Giao hàng xứ này

Mới đây, công ty vận chuyển UPS đạt được thoả thuận cho một hợp đồng mới với nghiệp đoàn Teamsters đại diện cho khoảng 330,000 nhân viên giao hàng của UPS để tránh một cuộc đình công dự định bắt đầu vào ngày 1 tháng 8. Theo công ty tư vấn Anderson Economic Group, nếu đình công xảy ra kéo dài chỉ 10 ngày sẽ làm tổn thất cho UPS $816 triệu, đó là chưa kể kinh tế Hoa Kỳ sẽ bị thất thoát $7 tỷ do ảnh hưởng dây chuyền. Nói như thế để thấy rằng giao hàng là ngành kinh doanh lớn và công việc buôn bán lệ thuộc vào ngành này rất nhiều, đặc biệt kể từ sau trận đại dịch.

Lần gần đây nhất khi nhân viên giao hàng của UPS đình công là vào năm 1997, bản chất công việc của họ lúc đó rất khác. Công ty Amazon, khi đó chỉ đơn thuần là một tiệm sách trực tuyến, mới thành lập chưa đầy hai năm và vẫn chưa được nhiều người biết tới. Mua quần áo, hoặc bàn ghế, hoặc bất cứ thứ gì, người ta phải leo lên xe và lái tới thương xá hay một trung tâm mua sắm ở địa phương. Vào thời điểm khi nghiệp đoàn Teamsters công bố vào hôm 25/7 rằng họ đã đạt được thỏa thuận sơ bộ với UPS để nhằm tránh đình công và để cho hàng trăm nghìn thành viên nghiệp đoàn tiếp tục làm việc, vai trò của những những nhân viên giao hàng này trong đời sống của người dân Mỹ đã thay đổi rất nhiều về cơ bản.

Hợp đồng mới đạt được là một tin vui vì nếu đình công xảy ra chắc chắn sẽ làm ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng nhiều triệu người dân Mỹ và tác động xấu lên sự vận hành của một phần guồng máy kinh tế. Hiện nay công ty UPS vận chuyển một số lượng hàng hóa khổng lồ đến mức công ty ước tính nhân viên của họ chịu trách nhiệm vào khoảng 6% tổng sản phẩm nội địa của nước Mỹ và công ty vận chuyển gần một phần tư tổng số kiện hàng của Hoa Kỳ. Ngành bán lẻ trên mạng không thể thiếu dịch vụ giao hàng để hoàn tất công việc mua bán và điều này khiến nước Mỹ ngày càng lệ thuộc nhiều hơn vào khối nhân công làm cái công việc khó khăn, sử dụng nhiều sức lao động để vượt qua chặng cuối cùng đưa các gói hàng tới tận tay khách hàng. Cơ sở hạ tầng và lực lượng nhân viên giao hàng của nước Mỹtrên thực tế vẫn còn đang loay hoay bám theo sau đà phát triển của thói quen mua sắm mới của người dân Mỹ.

Thậm chí ngay cả trong thời đại của Amazon, số lượng các gói hàng hiện nay được vận chuyển và giao ở Hoa Kỳ chỉ mới nghe thôi có vẻ như hoàn toàn vô lý. Năm 2000, Sở Bưu điện Hoa Kỳ – đơn vị vận chuyển hàng lớn nhất nước Mỹ – đã giao tới tay khách hàng 2.4 tỷ gói hàng lớn nhỏ. Đến năm 2022, con số đó đã tăng lên 7.2 tỷ. Công ty UPS hiện nay đảm trách việc giao 5.2 tỷ gói hàng trong nội địa mỗi năm, so với 3.2 tỷ vào năm 2000, và hoạt động giao hàng của Amazon, vốn không làm công việc giao các gói hàng tới cho khách hàng của họ trong thời gian đầu cho mãi tới năm 2018, và nay trở thành công ty vận chuyển lớn thứ ba của nước Mỹ, vận chuyển và giao gần 5 tỷ (nhưng không hẳn là tổng số) kiện hàng của công ty trong năm ngoái. Và tất cả các kiện hàng này sẽ đến tay khách hàng chỉ sau vài ngày (đôi khi cùng trong ngày) sau khi mua – nhanh hơn nhiều so với ít năm trước đây.

Chúng ta có thể chỉ thực sự chú ý đến một số gói hàng được chuyển giao đến nhà mình mỗi tuần (trung bình từ ba đến bốn gói trong một nhà). Nhưng mỗi khi ta nhận được một gói, cùng ngày hôm đó, có hơn 50 triệu người Mỹ khác cũng đang theo dõi qua một ứng dụng hoặc qua cái nút bấm chuông cửa có gắn máy quay hình để xem liệu đôi giày mới mua hoặc lọ thuốc bổ đã đến chưa. Và những gói hàng này trước hết phải được chất lên những xe tải, được chở đến một địa chỉ, và sau đó được đưa xuống xe rồi đem đặt ngay trước cửa nhà của khách hàng – tất cả những công việc nói trên đều do con người làm chứ không có máy móc nào cả.

Có thêm nhiều gói hàng cần được giao đòi hỏi cần có thêm nhiều xe tải trên đường, điều này có nghĩa là có thêm nhiều xe tải nặng hàng chục tấn trên các xa lộ xuyên bang và nhiều xe giao hàng loại lớn chạy trên các con đường nhỏ trong các khu dân cư, khiến cho tình trạng giao thông trở nên tồi tệ hơn. Những chiếc xe tải nặng và lớn này sẽ tạo thêm nhiều áp lực lên trên đường và cầu, đòi hỏi việc sửa chữa và bảo trì thường xuyên hơn. Hầu hết các con đường trong thành phố được xây dựng chủ yếu dành cho các loại xe hơi nhỏ có thể quá hẹp hoặc có những khúc cua khá chật chội thậm chí ngay cả những tài xế lái xe chở hàng nhiều kinh nghiệm cũng có thể gặp khó khăn, và tính ra mỗi năm họ phải thực hiện hàng ngàn chuyến giao hàng thì làm thế nào mà không một lần gặp tai nạn. Cũng chính những con đường này thường không có chỗ đậu dễ dàng cho xe tải khi cần phải ngừng lại để giao hàng, vì vậy những chiếc xe này thường đậu ngay trên đường và tạo thêm tình trạng kẹt xe. Và mỗi tài xế phải làm đi làm lại, hàng chục lần một ngày, cho đến khi hàng chục triệu gói hàng phải được giao hết mỗi ngày.

Một khi gói hàng được đưa xuống khỏi xe rồi cũng chưa hẳn mọi việc đã xong. Hầu hết các căn nhà ở Mỹ được xây trước khi người dân Mỹ tập làm quen với việc mua hàng trên mạng và giao hàng tới tận nhà. Các thùng thư chỉ lớn đủ để nhận thư từ chứ không một thứ gì khác, do đó nhân viên giao hàng phải đưa gói hàng vào tận hiên nhà hoặc giấu sau một bụi cây khuất lấp và hy vọng mọi chuyện ổn thoả sau đó. Người sống trong các chung cư thì gặp nhiều trục trặc hơn, với gói hàng được để ngay trước cửa phòng và người đi qua lại tấp nập, thì trong nhiều trường hợp, gói hàng có thể không cánh mà bay.

Tuy nhiên, một điều thực tế là số nhân viên làm công việc giao hàng tại các công ty vận chuyển lớn đã không tăng cùng tốc độ với sự bùng nổ trong ngành bán lẻ trên mạng và thời gian giữa mua hàng và giao hàng ngày càng được rút ngắn lại để đáp ứng với kỳ vọng của khách hàng. Nhiều công ty vận chuyển đã thuê mướn những nhân viên làm việc bán thời gian được trả lương thấp hơn để giải quyết cấp thời vấn đề thiếu người làm thay vì tạo ra những công việc toàn thời gian mới, và một phần đáng kể công việc giao hàng của Amazon được thực hiện bởi những nhân viên làm việc tự do sử dụng xe của họ và được trả lương theo số gói hàng họ giao.

Nhưng dù là nhân viên làm việc tự do hay không, tất cả công việc nói trên đều diễn ra hàng ngày trong suốt năm và chủ yếu là ở bên ngoài trời, vì vậy các tài xế giao hàng phải làm công việc lao động tay chân trong điều kiện khí hậu đang ngày càng trở nên khắc nghiệt hơn, và họ chủ yếu làm công việc đó trên các chiếc xe chở hàng không có máy lạnh. Một vài tài xế của công ty UPS đã bị thiệt mạng trong khi làm việc do nhiệt độ quá nóng trong mùa hè. Một trong những thoả thuận đạt được trong hợp đồng mới giữa nghiệp đoàn Teamsters và UPS là bảo đảm xe giao hàng phải có gắn máy lạnh trong tương lai.

Tăng lương và vấn đề an toàn được cải thiện chỉ là những bước đầu tiên để giải quyết nhiều vấn đề lớn hơn mà nhân viên giao hàng gặp phải khi phải vận chuyển quá nhiều gói hàng trong một thời gian gấp rút. Việc cải thiện an toàn cầu đường không phải là hạng mục hấp dẫn trong ngân sách của chính phủ, và những chiếc xe tải sẽ tiếp tục lăn bánh cho dù đường xá có được sửa sang hay không.

Hợp đồng mới đạt được giữa nghiệp đoàn và công ty UPS khiến cho khách mua sắm và các ngành kinh doanh liên quan thở phào nhẹ nhõm. Công việc giao hàng ở Mỹ không thể ngừng lại dù chỉ một ngày. Và trong điều kiện cạnh tranh ráo riết giữa các công ty với nhau, khách hàng vẫn luôn được đối xử như những ông vua.

Huy Lâm