Lục Vân Tiên

“Giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha”

Đó là thái độ của Lục Vân Tiên. Hơn nữa, “Nhân chi sơ tính bản thiện”. Con người sinh ra bản tính thiện, vốn sẵn sàng giúp đỡ người chung quanh.

Cảnh tượng thường thấy là một người vừa bị té xe, ngay lập tức ai nấy đều nhanh chóng đổ xô tới. Những người buôn bán chung quanh sẵn sàng bỏ hàng của mình ở đó để chạy ra… ngó. Người đề nghị chở đi bệnh viện, người dắt xe vào lề, rất nhiều người hỏi thăm và mách nước, hai ba người móc túi xì ngay ra chai dầu gió lẫn dầu nóng mà không cần biết thương tích ra sao…

Một bà già đội nón rách ngồi góc đường hay hai đứa bé ẵm bồng nhau, nhân lúc dừng xe đợi đèn đỏ, thế nào cũng có người móc túi cho bạc lẻ. Người phụ nữ nói:

– Tôi cũng biết có tụi chăn dắt đứng đằng sau nhưng nhìn thấy lũ trẻ chỉ bằng tuổi cháu ngoại hoặc bà già cỡ má mình, tội quá, lại cầm lòng không đậu. 

Lòng tốt thể hiện khắp nơi. Thấy chiếc xe ba gác chất đầy trái thơm ì ạch lên dốc, khách bộ hành đẩy giúp một tay lên đỉnh cầu. Trên xa lộ, vài người gặp “đinh tặc” đành dắt bộ xe gắn máy giữa trưa nắng cháy da, rồi vài người tình nguyện cầm cây gậy gắn cục nam châm cần mẫn đi hút đinh. 

Trên đường xe cộ đông đúc, bỗng có người la “cướp, cướp”, anh thanh niên đuổi theo, quăng chiếc xe là “cần câu cơm” của mình ngáng đường tên cướp… Thằng nhỏ bán vé số ngồi khóc lu loa vệ đường vì bị lũ côn đồ giả vờ mua rồi giật hết xấp vé, phóng xe chạy mất hút; ông đi qua bà đi lại cũng bù được vốn.

Dọc bờ sông, một anh buồn chuyện gì không biết, nhảy ùm xuống con rạch mới nạo vét nên nước cũng bớt đen ngòm hơn trước. Lính cứu hỏa đã mang được xác lên, gia đình đến nhận nhưng không có tiền thuê xe về quê. Trong chốc lát, người dân từ các con hẻm gần đó túa ra và nhằm lúc tan sở, mỗi người đi ngang qua hỏi thăm một câu. Thế là người dăm chục, kẻ một hai trăm. Trong vòng hai, ba tiếng đồng hồ, cha của nạn nhân đã có đủ tiền đưa con về quê.

Nếu tên cướp giật chiếc điện thoại di động chạy ngang thì già trẻ túa ra. Sửa xe, bán thuốc lá… nhất tề nhốn nháo rượt theo. Cứ nhớn nhác, náo loạn cả con đường mà hỏi thăm thì chẳng ai biết chuyện gì xảy ra cả. Trong đó nghĩa hiệp một phần, phần lớn kèm hiếu kỳ. Đôi khi cũng nhờ hiếu kỳ thúc đẩy mà nghĩa hiệp ra tay… 

Cũng có nhiều trường hợp giúp đỡ tức cười. Khi thấy đoàn kiểm tra xuất hiện, bà hàng rong vội vã gánh gánh bún bỏ chạy thoát thân. Khách đang ăn không nỡ để bà bị tịch thu đồ nghề cụt vốn nên mạnh người nào, người nấy xách đống ghế đẩu chạy nạn dùm!

Tuy nhiên cũng có trường hợp Lục Vân Tiên giả hiệu.

Cô gái chạy ngang qua chợ thì một người đàn ông vượt ngang báo cho biết bánh xe của cô bị quấn nùi vải. Cô nhìn xuống thấy nùi vải thật, bèn tấp vào lề. Người đàn ông tội nghiệp phụ nữ chân yếu tay mềm nên nói để ông ta gỡ dùm cho. Xong, cô cám ơn rối rít, tới chừng về đến nhà, mở túi xách mới hay chiếc ví tiền nằm trong túi đã bay theo người đàn ông tốt bụng nọ. Đi làm lại các thứ giấy tờ bị mất thực mệt mỏi. Cô méo cả mặt thuật lại cho bạn bè nghe:

– Từ giờ tôi phải cảnh giác trước lòng tốt ngoài đường, hết dám tin ai.

Một thanh niên đang chạy xe trên đường bị tên cướp từ đằng sau xô ngã té, giật mất túi xách đựng laptop. Anh còn đang loạng choạng thì hai thanh niên từ đâu trờ tới đỡ dậy ân cần hỏi han, chưa kịp trả lời thì chúng giật luôn chiếc ba lô đeo trên lưng làm anh thanh niên đứng ngơ ngác trước sự việc diễn ra quá nhanh. Thôi tự an ủi dầu sao bọn cướp còn để lại chiếc xe và nhất là không bị thương tích nặng, chứ nếu một Lục Vân Tiên giả mạo khác tiếp tục xuất hiện, hay chưa kịp xuất hiện, thì chắc anh chỉ còn bộ đồ trên người lững thững cuốc bộ về.

Không phải lúc nào nạn nhân cũng cần giúp đỡ. Một vụ đụng xe xảy ra ngoài đường. Trong chốc lát, xe ôm và cà phê chạy lại nhanh nhất vòng trong vòng ngoài đứng nhìn. Một người chạy đến đỡ nạn nhân dậy nhưng bị đã gạt tay. Cú đụng xe không nặng nhưng nạn nhân nhăn nhó ghê lắm. Xem chừng đây là một vụ gài đụng xe đòi bắt đền cũng nên. Ở những trường hợp này, thường là sau một lúc quan sát tìm con mồi, gã đàn ông tự nhào ra đầu chiếc xe đang tiến tới rồi lăn đùng ra đất nằm ăn vạ, nhất định không ngồi lên cho tới khi nào khổ chủ rút bóp ra mới thoát thân nổi. Phụ nữ yếu bóng vía rất dễ bị mắc vào những vụ lừa đảo không hiếm xảy ra này.

Rồi đến vụ bệnh viện nơi xa, một thiếu nữ bị chết oan vì bị té ngã chấn thương nhằm lúc bác sĩ bận… ngủ nên không cấp cứu kịp thời. Nhiều người bao vây, đập phá bệnh viện, nhà riêng bác sĩ giám đốc và bác sĩ trực. Bệnh viện tan hoang, nhà riêng bác sĩ cũng sập mất cảnh cửa và bay luôn cái két tiền bạc, tư trang. Lẫn trong số người bất bình dùm gia chủ là khá nhiều kẻ cơ hội. Đám tang xong, mấy chục người bị lôi ra hỏi cung, bắt giam.

Hay là chẳng cần ai giúp đỡ, tên bị đụng nóng máu, xông vào đánh tên đụng xe. Ai nhảy vào can ăn đòn luôn. Ở một huyện phía Bắc, khi đang cãi nhau với bạn, bị những người chung quanh can ngăn, một tên đã “gọi bạn mang súng bắn đạn hoa cải đến ra oai và nổ súng vào những người can ngăn”. Kết quả là bốn người bị thương phải chở đi bệnh viện. Rất nhiều vụ đụng chạm xảy ra ngoài đường mà hai bên tự giải quyết bằng cách ẩu đả, chớ ai xen vào can mà ôm đầu máu! 

Cứ ra ngoài đường thấy chuyện bất bình là luôn có các Lục Vân Tiên ra tay. Thái độ nghĩa hiệp đó thật đáng khâm phục, nhưng để lấy đó làm gương noi theo trong mọi trường hợp  thì e còn nhiều chuyện phải bàn.

Một việc rất nhỏ là giúp đỡ người qua đường. 

Hai sinh viên giống nhau lý sự… cùn:

– Bài học trong trường thầy giáo dạy dẫn em bé, người già qua đường học từ nhỏ nhưng ngày xưa đường phố vắng vẻ, bây giờ toàn xe cộ hỗn loạn, ngay cả bản thân mình nhìn trước nhìn sau mãi vẫn chưa dám băng ngang. Lỡ gặp chiếc xe điên tông mình thôi chứ dắt bà già theo, xe tông vào bà già thì chết cả đám!

Chẳng lẽ ra đường chuyện gì cũng làm ngơ, mà nếu nhúng mũi vào thì… phức tạp quá.

Giúp người một chút không mất công nặng nhọc, ai làm cũng được thì ích kỷ làm chi. Vì thế một cô giáo đã sẵn lòng xách hộ chiếc túi cho người lạ khi được nhờ. Chỉ có điều vừa qua bên kia đường thì cô bị ập bắt với túi xách đựng ma túy cầm trên tay. Không giải thích nào đưa ra được chấp nhận với tang vật nằm rõ ràng trên tay. Vì thế cô bị bắt và ngồi tù oan uổng mấy năm. 

Chẳng lẽ không giúp hộ ai chuyện nhỏ, có cái túi xách cũng không nhấc một tay dùm người ta nhưng những trường hợp tai bay vạ gió kiểu đó khiến Lục Vân Tiên trước khi ra tay cũng đâm ra e ngại.

Người đàn ông hút đinh rải ngoài xa lộ chưa đi hết con đường đã bị mấy tên thợ sửa xe đón đứng chặn đầu hăm dọa. Nếu ông sợ chúng thì ngưng hút đinh, người chạy xe tiếp tục cán đinh, bể vỏ, phải dắt xe vào tiệm sửa xe để bị chém đứt cổ. Nếu ông tiếp tục hút đinh sẽ bị chúng đánh, một mình ông sao chống trả. Hay là ông mất cả tiếng đồng hồ dưới trời nắng vất vả hút đinh xong thì năm phút sau, chúng chạy xe gắn máy cấp kỳ rải lại. Cuối cùng thì ông vẫn phải ngưng công việc đó.

Một cô tự tử nhưng vừa chạm người xuống mặt nước, cô sợ chết, kêu cứu. Một chàng nhảy xuống cứu. Kết quả cô nàng thất tình chán đời được cứu sống, còn chàng thanh niên từng đi hồ bơi lại chết trôi…

Những vụ “quên thân” như mấy nhóc tì đi tắm ao, đứa hụt chân xuống chơi với Hà Bá, đứa bay theo cứu bạn, kết quả chết chùm. Ở những vùng quê nhiều ao hồ, sông suối, trẻ con tắm ao, lội suối, trượt chân… té xuống nước là thường. Bạn bè trên bờ chẳng kịp suy nghĩ, nhảy ào xuống cứu bạn. Biết bơi thì… dễ nhưng bơi cứu hộ thì xem chừng hiếm ai rành. May mắn thì cứu được người hoặc chỉ nạn nhân bị… nạn. Còn xui thì kéo luôn cả Lục Vân Tiên chìm xuống. Năm nào cũng vậy cứ đến mùa hè thế nào cũng có tai nạn trẻ em bị đuối. 

Dân chúng nói chung, trẻ em nói riêng không được giáo dục, hướng dẫn cách ứng phó hợp lý, lượng sức trong những trường hợp nguy hiểm mà thường là những hành động bột phát gây kết quả không hay.

Cho nên người cha rầu rĩ khuyên con:

– Trước khi giúp ai, con cần quan sát rõ tình hình. Nếu đường vắng và có một mình thì đứng… xa xa kêu cảnh sát. Nếu đám đánh nhau thì đứng… xa hơn. Ngày xưa giang hồ chỉ lâm trận bằng võ nghệ, gậy gộc… Bây giờ tụi nó băng nhóm lên biên giới sắm đầy hàng “nóng”. Toàn là mã tấu, kiếm Nhật, súng đạn… thấy mà ghê! Nếu không biết bơi thì đừng nhảy xuống cứu người nghe con…

Trong lúc chờ đợi cảnh sát xuất hiện kịp thời thì người cha nhắm tìm cho con theo học một lớp “kỹ năng sống” dạy cách đối phó trước những trường hợp nguy hiểm. Chỉ có điều hiện nay có rất nhiều lớp kỹ năng sống: Lớp tập làm nông dân, lớp huấn luyện thành người xuất chúng… giá năm, bảy triệu trở lên nhưng lớp hướng dẫn những kỹ năng cần thiết đó thì chẳng thấy ở đâu mở!

SGCN