Chuyện thật như đùa: Phá rừng do… nhầm lẫn (!?)

Rừng phòng hộ ở Bình Ðịnh bất ngờ bị đốn hạ nhưng những người liên quan nói là do… nhầm lẫn

Nhiều người bị ảnh hưởng bởi vụ phá rừng phòng hộ ở Bình Định không nén được bực tức, đã phải kêu lên rằng cách giải thích của chủ đầu tư thật là ngụy biện.

NGỤY BIỆN!

Mọi người không khỏi ngạc nhiên khi chứng kiến khu rừng phi lao có nhiệm vụ chắn gió, sóng biển… để bảo vệ cho người dân xã Mỹ An, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Ðịnh bất ngờ “biến mất”. Rất nhiều khoảnh rừng nơi đây hiện chỉ còn là bãi đất trống rộng mênh mông, được san ủi bằng phẳng, nằm cạnh phần đất được giao cho Công ty Phú Mỹ (Công ty CP Phát triển tầm nhìn Năng lượng sạch) để xây dựng Nhà máy Điện mặt trời Phù Mỹ 3, thuộc dự án Nhà máy Năng lượng mặt trời Phù Mỹ.

Ngỡ ngàng

Ở nơi giáp ranh giữa khu rừng phi lao vừa bị chặt phá với cánh rừng phòng hộ do nhà nước quản lý, nhiều đoạn đã dựng hàng rào thép kiên cố như khẳng định “chủ quyền”. Cạnh đó, bức tường rào ngăn cách giữa khu dự án điện mặt trời và khu rừng phi lao trước đây cũng đã bị xô ngã, không còn ranh giới giữa 2 khu. Phải quan sát kỹ lắm, mới phát hiện nơi này còn lại một ít gốc phi lao đường kính từ 25-30cm còn chỏng chơ trên khu đất trống, là dấu tích của khu rừng phòng hộ vừa bị chặt phá.

Anh Lê Minh Hoàng (ngụ thôn Xuân Bình, xã Mỹ An) cho biết cách đây vài tháng, bãi đất trống ven biển xã Mỹ An còn là khu rừng phi lao khoảng 20 năm tuổi, trải dài từ thôn Xuân Bình đến thôn Xuân Phương. “Gần đây, phát hiện khu rừng phi lao bị công nhân đang thi công dự án điện mặt trời bên cạnh tàn phá, chúng tôi báo chính quyền địa phương nên họ mới dừng”. Khu rừng được trồng để bảo vệ, che chắn cho dân làng tránh thiên tai, cát bay. “Nhưng giờ khu rừng phi lao đã bị chặt phá, mùa mưa bão tới chúng tôi không biết phải sống ra sao”, anh Hoàng nói.

Ông Lê Xuân Thương, Chủ tịch xã Mỹ An, cho hay dự án Nhà máy Điện mặt trời Phù Mỹ 3 nằm trên đất và cả rừng phòng hộ thuộc 2 xã Mỹ Thắng, Mỹ An (huyện Phù Mỹ) đang triển khai giai đoạn 2.

Ông Bùi Long Thăng, Giám đốc BQLRPH (Ban Quản lý rừng phòng hộ) huyện Phù Mỹ, cho biết kết quả khu rừng phi lao ở xã Mỹ An vừa bị phá rộng 5,26 ha, khoảng 10 năm tuổi. Ðây là rừng phòng hộ ven biển do BQLRPH huyện quản lý.

“Họ lén lút và “lau chùi” sạch sẽ đến thế cơ mà”

Đại diện Công ty Năng lượng sạch cho rằng việc phá 5,26 ha rừng phòng hộ để làm nhà máy điện do “nhầm lẫn” nhưng theo người dân xã Mỹ An, giải thích này chỉ là ngụy biện, không thể chấp nhận được. Bằng chứng mà người dân đưa ra là việc phá rừng phi lao phòng hộ ven biển tại 2 thôn Xuân Bình và Xuân Phương, xã Mỹ An bắt đầu diễn ra vào đêm 6-8.

Ngay sau khi phát giác công nhân thi công Nhà máy Điện mặt trời Phù Mỹ chặt phá khu rừng phòng hộ ngoài khu vực được giao đất làm dự án, người dân thôn Xuân Phương đã báo với lãnh đạo thôn. Sau đó không lâu, họ thấy lãnh đạo xã Mỹ An xuống kiểm tra. Thế nhưng, việc phá rừng vẫn tiếp diễn. Đến cuối tháng 8, khi đoàn kiểm tra của huyện Phù Mỹ đến, việc phá rừng phòng hộ mới dừng lại. 

Ngoài bằng cớ trên, anh N.V.C (ngụ thôn Xuân Bình, xã Mỹ An) còn cung cấp thêm không ít bằng chứng khác. Đó là trước khi huyện xuống làm việc, cứ đêm đến, công nhân lén lút đưa máy móc đến chặt rừng phòng hộ. Sau khi cưa hạ, công nhân đào lấy gốc, dọn dẹp sạch sẽ thân cây và lá phi lao tại hiện trường ngay trong đêm, kéo rào bao lại khu vực bị phá, còn ban ngày thì nghỉ.

Cứ thế, sau mỗi sáng thức dậy, người dân địa phương lại phát hiện khu rừng phòng hộ lộ thêm một khu đất trống. Song song với việc phá rừng, công nhân còn dùng hàng rào bằng lưới B40 theo kiểu “di động”. Tức là sau vài đêm phá rừng, công nhân lại dời hàng rào lưới ra rào khu vực vừa bị phá nhằm mở rộng đất đang xây dựng nhà máy.

“Với tất cả những gì đã diễn ra và những gì chúng tôi chứng kiến thì một lần nữa tôi khẳng định đây là cố tình phá rừng chứ không thể nào là vô tình. Họ lén lút và “lau chùi” sạch sẽ đến thế cơ mà” – anh N.V.C lần nữa khẳng định.

Nhà nước làm ngơ

Vợ chồng anh N.T.B, ngụ thôn Xuân Bình, xã Mỹ An được Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Phù Mỹ giao khoán bảo vệ khu rừng trên với số tiền 200.000 đồng/ha/năm.

Tối 6-8, nghe tiếng máy móc, thiết bị hoạt động ầm ầm từ khu rừng được giao bảo vệ nhưng nghĩ rằng đang thi công nhà máy nên anh B. không quan tâm. Đến sáng, anh B. kiểm tra rừng thì thấy nhiều nơi đã bị san bằng rồi rào lại, trong khi đó tại hiện trường không có ai.

Tối hôm đó, anh B. tiếp tục nghe tiếng máy móc hoạt động từ phía khu rừng nên vội vàng cùng vợ chạy ra xem thì thấy công nhân đang thi công nhà máy điện dùng 4 máy đào múc gốc cây trong khu rừng lên. Vợ chồng anh B. phản ứng, yêu cầu dừng ngay việc phá rừng thì họ tắt máy móc, ngưng hoạt động.

Khoảng 21 giờ cùng ngày, khi vợ chồng anh B. về đến nhà thì lại nghe tiếng ồn của máy móc nên quay lại. Thấy vợ chồng anh B, nhóm phá rừng lại ngưng hoạt động.

Sau khi ngồi “canh” khu rừng đến 2 giờ sáng 8-8, vì quá mệt mỏi nên vợ chồng anh B. quay về nhà ngủ. Đến khoảng 8 giờ cùng ngày, khi quay lại khu rừng phòng hộ để kiểm tra, anh B. phát hiện mất thêm nhiều mẫu rừng nữa.

Ngay trong sáng 8-8, vợ chồng anh B. gọi điện thoại cho cán bộ địa chính xã Mỹ An và ông Bùi Long Thăng, Giám đốc BQLRPH huyện Phù Mỹ để báo cáo vụ phá rừng trên. Tuy nhiên, cán bộ địa chính nói để báo cáo lãnh đạo xã; còn ông Thăng thì bảo chủ nhật nghỉ, không có ai làm việc. Mãi đến khoảng 10 ngày sau, đoàn công tác của huyện Phù Mỹ mới xuống kiểm tra hiện trường và làm việc với những người đang thi công trong nhà máy.

“Sau khi gọi điện báo cáo vụ phá rừng từ sáng 8-8 đến nay, chưa có cơ quan nào liên lạc với vợ chồng tôi. Mới đây, sau khi đọc báo mới biết khu rừng được Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Phù Mỹ giao cho vợ chồng tôi bảo vệ mất 5,26 ha. Chỉ trong 2 đêm, họ đưa máy móc, thiết bị ra đào sạch gốc cây to chở đi, rồi san ủi mặt bằng” – anh B. cho biết.

Nói về việc chủ đầu tư dự án cho rằng nguyên nhân phá 5,26 ha rừng là do nhầm lẫn mốc giới, anh B. phản ứng: “Làm lén lút ban đêm mà sao nhầm được. Hơn nữa, khi phát hiện, vợ chồng tôi ra ngăn cản, báo cho họ biết đây là rừng phòng hộ. Tuy nhiên, khi vợ chồng tôi vừa về nhà họ lại tiếp tục dùng máy đào phá rừng, thế sao gọi là nhầm được”.

Đổ lỗi nhà thầu

Đại diện Công ty Phú Mỹ thừa nhận khi thi công giai đoạn 2 của dự án Nhà máy Điện mặt trời Phù Mỹ, đơn vị thi công đã xâm lấn ra ngoài mốc giới được nhà nước giao tại xã Mỹ An.

Người đại diện cho biết do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên việc đi lại các nơi khó khăn, việc thi công giai đoạn 2 của dự án được giao cho các nhà thầu thực hiện. “Khi thi công, nhà thầu là Công ty Phước Hưng đã “nhầm lẫn”, dẫn đến việc chặt phá cây, san ủi ra bên ngoài phần đất của dự án. Chúng tôi được giao 380 ha để thực hiện dự án thì cũng không lý gì lấy thêm mấy ha đó. Ðây chỉ là vô tình, mình không quản lý chặt chẽ nhà thầu nên để xảy ra vi phạm (!?)” – người đại diện phân trần.

Ông Phan Hữu Duy – Phó Chủ tịch huyện Phù Mỹ, cho rằng để mất một phần rừng phòng hộ ở xã Mỹ An, trách nhiệm chính thuộc về chủ rừng, mà cụ thể ở đây là BQLRPH huyện. Trước mắt huyện cho dừng thi công tại vị trí 5,26 ha rừng phòng hộ bị tàn phá. Ông Duy nói: “Huyện đã yêu cầu BQLRPH huyện làm báo cáo. Sau đó, chúng tôi sẽ kiểm điểm trách nhiệm của chủ rừng và các bên liên quan..

Bà Nguyễn Thị Tố Trân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Ðịnh, cho biết huyện Phù Mỹ và BQLRPH huyện phải kiểm tra và giải quyết vụ việc!

Ngày càng khó hiểu

Liên quan đến việc sau khi xã xuống hiện trường kiểm tra thì việc phá rừng phòng hộ vẫn tiếp tục diễn ra, phóng viên đã nhiều lần liên hệ ông Lê Xuân Thương, Chủ tịch xã Mỹ An, để làm rõ nhưng không nhận được phản hồi.

Trong khi đó, ông Phan Hữu Duy thì lại cho hay huyện đang xác định lại diện tích rừng phòng hộ ở xã Mỹ An vừa bị phá, qua đó đề ra hướng giải quyết. Thế nhưng ông Phó Chủ tịch huyện lại nói: “Công ty còn dư hơn 11 ha đất tại xã Mỹ An được giao làm dự án chưa đụng đến chứ có phải thiếu đất đâu. Vậy mà không biết sao họ lại “để ý” đến khu rừng phòng hộ nên mới mệt” (?!). 

Quay trở lại với chủ đầu tư, nói về hướng khắc phục, đại diện Công ty Phú Mỹ cho biết trong phần đất được cấp của dự án còn 11,2 ha chưa được đụng đến, vẫn còn nguyên, doanh nghiệp xin trả lại 11,2 ha này và hoán đổi phần đất 5,26 ha rừng vừa bị chặt phá hàng ngàn cây phi lao (!)

Tại sao dự án còn dư diện tích đất gấp đôi với diện tích rừng bị phá nhưng công ty lại đi tìm cách phá rừng?

Té ra số đất “còn dư” nhưng chưa đụng đến được đề cập trên là đất có mồ mả, chưa được giải tỏa. Vì vậy, thời gian qua chủ đầu tư dự án không thể lắp đặt máy móc, thiết bị theo kế hoạch, dù lúc này dự án sắp được hoàn thành. “Có lẽ do vướng khu đất có mồ mả chưa giải tỏa được nên chủ đầu tư cố tình phá rừng phòng hộ để đổi khu đất ấy, lấy mặt bằng làm nhà máy điện” – một người dân thôn Xuân Phong đưa ra câu trả lời nghi vấn.

Trước những diễn biến và tình tiết “khó hiểu” trên, sau nhiều cố gắng liên hệ với các cơ quan chức năng để tìm câu trả lời xác đáng, cuối cùng chỉ có được câu trả lời ngắn gọn từ ông Trần Văn Phúc – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định cho biết hiện tỉnh đã xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Khi nào vụ việc có kết quả sẽ thông tin cho báo chí! 

Trước đó, ngày 29-5-2020, dự án Nhà máy Năng lượng mặt trời Phù Mỹ được Công ty CP Phát triển tầm nhìn năng lượng sạch khởi công xây dựng tại 2 xã Mỹ An và Mỹ Thắng, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Ðịnh. Ðây là nhà máy năng lượng mặt trời lớn nhất tỉnh Bình Ðịnh với tổng mức đầu tư hơn 6.200 tỉ đồng, được xây dựng trên diện tích 380 ha. Tổng công suất thiết kế 330 MW, chia thành 2 giai đoạn bao gồm 3 nhà máy 1, 2 và 3. Cuối năm 2020, giai đoạn 1 của dự án đã được đưa vào vận hành và hiện đang triển khai thi công giai đoạn 2.

Cần khởi tố vụ án

Theo luật sư Lưu Tấn Anh Toàn, các cánh rừng phòng hộ ven biển tại miền Trung vô cùng quan trọng, “lá chắn” xanh này không chỉ tạo nên cảnh quan, môi trường sinh thái, mà còn khống chế tình trạng xâm thực, nạn cát bay, cát chảy, ngăn hơi muối đi sâu vào nội địa… Nạn chặt phá rừng kéo theo những hậu quả rất nghiêm trọng xảy ra.

Tội hủy hoại rừng phạt tiền từ 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm và tù có thời hạn cao nhất là 15 năm… với những sai phạm như báo nêu thì việc khởi tố vụ án là cần thiết. Chỉ có điều phi lao rất chậm lớn, thân cây đường kính 30cm thì thời gían sinh trưởng 25 đến 30 năm. Giờ có trồng lại phải mất chừng ấy năm mới lớn như hiện nay, có bỏ tù hết mấy người này cũng không đền được tội. Dân chặt 1 cây thì bị tù, còn quan chặt 5ha chỉ rút kinh nghiệm, kiểm điểm xong hòa cả làng.

Nhớ sóng thần năm nào, phá tan hoang bờ biển Thái Lan và Indo. Có những khu không bị Sóng Thần tàn phá, người ta mới giải thích do rừng dừa nơi đó. Phá hết đi, thiên tai rồi thấy hậu quả, lúc đó cái nhà máy kia cũng chẳng còn. Nhất là sống ở miền Trung đầy lũ lụt, mưa bão vài năm lại có một trận lớn. Phải mất bao nhiêu năm, mới trồng rừng cây lên được

TRANG TRẠI GẦN NHƯ BỎ HOANG

Cũng mục đích như trên. Một hợp tác xã ở Quảng Nam tự ý cho nhiều doanh nghiệp thuê đất rồi san ủi đồi Trà Quân để làm dự án điện mặt trời áp mái dưới ‘vỏ bọc’ làm trang trại nông nghiệp.

Năm 2003, Hợp tác xã (HTX) Mỹ Tân An được tỉnh Quảng Nam cho thuê 314.000 m2 đất tại khu vực đồi Trà Quân (thôn Bích Trang, xã Tam Xuân 1, H.Núi Thành) với thời hạn 50 năm, nhằm lập trang trại nông lâm nghiệp,.

Năm 2006, HTX Mỹ Tân An đề nghị phát triển trang trại theo hướng liên kết HTX và nông dân nhận khoán. Sau đó trình H.Núi Thành phê duyệt để cho các gia đình thuê lại sản xuất.

Tuy nhiên, đến nay, tại khu vực này không có trang trại nông lâm nghiệp nào được xây dựng theo dự án mà HTX đề ra từ năm 2006.

Tháng 11.2020, xã Tam Xuân 1 phát giác HTX Mỹ Tân An tự ý cho phép doanh nghiệp đưa máy móc san ủi khoảng 1,2 ha đồi Trà Quân nên yêu cầu dừng lại. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn tiếp tục san ủi.

Bà N.T.B (55 tuổi, ở xã Tam Xuân 1) cho biết cuối năm 2020 đã thấy nhiều người đưa xe cơ giới, dụng cụ vào san ủi đồi Trà Quân. Ban đầu, nghe đâu để làm trang trại nông nghiệp, nhưng được một thời gian thì người dân địa phương ngỡ ngàng khi chẳng thấy trang trại trồng trọt chăn nuôi ở đâu, chỉ thấy lắp đặt điện mặt trời áp mái.

“Trong số 3 khu vực làm điện mặt trời, có một khu vực thả mấy con gà rồi trồng vài ba loại cây nhưng không có ai chăm sóc. Họ chỉ làm cho có rồi để đó, chủ yếu lắp điện mặt trời áp mái để bán. Không phải người địa phương làm điện mặt trời ở đây mà là từ nơi khác đến thuê để làm”, bà B. nói.

“Treo đầu dê, bán thịt chó”

Tại khu vực đồi Trà Quân, có 3 khu vực bị san ủi để dựng trang trại. Nói là “trang trại nông nghiệp” nhưng chỉ thấy những cây trụ và mái tôn, trên mái được lắp đặt kín các tấm pin năng lượng mặt trời.

Cả 3 công trình điện áp mái trang trại với quy mô lớn đã hoàn thành, đi vào khai thác điện. Còn việc trồng trọt, chăn nuôi chỉ đang “làm cho có”.

Ông Nguyễn Đăng Tiền, Phó chủ tịch xã Tam Xuân 1, cho biết khu vực đồi Trà Quân được tỉnh Quảng Nam cho phép HTX Mỹ Tân An thuê để lập trang trại sản xuất nông lâm nghiệp nhưng sau đó, HTX này lại phân chia đất ra cho nhiều người thuê để làm điện mặt trời.

“HTX vẽ ra phương án cải tạo đất rồi mang đất đi bán hết. Mang danh trang trại nông nghiệp nhưng lại không trồng trọt, chăn nuôi gì mà chuyển sang làm điện mặt trời luôn. Họ treo đầu dê, bán thịt chó.”, ông Tiền nói.

Quản lý đất lỏng lẻo

Một lãnh đạo Sở TN-MT tỉnh Quảng Nam cho hay mục đích là tận thu đất dư thừa ở đồi Trà Quân, sản xuất nông lâm kết hợp. Thế nhưng HTX Mỹ Tân An quản lý lỏng lẻo để mặc xây dựng dự án điện năng lượng mặt trời khi chưa được cho phép.

Sở TN-MT đã đề nghị H.Núi Thành xử lý theo quy định!

Hy vọng sau khi họp bàn sẽ không đóng phạt rồi được phép tồn tại và phát triển như rất nhiều các tiền lệ xấu trước kia ở khắp mọi nơi. Một người dân cho biết: Gần sát nhà tôi đây. Dự án đã được đóng điện và đưa vào sử dụng. Vấn đề là suốt thời gian xây dựng không thấy cơ quan nào vào kiểm tra. Khi việc đã rồi thì mới phát giác. Lạ là cả người dân xã đều biết, tại sao mấy quan nhà ta không ai biết?

San Hà (tổng hợp)

Tin tức khác...