Rộn ràng mùa bánh trung thu

Hàng năm, bao giờ mùa Trung thu cũng đến tấp nập. 

Trong chương trình sách giáo khoa tiểu học vào tháng này đều có bài về Trung thu cho nên dù thích hay không thì đây cũng là một ngày lễ lớn, ngày lễ duy nhất dành cho thiếu nhi. 

Không thể đợi tới đúng ngày đúng tháng mà đầy sốt ruột, khắp nơi bày quầy bán bánh ở các ngã tư đông đúc… Ngày xưa, mùa Trung thu chỉ gói gọn trong vòng nửa tháng từ mồng 1 đến 15, nhưng bây giờ bắt đầu từ đầu tháng Sáu âm lịch, tức là trước rằm tháng Tám cả hai tháng. 

Các góc phố, dãy tường bên hông các tòa nhà, bãi đất trống… đã che mái, bày tủ kính, căng bảng hiệu… để chuẩn bị cho mùa bánh Trung thu. Nơi thì mới có cái tủ không, nơi bày lác đác vài cái bánh như để… xí chỗ! Trên mạng internet cũng đã quảng cáo bán bánh online handmade.

Bánh Trung thu ngày càng nhiều mẫu mã, nhiều loại nhân. Từ hạng bình dân tới siêu cao cấp. Từ bánh mặn tới bánh chay, bánh dành cho người ăn kiêng, bánh trẻ con, bánh người lớn, bánh mua ăn, bánh dành chỉ để biếu… 

Có loại bánh có nhân truyền thống đơn giản như đậu xanh, đậu đen, hạt sen, hạt bí, lạp xưởng… Lại có loại bánh với nhân thật đắt tiền… như yến sào, vi cá, bào ngư Hongkong, hải sâm, nấm truffle Ý hay caviar Nga… các loại nhân mới lạ luôn được tìm tòi đưa vào bánh Trung thu như trứng chảy, cốm xào, lava chocolate, kem lạnh, rau câu… Bánh cũng càng ngày càng nhạt vì đa số mọi người kiêng ngọt, sợ mắc bệnh tiểu đường.

Chung quanh Trung thu, giới sản xuất, giới buôn bán cùng kéo nhau vào một mùa làm ăn lớn trong năm. Cả các chương trình quảng cáo giáo dục, giải trí, hàng quán trang hoàng… cũng ăn theo. Quán cà phê treo lồng đèn Hội An thay vì lồng đèn con cá, con bướm… con nít quá. Nhân dịp tết Trung thu nên tủ nhựa đựng quần áo giảm giá từ 1 triệu 2 xuống còn 9 trăm tám; quần áo, hóa phẩm, đồ gia dụng… cho tới thực phẩm ăn liền: cá kho, thịt ram… đồng loạt hạ giá, voucher giảm giá như bươm bướm làm món quà tặng nhau. Nói chung miễn có giảm giá, khuyến mãi bất cứ món gì là thiên hạ nườm nượp đi mua cho dù món ấy chưa cần lắm và giá giảm chẳng bao nhiêu. 

Các công ty bánh ngọt coi sản xuất bánh Trung thu chiếm một phần lớn doanh thu trong năm. Do đó các hãng bánh ngọt tên tuổi đều nhất thiết tung ra mặt hàng bánh Trung thu vào mùa bánh đặc biệt này. Một số công ty chỉ chuyên bán bánh Trung thu mỗi năm một lần vào Trung thu chứ không bán tràn lan nhiều loại bánh ngọt khác, tạo được danh hiệu uy tín lâu đời. Trong khu vực Chợ Lớn, những nhà làm bánh nhỏ lẻ trong hẻm cũng mau chóng bày cái bàn ngay trước cửa nhà, bán tới đâu làm tới đó. Những nơi này đều có khách quen. Cứ tới mùa, khách lại tìm đến đón từng mẻ bánh mới ra lò nóng hôi hổi.

Vài thương hiệu nổi tiếng chỉ có một cửa hàng không chi nhánh, thiên hạ sắp hàng rồng rắn đến nỗi chờ cả nửa tiếng, đến lượt thì loại bánh mình ưa thích hết đành quay về để hôm sau trở lại tiếp tục xếp hàng. Sau Covid, nền kinh tế suy giảm, việc sáp nhập các đơn vị hành chánh khiến thất nghiệp gia tăng, bánh Trung thu trở thành mặt hàng xa xỉ khi một chiếc bánh thường thường của nhãn hiệu nổi tiếng cũng lên tới vài trăm ngàn đồng. 

Giá bánh theo thời giá đương nhiên tăng lên nhưng nơi ế vẫn ế ườn, chỗ đông vẫn đông đảo. Mọi người bảo nhau thôi kệ, một năm có một lần đừng quá ngại tốn kém. Mua hai cái bánh Trung thu nhận trứng đậu xanh và nhân thập cẩm gần 400 ngàn của một hiệu bánh lớn cho gia đình bốn người ăn, anh nhân viên mân mê chiếc hộp. Mắc mỏ là ở cái hộp này, phải chi bỏ cái hộp cũng rẻ được ít tiền. Dù sao anh vẫn phải mua thêm hai hộp tặng cha mẹ hai bên nội, ngoại. Tiết kiệm nên chỉ mua loại hộp hai bánh, chứ không dám mua hộp bốn bánh như trước.

Hộp đựng bánh ngày càng hoa hòe, hoa sói, cầu kỳ tốn kém. Bìa bằng carton dày, trang trí đủ loại hoa lá theo kiểu Tây phương hay cổ truyền nhưng mầu sắc đường nét mới mẻ, rập nổi, 3D…, không còn đơn điệu hình cô Hằng bay lên chín tầng mây, nơi cung trăng tìm gặp Cuội ngồi dưới cội cây đa. Để trâu ăn lúa kệu cha ời ời… Cái hộp quá đẹp nên nhiều nhà không nỡ bỏ thùng rác ngay mà cất đó, kiếm cái gì nhét vào đựng cho tới lúc hộp cũ hay bung toác hỏng mới vất đi.

Ngoài việc mua về ăn, ít thôi, thì bánh Trung thu chính là một món quà để biếu, tặng. Con biếu cha mẹ, nhân viên biếu sếp, bệnh nhân biếu bác sĩ, phụ huynh học sinh biếu giáo viên, biếu người mang ơn giúp đỡ… Bởi thế người giữ trọng trách lãnh vực nào đó, nhân dịp này, bánh Trung thu được tặng chất đầy góc nhà. Tiêu thụ không xuể nên lại mang tặng mang cho tiếp tục đẩy đi tiếp.

Học sinh thế nào cũng có buổi “Vui tết Trung thu”. Kết hoa, làm lồng đèn, múa hát… Ăn theo, trường Anh văn kết hợp với trường mầm non chơi trò chơi rước đèn với giáo viên nước ngoài. Mỗi nơi tổ chức một buổi văn nghệ, rước đèn. Khi xưa, trẻ em tụ tập chơi rước đèn trong xóm, tối nào cũng chơi với chiếc lồng đèn bóng kiếng hay lon sữa bò cắm trên que dài đẩy đi kêu lóc cóc thật vui tai. Tệ lắm cũng là chiếc nến nhỏ xíu cắm trên thanh thước gỗ tróc sơn, phai màu. Bây giờ xong một buổi trình diễn là hết. Hẻm nhỏ tối đến vắng vẻ yên lặng, trẻ con rút vào trong nhà. Lồng đèn nếu có, treo gọn trên tường.

Nhiều chương trình từ thiện cho trẻ em còn khó khăn (không được dùng chữ nghèo) hoặc trẻ ở vùng xa xôi… được phát tập vở vì cũng còn là đầu năm học, ba lô cặp, lồng đèn, chiếc bánh … Bánh cao cấp ở thành phố vài trăm ngàn chứ bánh phát từ thiện chỉ có giá mười mấy ngàn ăn cũng ngon, miễn sao vẫn gọi là bánh Trung thu. Lồng đèn chơi ngay lúc phát ra rồi thôi xếp xó vì rước đèn cần đám đông ồn ào chen chúc. Lẻ loi thì chẳng có chút khí thế nào để chơi.  

Biếu sếp, biếu ơn nghĩa… thì phải tìm đến những nhãn hiệu bánh danh tiếng, nhãn hiệu của khách sạn cao cấp, siêu thị… Chưa biết ngon cỡ nào nhưng cái hộp phải thật lộng lẫy có in tên thương hiệu nổi tiếng, bánh đắt tiền kèm thêm gói trà hay chai rượu. Thật ra ngày nay, chẳng ai ngồi nhâm nhi thưởng thức miếng bánh nướng, bánh dẻo với tách trà nóng, mà thay thế có khi là nước ngọt, có khi nước sâm, sữa đậu nành…, thậm chí nước lọc chứ nước trà thì hầu như không. Gói trà nhỏ trong hộp bánh cao cấp chỉ để làm vì. Bởi vậy mới có mặt chai rượu. Trong hộp bánh, gói trà dù ngon, chẳng những không ai thưởng thức mà giá cả cao cách mấy cũng không thể bằng chai rượu. Đổi quách trà bằng rượu mặc kệ việc nó chẳng ăn nhập gì tới bánh.

Lại nhiều trường hợp, hộp bánh chỉ là vật tượng trưng thôi, nhãn hiệu nào cũng không thành vấn đề, cái chính là phong bì đi kèm!

Cũng có công ty, xí nghiệp coi bánh Trung thu là một phần quan tâm đời sống nhân viên nên phát hộp bánh nhân dịp rằm tháng Tám. Vì thế trước cửa những hãng bánh lớn, cảnh thường thấy là xe kìn kìn đổ các thùng bánh xuống cửa hàng, lại kìn kìn chất bánh lên xe chở đi giao các nơi.

Thế nhưng cũng có một khách hàng nhận xét hôm qua mới ăn cái bánh, cắn một miếng biết ngay trứng bị hư đành phải bỏ đi. Đừng nói nhãn hàng nổi tiếng mà ngon. Tuy hiếm nhưng cũng có lúc bị xui.

Trẻ con giờ không thèm bánh Trung thu như xưa vì giờ hàng ngày đã ăn nhiều các loại bánh ngọt, snack, donut… bánh Trung thu không còn mấy hấp dẫn. Con heo vàng ươm truyền thống bé xíu có mặt cho vui ít còn nơi bán.

Người có tiền thì nhộn nhịp thưởng thức bánh Trung thu đầu mùa nóng hổi. Kẻ ít tiền thì chờ bánh đại hạ giá, mua 2 tặng 1, mua 1 thành 4… Mà cũng chẳng chờ lâu đâu, chỉ khoảng một tháng trước rằm đã thấy bán tống rồi. Ngoài đường treo bảng hạ giá 50%, mua 1 tặng 1. Tức là mua một hộp bánh giá 600.000 đồng được tặng thêm một hộp y như vậy. Khách đề nghị 300.000 mua một hộp thì không bán! Tuy nhiên đại hạ giá không hẳn là bánh ế. Vì dù trưng bảng hạ giá nhưng hàng mới sản xuất vẫn tiếp tục lai rai chở tới thêm… Thị trường ngược đời nơi giảm giá sâu vẫn ế, nơi không khuyến mại lại đông nghẹt.

Bánh handmade cũng rộn ràng. Người quen kháo nhau bạn này khéo tay chị kia hay làm… Bánh handmade cũng có thể ngon nhưng không để lâu được vì theo truyền miệng là không có chất bảo quản, không chất tạo màu… Dù sao thì theo một bếp handmade kể thì việc làm bánh chẳng khó khăn cho lắm. Nhân bánh bán sẵn, muốn loại nào có loại đó, bột cũng sẵn, nước đường sẵn luôn… Mua hết mang về chỉ cần đóng khuôn nướng lên thôi chứ làm sao mua hàng chục thứ rồi cân đo đong đếm, ngâm đậu, đãi vỏ, hấp chín, xay nhuyễn, xào nhân… vỏ quýt, mứt bí, mè rang… nhức cả đầu. Làm nhà ăn chơi thì được chứ lụi lụi làm tay bán có số lượng thì làm sao có lời. Vỏ ấn bằng tay không mỏng và mịn, mướt, nhân khó đủ vị…. Ôi trời, mang tiếng handmade thôi làm đại lý bánh cho rồi! 

Hàng online giá rẻ giảm sức hút vì khó kiểm chứng, ai không ăn thì thôi, lựa chọn an toàn hợp vệ sinh lên ngôi.

Giới trẻ cũng mê lắm. Lên quần áo ra khu chợ lồng đèn sống ảo cũng được bộ ảnh mùa Trung thu. Nhờ đó mà không khí của khu bán lồng đèn cũng thêm phần rộn rã cho mùa Trung  thu.

Sau rằm, ngoài một ít mang ra ngoại thành hoặc miền quê bán đại hạ giá, còn thì bánh Trung thu được đập dẹp, nướng lại thành một loại bánh mới có tên là bánh chao. Trước kia bánh chao thường được bày bán ở xe đẩy hay tiệm nhỏ của người Hoa. Sau này hầu như không thấy vì các lò bánh thường canh chừng thị trường để sản xuất vừa tới chứ không làm quá nhiều để ế.

Vài hãng bánh lớn còn bán bánh vỡ với giá một nửa, nhà nghèo mua về ăn đỡ ghiền, chỉ là nứt vỡ một chút không đẹp mắt chứ chất lượng cũng vậy.

Chỉ có nhân vật chính là trẻ em chẳng ăn uống vui chơi bao nhiêu mà Trung thu vẫn cứ rộn ràng…

Saigon cô nương