Béo phì

Thời trước người ta hay khen nhau: “Trông mợ bệ vệ quá”, “Anh độ này phát tài nên phát tướng”, “Bà rảnh rỗi nhàn nhã trông béo ra”, “Con bé này mập mạp, xinh quá”… Béo tốt tượng trưng cho cuộc sống đầy đủ, thừa thãi… Vì thế nó tương đương với sự đẹp đẽ cả về hình thức lẫn nội dung, được coi là vẻ phúc hậu, sự mãn nguyện…
Còn những ai ốm nhom ốm nhách được ví với… phù thủy! Từ bà phù thủy cưỡi chổi bay trên trời, bà phù thủy cho nàng Bạch Tuyết ăn quả táo… Hình tượng phù thủy lúc nào cũng ốm o gầy còm, da bọc xương. Cho nên gầy ốm chẳng những bị coi là hình ảnh tượng trưng cho sự thiếu thốn, nghèo đói mà đôi khi còn bị ví với… người ác?!
Tuy nhiên đã qua lâu rồi cái thời khen kiểu đó. Bây giờ mập mạp bị coi là ăn uống bửa bãi, cơ thể kém hoạt động nên là dấu hiệu dễ đưa đến bệnh tật, phải roi roi mới là hình dáng lý tưởng.
Không kể người trung niên bị “xổ” vóc dáng do tuổi tác thì có rất nhiều thanh niên và cả trẻ em nhưng đã béo phì.
Loại béo phì này đa số là dân thành phố. Trong thời gian dài, do sinh đông con sẽ bị phạt nên rất nhiều gia đình chỉ có một hay hai con. Mọi chăm sóc tốt nhất dồn vào đứa con quý báu. Những thức ăn bổ nhất được giành cho các thiên tử này. Một cậu bé được tẩm bổ đều đặn sò huyết, tôm càng, ghẹ…, bé ba tuổi chưa ăn được hột vịt lộn nhưng ngày nào bà mẹ cũng mua hai cái trứng lộn luộc chỉ để cho con húp chút nước đọng trong trứng… Có trẻ mới 9 tuổi đã nặng 110kg. Bổ quá sức bổ nên nhiều trẻ em không chỉ mập mạp mà còn phát sinh bệnh hô hấp, tim mạch, tiểu đường, gan nhiễm mỡ là những bệnh từ trước dường như chỉ người lớn mắc phải. Lại đi kèm nảy nở, dậy thì sớm.
Ngoài ra trẻ em bây giờ hình như học nhiều hơn ngày xưa. Sáng học, chiều học, tối học. Học từ năm lên 4, lên 5 tuổi. Học cả ngày lễ, ngày hè… không nghỉ. Không tẩm bổ làm sao có sức vác chữ nên phù huynh ráng nhồi con tối đa. Nào sữa, xúc xích, nước tăng lực… Các bà mẹ phân vân chọn lựa vì đủ loại sữa tung ra thị trường quảng cáo có chứa chất A+, DRA, DHA… làm cho trẻ thêm thông minh, năng động…
Do đó có trẻ mới lên tiểu học đã mắc bệnh tiểu đường. Ở các cổng trường tiểu học, trung học ở thành phố, không hiếm cảnh những đứa trẻ to béo “đồ sộ” ngồi sau xe gắn máy, che khuất tấm lưng nhỏ bé của ông bố, bà mẹ
Nhiều bậc cha mẹ nhớ lại thời khốn khó, thiếu thốn nay dư dả chút cho con cái sung sướng hơn cha mẹ chứ nhịn làm chi. Con đòi gì được nấy, không đòi cũng ép ăn. Ép mãi trẻ con cũng thành quen. Sáng ăn phở, hủ tíu, trưa cơm sườn hoặc ghé tiệm fast food làm đĩa gà chiên, chiều cơm thịt, tối đói bụng ăn thêm mì chiên giòn hay xào thập cẩm… Bởi vậy luật nước Anh cấm các tiệm fast food không được mở gần trường học, trong trường không được có thức ăn nhanh và nước có ga. Ở Việt Nam, fast food thành phố ngày càng phát triển. Phần ăn không rẻ nhưng học sinh rất thích vào vì khung cảnh mới mẻ. Ngay cả họp mặt, sinh nhật cũng được tổ chức ở đó nên gần trường học dễ gặp những tiệm này và vào đó toàn học sinh.
Quá nhiều chất béo, chất thịt, chất đường. Giật mình lại phải t thật nhiều nước trước bữa ăn cho… đỡ hao cơm. Buổi tối ép bụng đói đi ngủ. Cuối cùng chỉ thấy tội nghiệp con nít, khổ sở vì bị ép ăn rồi lại khổ sở vì bị ép nhịn. Nhiều trẻ em bị mặc cảm nặng nề vì luôn luôn bị bạn bè chung quanh chế giễu thân hình quá khổ.
Học miệt mài còn không kịp bài vở nên chút rảnh rỗi chỉ để xem tivi, chơi game chứ đâu có thời giờ đi tập thể dục, thể thao vận động cơ thể.
Giờ ra chơi, trong sân trường, nhiều học sinh phục phịch chỉ biết ngồi một chỗ ăn snack chứ không muốn chạy nhảy chơi đùa. Đi học được người nhà đưa đón bằng xe. Không cần tới một bước đi bộ.
Nền giáo dục không coi trọng thể dục thể thao. Trong nhà trường, Thể dục cũng giống như Nhạc, Họa bị coi là các môn phụ, chương trình nặng nhưng học cho có, lấy điểm cho có. Sinh viên chỉ lo học không quan tâm đến rèn luyện thể chất. Rất nhiều sinh viên người bé nhỏ, nhẹ cân. Tốt nghiệp đại học rồi mà vẫn ngơ ngác như học sinh trung học, người còm nhom nhẹ bỗng, lưng gù, vai so và xương sống thường cong vòng.
Người lớn còn khổ hơn. Hàng ăn đầy rẫy ngoài phố, trong hẻm. Chỗ nào cũng có ăn uống từ nhà hàng ra vỉa hè, quán xá đến xe đi dạo, gánh hàng rong… Làm sao mấy bà, mấy cô không động lòng để thưởng thức. Món nào cũng có nước béo, dầu mỡ. Không có nước cốt dừa, không chiên ngập dầu, không rưới hành mỡ phi… làm sao ngon! Có chất béo thì mới thơm cái mũi, bùi cái miệng, ngậy cái lưỡi… chứ, nhất là các quán ăn Tàu đương nhiên ngập dầu và bột ngọt. Nhưng những món ăn VN vốn thanh đạm: bún riêu, bún ốc, bún bò… muốn ngon cũng phải có nước béo riêu cua màu mỡ rưới thêm lên trên.
Đàn ông nhậu nhiều bia, đàn bà ăn quà vặt… Ăn cho ngon miệng, vừa bụng… Ăn nhiều lại ít hoạt động, chỉ ngồi nhiều trong phòng máy lạnh nên chẳng bao lâu nổi cộm vòng số 2, khi mặc áo pull biến thành… cái lốp xe hơi. Càng không dám mặc áo dài nữa vì hít hơi vào để cài nút áo, thở mạnh ra dám bung hết nút. Đàn ông khổ sở không kém vì nhiều người chưa tới năm mươi tuổi đã vác bụng phệ. Có phát tướng mà không phát tài, không chức không quyền nên chẳng chút oai vệ mà chỉ thấy nặng nề…
Thời gian một ngày ít ỏi, không còn chỗ nào trống dành cho thể dục. Đàn ông hết tám tiếng đi làm xông thẳng vào quán nhậu tới tối mịt. Phụ nữ nhăn nhó tôi cũng đi làm như nam giới. Lại thêm chợ búa, cơm nước, con cái, nhà cửa… thời gian kín mít làm sao chạy tới spa, phòng thể dục…
Thành thử mười năm nay ở Việt Nam, tỷ lệ tăng cân nơi trẻ em gần như gấp đôi sau 10 năm, còn đối với phụ nữ, là một trong những quốc gia béo phì tăng nhanh nhất thế giới.
Dù sao ai nấy lo tìm mọi cách giảm cân. Trước kia nghệ sĩ mới ăn uống theo régime, còn nay ai ai cũng nói ráng diet.
Nhiều kiểu giảm cân lắm. Nào là tập thể dục kiểu yoga, nhảy đầm, tập cầu lông, bóng chuyền, bóng rổ… Nếu không kiên nhẫn thì đi lấy mỡ bụng, bắn tia laser, uống “trà giảm béo” của Trung quốc, “cà phê giảm mỡ” của Mỹ. Những thứ này mắc chứ không rẻ vì là “hàng ngoại”. Hay các thứ trà thảo dược, thực phẩm chức năng quảng cáo hấp dẫn đầy rẫy trên báo chí giảm cấp kỳ sáu ký trong hai tuần. Dân mình ít chú ý đến nguồn gốc, thành phần, chỉ dẫn của dược phẩm mà thường tin vào quảng cáo và lời giới thiệu của người quen. Ngay cả nhiều người bệnh hoạn vẫn chuộng không những người quen mà cả người lạ mách thuốc hơn là tuân theo sự chữa trị của bác sĩ.
Chỉ có điều chưa thấy ai khen hiệu quả các thức uống này. Người kêu giảm cân nhưng sức khỏe suy nhược, người sức khỏe không nhược thì vẫn tăng cân đều đều hoặc uống thuốc thì giảm cân nhưng ngưng thuốc lại mập lên như cũ. Bà Hằng được bạn giới thiệu toa thuốc chỉ sau ba ngày giảm ba cân. Nghĩa là nhịn ăn và Tào Tháo rượt suốt ba ngày, sau đó nằm xếp ve một chỗ, mắt mũi trỏm lơ, suýt chết vì đói và mất nước. Chừng nào người ta vẫn muốn ăn uống tự do, khỏi cần cất nhắc tay chân hoạt động mà vẫn giảm cân thì các thuốc này vẫn bán chạy.
Hay theo kiểu của bà Bích bắt chước lực sĩ ép cân, giữa ngọ mặc áo mưa chạy hai vòng công viên để vắt hết nước trong người ra, chỉ trong vòng một tuần giảm được một ngàn gờ-ram. Nếu làm biếng ra ngoài thì mua chăn điện quấn vào người cho tháo mồ hôi, chỉ ngại mất nước quá lại nằm lăn ra chở đi bác sĩ còn mệt hơn. Diễn viên hài nọ hơn trăm ký, chỉ sau mấy hôm tập luyện và trình diễn Bước chân hoàn vũ- Dancing with stars đã sụt được 4kg.
Còn thời thượng hơn thì ghi tên theo một khóa lắc bụng kiểu Thổ Nhĩ Kỳ hay múa cột cũng giảm cân kha khá.
Nặng lắm thì phải vào bệnh viện thắt dạ dày lại.
Tập gì thì tập cũng phải ăn kiêng nghĩa là không được ăn nhiều chất béo, chất bột, ăn ít, không ăn vặt, không ăn muộn. Ăn cá luộc, rau luộc… Theo thực đơn của người mẫu chỉ nặng tối đa 50kg: sáng ly nước ép trái cây, trưa nửa chén cơm đậu đỏ, tối một đĩa khoai luộc chấm mè… Đó là người mẫu thường thường chứ người mẫu của Victoria’s Secret mỗi ngày uống bốn lít nước và chỉ ăn thức ăn lỏng…
Bây giờ gặp nhau mà nói “độ này gầy đi”… là câu khen. Còn “mập ra” là quở, là chê xấu. Dân nhà giàu không mập phì nữa mà cố gắng kiêng khem, tập thể dục. Ngược lại càng nghèo bao nhiêu càng mập bấy nhiêu vì ăn uống không giữ gìn.
Dù sao tình trạng béo phì thường xảy ra ở thành phố lớn. Khoảng cách về mức sống giữa người giàu và nghèo, thành thị và nông thôn, cao nguyên và đồng bằng ngày càng cách xa. Cứ nhìn hình ảnh trên các phương tiện truyền thông đại chúng thì rõ. Trẻ em thành thị tròn trĩnh còn trẻ ở nông thôn thì ốm yếu, còm ròm… Người thành thị thừa cân gấp ba lần nông thôn.
Đa số trẻ em vẫn suy dinh dưỡng. nhất là các vùng quê, vùng núi xa xôi hẻo lánh, dân chúng còn thiếu thốn mọi thứ kể cả bữa ăn hàng ngày. Hình ảnh trái ngược với thành thị là những đứa trẻ bé nhỏ, còm cõi, cõng chiếc cặp sách nặng trên lưng đội nắng dầm mưa vượt sông lội suối đi bộ cả mấy cây số đến trường. Ở miền cao nguyên, bữa ăn của học sinh lắm khi không có cả rau rừng mà chỉ là cơm với muối, miếng thịt thật xa xỉ nói gì đến ly sữa.
Nếu muốn chiều cao của thanh niên Việt Nam thêm 2cm thì cần 619 tỉ đồng. Tiền lời từ sân golf, cao ốc… thì chắc cũng dư thôi!
Cho nên tính theo số đông thì thật ra vấn đề vẫn là dinh dưỡng cho trẻ em hơn là giải quyết nạn béo phì.

SGCN