Trộm xe hơi ở Canada

Hồi tháng 11 năm 2023, ông Arif Virani ở Ottawa bị trộm lấy mất chiếc Toyota Highlander XLE. May mắn, cơ quan công lực đã thu hồi lại được chiếc xe không lâu sau đó.

Không lạ. Toyota Highlander XLE là loại xe đắt tiền, được giới đạo chích ưa chuộng, nằm trong danh sách 10 kiểu xe được trộm ưa thích nhất ở Canada nhiều năm. 

Nhưng bạn cần biết thêm rằng đó là một chiếc công xa, được cấp cho các thành viên các để dùng trong công vụ, và ông Arif Virani là Tổng trưởng Tư Pháp! 

Ly kỳ hơn, cũng chính chiếc xe đó hồi tháng 2 năm 2023 cũng đã bị mất cắp và rồi thu hồi lại được lúc nó đang phục vụ cho ông David Lametti, vị Tổng trưởng Tư pháp tiền nhiệm. Ông Lametti đã từng bị mất một chiếc Toyota Highlander XLE vào tháng 2 năm 2021. Điều này có nghĩa là chỉ trong vòng 3 năm, xe của tổng trưởng tư pháp bị mất trộm đến ba lần!

Chẳng phải chỉ có các tổng trưởng tư pháp. Công xa của các viên chức liên bang khác cũng bị mất dài dài. Tháng 2 năm 2023, chiếc Toyota Highlander đời 2022 cấp cho ông Harjit Sajan, lúc đó là tổng trưởng phát triển quốc tế bị đánh cắp, sau đó cũng được tìm lại. Trước đó một năm, chiếc Highlander đời 2019 của ông xếp Bộ Thuế vụ Bob Hamilton đã bị trộm, chiếc này…mất luôn.

Giỡn mặt chánh quyền chăng?

Không. Đây chỉ là một bằng chứng nói lên rằng trộm xe hơi đã trở thành một nạn dịch không thuốc chữa ở Canada. 

Tới mức chính phủ liên bang vừa phải tổ chức một hội nghị thượng đỉnh nhằm giải quyết làn sóng trộm xe hơi đang tăng cao. Tuần trước, các tổng trưởng đã gặp gỡ các cơ quan thực thi pháp luật, các giới chức biên giới và các doanh nghiệp trong kỹ nghệ xe hơi tại hội nghị này ở Ottawa.

Chính phủ liên bang ước tính có khoảng 90.000 chiếc xe hơi bị đánh cắp hàng năm ở Canada, gây thiệt hại khoảng 1 tỷ đô Canada cho những người mua bảo hiểm xe và những người đóng thuế ở Canada.

Chính xác, năm 2022 Canada có đến hơn 105.000 xe bị đánh cắp. Tính ra, cứ năm phút lại có một chiếc xe không cánh mà bay. 

Theo số liệu của bộ Giao thông tỉnh bang Ontario, khoảng 40.510 chiếc xe  thuộc đủ loại đã được vô sổ “bị đánh cắp” ở Ontario trong khoảng thời gian từ tháng 11 năm 2021 đến tháng 1 năm 2024.

Trong năm 2023, nhiều tỉnh bang, thành phố đã lập được những “chiến công”, phá vỡ nhiều tổ chức trộm xe nhưng xem ra chẳng ăn thua, tình hình vẫn ngày càng xấu thêm.  Cuộc khủng hoảng được cho là sẽ còn tồi tệ hơn.

Xe mất trộm đi đâu? 

Câu chuyện sau đây được nhà báo của thông tấn quốc gia CBC News kể lại trong phóng sự điều tra của họ về xe bị trộm.

Ông Leonard Green, người Toronto, bị trộm chôm mất chiếc Acura yêu quý của ông năm 2022. 

Năm ngoái, ông bất ngờ nhận được một cú điện thoại gọi từ Ghana. Đầu dây bên kia là người gọi nói tiếng Anh giọng Canada: “Hi, Leonard phải không? Tôi gọi từ CBC News. Chúng tôi đang làm một cuộc điều tra về xe bị mất cắp. Tôi chắc chắn là tôi đang ngồi trong chiếc xe của ông ở …Tây Phi.”

Chẳng phải chỉ một chiếc Acura của ông Green. Nhà báo của thông tấn CBC còn thấy hàng chục chiếc xe khác, vài chiếc mang bảng số Canada, kèm theo giấy đăng bộ xe của tỉnh bang và giấy bảo hiểm xe trong glove box.

Những chiếc xe bị đánh cắp ở Canada thường được xuất cảnh sang các nước ở Âu châu, Phi châu và Trung Đông. Đôi khi người ta bắt gặp những bảng số xe Canada còn nằm nguyên trên những chiếc xe được đem bán lại ở các nơi đó. Thậm chí có những chiếc trong hộp glove box còn giấy tờ chủ quyền và bảo hiểm xe. 

David Adams, Chủ tịch Global Automakers of Canada (Hiệp hội các nhà sản xuất xe hơi toàn cầu của Canada), cho hay xe bị trộm từ Canada được bán công khai ở một số quốc gia. Tại các nước đó, trên các lời rao bán xe trên mạng, người bán quảng cáo khơi khơi rằng xe xuất xứ từ Canada. Có những chiếc xe vẫn còn biển số cấp tỉnh bang bên cạnh bảng số nước sở tại. 

Thám tử Mark Haywood thuộc sở Cảnh sát vùng Peel xác nhận một phần lớn xe bị đánh cắp là để xuất ngoại  và “khoảng 80% trong số đó đi qua các bến cảng.” 

Từ các bến cảng, chúng lên tàu để sang Phi châu và Trung Đông – từ Nigeria đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Israel, Cộng hòa Dân chủ Congo. Sau đó, chúng sẽ nhanh chóng xuất hiện trong các bãi bán xe đã cũ tại địa phương, được quảng cáo trên TikTok hoặc đôi khi được tìm thấy trong các quảng cáo rao vặt trực tuyến – và vẫn còn nguyên bảng số Canada.

Trong phóng sự điều tra trên chương trình Marketplace của CBC, các phóng viên đã xác định được hàng chục chiếc xe bị đánh cắp ở thủ đô nhộn nhịp của Ghana. Nhiều chiếc đã bị chính quyền thu giữ, trong khi những chiếc khác được tìm thấy tại các bãi bán xe, bãi đậu xe và …chạy thong dong trên đường phố.

Khi đang lái xe cùng đoàn xe với Economic and Organized Crime Office (Văn phòng Tội phạm Kinh tế và Tội phạm có Tổ chức Ghana (EOCO),  phóng viên của CBC đã trông thấy một chiếc Honda CR-V mang bảng số Quebec chạy trước đầu xe của ông. Các nhà điều tra phỏng đoán rằng chiếc xe đã bị đánh cắp, vì loại xe đó nằm trong số những chiếc bị đánh cắp nhiều nhất ở Canada và chỉ mới được dỡ xuống tàu.

Cơ quan FBI của Mỹ thường xuyên gửi thông tin tình báo về những chiếc xe bị đánh cắp cho EOCO để cơ quan này tịch thu những chiếc xe mà họ có thể chứng minh là có được một cách bất hợp pháp. Thế nhưng trong khi phần lớn xe bị đánh cắp mà họ xác định được đều đến từ Canada, Phó giám đốc EOCO Abdulai Bashiru Dapilah nói: “Chưa hề có cơ quan nào của Canada tiếp xúc trực tiếp với chúng tôi hoặc trực tiếp đưa ra khiếu nại chính thức.”

Ông Dapilah cũng than rằng các nhân viên điều tra của ông thường xuyên bị các nhóm vũ trang đe dọa và ông đang năn nỉ Canada xin ngăn chặn dòng xe từ Canada đến bờ biển Ghana.

Khi phóng viên của CBC đến một đại lý xe ở Ghana, nơi họ biết rằng có một số xe mang số VIN của Canada, họ thấy bãi xe này đầy các kiểu xe Toyota Highlanders, Lexus RX350, Honda CR-V, Land Rovers và Mercedes, cùng những chiếc xe khác nằm trong danh sách bị đánh cắp nhiều nhất ở Canada.

Trước đó, các nhà báo đã được EOCO cảnh báo rằng đại lý này đang kiếm được bộn bạc và sẵn sàng bảo vệ việc làm ăn của họ bằng vũ lực – kể cả trang bị vũ khí cho nhân viên của họ.

Thế là ngay khi họ xuất hiện, các nhân viên ở đại lý xe đó đã nhanh chóng phản kháng, chặn camera của CBC News, đối đầu với nhà báo và quả quyết họ không biết gì về chuyện trộm cắp. Họ đã từ chối không cho phép nhà báo xem số VIN của xe để xác định xem có phải là xe bị đánh cắp hay không.

Theo Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (INTERPOL), trộm cắp, vận chuyển và bán xe bị đánh cắp là một cách ít rủi ro để bọn tội phạm kiếm lợi nhuận và nó thường tài trợ cho các hoạt động tội phạm khác, từ buôn bán ma túy, buôn bán vũ khí, buôn lậu người và khủng bố quốc tế.

Thổi xế

Ở Sài gòn ngày xưa, tiếng lóng chỉ việc trộm cắp xe là “thổi xế”. Thổi tức là làm cho bay đi một cách nhẹ nhàng và nhanh chóng. Những tay trộm xe được gọi là quái xế. Ngày đó, xe hơi còn ít, nên màn thổi xế tập trung vào xe gắn máy.

Từ này có thể áp dụng khá thích hợp vào nạn trộm xe ở Canada. Từ lúc xe bị mất đến lúc nó xuất hiện ở ngoại quốc thường chỉ mất vài tuần lễ. 

Xe bị trộm từ Canada thường nằm trong một số hiệu xe và kiểu xe nhất định. Đó là những chiếc xe cao giá, bền và đa dụng.

Điều này có nghĩa là chúng được đặt hàng và việc trộm cắp là có tổ chức, đường dây xuyên suốt từ địa điểm chiếc xe bị đánh cắp, đến trạm vận chuyển và ra ngoại quốc.

Honda CR-V đứng hàng đầu danh sách này ở cả Canada và ở tỉnh bang Ontario. Chiếc Honda CR-V cũng là loại xe bị thổi nhiều nhất ở Ontario trong năm 2023.

Pat Smyth, Thám tử Cảnh sát vùng York, đã mô tả những bước mà bọn tội phạm thực hiện để đưa một chiếc xe ra khỏi driveway hoặc lề đường, đến một kho hàng gần đó, sau đó lên một container vận chuyển ra  ngoại quốc như sau:  

Đầu tiên, các “scout” (trinh sát) – còn gọi là spotter, đi khắp các khu phố để chụp ảnh số VIN (Vehicle Identification Number / số xác nhận xe), một mã thường được in trên cửa bên người lái hoặc chốt cửa của chiếc xe để cung cấp thông tin về chi tiết sản xuất, tính năng và thông số kỹ thuật. Thông tin này sau đó được chuyển đến một tên khác trong mạng lưới tội phạm để xác nhận đó là một chiếc xe được người mua ở đầu kia – tức là ở ngoại quốc, đặt hàng. 

Sau đó, một “runner” (quái xế) sẽ dùng một thiết bị điện tử lấy thông tin từ chìa khóa điện tử (fob) của chủ xe để mở cửa xe và cho máy nổ. Tên này sẽ lái xe đến địa điểm – drop spot, để làm nguội tình hình vài giờ. Giám sát những tên scout và runner là một “đội trộm” gồm khoảng 5 tên, có nhiệm vụ phối hợp và tổ chức hoạt động. “Runner” được chỉ dẫn nơi giao hàng, “shipper” chất hàng vào một container ở Ontario hoặc Quebec, đặt container lên xe tải hoặc xe lửa và thường gửi chúng đến Cảng Montreal để chuyển ra nước ngoài.

Phần chi cho các scout và runner thường chỉ là vài trăm đô. Thám tử Smyth nói rằng những shipper được trả lương khá hậu hĩnh và được trả cho mỗi chiếc xe, nhưng chúng chỉ là những tên cấp thấp hoặc cấp trung trong hoạt động này. “Cần có một số kiến thức nhất định khi đưa xe vào container mà không có chìa khóa gốc, ổ khóa bị hỏng. Xe được chất vào container vào lúc ba hoặc bốn giờ sáng, không phải trong giờ làm việc thông thường.”

Những người xuất cảng hàng hóa từ Canada phải điền vào một tài liệu pháp lý, được gọi là vận đơn (BoL), cung cấp thông tin về hàng hóa được vận chuyển và nơi hàng sẽ đến. Bọn tội phạm điền vào các tài liệu này bằng thông tin cá nhân và tài chính gian lận, đồng thời thường mô tả các vật phẩm trong thùng chứa là nệm, ngũ cốc hoặc một thứ gì khác.

CBC News cho hay theo cảnh sát, đằng sau hầu hết các vụ trộm xe là các băng nhóm tội phạm có tổ chức lớn có trụ sở tại Montréal. 

Tuy nhiên vì hoạt động này có lãi cao nên cũng các nhóm khác có trình độ kỹ thuật kém hơn cũng tham gia. Điều này cũng là nguyên nhân sự gia tăng các vụ đột nhập vào nhà và tấn công bạo lực để lấy xe và chìa khóa xe. 

Các nhóm nhỏ đó sẽ gài GPS tracker (thiết bị theo dõi GPS) vào những chiếc xe được nhắm đến trong bãi đậu xe của trung tâm thương mại để đánh dấu. Sau đó, thường là vào ban đêm, chúng dò theo và mò đến chỗ chiếc xe bị đánh dấu đang đậu để lấy đi. Phần việc kế tiếp là nhanh chóng nhồi nhét nhiều chiếc vào các container để chuyển bằng xe tải hoặc xe lửa đến Cảng Montréal và chất lên tàu.

Tất cả mọi việc có thể diễn ra trong vòng chưa đầy hai ngày.

Đôi khi, bọn gian còn có sự trợ giúp của các nhân viên lộ vận nữa. 

Hồi tháng 12 năm 2023, Cảnh sát Toronto cho biết trong cuộc điều tra mang tên “Project Safari” họ đã phát giác bọn trộm xe “làm việc” với một số nhân viên của ServiceOntario, bộ phận cung cấp nhiều loại dịch vụ công của chính quyền tỉnh Ontario.

Cảnh sát cáo buộc 7 nhân viên Service Ontario tội bán dữ liệu về tài xế và xe cộ lấy từ kho dữ kiện của Bộ Giao thông Vận tải cho bọn trộm, giúp chúng dễ dàng bán lại xe trộm được. Các chi tiết được bán có địa chỉ, số đăng bộ xe và số VIN của xe.

Lợi nhuận nhiều, hình phạt không đáng kể 

Báo cáo năm 2004 của Thống kê Canada cho hay “buôn bán xe quốc tế có lợi hơn mại dâm hoặc bất kỳ hoạt động thị trường chợ đen nào khác” và chi phí cho các tập đoàn tội phạm để đánh cắp và vận chuyển xe ra nước ngoài là “chưa đến 10% so với số tiền mà chiếc xe bị đánh cắp sẽ bán được ra nước ngoài.”

Phó Cảnh sát trưởng Nick Milinovich nói tại Hội nghị Thượng đỉnh về Trộm Xe hơi năm 2023 ở Mississauga: “Trên thực tế, [tội phạm xe hơi có tổ chức] là một trong những nguồn tạo ra doanh thu hàng đầu cho tội phạm có tổ chức, chỉ sau ma túy và lừa đảo”.

Ông Milinovich còn kể một chuyện đã trở thành giai thoại: “có những tên trộm xe vừa bước ra khỏi tòa án liền thổi ngay một chiếc xe khác trong cùng bãi đậu xe.”

Thám tử  Haywood nhận xét: “Việc bán 15 chiếc xe hơi trên thị trường chợ đen dễ dàng hơn nhiều so với việc bán 15 kg cocaine hoặc 15 khẩu súng bất hợp pháp”. Các băng nhóm tội phạm “đang nhìn thấy lợi nhuận đó”.

Trộm xe cơ giới là một tội phạm có thể xứ hai cách (hybrid offence). Công tố viên có thể chọn truy tố tội đó như một summary offense (khinh tội, tôi nhẹ xử không cần bồi thẩm) hoặc indictable offense (trọng tội). Mức án tối đa cho khinh tội là 18 tháng tù. Mức án tối đa cho trọng tội là 10 năm.  

Khoản 333.1 của Bộ Hình luật Canada quy định  người phạm tội trộm xe cơ giới có thể phải đối mặt với án tù lên tới 10 năm, cũng như hình phạt tối thiểu là sáu tháng tù trong trường hợp vi phạm lần thứ ba hoặc tiếp theo. Nếu vụ án được xử khinh tội, thủ phạm có thể bị phạt tù tới 18 tháng.

Một chiếc xe trị giá 100.000 đô trộm được ở Canada có thể bán được tới 250.000 đô ở một số thị trường nước ngoài và các hình phạt chỉ ở mức kể trên, nạn trộm xe bùng lên thành dịch là không có gì đáng ngạc nhiên cả. 

Bên cạnh đó là hoạt động không lấy gì làm mau mắn hoặc tích cực của hệ thống công lực.

Cơ quan công lực làm gì?

Khi Katti thức giấc và phát giác chiếc xe của mình bị mất vào tháng 8 năm ngoái, ông gọi cho Cảnh sát Peel để trình báo. “Tôi đã gọi cho họ vào khoảng 12 giờ trưa. Rồi vào buổi chiều và họ đến lúc 9 giờ tối… Tôi không biết làm thế nào mà họ phải mất tới chín giờ đồng hồ mới có mặt được.”

Những ngày sau, hầu như mỗi ngày Katti đều gọi cảnh sát nhiều lần, nhưng đều phải chờ cả giờ để rồi cuối cùng được thông báo rằng sẽ có người liên lạc lại với ông nếu có thông tin cập nhật. 

Trường hợp của ông Katti là điển hình. Mất xe không phải là ưu tiên của cảnh sát. Ai có xe cũng phải có bảo hiểm, chuyện đó là ưu tiên của công ty bảo hiểm. Đặc biệt là ở Toronto, nơi chính cảnh sát đang rên rỉ với dân chúng rằng họ quá vất vả vì thiếu cảnh sát do ngân sách thiếu. Một quảng cáo của Hiệp hội Cảnh sát Toronto trên TV chiếu hình ảnh một tên cướp chĩa súng vào một người lái xe với hàng chữ: …một cảnh sát viên sẽ đến trong vòng 22 phút. 

Ngay cả trường hợp người bị mất xe biết xe đang ở đâu và chỉ cho cảnh sát, các nhân viên công lực cũng nhiều khi…bất lực.

Như trường hợp của ông Mark Roos vừa được kể trên CTV News.

Chiếc truck trị giá 135.000 đô của ông đã bị trộm lấy đi vào lúc nửa đêm từ nhà ông ở Gatineau vào tháng 1. Nhờ có gắn Apple AirTag (như các air tag mà bạn gắn vào hành lý khi đi máy bay) vào xe, ông biết chiếc Dodge Ram TRX 2021 bị đánh cắp của mình đang nằm ở cảng Halifax.

Roos báo cảnh sát, nhưng: “[Cảnh sát] nói rằng họ không thể làm gì vì nó ở trong cảng. Họ phải thông báo cho giới chức quản trị cảng và họ có thể không làm gì cả.”

Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) giải thích với thông tấn CTV News rằng họ chỉ có thể chặn một chiếc xe bị đánh cắp với sự trợ giúp của cảnh sát khi họ biết chiếc xe bị đánh cắp ở trong thùng chứa cụ thể nào. 

Cảnh sát cũng bó tay trong trường hợp của ông Andrew ở Toronto. 

Thông tấn CBC News kể trong một bài báo rằng sau khi bị trộm lấy mất xe, để đề phòng lại bị trộm viếng, ông Andrew đã giấu nhiều AirTags bên trong chiếc GMC Yukon XL đời 2022 mà ông mới mua.

Ông lo là đúng. tháng 8 năm ngoái, chiếc GMC Yukon XL cũng không cánh mà bay. Những cái Apple AirTag mà ông giấu trong xe báo cho ông chiếc xe đã đi đến một sân hỏa xa gần đó, rồi đến Cảng Montreal và cuối cùng là đến một chỗ bán xe cũ ở UAE (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất).

Theo bài báo, Andrew đã liên lạc với cảnh sát Toronto, cảnh sát vùng Peel và các cơ quan cảnh sát vùng York trong những ngày sau vụ trộm, khi AirTags bắt đầu “ping” ở một số khu vực quanh Toronto.

Hai ngày sau khi chiếc xe bị trộm, với sự hỗ trợ của Andrew qua tin nhắn, cảnh sát đã dò theo chiếc xe và biết nó đang ở trong nhà ga của công ty Canadian Pacific Kansas City (CPKC) ở Vaughan. Cảnh sát cũng xác định vị trí chiếc xe là một trong hai container nằm tại đó. Kẹt cái họ không có quyền mở container nên đã phải chuyển Andrew đến cơ quan cảnh sát tư của Công ty thiết lộ CPKC.

Cảnh sát CPKC đã không trả lời điện thoại của ông đêm hôm đó, và đoàn tàu đã rời ga cùng với chiếc xe của ông.

Các Airtags tiếp tục phát tín hiệu trong những ngày kế tiếp từ các địa điểm ở phía đông Ontario rồi ở Cảng Montreal. Andrew tiếp tục báo các cơ quan cảnh sát địa phương nhưng không có kết quả. Sau đó, những cái Airtags im suốt một tháng để rồi lên tiếng trở lại từ …Antwerp, Bỉ.

Cuối cùng vào ngày 26 tháng 9, khoảng sáu tuần sau khi bị đánh cắp khỏi driveway của Andrew, chiếc SUV của ông đã lên bờ tại một cảng gần Dubai và được đưa vào một bãi xe cũ, nơi nó được rao bán!

May mắn hơn hai nạn nhân vừa kể, ông Michael Walker đã tìm lại được xe. Nhưng qua một hành trình vất vả, dài đến 17 ngày.

Đêm ngày 11 tháng 1, chiếc Toyota Tacoma đời 2023 mà ông mới mua cách đó sáu tháng đậu trong driveway nhà ở Etobicoke đã bị trộm lấy mất. Tag Tracking, công ty theo dõi mà ông Walker mua dịch vụ, đã nhanh chóng dò ra nó nằm ở một bãi đậu xe cách đó khoảng 15 km ở Mississauga. Chiếc xe được bọn trộm đậu ở đó một khoảng thời gian để cho chắc chắn nó không bị theo dõi trước khi được vận chuyển ra nước ngoài.

Walker kể: “Nhân viên của Tag Tracking đã gọi cho tôi, nói: ‘Tôi tìm ra chiếc truck của ông, tôi đang nhìn nó đây. Tôi đang đợi cảnh sát’”. 

Ông nghĩ: “‘Tuyệt vời, khoản đầu tư 1.000 đô la này (số tiền mà ông trả cho công ty Tag Tracking) đã tự trả hết. Tôi sẽ lấy lại được chiếc truck của mình.’” 

Nhưng không phải thế. Nhân viên của Tag đã đợi gần 5 tiếng đồng hồ để rồi bọn trộm quay lại trước cảnh sát,  và đem chiếc truck đi.

Lần này chúng đưa đến và vào trong một container vận chuyển tại một sân hỏa xa cách đó khoảng 30 km. Tag Tracking lại thông báo cho cảnh sát một lần nữa, báo luôn cả các giới chức Dịch vụ biên giới (CBSA). Nhưng chiếc truck của Walker vẫn tiếp tục nằm yên trong container.

Cuối cùng vào thứ Hai 29 tháng 1, sau khi thông tấn CBC liên lạc với cảnh sát, Công ty hỏa xa CN và CBSA, nhà chức trách đã mở container để thấy chiếc Toyota Tacoma của Walker ở trong đó.

Walker nói: “Bạn có thể theo dõi chúng (bọn trộm) ở mọi nơi, nhưng nếu không có sự hiện diện của cảnh sát để bắt chúng thì bạn đang lãng phí tiền bạc”. “Vấn đề ở đây là gì?”

Đổ qua đổ lại

Trong trường hợp của ông Walker, Cảnh sát vùng Peel cho biết họ cố gắng đáp ứng các cuộc gọi “nhanh nhất có thể” khi nhận được tin báo về những chiếc xe bị đánh cắp đã được track (theo dõi): Tất cả các cuộc gọi đến đều được phân loại để xếp ưu tiên, trong trường hợp này, một chiếc xe được định vị mà không có nghi phạm hoặc người bị thương không phải là đáp ứng ưu tiên,” Giống y như khi bạn gọi 911 báo nhà bị trộm. Nếu không có người bị thương hoặc tên trộm không còn ở đó, 

CBSA cho biết nói trong hầu hết các trường hợp, cơ quan này có trách nhiệm kiểm tra container vận chuyển. Khi một chiếc container được xác định là có chứa một chiếc xe bị nghi ngờ bị đánh cắp, chiếc container đó sẽ bị giữ lại cho đến khi nhân viên biên phòng có thể kiểm tra.

Phát ngôn viên của CBSA Jacqeline Roby nói: “Trong một số trường hợp nhất định, cảnh sát có thẩm quyền cũng có thể tiến hành khám xét”.

Nhưng Thám tử Tyler Bell nói các bãi hỏa xa hoặc cảng xuất nhập thuộc thẩm quyền liên bang, đòi hỏi cảnh sát địa phương phải “cộng tác với cảnh sát đường sắt và CBSA”.

Ông nói: “Khi cần lấy lại các xe, cảnh sát ở bất kỳ khu vực tài phán nào đều phải xin phép tư pháp để vào bất  cứ  địa điểm hoặc đồ vật nào nhằm thu giữ và thu hồi xe cũng như các tang chứng”.

Cảnh sát vùng Peel không xác nhận họ có xin phép như thế trong trường hợp của Walker hay không. CN, công ty điều hành sân hỏa xa, từ chối trả lời các câu hỏi.

Trong trường hợp của Walker, phải mất hơn hai tuần, các giới chức CBSA mới mở chiếc container và xác nhận xe truck của ông ta ở bên trong.

Năm 2022, CBSA đã chặn thu được 1.310 xe bị đánh cắp, tăng 96% trong 5 năm. Jacqueline Roby, phát ngôn nhân của CBSA, cho biết trong quy trình này, họ sử dụng chọn lựa kiểm tra ngẫu nhiên và có mục tiêu.  

Nói tại một hội nghị về nạn trộm xe ở Mississauga năm ngoái, ông Bryan Gast cho rằng con số đó chỉ là một số lượng rất nhỏ xe bị đánh cắp, số còn lại đang có mặt ở trên thi trường của nhiều quốc gia trên thế giới. Ông Gast, Phó giám đốc International Association of Auto Theft Investigators (Hiệp hội các điều tra viên trộm xe hơi quốc tế  -IAATI) và Phó chủ tịch Bộ phận dịch vụ điều tra tại Équité Association, nói “Canada hiện là quốc gia nguồn. Các quốc gia khác đang nhắm vào Canada để trộm xe và con số này đã tăng lên đáng kể trong năm qua. Vào năm 2022, nó đã tăng lên hơn một tỷ đô la”.

Thám tử Pay Smyth, người phụ trách Auto/Cargo Theft Unit (Đơn vị chống Trộm cắp Xe hơi /Hàng hóa) của cảnh sát vùng York  và là người từng có mặt tại hiện trường khi nhiều container được kiểm tra, thừa nhận rằng phần lớn các xe bị trộm đều… đi thoát. Ông giải thích rằng ngay cả việc kiểm tra 60 container trong một ngày cũng là một vấn đề lớn.

Cảng Montréal vận chuyển hơn hai triệu container mỗi năm, khoảng 6.000 chiếc mỗi ngày. Vào một ngày đẹp trời, chỉ có khoảng 1% số container được kiểm tra.

Smyth nói: “Đôi khi chúng tôi chỉ có thể kiểm tra được 20 hoặc 25 chiếc với nguồn lực mà chúng tôi có, xét về mặt thời gian.”

Chúng ta đều là nạn nhân

Nhận định về nạn trộm xe, Amanda Dean, phó chủ tịch Insurance Bureau of Canada (Cục Bảo hiểm Canada) phụ trách Ontario và khu vực Đại Tây Dương, nói: “Trên toàn quốc, đó là một cuộc khủng hoảng. Ở Ontario, đó là một dịch bệnh”.

Năm 2022, lần đầu tiên trong lịch sử, các công ty bảo hiểm xe hơi tư nhân của Canada đã chi trả 1,2 tỷ cho các yêu cầu bồi thường về hành vi trộm cắp vào năm 2022 – gấp ba lần số tiền được trả vào năm 2018. Chiều hướng đó tiếp tục tăng trong nửa đầu năm 2023. Chỉ riêng ở Ontario, số claim vì mất trộm xe  đã tăng 329% trong cùng khoảng thời gian đó. 

Các công ty bảo hiểm lấy tiền ở đâu để đền cho người bị mất xe? Dĩ nhiên là từ túi của bạn: chủ xe bị mất và những người lái những chiếc xe khác. 

Trung bình, trong khoản bảo hiểm phí xe hơi mà bạn đang trả có 130 đô la cho bồi thường xe mất. Chủ nhân những chiếc xe nằm trong danh sách hàng săn tìm của các tổ chức trộm xe còn phải chi thêm nhiều hơn nữa. 

Kristin Shensel, một nhà môi giới bất động sản, từng nhiều lần bị mất xe và được bồi thường, nói: “Bảo hiểm của mọi người đang tăng lên vì những gì đã xảy ra với tôi.”

Chiếc Range Rover 2019 của bà, đã bị trộm lấy mất đến 3 lần. Chiếc Jaguar bà mướn cùng năm 2023 cũng bị đánh cắp.

Ratesdotca cho biết bảo hiểm xe hơi ​​sẽ tiếp tục tăng vào năm 2024, bị lạm phát và tình trạng trộm xe tràn lan thúc đẩy. Tổ chức này lưu ý rằng cơ quan quản lý của Ontario đã phê duyệt việc tăng giá cho khoảng hai chục nhà cung cấp bảo hiểm trong tam cá nguyệt đầu tiên của năm 2024.

Trong những tháng gần đây, nhiếu cơ quan công lực các tỉnh bang đã khoe triệt phá được nhiều vụ trộm xe lớn, thu hồi hàng trăm xe, tịch thu hàng triệu đô la, bắt hàng chục người.

Nhưng với khả năng làm việc của các cơ quan công lực, các thủ tục hành chánh rườm rà, và những hình phạt nhẹ như phủi bụi, nạn trộm xe khó mà giảm được.

Các cấp chính phủ đang sôi nổi với vụ này. Từ thành phố, tỉnh bang đến liên bang. Hội nghị thượng đỉnh toàn quốc chống nạn trộm xe vừa được tổ chức hôm 8 tháng 2 tại thủ đô Ottawa. Một kế hoạch toàn diện chống trộm xe sẽ được đưa ra trong vài tuần nữa.  

Để xem họ làm được đến mức nào.

Trong khi chờ đợi bạn có thể làm gỉ để tránh mất xe?

Giải pháp giản dị nhất là xài xe cũ, và các loại, kiểu xe, đời xe mà bọn trộm chê. (xem danh sách các xe ít bị mất cắp nhất kèm bài này). Nhưng vẫn không bảo đảm sẽ thoát vì xe bị trộm không phải chỉ để đưa ra nước ngoài bán. Bọn trộm còn chôm xe để làm thịt lấy phụ tùng, linh kiện hoặc luộc lại để bán nguyên chiếc trong nước.) 

Còn nếu lỡ có xe xịn, xe mới, xe trong danh sách đặt hàng của bọn trộm? 

Hãy tăng cường mọi biện pháp chống trộm: từ khóa tay lái đến gắn tag, hoặc bỏ tiền ra thuê service của các công ty như Tag Tracking. Không rẻ. Và cầu xin cho mình được bình an.

Đỗ Quân 

(tổng hợp)