Covid-19 Còn Ở Lại

Kể từ khi tìm được thuốc chủng ngừa nhiều người nuôi hy vọng rằng điều này có thể giúp chấm dứt được đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, lời cảnh báo mà các nhà dịch tễ học đã đưa ra trước đây dường như ngày càng trở nên điều thực tế: Con vi khuẩn corona sẽ còn ở lại trong nhiều năm nữa, hoặc thậm chí trong nhiều thập niên nữa, và xã hội có lẽ sẽ phải chấp nhận chung sống với nó cũng giống như đã từng phải chấp nhận chung sống với những căn bệnh quen thuộc khác như cúm, sởi và HIV.

Lý do là vì con vi khuẩn corona có khả năng lây lan quá dễ dàng, rồi sự xuất hiện của những vi khuẩn biến thể mới và phần lớn người dân trên thế giới vẫn chưa nhận được với thuốc chủng, và điều này có nghĩa Covid-19 có thể chuyển đổi từ một căn bệnh đại dịch thành một căn bệnh lưu hành, buộc các sinh hoạt trong xã hội, các hành vi cá nhân và tập thể cũng phải thay đổi để thích nghi và đối phó với nó.

Cho dù nếu Covid-19 có trở thành một căn bệnh lưu hành thì điều này cũng không nhất thiết có nghĩa là các sinh hoạt trong xã hội tiếp tục sẽ bị giới hạn như trong suốt một năm qua là vì những loại thuốc chủng ngừa rất có hiệu quả trong việc ngăn ngừa những trường hợp bệnh nặng và giảm thiểu các trường hợp phải nhập viện và tử vong. Một ví dụ điển hình là quốc gia Israel cho đến nay đã chích ngừa được cho khoảng một phần ba dân số của họ và số người phải nhập viện trong nước cũng đã sụt giảm tới 30 phần trăm.

Thế nên, hiện đã có một số tổ chức đang lập kế hoạch cho một tương lai dài hạn, trong đó các phương pháp phòng ngừa như mang mặt nạ, máy lọc không khí và dụng cụ xét nghiệm vẫn tiếp tục được duy trì dưới một số hình thức. Trong khi đó, ngành công nghệ mới liên quan đến Covid-19 và có tiềm năng mang lại lợi nhuận cao nay mai sẽ xuất hiện, trong khi các doanh nghiệp thì đang tìm cách đầu tư vào các loại sản phẩm và dịch vụ như giám sát phẩm chất không khí, máy lọc, dụng cụ chẩn đoán và phương pháp điều trị mới.

Một số công ty bào chế thuốc hàng đầu trên thế giới – như các công ty Novartis International AG và Eli Lilly & Co. của Thuỵ Sĩ – đã đầu tư vào những loại thuốc có nhiều tiềm năng có thể chữa được dịch bệnh Covid-19 trong tương lai. Hiện nay đang có hơn 300 loại thuốc như thế đang trong thời kỳ thử nghiệm. Trong khi những công ty sản xuất dụng cụ xét nghiệm Covid-19, như công ty SD Biosensor của Nam Hàn thì đang cho tăng cường sản xuất những dụng cụ xét nghiệm và chẩn đoán bệnh có thể thực hiện tại nhà. 

Những hãng hàng không như Lufthansa của Đức nay chỉ tập trung vào những chuyến bay ngắn trong khu vực châu Âu. Một số phi trường đang cho lắp đặt hệ thống kiểm soát để chỉ cho phép hành khách có chứng nhận đã chích ngừa được lên máy bay. Các nhà hàng thì đầu tư thêm vào dịch vụ khách hàng đặt mua thức ăn rồi tự tới lấy hoặc giao thức ăn tận nhà. Các nhà máy thịt từ Canada đến châu Âu thì đang đặt mua loại máy tự động đóng gói để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh bằng cách giảm số lượng công nhân tại các khu làm việc dây chuyền.

Nếu không nghĩ rằng Covid-19 sẽ còn ở lại lâu dài thì những công ty trên sẽ không dại gì đổ tiền và công sức đầu tư vào một mục tiêu không chắc chắn.

Theo các nhà dịch tễ học, dịch bệnh được xem là loại bệnh lưu hành khi chúng vẫn xuất hiện dai dẳng sau đó nhưng có thể kiểm soát được, như bệnh cúm chẳng hạn, và mức độ lây lan khác nhau tùy theo bệnh và tuỳ mỗi địa phương. Bệnh dại, sốt rét, HIV và Zika đều là những loại bệnh truyền nhiễm và lưu truyền, nhưng mức độ lây lan và sự thiệt hại về nhân mạng do những căn bệnh này gây ra tại các địa phương trên toàn cầu cũng rất khác nhau.

Vào thời gian đầu khi nhiều quốc gia còn đang loay hoay tìm cách ngăn chặn trong khi con vi khuẩn lây lan một cách đáng sợ trên toàn cầu, hầu hết các nhà vi trùng học lúc đó thấy có nhiều bằng chứng là dịch bệnh sẽ còn ở lại lâu dài và thành căn bệnh lưu truyền.

Nay các nhà miễn dịch học hy vọng là thuốc chủng ngừa mới sẽ giúp ngăn chặn sự truyền nhiễm và giảm bớt tình trạng lây lan của con vi khuẩn một cách đáng kể. Kết quả một cuộc nghiên cứu của Đại học Oxford cho thấy những người đã được chích ngừa loại thuốc của AstraZeneca có ít khả năng truyền bệnh cho người khác hơn.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khu vực dân số trên thế giới trong tương lai gần vẫn chưa thể nhận được thuốc chủng ngừa và do đó sẽ tạo điều kiện để con vi khuẩn corona vẫn còn chỗ để quấy rầy nhân loại.

Hiện tại vẫn chưa có loại thuốc chủng ngừa nào được cấp phép để chích cho trẻ em, và số lượng cung cấp thuốc chủng ngừa vẫn còn quá chậm khiến cho hầu hết các quốc gia nghèo sẽ không có thuốc chích và sẽ phải chờ sớm nhất là cho đến cuối năm tới may ra mới có được. Trong khi đó, Âu châu đang phải đối đầu với tỷ lệ người dân chống chích ngừa khá cao, như tại Pháp chẳng hạn, theo kết quả thăm dò mới đây của YouGov, ít hơn một nửa dân số Pháp sẽ chịu chích ngừa.

Hoa Kỳ có phần khá hơn, với khoảng 15 phần trăm người Mỹ cho biết là họ sẽ không bao giờ chịu chích thuốc chủng ngừa Covid-19.

Để có thể đạt được tình trạng miễn nhiễm cộng đồng, các giới chức y tế đưa ra con số phỏng chừng nếu có được từ 60 tới 90 phần trăm dân số đạt được khả năng miễn dịch do từ tiêm chủng hoặc do đã bị nhiễm bệnh trước đó thì có thể tiêu diệt được con vi khuẩn.

Trong khi các nhà khoa học đang nghiên cứu để tìm ra những phương pháp điều trị mới, có lẽ mọi người đành phải chấp nhận sự thật rằng Covid-19 sẽ trở thành một loại bệnh nhiễm trùng mà chúng ta sẽ phải sống chung trong tương lai. Và nếu là như vậy thì một điều quan trọng khác là cần tìm ra phương pháp điều trị cho các triệu chứng suy nhược dai dẳng mà nhiều bệnh nhân phải vật lộn trong nhiều tháng trời sau khi đã hết bệnh, như rối loạn trí nhớ, mất khứu giác, các vấn đề về tiêu hóa và tim mạch.

Trong lịch sử cận đại, chỉ duy nhất một loại vi khuẩn ở người là đã hoàn toàn bị tiêu diệt: bệnh đậu mùa. Trong khi căn bệnh đó chỉ lây nhiễm cho người thì loại vi khuẩn corona mới này có thể lây lan trong số các loài động vật có vú nhỏ như chồn chẳng hạn, sau đó lây trở lại cho người, mặc dù có phần yếu hơn trước, và đã biến các trang trại nuôi chồn để lấy lông trên thế giới thành những ổ chứa vi khuẩn rất đáng ngại. Năm ngoái, trong lúc đại dịch hoành hành mạnh nhất, chính phủ Đan Mạch đã ra lệnh cho các trang trại nuôi chồn tại đây phải tiêu diệt nhiều triệu con chồn khiến cho ngành kỹ nghệ này bị tổn thất hàng tỷ Mỹ kim.

Các dịch bệnh lây lan từ những người đã nhiễm bệnh nhưng không có triệu chứng –như trường hợp bệnh do vi khuẩn corona gây ra – là loại đặc biệt khó trừ khử. Nhân loại đã mất nhiều thập niên và tốn hàng tỷ Mỹ kim mà vẫn chưa hoàn toàn loại trừ được một căn bệnh khác tương tự như vậy – đó là bệnh bại liệt – mặc dù căn bệnh này đã hoàn toàn bị loại trừ tại Hoa Kỳ vào thập niên 1970, nhưng nó mới chỉ được xóa sổ khỏi châu Âu vào năm 2002 và nay vẫn tồn tại ở một số quốc gia như Afghanistan và Pakistan.

Những loại vi khuẩn tấn công đường hô hấp như vi khuẩn corona có xu hướng trở thành loại bệnh lưu hành vì chúng có thể lây truyền qua các hoạt động bình thường ở người, như hít thở và nói chuyện, và đặc biệt là rất dễ lây nhiễm các tế bào trong cơ thể.

Tình trạng biến thể của vi khuẩn corona gần đây dường như đã giúp cho nó có thể lây nhiễm vào tế bào người dễ dàng hơn, nhanh hơn hoặc có khả năng né tránh một số kháng thể, và điều này làm dấy lên lo ngại rằng các loại thuốc chủng ngừa hiện đang có có thể trở nên kém hiệu quả hơn. Các nhà khoa học cho biết việc giám sát các biến thể mới sẽ rất quan trọng đối với các chương trình tiêm chủng về lâu dài. Việc hiểu rõ đặc điểm của chúng sẽ giúp xác định xem liệu các loại thuốc chích ngừa có cần được cập nhật định kỳ, giống như đối với bệnh cúm, hay không.

Tiêm chủng ngừa sẽ vẫn giữ một vai trò quan trọng thậm chí kể cả khi đại dịch đã giảm bớt và Covid-19 trở thành một loại bệnh lưu hành. Vì vậy, khi có cơ hội để được tiêm chủng thì ta nên nhận vì có thêm một người được tiêm chủng cũng có nghĩa là người đó nói chung sẽ ít có khả năng lây lan vi khuẩn qua cho người khác hơn so với người không được tiêm chủng. Một người ít tiếp xúc với vi khuẩn hơn cũng là một người ít có khả năng bị nhiễm bệnh, ít có khả năng phải đến bệnh viện và hơn hết là khả năng bị tử vong sẽ thấp hơn.

Huy Lâm

More Stories...

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. AcceptRead More