Phụ nữ làm hai việc

Theo thống kê, hiện nay con số phụ nữ Mỹ gia nhập vào lực lượng lao động nhiều hơn bao giờ hết.

Nhu cầu cần người làm tăng cao cùng với cơ hội được làm việc từ xa và sự gia tăng số lượng doanh nhân nữ khiến thúc đẩy phụ nữ tham gia đông hơn vào thị trường lao động. Con số phụ nữ đi làm hiện đang ở mức kỷ lục là 79 triệu người và tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi lao động đang có việc làm hoặc đang tìm việc hiện ở mức 77.9%, tăng từ mức 75.8% của 5 năm trước.

Nhưng hãy khoan mừng vội. Cùng với những công việc có thể làm ở nhà đã giúp tạo cơ hội cho nhiều bà mẹ có thể gia nhập hoặc trở lại gia nhập vào lực lượng lao động nhưng đồng thời cũng đang trói buộc họ với những trách nhiệm mới. Nhiều phụ nữ nói rằng họ đang phải làm hai công việc toàn thời gian cùng một lúc: lo công việc gia đình và công việc của sở.

Cô Sarika Paralkar đã phải bỏ công việc trong lĩnh vực kỹ thuật sau khi sinh đôi hai bé gái cách đây gần 10 năm để tập trung vào việc nuôi dạy chúng. Gần đây, cô đã bắt đầu trở lại làm việc toàn thời gian với cơ quan chính phủ thành phố Oakland, California, và công việc của cô là đưa ra những sáng kiến mới để cải thiện tình trạng khí hậu tại địa phương.

Vì công việc này đòi hỏi cô Paralkar chỉ cần có mặt ở văn phòng vài lần mỗi tháng nên cô vẫn có thì giờ để đưa đón hai cô con gái sinh đôi của cô đến trường học, tới nơi cắm trại, tới chơi nhà bạn và nhiều sinh hoạt khác. Cô nghĩ như vậy cô có thể dễ dàng quân bình một cách hoàn hảo toàn thời gian giữa công việc nhà và công việc sở. Nhưng trái ngược lại điều cô nghĩ ban đầu, cô Paralkar thường cảm thấy rằng cô không đáp ứng được những kỳ vọng do chính cô đặt ra là hoàn tất thật tốt trách nhiệm vừa là một người mẹ và vừa là một nhân viên làm việc cho thành phố.

Chồng cô, anh Vidyut Naware, cũng làm việc ở nhà bốn hoặc năm ngày một tuần kể từ khi đại dịch xảy ra và đã giúp cô nhiều công việc nhà. Tuy nhiên, vì đã quen ở nhà nuôi và chăm sóc con trong nhiều năm khiến cô gặp nhiều khó khăn để thích nghi với cuộc sống mới và vẫn tiếp tục thói quen ôm đồm hầu hết các công việc ở nhà.

Trường hợp của cô Paralkar đang ngày càng trở thành một điều bình thường mới trong xã hội Mỹ. Nhìn chung, phụ nữ có chồng con vẫn đảm nhận nhiều công việc nuôi dạy con cái và công việc nhà hơn nam giới. Điều đó có nghĩa là làm việc tại nhà có thể khiến cho cuộc sống của họ bận rộn hơn nữa, mà một ngày vẫn chỉ có 24 tiếng chứ đâu được thêm.

Tỷ lệ phụ nữ ở độ tuổi sung mãn (prime-age) trong lực lượng lao động đã tăng lên một cách rõ rệt kể từ trước đại dịch. Khi người ta đề cập tới nhóm người tuổi sung mãn tức là người ta đang nói đến những người đi làm trong độ tuổi từ 25 đến 54, có nghĩa là những người này đã học xong trung học và đại học và chưa đến tuổi nghỉ hưu.

Theo Bộ Lao động, tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi này đang làm việc hoặc đang tìm việc đạt mức cao nhất từ trước tới nay là 78.1% trong tháng 5 vừa qua, trước khi giảm nhẹ vào tháng 6. Con số phụ nữ trong độ tuổi lao động hiện nay ở Hoa Kỳ đã tăng thêm 1.9 triệu phụ nữ so với 5 năm trước.

Tuy nhiên, con đường dẫn tới tình trạng hiện tại không hẳn hoàn toàn đơn giản và thẳng tắp.

Sau nhiều thập niên tăng trưởng, tỷ lệ phụ nữ ở độ tuổi sung mãn đang đi làm hoặc đang tìm việc đã chững lại vào năm 2000. Lý do là khi tỷ lệ những phụ nữ đang đi làm đó mới bắt đầu tăng trở lại thì đại dịch ập đến – trường học đóng cửa và hàng nhiều triệu phụ nữ quay về làm công việc chăm sóc cho gia đình toàn thời gian.

Sự phục hồi nhanh chóng sau đại dịch một phần phản ánh nhu cầu cần người làm việc nhiều như thế nào. Trường hợp điển hình: Phụ nữ đang chiếm tỷ lệ ngày càng tăng trong các ngành trước đây thường do nam giới thống trị như công việc xây dựng.

Nhiều phụ nữ cũng đang bắt đầu làm chủ các cơ sở kinh doanh riêng của họ. Vào năm 2019, chưa tới một phần ba số công ty mới được thành lập bởi phụ nữ. Kể từ đó, mỗi năm có khoảng một nửa các cơ sở kinh doanh là do phụ nữ sáng lập.

Nhưng thay đổi lớn nhất là tác động lâu dài của chính sách làm việc từ xa bắt đầu từ thời gian đại dịch ở khắp các công ty và trong nhiều ngành nghề.

Ở một mức độ nào đó, việc phụ nữ tham gia vào lực lượng lao động là vì nhu cầu chứ không chỉ là cơ hội. Chi phí gia tăng khiến nhiều gia đình gặp khó khăn nếu chỉ sống bằng đồng lương của một người. Những phụ nữ nghỉ việc trong thời gian dài không chỉ bị mất lương trong thời gian nghỉ đó mà còn bị mất cơ hội được tăng lương và những quyền lợi khác.

Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ tham gia trong thị trường lao động ở Hoa Kỳ vẫn nhỏ hơn so với tỷ lệ nam giới – gần 90% nam giới ở độ tuổi sung mãn tham gia vào lực lượng lao động tính cho đến tháng 6 năm nay. Theo kết quả phân tích của công ty tài chính Goldman Sachs, lương của phụ nữ tiếp tục ở mức thấp hơn 17% so với lương của nam giới trong cùng công việc.

Phụ nữ ở Mỹ cũng ít có cơ hội được tuyển dụng hơn so với nhiều phụ nữ đồng trang lứa ở những nước khác. Theo kinh tế gia Stefania Albanesi của Đại học Miami cho biết, tình trạng đó một phần là do việc chăm sóc trẻ nhỏ được coi là trách nhiệm riêng ở Hoa Kỳ, không giống như ở nhiều quốc gia có thu nhập cao khác. Nghiên cứu của bà chỉ ra cho thấy chính phủ Hoa Kỳ chi tiêu cho các chương trình xã hội dành cho gia đình, tính theo tỷ lệ với tổng sản phẩm nội địa (GDP), ít hơn so với các nước phát triển khác.

Ví dụ, ở Nhật Bản, chính phủ đã đưa ra chính sách mà họ gọi là chính sách “kinh tế phụ nữ” cách đây hơn một thập niên nhằm tăng đáng kể nguồn cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em, giúp tăng thêm số phụ nữ tham gia trong lực lượng lao động. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), tính đến tháng 5 vừa qua, có tới 83.3% phụ nữ trong độ tuổi sung mãn ở Nhật Bản đã tham gia vào thị trường lao động, trong khi Thụy Điển là quốc gia dẫn đầu thế giới trong số các quốc gia có nền kinh tế tiên tiến, đạt mức 90% tính đến quý đầu năm nay.

Hành động nói trên của chính phủ Nhật Bản được thúc đẩy bởi mối lo ngại rằng, với dân số đang già đi, quốc gia này đang dần thiếu người làm việc. Nước Mỹ cũng đang phải đối mặt với vấn đề dân số bị lão hóa: Hiện nay, tính theo tỷ lệ, cứ mỗi một người từ 65 tuổi trở lên thì chỉ có 2.2 người Mỹ đang trong độ tuổi lao động sung mãn, giảm so với con số 3.2 vào năm 2010, theo ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội.

Một cách để giải quyết vấn đề dân số lão hóa là thúc đẩy thêm người ở độ tuổi sung mãn tham gia làm việc, trong đó sự tham gia của phụ nữ là rất cần thiết. Cũng theo ý kiến của kinh tế gia Albanesi, cần phải tận dụng một cách tốt hơn trình độ học vấn của phụ nữ, là vì con số phụ nữ có bằng đại học hiện nay nhiều hơn nam giới.

Vai trò của phụ nữ luôn quan trọng, mặc dù không phải lúc nào cũng được đánh giá đúng mức. Trước đây khi còn ở trong nhà, họ được gọi là nội tướng. Và nay vai trò đó vượt ra ngoài phạm vi gia đình và ngày càng tham gia nhiều hơn vào lực lượng lao động, đóng góp một phần không nhỏ cho nền kinh tế Hoa Kỳ.

Huy Lâm