Vụ cựu tổng thống Trump bị ám sát: Thất bại lớn nhất trong lịch sử Sở Mật Vụ Hoa kỳ

Tối hôm thứ Tư tuần trước, tại Đại hội Đảng Cộng hòa ở Fiser Forum, một nhóm thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đã đuổi theo một phụ nữ để truy vấn bà ta về vụ cựu tổng thống Donald Trump bị ám sát hụt.
Người phụ nữ bị truy bức là Giám đốc cơ quan Mật vụ Hoa kỳ (US Sercret Service, gọi tắt là USSS), bà Kimberly Cheatle.
Theo những người chứng kiến, trước đó đã có một cuộc đối đầu căng thẳng kéo dài khoảng bốn phút. Khi bị các thượng nghị sĩ đuổi theo, bà Cheatle đã nhanh chân bước tránh xa họ, im re không nói một lời nào.
Trong một video được lan truyền trên mạng và được báo chí đăng lại, Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn (Cộng hòa, Tennessee) đã hét vào mặt bà Cheatle: “Đây là một vụ ám sát! Bà nợ mọi người câu trả lời! Bà nợ Tổng thống Trump câu trả lời!”
Bà Blackburn sau đó nói trong một tuyên bố: “Thật kinh khủng khi Giám đốc Sở Mật vụ từ chối trả lời các câu hỏi của chúng tôi. Đây là một trong những thất bại an ninh lớn nhất trong lịch sử của cơ quan. Bà ấy có thể chạy nhưng không thể trốn được. Bà ấy là một nhà lãnh đạo thất bại và bà ấy cần phải từ chức ngay lập tức ”.
Kể từ vụ nổ súng ở Butler, Pennsylvania, bà Cheatle đã phải đối mặt với nhiều lời kêu gọi từ chức. Trong số những người đòi bà từ chức có cả Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Mitch McConnell (Cộng hòa, Kentucky).
Bà Cheatle tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn của hãng thông tấn truyền hình: “Tôi nhận trách nhiệm về phần mình.” Tuy nhiên, bà khẳng định mình sẽ không từ chức: “Tôi là giám đốc Sở Mật vụ và tôi cần bảo đảm rằng chúng tôi đang tiến hành đánh giá và cung cấp nguồn lực cho nhân viên của mình khi cần thiết.”

Ngay sau khi viên đạn của Thomas Crooks trật mục tiêu, sự tức giận đã gia tăng trong đảng Cộng Hòa. Họ đòi Cơ quan Mật vụ trả lời về việc làm thế nào một thích khách lại có thể xuất hiện trên nóc một tòa nhà chỉ cách khán đài khoảng 150 thước và có thể nhắm đầu ruồi thẳng vào ông cựu tổng thống. Nhất là khi thích khách này lại là ông nhóc con 20 tuổi, mặt còn đầy mụn trứng cá và rõ ràng là chưa hề được “huấn luyện, đào tạo” về ám sát và bắn sẻ.
Các cố vấn của Trump đã phàn nàn riêng trong nhiều ngày rằng Sở Mật vụ lẽ ra phải bố trí người chiếm lãnh tòa nhà nơi “cố xạ thủ nhỏ” đó đã vào được, nhưng Trump không muốn công khai chỉ trích sở này, một phần vì ông tin tưởng vào toán Mật vụ bảo vệ của ông và khen họ đã đưa ông ra khỏi sân khấu an toàn.
Không chờ các chính trị gia Cộng hòa, Tổng thanh tra (inspector general) của Bộ Nội An Hoa kỳ mà USSS trực thuộc, thông báo bộ đã mở cuộc điều tra về việc tổ chức giữ an ninh cho cuộc buổi mít tinh vận động tranh cử tại Pennsylvania. Tổng thống Joe Biden đã nhanh chóng ra lệnh mở cuộc điều tra độc lập về kế hoạch an ninh cho cuộc mít tinh của ông cựu tổng thống. Rồi Hạ viện cũng đòi bà Cheatle ra trước Quốc hội để khai chứng về vụ ám sát hụt ông Trump.
Bỏ qua một bên giả thuyết có “âm mưu” của phe Cộng hòa dàn dựng vụ ám sát hụt, đúng là USSS đã thất bại trong việc bảo vệ cựu tổng thống Trump. Không lẽ một tổ chức lừng danh thế giới, kinh nghiệm cùng mình lại có thể để cho một tên ám sát lọt vào, leo lên nóc để làm chủ được một vị trí chỉ cách sân khấu có 150 mét và có đường bắn tuyệt vời không bị cản trở.
Sở Mật vụ Hoa kỳ, cơ quan có trọng trách bảo vệ những nhân vật quan trọng nhất nước Mỹ, tập thể của những tinh hoa ngành an ninh được tuyển chọn, huấn luyện tới nơi tới chốn mà lại có thể để cho suýt nữa thì dân Mỹ mất đi “người được Chúa chọn (the Chosen One) để đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại!”.
Nhưng đây không phải là lần đầu tiên mà cơ quan Mật vụ Hoa kỳ bị chỉ trích.
Trong thập niên vừa qua, USSS đã được nhắc tên nhiều lần, cả về các sơ xuất an ninh trong công tác bảo vệ lẫn những vụ scandal đáng mắc cở.

Sở Mật vụ và tai tiếng
Chỉ tính từ thập niên 2010 đến nay, Sở Mật vụ Hoa kỳ đã cho thấy họ vướng nhiều thất bại và tai tiếng cả về mặt trách nhiệm lẫn đạo đức nghề nghiệp trong vai trò một cơ quan công lực liên bang.
Tháng 11 năm 2011, có một ông đậu chiếc Honda màu đen ngay phía nam Bạch ốc. Ông này chĩa một cây súng trường tự động nhắm thẳng vào nhà của tổng thống Hoa Kỳ để nhả đạn. Có ít nhất bảy viên đạn đã bắn trúng dinh thự trên tầng hai của Bạch ốc trong lúc Sasha Obama (con ông OIbama) và Marian Robinson (mẹ vợ ông Obama) đang có nhà. Một viên đạn làm vỡ cửa sổ tầng hai, chỉ cách phòng khách của gia đình tổng thống vài bước. Một đầu đạn khác mắc kẹt trong khung cửa sổ, và nhiều đầu đạn khác trúng mái nhà.
Năm 2012, cả một toán mật vụ 11 mạng bảo vệ tổng thống khi ông Barrack Obama dự trong Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ châu tại Cartagena (Colombia) đã bị gọi về Mỹ, một toán khác được gửi sang thay thế. Lý do của việc gọi về là một trong số các ông thần này đã thuê gái làng chơi về khách sạn để vui vẻ và, tệ hại hơn, đã cãi cọ với các cô này về “hành lạc phí” sáng hôm sau.
Năm 2014, anh Omar Gonzalez đã nhảy qua hàng rào Bạch ốc, chạy vào cửa trước, xô ngã một nhân viên mật vụ và thâm nhập khá sâu vào bên trong. Anh này – có cả dao trong người, đã lao qua cầu thang dẫn nửa chặng đường lên khu sinh hoạt của gia đình tổng thống. Sau đó, Omar Gonzalez chạy vào Phòng Đông (East Room). Chỉ đến khi chạy tới cuối căn phòng dài 80 foot đó mới có một đặc vụ chặn được và quật ngã anh ta.
Năm 2015, hai nhân viên mật vụ thâm niên, một người là thành viên cao cấp trong đội bảo vệ của Tổng thống Barack Obama, đã lao xe vào hàng rào chắn của Bạch ốc sau bữa party khuya dành cho phát ngôn viên về hưu Ed Donovan. Hai ông này được cho là đã xỉn.
Vào tháng 3 năm 2017, lại có một ông nữa trèo qua hàng rào vào khuôn viên Bạch ốc. Ông này mang cái tên có gốc Mít Jonathan Tuan-Anh Tran, 26 tuổi, người ở Milpitas, California. Jonathan Tuan-Anh Tran đã ở trên bãi cỏ phía trước tòa nhà suốt 17 phút, mặc dù đã vấp phải một số cảm biến an ninh. Khi bị bắt, ông ta mang trên mình một cái ba lô đựng hai lon bình xịt hơi cay, một cuốn sách của ông Trump, một lá thư gửi Trump.
Vào tháng 3 năm 2017, một thành viên trong nhóm bảo vệ Phó Tổng thống Mike Pence đã bị đình chỉ công việc sau khi người đặc vụ này bị bắt quả tang đang “thăm” một gái mại dâm tại một khách sạn ở Maryland.
Tháng 8 năm 2020, trong một cuộc họp báo của Tổng thống Trump, một nhân viên mật vụ đã bắn vào một ông ở góc Đường 17 và Pennsylvania. Trump lập tức được di tản, nhưng sau đó ông quay trở lại và nói với báo chí rằng người bị bắn có súng. Tuy nhiên, theo hồ sơ của tòa án, nạn nhân – một người bị chứng tâm thần phân liệt, lúc đó chỉ cầm một cái lược, và đã hù cảnh sát rằng ông ta có vũ khí và làm bộ bắn – để rồi bị bắn.
Năm 2020, trong tình trạng bất ổn trên toàn quốc sau vụ George Floyd bị cảnh sát giết chết vào tháng 5, Cảnh sát Công viên Hoa Kỳ và các nhân viên Sở Mật vụ đã dùng các biện pháp thô bạo để giải tán cuộc biểu tình Black Lives Matter, ở Công viên Lafayette ở Washington, D.C.. Những người biểu tình đã được giải tỏa khỏi công viên để dọn chỗ cho ông Donald Trump đến chụp hình (với Thánh kinh trên tay) tại một nhà thờ gần đó.
Xóa tin nhắn trong vụ 6 tháng 1: Một cơ quan giám sát cho biết Cơ quan Mật vụ Hoa Kỳ đã xóa nhiều tin nhắn được gửi trong khoảng thời gian hai ngày xung quanh vụ tấn công vào Điện Capitol ngày 6 tháng 1. Theo báo The Intercept, bộ Nội an đã giải thích chữa cháy rằng “nhiều tin nhắn văn bản của Cơ quan Mật vụ Hoa Kỳ (USSS) từ ngày 5 và 6 tháng 1 năm 2021 đã bị xóa trong chương trình thay thế thiết bị”,

FBI báo cáo vào tháng 4 năm 2022 rằng các nhân viên Mật vụ và một nhân viên của Bộ Nội an đã nhận được những món quà đắt tiền, bao gồm cả căn apartment khỏi trả tiền thuê, từ hai người mạo danh nhân viên đặc vụ FBI.
Vào tháng 7 năm 2022, trong chuyến công du Trung Đông của của Tổng thống Biden, một nhân viên mật vụ đã được Israel trục xuất về Mỹ sau khi hành hung một phụ nữ tại một quán bar ở Machane Yehuda. Sở Mật vụ cho biết họ đã được thông báo về cuộc chạm trán và mật vụ này, người đang làm việc ở Israel, “đã bị cảnh sát Israel bắt giữ và thẩm vấn” nhưng “đã được trả tự do mà không bị buộc tội.”

Sở Mật vụ Hoa kỳ
Bảo vệ tổng thống và các yếu nhân của đất nước không phải là nhiệm vụ duy nhất và cũng chẳng phải là lý do khai sinh Sở Mật vụ Hoa kỳ. Hình ảnh của các nhân viên mật vụ mặc bộ đồ đen, đeo kính đen, có cái tai nghe với sợi dây xoắn luồn vào dưới áo jacket bao quanh hoặc chạy theo chiếc xe limousine của vị nguyên thủ quốc gia trên truyền hình và trong các phim ảnh đã khiến người ta ngỡ là như thế.
Sở Mật vụ Hoa kỳ được thành lập với nhiệm vụ chính là để chống lại nạn tiền giả trên đất Mỹ. Vào thập niên 1800, hệ thống tài chánh và tiền tệ của nước Mỹ rất là loạn. Mỗi tiểu bang đều phát hành tiền – cả tiền giấy lẫn bạc cắc – qua những ngân hàng riêng lẻ, tạo ra nhiều loại tiền, tất cả đều hợp pháp. Với rất nhiều loại tiền giấy khác nhau được lưu hành, chuyện làm bạc giả không khó. Trong thời Tổng thống Abraham Lincoln, hơn một phần ba số tiền của quốc gia là bạc giả. Theo lời khuyên của Bộ trưởng Tài chính Hugh McCulloch, Tổng thống Lincoln đã thành lập một ủy ban nhằm ngăn chặn vấn đề bạc giả đang gia tăng nhanh chóng và đang phá hủy nền kinh tế quốc gia. Ngày 14 tháng 4 năm 1865, ông Lincoln ký lệnh thành lập Cơ quan Mật vụ Hoa Kỳ.
Vì là để chống tiền giả, đương nhiên là cơ quan mới lập phải trực thuộc Bộ Ngân khố (Treasury Department) và nhiệm vụ được giao là phát hiện gian lận chống tiền giả.
The US Secret Service (gọi tắt là USSS) chính thức nhận công tác vào ngày 5 tháng 7 năm 1865, với William Wood là người lãnh đạo đầu tiên. Thời đó chưa có chức danh Director, ông Wood được cọi là Chief. Sếp Wood, một người hùng trong Nội chiến, đã rất thành công trong năm đầu tiên với thành tích đóng cửa hơn 200 nhà máy in bạc giả. Vào năm 1866, Trụ sở Quốc gia của cơ quan được thành lập tại tòa nhà Bộ Ngân khố ở Washington, D.C.
Năm 1867, trách nhiệm của Sở Mật vụ được mở rộng để bao gồm “phát giác những người thực hiện các hành vi gian lận chống lại chính phủ.” Việc mở rộng này đưa đến các cuộc điều tra nhóm kỳ thị chủng tộc Ku Klux Klan, các nơi nấu rượu lậu, bọn buôn lậu, trộm cướp thư từ bưu phẩm, gian lận đất đai và một số vi phạm luật pháp liên bang khác.
Điều ngẫu nhiên, và đáng buồn, là ngay chính vào buổi tối của cái ngày mà Tổng thống Lincoln thành lập USSS, ông bị John Wilkes Booth ám sát tại Nhà hát Ford ở Washington, D.C.. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ một tổng thống bị ám sát. Sau vụ ám sát này, Quốc hội Hoa kỳ bắt đầu xem xét đến việc giao thêm cho Sở Mật vụ công tác bảo vệ tổng thống. Tuy nhiên, phải mất thêm 36 năm nữa, và vụ ám sát thêm hai tổng thống nữa – James A. Garfield (4 tháng 3 năm 1881-10 tháng 9 năm 1881) và William McKinley (1897-1901) – công tác bảo vệ tổng thống mới chính thức được Quốc hội Hoa kỳ đưa vào vào danh sách các nhiệm vụ của Sở Mật vụ.
Kể từ năm 1901, từ đời Tổng thống Theodore Roosevelt, tất cả các tổng thống đều được Sở Mật vụ bảo vệ. Năm 1917, việc đe dọa tổng thống đã được coi là một trọng tội (felony). Cùng năm đó, sự bảo vệ của Sở Mật vụ đã được mở rộng để bao gồm tất cả các thành viên của gia đình tổng thống.
Năm 1951, phó tổng thống và tổng thống đắc cử được đưa thêm vào danh sách bảo vệ của USSS. Sau vụ ám sát ứng cử viên Tổng thống Robert Kennedy (em trai của Tổng thống bị ám sát John F. Kennedy) năm 1968, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã giao cho Sở Mật vụ nhiệm vụ bảo vệ tất cả các ứng cử viên Tổng thống.
Cơ quan Mật vụ ngày nay có hai bộ phận chính – Bộ phận Đồng phục (Uniformed Division) và Bộ phận Đặc vụ (Special Agent Division). Vai trò chính của Bộ phận Đồng phục là bảo vệ Bạch ốc và khu vực xung quanh, cũng như nơi ở của phó tổng thống và hơn 170 tòa đại sứ ngoại quốc đặt tại Washington, D.C. Ban đầu được đặt tên là Cảnh sát Bạch ốc (White House Police), Bộ phận Đồng phục được thành lập ngày 1 tháng 7 năm 1922, dưới thời Tổng thống Warren G. Harding (1921-1923).
Bộ phận Đặc vụ của Cơ quan Mật vụ có trách nhiệm điều tra các tội phạm tài chính và gian lận, đồng thời cung cấp thông tin chi tiết để bảo vệ các tổng thống, gia đình họ và các giới chức khác như phó tổng thống hoặc các ứng cử viên tổng thống. Nhưng vào năm 2003, sau vụ tấn công ngày 11 tháng 9, cơ quan này được chuyển về Bộ Nội an.
Theo một báo cáo năm 2021 của Học viện Hành chính Quốc gia (National Academy of Public Administration), mặc dù Sở Mật vụ từ chối cung cấp con số chính xác về số người mà họ bảo vệ, nhưng họ cho thấy số chuyến đi của những người được bảo vệ đã tăng từ dưới 3.200 vào năm 2010 lên hơn 4.000 vào năm 2018. Sự gia tăng đó một phần là do Trump đã chỉ định USSS bảo vệ những người con trưởng thành của ông, những người thường xuyên đi ra ngoài nước và các nhân viên khác trong chính quyền của ông.
Cơ quan Mật vụ thường có thể từ chối cung cấp sự bảo vệ cho những người không phải là những người theo quy định – như tổng thống và phó tổng thống – dựa trên rủi ro an ninh đã được đánh giá, nhưng cơ quan này thường cung cấp sự bảo vệ vượt xa những gì được yêu cầu.

Tương lai của Sở Mật vụ Hoa kỳ
Chỉ có các đệ tử của Trump cáu kỉnh với USSS. Riêng ông Trump không thấy có lời chê trách Sở Mật vụ, rất khác với thái độ của ông với những người làm phật lòng ông. Chẳng những thế ông còn cảm ơn các nhân viên mật vụ đã nhanh chóng đè ông xuống, lấy thân mình che đạn cho ông.
(Nhờ có vụ thoát chết phép lạ đó mà ông đã được thêm điểm và thiện cảm chẳng những từ khối người tôn sùng ông mà còn cả từ những người chống đối ông. Họ đã lên tiếng chúc mừng ông và cảm tạ Thượng đế đã không để cho ông mất mạng vì một chú nhóc.)
Trong quá khứ, USSS cũng đã chiếu cố ông nhiều lắm. Họ đã bảo vệ cả những người con đã thành niên của ông trong thời gian ông làm tổng thống. Họ đã đem lại cho các khách sạn của ông khá bộn tiền thuê phòng cho những nhân viên thuộc toán bảo vệ cho ông ăn ở. Họ cũng đã im lặng không hé răng về những hành động của ông trong và sau lúc những người ủng hộ ông tràn vào Quốc hội ngày 6 tháng 1 năm 2020.
Thế nên có vẻ như nếu ông Trump đắc cử, USSS sẽ khá yên lành, tệ lắm thì sẽ chỉ có chuyện sa thải bà Kimberley Cheatle, đương kim Giám đốc của USSS. Bà này vừa nhậm chức hồi tháng 8 năm 2022, rõ ràng là người của Biden.
Đỗ Quân