Chuyện thực phẩm, nghe mà rùng mình!

Phải thừa nhận thức ăn bên Việt Nam ngon và rất phong phú. Ngon nhưng có sạch không lại là chuyện khác…

Heo nạc nhờ chất cấm Salbutamol
Mới đây, hôm 5/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án “vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “buôn bán hàng cấm”, “đưa hối lộ”, “nhận hối lộ”.
Salbutamol có thể bị lạm dụng làm vật nuôi tăng cơ, giảm mỡ, thịt nạc hơn.
Trước đó, vào cuối tháng 7, Công an TP.HCM phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố kiểm tra phát giác 3 xe tải đang vận chuyển 280 con heo dương tính với chất cấm Salbutamol, trong đó có 80 con heo thịt dương tính thêm với virus dịch tả heo châu Phi.
Mở rộng điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đồng loạt khám xét khẩn cấp 14 địa điểm là các trang trại, nơi ở của nhóm này tại thành phố Đồng Nai liên quan việc sử dụng chất cấm trong chăn nuôi và phát giác tại nhiều nơi đang nuôi nhốt 3,909 con heo, trọng lượng hơn 500 tấn dương tính với chất cấm Sabultamol.
Công an TP.HCM đã thu giữ hơn một tấn Salbutamol. Số lượng chất cấm này sẽ được phối trộn thành hơn 3,000 tấn thức ăn chăn nuôi để sử dụng nuôi heo vỗ béo.
Chất tạo nạc sẽ được phối trộn với thức ăn chăn nuôi theo tỉ lệ 100 gam chất tạo nạc Salbutamol trộn cùng 300kg cám, sử dụng một lần cho 100 con heo ăn.
Trung bình, mỗi đợt nuôi, 100 con heo sẽ sử dụng hết khoảng 3kg chất tạo nạc.
Trước khi xuất bán đến các lò mổ để giết thịt, nhóm này sẽ ngưng sử dụng chất tạo nạc khoảng 10 ngày trước và cho heo uống thuốc giải độc gan hoặc cho uống thuốc điện giải Bio, mục đích khi lực lượng chức năng xét nghiệm, heo sẽ âm tính với chất tạo nạc.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Buôn bán hàng cấm”, “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ”.
Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt Nguyễn Văn Hiệu (41 tuổi, ngụ TP Đồng Nai) và 8 đồng phạm để điều tra về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Buôn bán hàng cấm”, “Đưa hối lộ” và “Nhận hối lộ”.
Trong đó, Nguyễn Văn Hiệu bị khởi tố về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” và “Đưa hối lộ”; Võ Quốc Sơn (37 tuổi, ngụ thành phố Đồng Nai) bị khởi tố về tội “nhận hối lộ”. Nguyễn Thị Trinh Nữ (37 tuổi, ngụ tỉnh Vĩnh Long) bị khởi tố về tội “buôn bán hàng cấm”.
Kiểm dịch viên tiếp tay đưa hơn 10,000 tấn thịt heo nhiễm chất cấm ra thị trường
Kiểm dịch viên, ngay ở tên gọi đã cho thấy trách nhiệm của họ là gì rồi, vậy mà có người lại tiếp tay đưa thịt heo bệnh, heo nhiễm chất cấm ra thị trường.
Trong vụ án vừa kể, còn có sự giúp sức của cán bộ kiểm dịch động vật.
Võ Quốc Sơn là kiểm dịch viên động vật thuộc Trạm chăn nuôi thủy sản khu vực 2, Trung tâm kiểm dịch và chẩn đoán xét nghiệm thú y thuộc Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản TP Đồng Nai.
Nhận tiền của Nguyễn Văn Hiệu, Võ Quốc Sơn ký xác nhận kiểm dịch, giúp Hiệu được cấp giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, vận chuyển ra khỏi địa bàn sai quy trình.
Sơn không kiểm tra thực tế mà cấp sẵn giấy chứng nhận kiểm dịch động vật vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh đến địa điểm lán trại chăn nuôi kèm niêm chì để Nguyễn Văn Hiệu tự niêm phong lô hàng.
Nhờ vậy mà heo nhiễm chất cấm được đưa về các lò mổ các tỉnh để giết mổ, đưa ra thị trường.
Ngoài ra, nhóm này còn sử dụng thủ đoạn giả mạo giấy thông tin nguồn gốc động vật để không cần phải có giấy chứng nhận kiểm dịch vận chuyển động vật liên tỉnh, qua đó vận chuyển heo từ Đồng Nai lên giết mổ tại các lò mổ tại TP.HCM
Với các thủ đoạn nêu trên, mỗi ngày có hàng trăm tấn heo nhiễm chất cấm được đưa ra thị trường tiêu thụ (chợ đầu mối, chợ truyền thống, siêu thị), điểm đến là các bếp ăn của các gia đình, trường học, nhà hàng, bếp ăn công nghiệp…, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người dân.
Người ăn thịt heo nhiễm chất cấm nguy hiểm ra sao?
Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Ân – khoa khám bệnh Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, Salbutamol là một thuốc được sử dụng trong y khoa, chủ yếu với tác dụng giãn phế quản trong một số bệnh lý phổi gây co thắt đường thở.
Tuy nhiên, Salbutamol có thể bị lạm dụng trong chăn nuôi với mục đích làm vật nuôi tăng cơ, giảm mỡ và tạo nhiều thịt nạc hơn.
Việc sử dụng này khác hoàn toàn với Salbutamol được dùng trong y khoa theo chỉ định và liều lượng được kiểm soát.
Khi thịt hoặc các mô của vật nuôi còn tồn dư Salbutamol ở mức đủ lớn, người ăn có thể hấp thu hoạt chất này qua đường tiêu hóa và xuất hiện các tác dụng dược lý ngoài ý muốn.
Trong đó, Salbutamol kích thích hệ thần kinh giao cảm nên biểu hiện đáng chú ý nhất là ở tim mạch, thần kinh – cơ và chuyển hóa.
Người bị phơi nhiễm với lượng đáng kể có thể xuất hiện tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực, run tay chân, bồn chồn, đau đầu, chóng mặt… Ở mức độ nặng hơn, thuốc có thể gây rối loạn điện giải, đặc biệt là hạ kali máu, tăng đường huyết và có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng thêm rối loạn nhịp tim.
Nguy cơ và mức độ biểu hiện phụ thuộc vào nồng độ tồn dư và tích tụ trong thực phẩm, lượng thực phẩm đã ăn, phần mô được sử dụng cũng như tình trạng sức khỏe và mức độ nhạy cảm của từng người.
Theo bác sĩ Ân, những người cần thận trọng là trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh tim mạch, đặc biệt người có tiền sử rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành. Ở những người này, tình trạng tim đập nhanh và kích thích giao cảm có thể gây hậu quả đáng kể hơn so với người trẻ, khỏe mạnh.
Ngoài ra, người đang có rối loạn điện giải, đặc biệt hạ kali máu, hoặc đang sử dụng một số thuốc có thể ảnh hưởng đến nhịp tim và kali máu cũng cần lưu ý. Người mắc đái tháo đường cũng cần thận trọng vì chất này ở liều đủ lớn có thể làm ảnh hưởng đến đường huyết.
Phụ nữ mang thai càng nên tránh tiếp xúc với thực phẩm nghi ngờ có chứa chất này.
Điều đáng nói là người tiêu dùng không thể xác định chính xác thịt heo có tồn dư Salbutamol chỉ bằng mắt thường, màu sắc, mùi vị. Việc xác định có tồn dư chất này cần dựa vào các phương pháp kiểm nghiệm chuyên môn.
Bác sĩ Ân khuyến cáo cũng không nên cho rằng nấu chín kỹ là biện pháp có thể bảo đảm loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tồn dư hóa chất.

Ốc bươu ngâm
“thủy tinh lỏng”
Trước đó, vào tháng 1, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phát giác một cơ sở sử dụng khoảng 500 tấn hóa chất sản xuất xi măng để ngâm 3,000 tấn thịt ốc bươu bán ra thị trường từ năm 2021. Mục đích của việc sử dụng hóa chất này là để làm bóng ốc, giúp con ốc nhìn đẹp hơn và có cảm giác sạch sẽ, thịt ốc sẽ giòn, dai hơn.
Hôm 27/1, Huỳnh Văn Trường (47 tuổi, ngụ TP Cần Thơ) đã bị bắt tạm giam để điều tra về tội “vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.
Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế tiến hành kiểm tra một cơ sở sơ chế thực phẩm không biển hiệu tại số 60 Rạch Cát Bến Lức, phường Bình Đông.
Lúc kiểm tra, công an phát giác và tạm giữ hơn 3 tấn thịt ốc bươu đã qua sơ chế, toàn bộ được ngâm trong dung dịch hóa chất natri silicate (thường gọi là “thủy tinh lỏng”). Sau đó, công an phát giác thêm 1,575kg hóa chất natri silicate được cất giấu để ngâm ốc.
Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP.HCM xác định tất cả các mẫu thịt ốc đều chứa natri silicate – hóa chất công nghiệp dùng trong xây dựng, sản xuất gạch, xi măng, tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.
Huỳnh Văn Trường khai từ năm 2021 đến khi bị phát giác đã ngâm ốc bươu bằng hóa chất với quy mô cực lớn, sử dụng khoảng 500 tấn natri silicate để xử lý khoảng 3,000 tấn thịt ốc bươu, sau đó đưa ra thị trường tiêu thụ trong nhiều năm, thu lợi bất chính hàng tỉ đồng.
Phó giáo sư Nguyễn Duy Thịnh – chuyên viên về công nghệ thực phẩm – cho biết natri silicate là một loại hóa chất phần lớn được sử dụng trong lĩnh vực xây dựng, ví dụ như pha vào keo trám, dán tường, vật liệu phủ bề mặt để tạo độ trắng, độ bóng và tăng khả năng bảo vệ bề mặt.
Bác sĩ Lê Văn Thiệu – Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương – cho hay thủy tinh lỏng (natri silicate) không phải là hóa chất độc hại cấp tính nhưng có tính kiềm mạnh, có thể gây kích ứng da và mắt nếu tiếp xúc trực tiếp.
Vì vậy khi sử dụng nên đeo găng tay, kính bảo hộ và tránh để dung dịch tiếp xúc với da hoặc hít phải hơi dung dịch quá nhiều. Trong nông nghiệp, thủy tinh lỏng cần được pha loãng đúng cách để tránh ảnh hưởng đến cây trồng và môi trường.
Về mặt sức khỏe, nếu sử dụng thủy tinh lỏng nồng độ cao có thể gây tổn thương niêm mạc miệng, thực quản và dạ dày nếu nồng độ cao.
Ngoài ra, thủy tinh lỏng cũng có thể gây hại gan và thận khi nguyên liệu đã để quá lâu và ngâm hóa chất công nghiệp, cơ thể sẽ tích tụ độc tố. Hóa chất sau khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan và đào thải qua thận.
Việc “nạp” một lượng lớn hóa chất không xác định trong thời gian dài khiến các cơ quan này bị quá tải, dẫn đến suy gan, suy thận.
Nếu sử dụng với liều lượng lớn, có thể xảy ra tình trạng ngộ độc cấp tính (sau ăn vài phút – vài giờ) với các triệu chứng như: rát miệng, lưỡi, cổ họng, buồn nôn, nôn, đau bụng dữ dội, quặn thắt, tiêu chảy. Có thể nôn hoặc đi ngoài ra máu (do bỏng niêm mạc).
Bác sĩ Thiệu còn cho biết thêm dấu hiệu nghi ngờ ốc bị ngâm hóa chất như ốc trắng bất thường, giòn lạ. Khi ăn có cảm giác tê – rát miệng, nước ngâm nhớt, sệt, có cảm giác như xà bông, ăn xong nhiều người cùng đau bụng, nôn.

Đ.D