cho học sinh làm một bài tập toán lấy số liệu từ một thí nghiệm.

Cô giáo này đã bảo các học sinh của mình mở thông báo nhắc (notification) trong điện thoại của các em trong giờ học. Sau đó, các em dùng số liệu này để lập một biểu đồ. 

Chỉ trong vòng một giờ, 20 học sinh của lớp nhận được 190 thông báo nhắc. Phần lớn các thông báo này đến từ ứng dụng Snapchat, từ bạn của các em, những người vào giờ đó đáng lẽ ra phải tập trung vào việc học. 

Có chừng 5 học sinh không có một tin nhắn (message) nào.

Thí nghiệm tại trường Thousand Island Secondary School cho thấy mức độ ảnh hưởng của điện thoại thông minh và các ứng dụng trong điện thoại đến mức nào đối với việc tập trung của học sinh trong giờ học. 

Bill Loshaw, người được Học khu Upper Canada District phân công trông coi trường Thousand Island Secondary School nói rằng với kết quả của cuộc thí nghiệm trong lớp học này, từ nay các thầy cô của trường sẽ “thực thi nghiêm ngặt việc ‘sử dụng các thiết bị điện tử cá nhân trong lớp học và chính sách của trường’ của Học khu, trong đó quy định rõ rằng các thiết bị chỉ được sử dụng cho mục đích giáo dục, theo quyết định của người dạy.”

Cuộc thí nghiệm vừa kể diễn ra ba tháng trước ngày Ontario công bố quy định mới liên quan đên điện thoai di động ở các trường trung tiểu học của tỉnh bang này.

Gọi là mới vì cách đây vài ba năm Ontario cũng đã có quy định tương tự, nhưng nhẹ hơn và hầu như không được bao nhiêu nơi tuân thủ.

Hôm Chủ nhật tuần trước, ông Stephen Lecce, Bộ trưởng Giáo dục Ontario họp báo công bố những quy định mới sẽ được áp dụng tại các trường học trong tỉnh bang từ đầu niên khóa tới (2024-2025), nhắm vào điện thoại di động và thuốc lá điện tử (vaping). 

Như tựa đề, bài này chỉ nói đến điện thoại di động.

Theo đó, các lớp học sẽ bắt đầu với việc cất điện thoại đi. Học sinh từ mẫu giáo đến lớp 6 sẽ được yêu cầu phải tắt hay để điện thoại ở trạng thái “im lặng” (silent) và khuất tầm mắt (out of sight) trong suốt ngày học, trừ khi được thầy cô giáo cho phép. Học sinh từ Lớp 7 đến Lớp 12 sẽ không được phép sử dụng điện thoại di động trong giờ học trừ khi có có sự cho phép rõ ràng của thầy cô giáo. 

Các trang mạng truyền thông xã hội (mass social media, như Facebook, Tiktok, WhatsApp, Snapchat, Instagrams…) sẽ bị xóa khỏi tất cả các mạng và thiết bị của trường học. 

Tất cả những người sử dụng các thiết bị hoặc Wi fi của nhà trường sẽ bị cấm vào các mạng xã hội trong ngày học. (Lệnh cấm không thể áp dụng cho những học sinh có gói dữ liệu (data package) trên điện thoại của chính họ).

Trong các sổ liên lạc (report card) của học sinh sẽ có thêm nhận xét về mức độ mất tập trung của học sinh trong lớp. 

Theo bộ Giáo dục Ontario, các biện pháp này nhằm giữ cho học sinh tập trung vào việc học bằng cách loại trừ xao lãng. 

Học sinh không tuân hành các quy định sẽ bị tịch thu điện thoại “tức khắc”.

Lệnh cấm không chỉ bao gồm điện thoại di động mà cả các thiết bị di động (mobile devices) khác như máy tính bảng (tablet), máy tính xách tay (laptop, và đồng hồ thông minh (smart watch).

Khi công bố biện pháp mới tại cuộc họp báo, ông Bộ trưởng Lecce nói rằng tất cả các phụ huynh và giáo viên mà ông đã gặp đều bày tỏ sự lo ngại về việc học sinh bị điện thoại di động làm mất tập trung, xao lãng việc học.  Ông nói ngành giáo dục sẽ cần phải “mạnh bạo, toàn diện và hành động khẩn cấp tức khắc.”

Có lẽ đây là một trong (số ít) những chủ trương của đảng Bảo thủ cầm quyền ở Ontario được ủng hộ nhất.

Ngày hôm sau buổi họp báo của ông Bộ trưởng Giáo dục Ontario, Thủ hiến Ontario, ông Doug Ford cũng hỉ hả không kém khi dùng kết quả của cuộc thăm dò phụ huynh mà tỉnh bang đã nhờ công ty Campaign Research thực hiện tháng 4 vừa qua để củng cố phát biểu của ông Lece. Ford nói ông đã thấy con số phụ huynh đã ủng hộ việc cấm (cell phone) là “những con số đáng kinh ngạc, những con số mà tôi đã thấy, với việc các bậc phụ huynh ủng hộ lệnh cấm vì họ muốn con mình đến trường và học tập, không sử dụng mạng xã hội và nghịch nghịch điện thoại di động trong giờ học”.

Ông Doug Ford nói thêm ngày hôm sau rằng ở bên ngoài lớp học, học sinh muốn làm gì thì làm vì họ có đủ mọi thứ quyền, “Nhưng trong khi anh đang học, anh phải học.” Ông dặn các học sinh rằng “Các giáo viên muốn bọn trẻ chú ý, chỉ đơn giản như vậy… Không có gì phức tạp lắm: Đừng sử dụng điện thoại.”

Hai tỉnh bang khác của Canada là Quebec và British Columbia cũng đã hành động tương tự nhằm cấm sử dụng điện thoại di động trong lớp, nhưng ông Lecce cho biết Ontario sẽ là nơi đầu tiên chặn tất cả các mạng truyền thông xã hội (social media platforms) trên mạng internet và thiết bị của trường học.

Lệnh cấm sẽ được thực thi như thế nào?

Lệnh mới của tỉnh bang Ontario sẽ giao việc thực thi cho giáo viên và trường học, với các chính sách được áp dụng để gửi thông tin lại cho phụ huynh, gồm cả thông qua phiếu điểm.

Thủ hiến Ford cho biết hôm thứ Hai: “Hiệu trưởng và các giáo viên điều hành trường học và rõ ràng họ rất có trách nhiệm và sẽ phải chịu trách nhiệm”, đồng thời cho biết ông đã thấy những con số cho thấy sự ủng hộ rộng rãi.

Bộ trưởng Lecce, cũng đã gửi thư đến gia đình các học sinh để giải thích và lệnh cấm và kêu gọi phụ huynh đồng hành với nhà trường. Thư viết: “Chúng tôi nhận thấy rằng một số phụ huynh muốn giao tiếp với con mình trong trường và các chính sách được liệt kê ở trên sẽ vẫn cho phép điều đó trong thời gian không có giờ giảng dạy hoặc khi nhà giáo dục cho phép. Khi nói đến điện thoại di động, chính sách của Ontario là: không thấy thì không lưu tâm đến (out of sight out of mind)”, vì vậy “chúng tôi yêu cầu sự hỗ trợ và hợp tác của quý vị để tổ chức các cuộc trò chuyện tại nhà về những kỳ vọng mới cũng như tầm quan trọng của việc tôn trọng nhân viên nhà trường và các quy tắc khi chúng ta bước vào tháng 9”. 

CANADA KHÔNG PHẢI LÀ NƠI ĐẦU TIÊN

Ontario, Quebec, British Columbia, nói chung là các khu vực học đường ở Canada, không phải là những nơi đầu tiên có những quy định liên quan đến điện thoại di động trong học đường. 

Trung Quốc đã bắt đầu cấm điện thoại di động trong phòng học từ năm 2021, Trung Quốc nhằm “bảo vệ thị lực của giới trẻ, cải thiện khả năng tập trung và ngăn ngừa chứng nghiện Internet”. 

Lệnh cấm cell phone cũng đã được ban hành ở Ý. 

Một bài báo gần đây của New York Times cho hay theo một báo cáo từ cơ quan giáo dục và văn hóa của Liên Hiệp quốc gần như cứ 4 quốc gia thì có một hiện có luật hoặc chính sách cấm hoặc hạn chế học sinh sử dụng điện thoại di động trong trường học.

Nhiều nơi ở Hoa Kỳ đã làm việc này, và hành động mạnh hơn.

Năm ngoái, Ron DeSantis, thống đốc Florida, đã ký luật cấm học sinh sử dụng điện thoại di động trong giờ học và hạn chế sử dụng TikTok trong trường học; DeSantis lại vừa mới thông qua luật cấm trẻ em dưới 14 tuổi sở hữu danh khoản trên các nền tảng truyền thông xã hội. Đầu tháng này, Thống đốc tiểu bang Indiana, đã ký luật yêu cầu các khu học chánh thực hiện chính sách cấm điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị khác trong lớp học, có một số trường hợp ngoại lệ. Năm ngoái, Utah đã kiện TikTok và Meta vì gây nghiện và có hại cho trẻ em, đồng thời thông qua luật thắt chặt các yêu cầu xác minh độ tuổi và sự đồng ý của phụ huynh đối với các danh khoản trên mạng xã hội; gần đây hơn, thống đốc tiểu bang Utah, đã kêu gọi các hiệu trưởng và thành viên hội đồng nhà trường trên toàn tiểu bang loại bỏ điện thoại di động trong giờ học. Ít nhất ba tiểu bang khác đã đưa ra luật yêu cầu hoặc khuyến khích các trường học trở thành nơi không có điện thoại (phone free).

Tại các khu vực trên khắp thế giới là những nơi hạn chế sử dụng điện thoại di động ở trường học, cả sức khỏe và thành tích học tập của học sinh đều được cải thiện.

Chờ đến tháng 9 xem sao 

Quy định hồi 2019 của tỉnh bang Ontario, do không phải là một sắc lệnh toàn tỉnh và cho phép các hội đồng học khu phải tự quyết định cách áp dụng như thế nào, nên cho đến nhiều năm sau, nhiều hội đồng vẫn chưa thực hiện chính sách cấm điện thoại di động.

Chính phủ Ontario nói một số hội đồng đã thực hiện các chính sách nhanh chóng, trong khi những hội đồng khác thì không. Theo tỉnh bang, kết quả là sự chắp vá của các quy định khác nhau trên khắp Ontario.

Khi được hỏi liệu tỉnh bang đã có quy định cấm điện thoại di động hay chưa, phát ngôn viên của Học khu Toronto (Toronto District School Board- TDSB)– mạng lưới trường học lớn nhất Ontario – cho biết các giới chức sẽ cần xem xét chi tiết kế hoạch của tỉnh bang.

Colleen Russell-Rawlins, Giám đốc Giáo dục của TDSB, cho biết trong một email gửi tới phụ huynh rằng Học khu đã lên kế hoạch tham khảo học sinh và nhân viên “cùng với việc xem xét các phương pháp hay nhất trên khắp thế giới, để hiểu rõ hơn điều gì sẽ hiệu quả và điều gì không hiệu quả. Chúng tôi cũng muốn bảo đảm rằng bất kỳ chính sách nào cũng có tác động tiêu cực ít nhất đến việc tham gia lớp học, chuyên cần, thành tích và các mối quan hệ quan trọng với các nhà giáo dục và hiệu trưởng/phó hiệu trưởng.”

(Cần nhắc thêm rằng TDSB cùng với ba học khu khác, đã khởi kiện Snapchat, TikTok và Meta (Facebook và Instagram), cáo buộc các ứng dụng này “đã thiết kế và tiếp thị các sản phẩm gây nghiện một cách cẩu thả, làm gián đoạn nhiệm vụ của hội đồng chúng tôi là nâng cao thành tích và sức khỏe của học sinh.)

Tuy nhiên mặc dù được các học khu hoan nghênh, như TDSB, vẫn có những ý kiến không hoàn toàn đồng ý. 

Giống như những gì đã diễn ra ở Quebec. Khi lệnh cấm cell phone được ban hành, nhiều trường học ở Quebec đã có một số cách này hay cách khác để cấm điện thoại di động trong lớp học, nhưng mục tiêu của chính sách mới này là phổ biến nó trên toàn tỉnh bang. Quyết định này đã vấp phải nhiều phản ứng trái chiều. Trong khi nhiều phụ huynh và giáo viên hiểu sự cần thiết phải giảm bớt sự xao lãng trong lớp, những người khác lại đặt câu hỏi về cách thức thực thi lệnh cấm này hoặc liệu trên thực tế nó có giải quyết được các vấn đề về khả năng tập trung (để chăm chú vào học hành) hay không.

Trong một bài báo trên tạp chí The New Yorker, nhà báo Jessica Winter viết: “Điều đáng ngạc nhiên là những người phản đối lớn nhất của phong trào “trường học không có điện thoại” lại là các bậc phụ huynh.”

Bà Winter trích lời một giáo viên tiếng Anh lớp 9 ở Evanston, Illinois. Giáo viên này viết trong một bài tiểu luận đăng trên Slate có tựa đề “Các phụ huynh trong lớp học của tôi”, đã kể rằng một bà mẹ mong đợi mỗi giờ học con của bà phải text cho bà. Một bà khác khi đứa con gửi cho bà ấy một bức ảnh chụp bài kiểm tra mà cậu bé đang làm dở dang. Bà này ngay lập tức gửi email cho giáo viên để hỏi xem cậu con có thể làm tiếp bài kiểm tra vào ngày hôm sau không. Còn có cả những phụ huynh theo dõi lớp học của con họ thông qua máy laptop Chromebook do trường cấp…

Với lệnh cấm phone trong trường học của Bộ Giáo dục Ontario, điều khá lạ lùng là một số nhà giáo, hoặc ít ra là các đại diện của các nhà giáo, lại tỏ ra không mấy hứng thú.

Có thể là vì họ là những người đứng đầu sóng ngọn gió, trực tiếp đối đầu với học sinh và phụ huynh học sinh hàng ngày.

David Mastin, phó chủ tịch thứ nhất của Liên đoàn Giáo chức tiểu học Ontario (Elementary Teachers’ Federation of Ontario/ETFO) nói rằng các giáo viên tiểu học không yêu cầu phải cấm hoàn toàn điện thoại di động và cho biết có những lo ngại rằng giờ đây không thể dạy cách sử dụng điện thoại đúng cách.

Theo ông thì các thầy cô giáo mong muốn giải quyết vấn đề điện thoại trong lớp học “một cách có trách nhiệm và phù hợp” trong khi “Lệnh cấm hoàn toàn một cách nào đó đã ngăn cản điều đó; nó không cho phép hội đồng nhà trường hoặc giáo viên tương tác đúng cách với học sinh hoặc giáo viên về cách sử dụng các thiết bị này một cách thích hợp.”

Karen Littlewood, Chủ tịch Liên đoàn Giáo chức Trung học Ontario (Ontario Secondary Teachers’ Federation / OSTF), cũng chẳng mấy mặn mòi: “Có những câu hỏi lớn về cách thực thi những điều như thế này, cũng như thực tế là điện thoại đắt tiền nên đây là một vấn đề trách nhiệm pháp lý rất lớn”. Bà Littlewood nói, giáo viên ngần ngại khi thu điện thoại của học sinh vì họ sẽ phải chịu trách nhiệm nếu thiết bị bị mất, hư hỏng hoặc bị đánh cắp. “Nó dẫn đến rất nhiều chuyện và rất nhiều vấn đề.”

Bà Cathy Abraham, Chủ tịch Hiệp hội các Học khu Công lập Ontario (Ontario Public School Board Association / OPSBA) thì yêu cầu chính phủ trì hoãn thực hiện để có thêm phản hồi từ các chuyên viên y tế, học sinh và phụ huynh.

Đỗ Quân