NHỮNG CÂU CHUYỆN TỐT LÀNH

Suốt 5 tiếng đồng hồ xuyên đêm với ca ghép tim tốt đẹp

Chiều 26/8/2024, tại Bệnh viện Đại học Y  Dược TP Sài Gòn đã diễn ra buổi chia sẻ thông tin về các trường hợp ghép tạng phức tạp, ý nghĩa mà bệnh viện vừa thực hiện thành công trong thời gian gần đây.

Đại diện Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, đến nay bệnh viện đã thực hiện tổng cộng 53 ca ghép gan và 48 ca ghép thận. Riêng về ghép tim, 4 năm qua bệnh viện này đã chuẩn bị tất cả điều kiện, đến cuối năm 2023 Bộ Y tế đã thẩm định và cho phép bệnh viện thực hiện kỹ thuật này.

Tối 24/8, ca ghép tim đầu tiên tại bệnh viện đã được thực hiện, với người cho ở Hà Nội và người nhận điều trị tại Sài Gòn.

Trước đó, người đàn ông tên N.Đ.T. (32 tuổi) đã gặp phải một tai nạn giao thông nghiêm trọng và được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn (Saint Paul, Hà Nội). Do chấn thương quá nặng, anh T. đã không qua khỏi và được chẩn đoán chết não. Giây phút đau đớn và khó khăn, gia đình anh đã quyết định hiến tạng của anh để cứu sống những người khác.

Trong đó, quả tim của chàng trai, qua Trung tâm Quốc gia Điều phối Ghép tạng, được chuyển vào Nam để ghép cho một người bệnh tại Sài Gòn.

Ngay khi nhận được tin nêu trên, Đại học Y Dược TPHCM đã khẩn cấp cử đoàn công tác bao gồm phẫu thuật viên, các chuyên gia y tế và nhân viên công tác xã hội ra Hà Nội. Quả tim rời phòng mổ số 2 của Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn Hà Nội lúc 20 h ngày 24/8, được bảo vệ nghiêm ngặt và hỗ trợ bởi hàng chục  y bác sĩ, nhân viên y tế trong hành trình di chuyển xuyên Việt, xuyên màn đêm.

Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ, người nhận quả tim hiến tặng  là anh L.A.H. (sinh năm 1987, ngụ  tại tỉnh Gia Lai), được chẩn đoán mắc bệnh cơ tim giãn, với chức năng tim rất kém. Nếu không ghép tim kịp thời, bệnh nhân sẽ không sống được bao lâu nữa.

“Khi nhận được thông tin, toàn bộ hệ thống của bệnh viện đã được kích hoạt ngay lập tức. Có hai điều khiến chúng tôi rất thận trọng. Thứ nhất, người bệnh có áp lực động mạch phổi khá cao, có thể dẫn đến suy tim sau mổ, khiến quá trình hồi sức gặp nhiều khó khăn. Thứ hai, người bệnh có nhóm máu Rh âm tính, một trường hợp rất hiếm gặp. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc xác định các kháng thể bất thường và chuẩn bị máu phù hợp cho ca mổ.

Tuy nhiên, dưới sự chỉ thị sát sao của Giáo sư bác sĩ Giám đốc  và sự tư vấn của Hội đồng chuyên môn Ghép tim, chúng tôi đã kịp thời can thiệp và thực hiện ca mổ”, Phó giáo sư Định nói. 

Ca phẫu thuật kéo dài 5 tiếng đồng hồ, tính từ khi trái tim được cấy ghép vào cơ thể người bệnh vào nửa đêm ngày 24/8. Đến 3 giờ sáng ngày 25/8, trái tim “lạ” đã bắt đầu nhịp đập đầu tiên trong lồng ngực của bệnh nhân tại Đại học Y Dược TPHCM. Tất cả các thành viên kíp mổ đều tập trung cao độ. Từng phút, thậm chí từng giây đều được các y bác sĩ tính toán cẩn trọng.

Sau cuộc phẫu thuật , tình trạng hoạt động huyết của người bệnh tương đối ổn định, nhưng vẫn cần theo dõi sát sao, đặc biệt là trong ba ngày đầu sau mổ.

Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ, dù đã ở ngoài lồng ngực 7 giờ nhưng trái tim vẫn an toàn. Đây là niềm tự hào về tinh thần kết nối một lòng vì sự sống của người bệnh.

“Xin gửi lời tri ân sâu sắc đến gia đình và người đã hiến tặng một phần cơ thể yêu quý của họ… Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả các đồng nghiệp đã đóng góp vào thành công này và chúc mừng người bệnh đã nhận được cơ hội sống mới.

“Hàng trăm trái tim đã cùng nhịp đập hối hả để một trái tim lại tiếp tục được đập cho một hành trình sống mới. Đó cũng chính là sứ mệnh mà tất cả chúng ta đều mong muốn sẽ được làm hết sức mình”, Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Bắc nói. “Trong nhiều năm qua, chúng tôi đã chờ đợi khoảnh khắc này…” – ông tiếp.

Ông L.A.K., anh trai của người nhận trái tim kể, khoảng 12 giờ ngày 24/8, gia đình được bệnh viện báo tin rằng em ông cần có mặt ngay tại Sài Gòn để tiến hành ghép tim, với sự can thiệp và giúp đỡ của Đại học Y Dược TPHCM. Ngay lúc đó, gia đình đã khẩn cấp tìm chuyến bay để có mặt kịp giờ. Đây là một tình trạng rất đặc biệt.

Trước đó, bệnh nhân thường xuyên gặp khó khăn trong việc thở, thậm chí có lúc ngưng thở trong thời gian ngắn. Vì có nhóm máu hiếm (dưới 1% dân số), anh H. càng thêm khó khăn trong việc tìm kiếm người hiến tim phù hợp.

“Gia đình luôn lo lắng và đã chuẩn bị tinh thần cho trường hợp xấu nhất. Nhưng thật sự kỳ diệu, em tôi đã được cứu sống. Chúng tôi vô cùng biết ơn toàn thể êkip y bác sĩ, bệnh viện vì đã xử lý tình huống rất nhanh chóng và chu đáo; thực sự rất xúc động và biết ơn tất cả những người giúp đỡ em tôi có được cơ hội sống thứ hai.

Gia đình cũng muốn gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình người hiến tạng ở Hà Nội. Chúng tôi sẽ không thể nào quên ơn này”, ông K. chia sẻ.

Phó giáo sư Giám đốc Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ thêm, hiện nay, việc chủ động nguồn tạng hiến ở Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn. Trên thế giới, hầu hết nguồn cho tạng chủ yếu là người hiến chết não, vì họ đã có sự hiểu biết rất sâu sắc về nghĩa cử nhân văn này. Do đó, ông mong báo chí truyền đi thông điệp tốt, cho nhiều gia đình, nhiều người cùng tham gia hiến tạng, để cứu sống được nhiều người hơn…

“Cách đây 12 năm, khi chúng tôi có ý tưởng về vấn đề ghép tạng, thực hiện ghép gan thử nghiệm trên heo, êkip phẫu thuật tim đã xin quả tim của heo để ghép lại. Chúng tôi đã chuẩn bị, cử rất nhiều y bác sĩ đi học ở Bệnh viện Việt Đức. Chúng tôi cảm ơn Bệnh viện Việt Đức đã hỗ trợ rất nhiều. Cảm ơn Trung tâm Điều phối Ghép tạng quốc gia đã điều phối tạng để cứu các bệnh nhân…

Trong nhiều năm qua, chúng tôi đã chờ đợi khoảnh khắc này, khoảnh khắc của ca ghép tim đầu tiên. Chúng tôi mong gia đình sớm đưa bệnh nhân trở về, bắt đầu một cuộc sống mới. Từ đây, Việt Nam đã có thêm một trung tâm ghép tim… Riêng về chi phí ghép tim của bệnh nhân, đến giờ chúng tôi vẫn chưa nghĩ đến”, Giám đốc Đại học Y Dược TPHCM bày tỏ.

Bên cạnh trái tim của anh N.Đ.T. ở Hà Nội bị chết não được Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM ghép cho người bệnh tại Sài Gòn  nói bên trên, phần lá gan của anh N.Đ.T. cũng mang lại sự sống cho một người bệnh tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, Hà Nội. Hai quả thận của anh N.Đ.T. được ghép cho hai người bệnh tại Bệnh viện Xanh Pôn, Hà Nội, còn giác mạc của anh được ghép cho bệnh nhân tại Bệnh viện Trung ương 108, Hà Nội. 

Hai ngày trước khi thục hiện ca ghép tim xuyên Việt nêu trên, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cũng đã thực hiện ca phẫu thuật lần đầu tiên là “chia đôi lá gan của một  người bị chết não  để ghép cho “hai bệnh nhân” và cũng thành công tốt đẹp.  Đây là kỹ thuật lần đầu tiên thực hiện tại Việt Nam, xin mời quý bạn xem xét “cái khó ló cái khôn” của người VN.

Chia đôi gan người chết não, cứu sống 2 sinh mệnh

Sau phút mặc niệm tri ân, lá gan của người hiến tạng được tách đôi trên mâm phẫu thuật để ghép cho 2 người bệnh khá nguy kịch về gan.

Chiều tối 27/8, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, các bác sĩ nơi đây vừa qua đã thực hiện thành công ca chia gan làm đôi để ghép cho 2 trường hợp bệnh nhân cận kề cửa tử.

Trước đó, vào ngày 22/8, đơn vị nhận được thông báo từ Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia về một trường hợp người bệnh bị tai nạn giao thông, được chẩn đoán chết não theo quy trình của hội đồng thẩm định. Người bệnh này khi còn sống có nguyện vọng hiến tạng, và gia đình đã tôn trọng điều này.

Ngay lập tức, Bệnh viện đã xem lại và thấy có hai người bệnh phù hợp đang chờ ghép gan.

Trường hợp thứ nhất là một người đàn ông 53 tuổi bị ung thư gan và xơ gan nặng do viêm gan B, đã tìm kiếm cơ hội ghép gan từ lâu nhưng không ai trong gia đình phù hợp, do khác nhóm máu và mắc bệnh viêm gan B tiềm ẩn.

Người bệnh thứ hai là bé gái một tuổi ở Sóc Trăng, bị xơ gan ứ mật nguyên phát, đã nhiều lần nôn ra máu do biến chứng và đang trong tình trạng nguy kịch.

Hiểu được sự quý giá của lá gan từ người hiến tạng, các bác sĩ đã nghĩ đến giải pháp chia gan để ghép, nhằm cứu sống cả hai người bệnh. Gan luôn luôn bao gồm hai phần (phải và trái), với cấu trúc mạch máu và ống mật riêng biệt nhưng kết nối với nhau, đổ mật vào ống chính dẫn mật rồi vào túi mật.

 Mặc dù khá phức tạp, nhưng với sự tính toán và phẫu thuật khéo léo, các bác sĩ có thể tách gan thành hai mảnh ghép riêng biệt.

Mảnh lớn hơn sẽ dành cho người bệnh nam lớn tuổi, và mảnh nhỏ dành cho bé gái nặng 7,2 kg. Khoa học đã chứng minh rằng các mảnh ghép này sẽ phát triển và lớn lên cùng cơ thể người nhận, giúp họ có một cuộc sống mới.

Sau khi kế hoạch phẫu thuật được hội chẩn và thống nhất, hai người bệnh ngay lập tức được báo tin và nhanh chóng chuẩn bị. Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, sau lễ mặc niệm tri ân, ca mổ lấy tạng được tiến hành, với lá gan được tách đôi trên mâm phẫu thuật. Đây cũng là kỹ thuật lần đầu tiên được thực hiện ở Việt Nam.

Mục tiêu của các bác sĩ là các mạch máu và ống mật của hai mảnh ghép thật tốt, phù hợp với người nhận tạng, để việc ghép sau đó diễn ra thuận lợi. Đồng thời, các ekip khác tiến hành phẫu thuật cắt bỏ gan bệnh ở hai người nhận.

Quá trình ghép tạng được thực hiện một cách đồng bộ và chính xác. Mảnh gan ghép khi được tái vô máu đã nhanh chóng hồi phục chức năng và bắt đầu tiết ra những giọt mật đầu tiên, biểu hiện của sự sống trở lại trong cơ thể hai người bệnh.

Đến ngày hôm sau, cả hai đều tỉnh táo, dần hồi phục và bắt đầu cuộc sống mới với một phần gan của người hiến tạng.

Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ, thành công của ca chia gan lần này không chỉ là một bước tiến quan trọng trong kỹ thuật ghép gan tại Việt Nam, mà còn là biểu hiện của sự tận tâm, trách nhiệm và chuyên nghiệp của toàn bộ đội ngũ y bác sĩ.

Tiến sĩ bác sĩ Trần Công Duy Long, trưởng khoa Ung thư gan mật và Ghép gan, Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ, chia gan để ghép cho hai người bệnh là một kỹ thuật khó, đòi hỏi đội ngũ nhân viên y tế phải có kiến thức, kinh nghiệm và kỹ thuật cao.

Thành công của ca chia gan lần này không chỉ giúp cứu mạng hai người bệnh mà còn góp phần giải quyết vấn đề khan hiếm tạng ghép hiện nay. Bác sĩ Long hy vọng, trong tương lai ngày càng có nhiều người hiểu rõ giá trị của việc hiến tạng cứu người.

Đoàn Dự