Nói chuyện lên trời

Họ có lên không gian chưa?

Khó mà không thấy điểm giống nhau giữa ba ông tỷ phú Branson, Musk và Bezos: cả ba đều dùng tiền họ gom góp được ở các lãnh vực kinh doanh khác để đổ vào các dự án không gian. 

SpaceX của Elon Musk trong nhiều năm đã gây được tiếng vang lớn và phá kỷ lục với công nghệ hỏa tiễn của họ – và nó khác xa so với những gì Blue Origin đã làm hôm thứ Ba 20 tháng 7.

Trước hết, SpaceX chế tạo hỏa tiễn quỹ đạo (orbital rockets). Loại hỏa tiễn này cần phải có đủ lực để đạt tốc độ thấp nhất 17,000 miles một giờ, tốc độ quỹ đạo, để giúp cho một phi thuyền đủ năng lượng để tiếp tục bay quanh Trái đất thay vì bị trọng lực kéo tức khắc trở về mặt đất. Nhờ đó, SpaceX đã có thể đưa vệ tinh vào quỹ đạo hoặc chở các phi hành gia lên Trạm quốc tế ISS và trở về.

Các chuyến bay dưới quỹ đạo (suborbital) không cần phải có tốc độ nhanh như vậy mà chỉ cần đạt đến độ cao trên mốc 50 dặm (80 cây số). Đây là mức mà chính phủ Hoa Kỳ coi là đánh dấu rìa của không gian – hoặc mốc 62 dặm (100 cây số), theo quốc tế là đường phân định, biên giới không gian (demarcating line) hay Kármán line. Tàu New Shepard đạt hơn 62 dặm. 

Theo tiêu chuẩn trên, chỉ có SpaceX là bay vào không gian. Còn Blue Origin chỉ bay đến rìa không gian và VSS Unity của Virgin Galactic còn mới mấp mé.

Blue Origin chọc quê Virgin Galactic trên bảng so sánh hai chuyến bay rằng chỉ có 4% thế giới chấp nhận 80 cây số là “không gian”, Blue Origin bay bằng hỏa tiễn có cửa sổ rộng, còn VSS Unity bằng máy bay và loại cửa sổ tí hon của các phi cơ thường. 

Và Elon Musk trêu Jeff Bezos  khi ông CEO khoe “Tôi lên không gian!” bằng câu trả lời, “Gần đâu đó thôi!”

Du lịch không gian

Nếu bạn thấy chuyến đi chơi tuần trước của Sir Richard, và chuyến ngày 20 tháng 7 của Jeff Bezos là hấp dẫn.

Nếu bạn có tiền, thật nhiều tiền “nhàn rỗi”, chẳng biết dùng vào việc gì, (không phải là loại tiền nhàn rỗi như thứ tiền mà chính phủ Cộng sản Việt Nam vừa hô hào dân chúng đóng góp để mua vaccine).

Bạn cũng có thể đi như họ, trước mắt là đi theo họ.

Branson và Bezos không phải chỉ ham vui bỏ tiền ra để lên trời một chuyến. Họ muốn – và đang bước vào lãnh vực “hàng không không gian dân dụng”, đưa việc lên không gian chơi trở thành một kỹ nghệ mới, “space tourist”.   

Không phải mãi tới nay, trước Virgin Galactic và Blue Origin, đã có người bỏ tiền ra để lên trời chơi. Tuy nhiên, họ không đi bằng phương tiện tư nhân mà dùng phương tiện của nhà nước.

Cách đây hai chục năm ba tháng, một người Mỹ đã trở thành khách du lịch không gian đầu tiên. Và không như Branson, Bezos cùng với các khách hàng mới của hai người này sẽ chỉ lên tới bên dưới qũy  đạo Trái đất rồi xuống, vị khách du lịch đầu tiên đó còn bay quanh Trái đất trong 7  ngày. 

Ông Dennis Tito giàu, rất giàu, tuy không giàu bằng Branson và Bezos, và món tiền vé của ông không nhỏ.

Chiếc vé du lịch không gian đầu tiên đó là 20 triệu Mỹ kim – ước chừng trên 30 triệu theo thời giá.   

Ông Tito cũng không phải là người xa lạ với ngành không gian. Ông từng là kỹ sư ở Phòng thí nghiệm sức đẩy phản lực của NASA, và say mê không gian từ thuở niên thiếu. “Ước mơ của tôi là được bay lên không gian trước khi chết. Tôi đã có mục đích đó vào khoảng thời điểm chuyến bay của Yuri Gararin.”

Gagarin, vũ trụ gia của Nga, người đầu tiên lên không gian, lên được phi thuyền Vostok 1 phóng lên ngày 12 tháng 4 năm 1961.

“Tranh thủ” lúc chương trình không gian của Nga hết tiền, ông “mua” được một ghế trên phi thuyền Soyuz trong chuyến lên trạm không gian quốc tế ISS năm 2001, lúc ông được 60 tuổi.

Đúng ra, ông đã bay trước đó, lên trạm MIR của Nga một năm trước, nhưng trạm này quá cũ kỹ và đang được Nga cho về hưu lúc đó.

NASA và các nước thành viên của chương trình ISS  phản đối vì lo ngại về tưởi tác và khả năng của Tito. Họ sợ ông trở thành gánh nặng cho chương trình, cho hoạt động và cho các phi hành gia> Họ cũng sợ nếu ông lên chầu trời luôn trong lúc ở trên trạm thì không biết phải làm thế nào. 

Nhưng ông Tito kiên quyết, và Nga cần tiền.  Thế mà ông cũng đã phải mất gần một năm trời ở Star City, khu vực huấn luyện các vũ trụ gia của Nga.Ngày 28 tháng 4 năm 2001, Dennis Tito trở thành người thứ 415 bay vào không gian.
Sự kiên trì và hai mươi triệu của Dennis Tito dem lại cho ông một chuyến bay, 6 ngày trên trạm ISS và hạ cánh an toàn ở Kazakhstan ngày 6 tháng 5, 2001.

Ước mơ của Dennis Tito thành tựu được cũng là nhờ công lao móc nối của Space Adventures Inc, một công ty du lịch không gian của Mỹ được thành lập vào năm 1998.

Bảy người khác cũng đã nhờ công ty này sắp xếp để đã lên trời chơi. Nói đùa thôi, đi chơi chỉ là một phần của lý do, phần lớn các vị này lên trời có việc. 

Richard Garrriot, mùa Thu năm 2008, 12 ngày: Garriot là một nhà thiết kế và thảo trình video game. Ông này có cha là một phi hành gia của NASA. Ông bay lên trạm ISS mùa Thu năm 2008. Chuyến đi 12 ngày trị giá 30 triệu đô la. Đáng lẽ ra ông đi trước Tito. Garriot đã đầu tư vào Space Adventures, và mua vé để trở thành người đầu tiên. Tuy nhiên, do cuộc khủng hoảng tài chánh khi bong bóng công nghệ (dot-com bubble) nổ năm 2001 ông đã phải bán lại ghế này cho Dennis Tito.

Anousheh Ansari (Mỹ gốc Iran), Tháng 6 2006, 9 ngày: khách hàng phụ nữ đầu tiên của SpaceAdventures là một kỹ sư người Mỹ gốc Iran, đồng sáng lập kiêm chủ tịch của Prodea Systems. Trong chín ngày của tháng 6 năm 2006 trên Trạm ISS, bà Ansari đã thực hiện nhiều thí nghiệm cho Cơ quan Không gian Châu Âu (ESA). 

Dr. Greg Olson, Tháng 10, 2005, 9 ngày. Olsen là đồng sáng lập và chủ tịch của Sensors Unlimited Inc., một công ty phát triển các thiết bị quang điện tử như camera nhạy mức sóng gần hồng ngoại (NIR) và hồng ngoại sóng ngắn (SWIR) mà một trong những khách hàng chính là NASA. Ông đã tiến hành nhiều thí nghiệm về viễn thám và thiên văn khi ở trên trạm ISS.

Mark Shuttleworth, Tháng 4, 2002, 8 ngày:  Mark Richard Shuttleworth, một doanh nhân người Anh gốc Nam Phi, là người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Canonical, công ty đứng sau sự phát triển của hệ điều hành Ubuntu dựa trên Linux. Chuyến bay hao 20 triệu đô.

Guy laliberté, tháng 9, 2009, 11 ngày: Nhà tỷ phú Laliberte là Chủ tịch của công ty xiếc Cirque du Soleil, người giàu thứ 11 ở Canada (theo Forbes, 2018). 

Dr. Charles Simonyi, Tháng 4 2007 và tháng 3 2009: Tiến sĩ Charles Simonyi là nhà kiến trúc nhu liệu Mỹ gốc Hungary, người khởi nghiệp với những phiên bản đầu tiên của Microsoft Office Suite ở Microsoft. Theo tạp chí Forbes, vào năm 2021 ông là người Hungary giàu thứ ba trên thế giới với khối tài sản 5 tỷ Mỹ kim. Tiến sĩ Simonyi bay hai lần, lần thứ nhất tháng 4 năm 2007, bay trên tàu Soyuz TMA-10 và chuyến thứ hai, tháng 3 năm 2009, được tàu Soyuz TMA-14 đưa lên Trạm ISS.

Vừa có thêm một nhân vật nữa, ông Yusaku Maezawa cũng đã được Space Adventures sắp xếp để lên không gian vào tháng 12 năm nay. Trong 8 ngày trên trạm ISS, ông Nhật bản này sẽ “chia sẻ” trải nghiệm đời sống trên không gian với cả thế giới qua Youtube.

Nếu thấy không kham nổi giá vé của các chương trình nói trên (nhiều triệu đô la Mỹ), bạn có thể mua vé đi xem phóng hỏa tiễn, phi thuyền cho đỡ ghiền vậy, Space Adventures có các “gói” dịch vụ đó.

Liên lạc để hỏi thêm chi tiết: https://spaceadventures.com/contact/

Còn không nữa, hãy tham dự cuộc rút thăm đi vào không gian mà Branson vừa công bố. Virgin Galactic sẽ tặng hai vé bay cho cuộc thăm trúng thưởng với nền tảng gây quỹ từ thiện Omaze 

Theo Omaze, không cần phải đóng góp hay mua món gì cả. Cứ tham dự, tổ chức bất vụ lợi Space for Humanity sẽ tìm cách “dân chủ hóa không gian và gửi các phi hành gia công dân có nguồn gốc đa dạng về chủng tộc, kinh tế và ngành nghề lên không gian”. (Nhưng nếu đóng góp thì sẽ được nhiều thăm hơn. Tặng 13 đô Mỹ cho Charities Aid Foundation America (CAF), tổ chức từ thiện này sau đó sẽ chuyển tiền cho Space for Humanity, người dự cuộc rút thăm sẽ được 100 thăm, 129 đô được 2 ngàn thăm.)  

Xem chi tiết ở đây: omaze.com/products/virgin-galactic-2021?ref=space

Nhưng phải nhanh lên, sự kiện này sẽ khóa sổ ngày 1 tháng 9 năm 2021. Tên tuổi hai người may mắn tới số lên trời sẽ được công bố cuối tháng 9.  

Đỗ Quân

Tin tức khác...