Chuyện không kể không được: Tuốt luốt về cái quảng cáo của Doug Ford và cơn giận của Trump

Như nhiều cụ U80, ông đương kim tổng thống Huê kỳ chắc là khó ngủ. Chuyện dễ hiểu, 79 tuổi rồi hết biết mần gì và hết xí quách để mần gì giữa đêm khuya. Việc duy nhứt mà ổng còn mần được lâu nay là chộp lấy cái phone (hoặc Ipad) để gõ lia lịa một cái post đăng lên mạng Truth Social của mình. Đêm thứ Năm 23 tháng 10, ổng gõ một cách giận dữ như vầy: (Nguyên văn):

“Quỹ Ronald Reagan vừa thông báo rằng Canada đã, một cách gian lận, xài một cái quảng cáo GIẢ, ở trỏng Ronald Reagan nói một cách tiêu cực về Tariffs. Quảng cáo này trị giá 75,000,000 đô la. Họ chỉ làm vậy để can thiệp vào phán quyết của Tòa án Tối cao Huê Kỳ và các tòa án khác. TARIFFS QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI AN NINH QUỐC GIA VÀ NỀN KINH TẾ CỦA HUÊ KỲ. Dựa trên hành vi nghiêm trọng của họ, TẤT CẢ CÁC CUỘC ĐÀM PHÁN THƯƠNG MẠI VỚI CANADA QUA ĐÂY ĐỀU BỊ CHẤM DỨT. Cảm ơn sự quan tâm của quý vị đối với vấn đề nầy! Tổng thống DJT”

Mà cái quảng cáo đó là cái gì vậy?

Cái “quảng cáo GIẢ” được Canada “xài một cách gian lận” đó không phải “của Canada” mà là của tỉnh bang Ontario. Nó là một chiến dịch được phát động bởi chủ tỉnh Doug Ford, người khoái cà khịa với Trump từ ngày Trump chơi trò úynh tà-ríp lên Canada. 

Cái quảng cáo đó hao của ngân sách Ontario chừng 75 triệu đô la, chỉ dài đúng có một phút. Nó được phát sóng trên các đài truyền hình lớn và cả các đài địa phương của Huê kỳ. Chánh xác là nó được phát trên các hệ thống Newsmax, Bloomberg, Fox News, Fox Sports, NBC, CBS, CNBC, ESPN, ABC… tức là gần như tất cả TV Huê kỳ từ ngày  14 tháng 10.

Quảng cáo trích dẫn bài phát biểu của cố Tổng thống Reagan ngày 25 tháng 4 năm 1987 về ‘Thương mại Tự do và Công bằng’.

Vì nó nhắm vô dân Mỹ, đặc biệt là giới người yêu thích Trump và Trump yêu thích (như ảnh đã công khai trong một cuộc mét tinh ủng hộ ảnh tại Nevada năm 2016 sau khi ảnh thắng: “The uneducated people love me and I love the uneducated people”). Nó nhắm vô họ để đánh thức họ khỏi cơn mê muội “tà-ríp sẽ giúp tiền chảy vô túi họ, giá cả giảm xuống, kinh tế phát triển, việc làm dồi dào… vì các nước bị uýnh thế sẽ phải trả khoản thuế nầy) 

Tiếng nói trong quảng cáo là của Tổng thống Reagan và nền là các cảnh đời sống, phong cảnh, hoạt động kỹ nghệ và sanh hoạt của người lao động Huê kỳ. 

Quảng cáo kết thúc bằng hình ảnh một chiếc tivi xài bóng đèn hình cổ lỗ xỉ thời 1980, trên đó cố Tổng thống Reagan đang cầm giấy đọc vô micro.

Người dân Canada không coi được quảng cáo nầy vì nó không chạy ở Canada (chi cho tốn thêm tiền). Nhưng nếu có bắt đài Huê kỳ, bạn sẽ coi thấy nó. Có thể coi cái quảng cáo nầy trên website của CBC (cbc.ca/player/play/video/9.6951639)

Như đã kể, nó đã được chạy từ ngày 14 tháng 10. Trump đã biết tới “nó” và bữa 21 tháng 10, nhắc tới nó, tuy ảnh lầm lẫn nói là của Canada.

Bữa đó, ảnh còn vui vẻ…tán thành:  “Tui thậm chí còn thấy các nước ngoài mà nay chúng ta đang hợp tác rất tốt, đang quảng cáo: ‘Đừng có uýnh tà ríp!’ Hồi tối qua tui đã coi một cái quảng cáo từ Canada. Nếu tui là Canada, tui cũng sẽ (đưa ra) quảng cáo đó.”

Nhưng vị tổng thống có IQ cao (nhứt) của Huê kỳ có lẽ chỉ cáu kỉnh sau khi được Quỹ và Viện Ronald Reagan mồi cho. Bởi ảnh đã tự thú: “Cảm ơn Quỹ Ronald Reagan đã vạch trần hành vi GIAN LẬN này”. 

Cái thông báo của Ronald Reagan Foundation and Institute nói: “Một quảng cáo từ Chính quyền Ontario, Canada, ‘xuyên tạc’ bài phát biểu của Tổng thống Ronald Reagan về thuế quan vào ngày 25 tháng 4 năm 1987… quảng cáo đã sử dụng ‘âm thanh và video được chọn lọc’ và Chánh quyền Ontario đã không xin phép cũng như không nhận được sự cho phép để sử dụng và chỉnh sửa những phát biểu đó.”

Có xuyên tạc và chỉnh sửa hay không?

Mục đích của quảng cáo là đưa sản phẩm (thông điệp nhắn gởi) tới người tiêu dùng một cách hữu hiệu nhứt. Và các quảng cáo có độ dài nhứt định, phần lớn dưới 1 phút. Bài phát biểu của Tổng thống Reagan dài tới 5 phút. Vậy nên chuyện phải cắt bớt và ráp nối một số câu trong bài phát biểu của Reagan là phải có thôi.

Tất cả các bình luận (trừ các bình luận của Trump và MAGA) về cái quảng cáo đều cho rằng nó phản ánh chánh xác những gì ông Reagan đã nói. 

Các cơ quan thông tấn và các chuyên viên kiểm tra tính xác thực đã đều đồng ý, xác nhận không hề có sự can thiệp của A.I. hay việc bóp méo từ ngữ. Lời lẽ trong quảng cáo đúng là “the real Reagan”, chỉ trích thuế quan là “thuế đánh vào chính người dân của chúng ta” bằng chính giọng nói nhà quê của ổng.

Bài kiểm chứng (Fact checking) của đài PBS, một tổ chức thông tấn uy tín Huê kỳ, viết như vầy về cái quảng cáo “xuyên tạc” đó: 

Các đoạn trích từ bài phát biểu của Reagan được sử dụng trong quảng cáo

Quảng cáo cho thấy Reagan đang phát biểu. Trong quảng cáo, ông nói:

“Khi ai đó nói, ‘Hãy áp thuế đối với hàng nhập cảng nước ngoài,’ thì có vẻ như họ đang thể hiện lòng yêu nước bằng cách bảo vệ sản phẩm và việc làm của người Mỹ. Và, đôi khi, điều đó có hiệu quả trong một thời gian ngắn, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn. Nhưng về lâu dài, những rào cản thương mại như vậy gây tổn hại đến mọi người lao động và người tiêu dùng Mỹ.

“Thuế quan cao chắc chắn sẽ dẫn đến sự trả đũa của các nước ngoài và châm ngòi cho các cuộc chiến thương mại khốc liệt. Sau đó, điều tồi tệ nhất xảy ra: thị trường thu hẹp và sụp đổ, các doanh nghiệp và ngành công nghiệp đóng cửa, và hàng triệu người mất việc làm.

“Trên khắp thế giới, ngày càng có nhiều nhận thức rằng con đường thịnh vượng cho tất cả các quốc gia là từ chối luật bảo hộ và thúc đẩy cạnh tranh công bằng và tự do. Việc làm và tăng trưởng của nước Mỹ đang bị đe dọa.”

Một số câu trong quảng cáo không theo đúng thứ tự mà Reagan đã phát biểu, nhưng việc sắp xếp lại thứ tự này không làm thay đổi ý nghĩa của nó. (Câu “Nhưng về lâu dài, những rào cản thương mại như vậy sẽ gây tổn hại đến mọi công nhân và người tiêu dùng Mỹ” thiệt ra đã được Reagan đưa ra trước đó trong bài phát biểu của ông. Quảng cáo cũng đã chỉnh sửa từ “nhưng”. Reagan nói “Và lát nữa tôi sẽ đề cập đến những lý do kinh tế hợp lý cho điều này: rằng về lâu dài, những rào cản thương mại như vậy sẽ gây tổn hại đến mọi công nhân và người tiêu dùng Mỹ.”

Bài phát biểu của Reagan được đưa ra trước cuộc gặp của Reagan với Thủ tướng Nhựt bổn hồi đó là Yasuhiro Nakasone về quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ và Nhựt. Reagan đã áp thuế vào cuối tháng 3 năm 1987 đối với 300 triệu đô la hàng hóa của Nhật Bản với cáo buộc rằng Nhựt đã tham gia vào các hoạt động vi phạm thỏa thuận thương mại bán dẫn năm 1986 với Hoa Kỳ. Trong bài, ông Reagan nhấn mạnh tầm quan trọng của thương mại tự do, đồng thời bảo vệ quyết định áp thuế 100% đối với các sản phẩm bị ảnh hưởng.

Cần nói thêm là cùng trong bài nói dài 5 phút đó, cố Tổng thống Reagan còn đả kích tà-ríp mạnh và nặng hơn: “Thuế quan là thuế, và thuế, khi quá mức, sẽ phá hủy động lực, kìm hãm hoạt động kinh tế và dẫn đến thất nghiệp. Thuế quan là thuế đánh vào chính người dân của chúng ta.”

Bạn có thể dễ dàng tìm nghe toàn bộ bài phát biểu hôm 25 tháng 4, 1987 với tựa đề ‘Radio Address to the Nation on Free and Fair Trade’ qua Youtube này: www.youtube.com/watch?v=5t5QK03KXPc, hiện vẫn còn đang còn trên Regan Library (youtube.com/@RonaldReaganLibrary)

Những gì Reagan nghĩ và nói về tariff hoàn toàn khác biệt với Trump, người đã ca ngợi tà-ríp là “tuyệt vời”, chiến tranh thương mại là “tốt” và “dễ thắng”, và các chính sách như vậy là thiết yếu để phục hồi ngành sản xuất của Mỹ.

Cùng bài này ông Reagan có nhắc tới chuyện ổng và lãnh đạo Canada (Thủ tướng hồi đó là Brian Mulroney) đang vui vẻ thảo luận về mậu dịch tự do giữa hai nước.

Vậy là hổng có chuyện xuyên tạc, và chuyện “không xin phép” cũng chẳng có gì quan trọng vì các đoạn phim của chính phủ về các tổng thống thường thuộc phạm vi công cộng. Quảng cáo của Ontario trích dẫn nguồn từ Thư viện Tổng thống Ronald Reagan. Thư viện đã tải đoạn clip bài phát biểu của Reagan vào tháng 4 năm 1987 lên YouTube tám năm trước và liệt kê quyền truy cập và sử dụng là “không hạn chế”.

“Cơn dỗi” lần thứ hai

“TẤT CẢ CÁC CUỘC ĐÀM PHÁN THƯƠNG MẠI VỚI CANADA QUA ĐÂY ĐỀU BỊ CHẤM DỨT” không phải là tuyên bố lần đầu tiên của ông Trump về chuyện này. Hồi tháng 6, chánh xác là ngày 27, ổng cũng nói gần như y chang vậy khi Canada quyết định đánh thuế dịch vụ số (digital services tax) lên các công ty cao kỹ khổng lồ của Huê kỳ. 

Lần đó, Ottawa rút lại quyết định, và các cuộc đàm phán được nối lại.

Lần nầy, không phải là Canada mà là Ontario đưa ra quảng cáo. Trump đòi Doug Ford rút quảng cáo.

Trước khi lên đường sang Á châu (để kiếm thêm hào quang tại Hội nghị thượng đỉnh thường niên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á), tối thứ Sáu, Trump nói với các phóng viên rằng ảnh “không có kế hoạch nói chuyện với Thủ tướng Canada Mark Carney về quảng cáo “gian dối”.

Dịp này, ảnh phán như thể chưa biết gì về Reagan: “Họ đã gian lận khi lấy một quảng cáo mua lớn nói rằng Ronald Reagan không thích Thuế quan, trong khi thực tế ổng YÊU THÍCH THUẾ QUAN CHO ĐẤT NƯỚC CHÚNG TA VÀ AN NINH QUỐC GIA”! 

Doug Ford tuyên bố chiến thắng, thâu quân 

Ngay bữa 21 tháng 10, sau khi Trump nói “Nếu là tui, tui cũng xài cái quảng cáo đó luôn”, ông Chủ tỉnh Ontario đã hỉ hả.

Ford nói ổng biết Trump đã coi và “hổng mấy vui vẻ” với cái quảng cáo đó, “Nhưng nó là đồ thiệt vì nó đến từ vị tổng thống vĩ đại nhất mà đất nước (Huê kỳ) từng thấy: Ronald Reagan. Vì vậy, nó rất hiệu quả. Có lẽ đây là một trong những quảng cáo hay nhứt tui từng coi. Nó đến từ tiếng nói của Reagan, và nó sẽ được nhắm tới trên khắp đất nước, nhưng cũng ở những khu vực do Đảng Cộng hòa nắm giữ. Bởi vì theo tui, Đảng Cộng hòa Reagan sẽ phải đấu tranh với nhóm MAGA, và tui hy vọng Đảng Cộng hòa Reagan sẽ thắng.” Cọng hòa Reagan, hỏng phải Cọng hòa Trump!

Sau khi bị Quỹ và Viện Tổng thống Ronald Reagan cáo buộc “xuyên tạc” phát biểu của Reagan bằng cách sử dụng “âm thanh và video có chọn lọc” mà không được phép, đồng thời hăm xài “biện pháp pháp lý” Doug Ford, người tự nhận là fan cuồng của Reagan, đã bảo vệ quảng cáo qua một e.mail trả lời. Ford nói quảng cáo của Ontario là “đồ thiệt và không hề thô tục” (nguyên văn: real and not nasty), khẳng định rằng nó chỉ là lời của vị tổng thống thứ 40 của Huê kỳ từ dưới mồ. Tuyên bố trả lời Quỹ Reagan của Ford viết: “Tổng thống Ronald Reagan biết và đã nói trực tiếp với người dân Mỹ rằng thuế quan gây tổn hại đến nền kinh tế, người lao động và các gia đình Hoa Kỳ. Ổng là người ủng hộ mạnh mẽ thương mại tự do và công bằng giữa Canada và Mỹ”.

Ford đã chấp nhận rút quảng cáo, nhưng chấp nhận một cách láu cá. Ổng nói phải tới Thứ Hai mới ngưng. Tức là quảng cáo vẫn được phát trong chương trình truyền hình thể thao có hàng triệu người Huê kỳ – và Canada coi nếu họ coi đài Mỹ) hai đêm 25 và 26, hai trận đấu đầu tiên của giải Major League Baseball World Series, diễn ra giữa các đội baseball Blue Jays của Canada và Dodgers của Huê kỳ.

Ford hỉ hả khoe chiến thắng trước khi thâu quân: “Bọn tui đã đạt được mục tiêu, khi đã tiếp cận được công chúng Mỹ ở các mức độ cao nhứt”. 

Tương lai đàm phán Canada – Huê kỳ?

Dĩ nhiên là Trump cũng thấy ảnh đã thắng – buộc được Ford rút quảng cáo, như lần trước đã buộc Carney rút thuế digital services. 

Đã vậy, ảnh còn hăm sẽ uýnh thêm  10% tà ríp nữa lên mức tà ríp hiện tai mà Huê kỳ đang uýnh Canada. (Điều chưa biết là chừng nào thì mức phụ trội nầy được áp dụng.)

Có người nói chết rồi, ông Carney vừa báo tin vui đàm phán giữa Canada và Huê kỳ về tà típ đang tiến triển tốt đẹp, vậy rồi sao?

Như tựa đề ở trên, bài viết ầy KG chỉ nhằm kể tuốt luốt về “sự cố” quảng cáo. Đề tài tương lai đàm phán không có ở trỏng.  

Nhưng có vẻ như đa số các nhà bình luận chánh trị đều đồng ý rằng đây lại là một màn lên cơn của vị Tổng thống không thể lớn của Huê kỳ. Hết cơn, ảnh lại đổi ý. Chuyện ai cũng biết, và đó là lý do ảnh có hỗn danh TACO. 

Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với chương trình Rosemary Barton Live của CBC (Canada), Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Tim Kaine của Virginia cho biết sự phẫn nộ của Trump về quảng cáo chống thuế quan của chánh quyền Ontario là ‘màn lên cơn” (a temper tantrum) sẽ qua đi – nhưng lại khiến Huê kỳ mắc cở.

Thủ tướng Mark Carney cũng bình thản. Ổng nói trước khi lên đường sang dự hội nghị ASEAN rằng các giới chức Canada đã có những cuộc đàm phán “mang tính xây dựng” với phía Huê kỳ và Canada “sẵn sàng tiếp nối sự tiến triển đó và xây dựng trên sự tiến triển đó khi Mỹ sẵn sàng có các cuộc thảo luận.”

Ổng sẽ không gặp riêng Trump ở đó luôn.

Ký Gà