Nước mắt công nhân đổ rác bị nợ lương

Vay tiền cho con đóng học, bỏ nhà đi thuê trọ vì bị mẹ già chửi mắng, vay tiền để sinh sống, tiêu Tết… là những nỗi cơ cực mà những công nhân vệ sinh bị nợ lương đang phải chịu.

Con nhỏ nghỉ học vì xấu hổ, người bị cụt chân mò mẫm trong rác

Những ngày gần đây, tin tức về việc hơn 200 công nhân môi trường thuộc Công ty Minh Quân bị nợ lương, nhiều người phải đi nhặt ve chai kiếm sống khiến người ta phẫn nộ.

Trước nỗ lực đòi lương của người lao động và sức ép từ nhiều phía, ngày 19/6, Công ty Cổ phần Tập đoàn Nam Hà Nội (công ty Minh Quân đổi tên), mới trả trước 500 triệu đồng tiền lương cho công nhân. Các khoản còn lại sẽ thanh toán trước ngày 10/7.

Bà Nguyễn Thị Phương, tổ trưởng tổ môi trường phụ trách trả lương cho công nhân ở 2 phường Cầu Diễn và Tây Mỗ (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) cho biết: “Chỉ tính riêng tổ của tôi, Công ty thanh toán 500 triệu đồng, còn hơn 1,3 tỉ đồng nữa.

Ai cũng khó khăn nên mọi người cứ nhường nhau, người nào vay nợ nhiều hay nợ tiền học của con thì được ưu tiên nhận trước”.

Là một trong những công nhân bị công ty Minh Quân nợ lương, chị Nguyễn Thị Minh Uyên (quê ở Thái Bình) cho biết, chị bắt đầu làm việc thu gom rác cho công ty Minh Quân từ năm 2017. Thời gian đầu, công ty trả đủ 174.000 đồng/ngày lương nhưng đến năm 2020 thì bị chậm. Đỉnh điểm là thời gian cuối năm, công ty nợ chị Uyên và đồng nghiệp trong tổ 6 tháng lương (từ tháng 6 đến tháng 12/2020).

“Chúng tôi đã đến công ty đòi lương nhiều lần, gần Tết cũng đến nhưng đều chỉ nhận được những lời hứa hẹn là tháng sau công ty sẽ trả. Nhiều tổ khác đã đình công rồi nhưng chúng tôi thì không bởi chị tổ trưởng luôn khuyên nhủ mọi người tích cực làm việc rồi công ty sẽ trả đủ”, chị Uyên kể.

Vốn có hoàn cảnh khó khăn khi phải nuôi con nhỏ và mẹ già, gần một năm công ty Minh Quân nợ lương là những ngày tháng chị Uyên sống trong cơ cực.

“Tôi ở với con trai đang học lớp 3 và mẹ già tại phường Phú Đô, cứ mỗi lần đi làm về nếu không có tiền là mẹ tôi bắt đầu chửi mắng. Thậm chí, tôi đã từng ra thuê trọ ở riêng vì không chịu được những câu quát mắng của mẹ”, chị Uyên nhớ lại.

“Tôi không dám nói chuyện công ty nợ lương vì sợ mẹ tôi nghĩ là tôi ăn chơi nên hết tiền. Đến khi mọi chuyện vỡ lở, bây giờ mẹ tôi mới thông cảm và hiểu cho con”, chị Uyên tâm sự.

Trong suốt quãng thời gian chờ đợi tiền lương, chị Uyên phải đi nhặt vỏ chai để bán kiếm sống qua ngày. Mỗi khi có công việc lớn, không có tiền, chị lại phải vay mượn. Ngày này qua ngày khác, số tiền nợ, tiền lãi tăng lên đến mức không đủ khả năng chi trả. Nhiều lần đi khất nợ chị Uyên còn bị chủ nợ nói những câu nặng lời.

“Thật sự, bản thân tôi rất xấu hổ nhưng đến khi nhà không còn hạt gạo nào tôi đành phải đi hỏi xem vay ai được vài chục nghìn để mua gạo chứ không biết làm thế nào”, chị Uyên kể.

Gạo hết thì đi vay được nhưng đến hạn đóng tiền học phí cho con trai chị Uyên đành phải lực bất tòng tâm. Đã nhiều lần đứa con nhỏ không hiểu chuyện của chị phải nghỉ học vì bị “các bạn trêu đóng tiền học phí muộn”.

“Lúc nào cũng là người đóng tiền muộn nhất cho con nên khi đến lớp cháu hay bị các bạn trêu. Tôi cũng khuyên và động viên cháu, thậm chí nhờ người đưa đến trường nhưng cháu xấu hổ và không chịu. Có đợt, cháu nghỉ học cả 3-4 ngày”, chị Uyên nói.

Mỗi lần nói về con trai, nước mắt của chị Uyên lại tự nhiên trào ra. Chị khóc không phải vì sự vất vả, cơ cực mà vì bản thân không lo được cho con một cuộc sống tốt đẹp.

Với những công nhân thu dọn rác, hoàn cảnh của chị Uyên vẫn còn may mắn bởi trong tổ dịch vụ này còn có ông Nguyễn Văn Đăng (ở Võng Xuyên, huyện Phúc Thọ, Hà Nội). Dù năm nay đã gần 60 tuổi, bị cụt mất một chân, nhưng hàng ngày, người đàn ông này vẫn đeo chân giả, vắt kiệt sức lực để vật lộn với rác.

Sau khi công ty Minh Quân chấm dứt hợp đồng lao động, ông Đăng chuyển sang làm việc ở công ty môi trường khác. Nhà ở cách chỗ làm 30 km, mỗi ngày ông Đăng phải đi xe bus trước giờ làm 2 tiếng để kịp bắt đầu buổi làm việc vào lúc 17h30.

Công việc của ông Đăng là dọn rác trong hầm của chung cư, mỗi buổi làm việc đều kéo dài đến khoảng 1, 2 giờ đêm. Sau khi đã thu gom hàng tấn rác, ông trở về túp lều dựng tạm phía sau khu điền kinh của thành phố, chờ trời sáng để bắt xe bus về nhà.

Ông Đăng kể, từ khi sang công ty mới làm việc, tiền lương, phụ cấp được đảm bảo không còn như lúc làm việc cho công ty Minh Quân bị nợ lương, “uất ức và bức xúc lắm”.

“Hai vợ chồng tôi làm cho công ty Minh Quân từ năm 2017, đến năm 2020 thì mỗi người bị nợ lương 7 tháng. Đến nay chúng tôi vẫn còn khoảng 40 triệu chưa được công ty này thanh toán”, ông Đăng nói.

Nhắc đến lương, giọng ông Đăng như trầm xuống bởi đây là quãng thời gian khó khăn nhất mà ông từng trải qua.

“Tôi bị tai nạn nghề nghiệp, mất 1 chân đã hơn 20 năm nay nên chẳng làm được việc gì. Ở nhà, trồng được vài sào lúa nhưng chuột cắn hết, nuôi cá thì lỗ vốn nên hai vợ chồng rủ nhau vào nội thành dọn rác kiếm sống.

Đầu năm 2020, công ty Minh Quân trả lương chậm rồi sau đó nợ lương chúng tôi ٧ tháng. Không có tiền, đêm nào cũng vậy, tôi phải đi nhặt từng tí nhựa, giấy để bán. Nhặt xong thì lại trở về túp lều dựng tạm để ngủ. Nói là ngủ nhưng cũng chẳng ngủ được vì nóng, muỗi đốt nên chỉ nhắm mắt chờ đến sáng rồi bắt chuyến xe bus về nhà thôi”, ông Đăng tâm sự.

Kiếm được 50 – 70 nghìn đồng mỗi ngày từ việc bán vỏ chai, giấy nhựa, ông Đăng và vợ chỉ đủ rau cháo qua ngày. Nếu có việc như giỗ chạp, sửa nhà thì đi vay họ hàng, người thân.

“Khổ nhất là phải đi vay tiền ăn Tết rồi cả hội Làng nữa. Nhiều người vẫn hỏi tôi tại sao hai vợ chồng đi làm mà không có tiền nhưng câu này khó trả lời quá, tôi đành ngậm ngùi đi về.

Mãi đến khi sân nhà bị ngập, cộng với việc công trình phụ bị đổ nên tôi đã vay 100 triệu ngân hàng để sửa lại. Số còn thừa cũng lấy ra chi tiêu trả nợ chứ nhặt vỏ chai mãi cũng không sống được”, ông Đăng nhớ lại.

“Thú thật, việc tôi bị mất 1 chân cũng ít người biết lắm vì nếu lộ ra công ty sẽ không nhận vào làm. Nhưng giờ đây, lấy được khoản nợ mới quan trọng, nếu công ty không cho làm việc nữa tôi cũng đành chấp nhận”, ông Đăng chia sẻ.

Hiện tại, ông Đăng, chị Uyên và hơn 200 công nhân khác vẫn đang trông ngóng từng ngày để nhận được toàn bộ số tiền mà công ty Minh Quân còn nợ, bởi thêm một ngày chậm lương, cuộc sống của họ càng khổ cực.

Nhập gạo Ấn Độ, dán mác Việt Nam

Thực tế không chỉ có một lô, mà nhiều lô gạo nhập từ Ấn Độ về Việt Nam đều gian lận xuất xứ.

Chỉ trong ba tháng đầu năm, Việt Nam đã nhập từ Ấn Độ 247.000 tấn gạo, tăng đột biến so với cùng thời gian năm ngoái. Thế nhưng mỏi mắt tìm gạo Ấn Độ trên thị trường nội địa không dễ… Vậy lượng gạo khổng lồ này đi đâu?

Trong tháng 3, cảng Sài Gòn đã phát giác một lô hàng gạo xuất cảng, khai báo xuất xứ Việt Nam (ngày 4/3/2021) và một lô khai báo xuất xứ Ấn Độ (ngày 24/3/2021) nhưng bao bì nhãn mác lại thể hiện xuất xứ Việt Nam.

Tháng 5, 390 tấn gạo trắng 5% tấm nhập từ Ấn Độ của Công ty C…T.E.I (Q.Tân Phú) về cảng Cát Lái nhưng không có nhãn mác nguồn gốc hàng hóa.

Đặc biệt, 2 lô gạo nặng 234.49 tấn nhập từ Ấn Độ của Công ty TNHH K.T (Long An) qua cảng Cái Lái từ cuối năm ngoái đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Cụ thể, trong 2 ngày 29 và ngày 31/12/2020, Công ty TNHH K.T đã khai tại Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1, 9 container, tương đương 234,49 tấn gạo có xuất xứ Ấn Độ. Tuy nhiên, khi kiểm tra thực tế cho thấy 5 container gồm 260 bao gạo loại 50 kg không có nhãn, không thể hiện xuất xứ.

Tờ khai hải quan thứ 2 ngày 29/12/2020 có 4 container gạo, toàn bộ không nhãn nhưng giấy chứng nhận ghi xuất xứ Ấn Độ. Còn lại là 1.940 bao 50 kg/bao trên bao ghi nhãn tiếng Việt, nội dung: gạo 5% tấm – 50 kg, địa chỉ đặt tại Long An, nhà máy tại huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang, cũng không ghi xuất xứ nhưng theo C/O là xuất xứ Ấn Độ.

Hàng trăm ngàn tấn gạo nhập từ Ấn Độ tiêu thụ ở đâu?

Trong thực tế, gạo cấp thấp giảm đến 90% nên VN phải nhập cảng thêm. Năm 2021, nguồn gạo ở châu Á khan hiếm, giá có thể tăng cao, buộc những nhà nhập cảng gạo truyền thống từ Thái Lan, Việt Nam phải chuyển sang Ấn Độ – nước xuất cảng gạo lớn nhất thế giới.

Hướng đi của Việt Nam trong những năm tới vẫn là tăng xuất cảng mặt hàng gạo có giá trị cao nhằm mang lại thu nhập tốt hơn cho người trồng lúa và nâng tầm hạt gạo Việt.

Giá gạo cùng loại của Ấn Độ và Việt Nam chênh lệch lớn. Hiện giá gạo 5% tấm của Việt Nam được chào bán khoảng từ 500 – 505 USD/tấn, cao hơn nhiều so với giá gạo cùng loại của Ấn Độ chỉ 381 – 387 USD/tấn. Là một trong những cường quốc xuất cảng gạo thế giới, việc Việt Nam nhập cảng gạo từ đối thủ lớn như Ấn Độ gây không ít bất ngờ. Tuy nhiên, các nhà xuất cảng gạo trong nước lại gọi đó là “chuyện bình thường ở huyện”!

Ông Phạm Thái Bình, Giám đốc Công ty cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Trung An, nhận xét trong giao thương, nơi nào bán giá thấp, doanh nghiệp đua nhau mua về để tiêu thụ. Hiện loại gạo tấm cấp thấp tại Ấn Độ rẻ hơn gạo cùng loại của Việt Nam rất nhiều, trong khi nhu cầu tiêu thụ loại gạo này tại Việt Nam vẫn rất cao. Gạo 100% tấm của Ấn Độ có thể dùng để… nấu cơm tấm, làm bột gạo, bánh, bún, phở…

Chi tiết hơn, ông Nguyễn Văn Đôn, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (Tiền Giang), cho rằng năm nay loại gạo IR 50404 trong nước giá quá cao, gần bằng giá gạo thơm, trong khi nhu cầu sản xuất thức ăn chăn nuôi trong nước quá lớn, bắt buộc phải nhập cảng. Từ năm 2017 trở về trước, sản lượng gạo thấp cấp giá rẻ của Việt Nam chiếm 70%, 2 năm trở lại đây, sản lượng giảm còn 50 – 60% và đến nay chỉ còn 10 – 15%.

Ông nói Bộ NN-PTNT cũng thông tin nhu cầu các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi nhập cảng để làm nguyên liệu sản xuất. “Tôi nghĩ điều này hoàn toàn hợp lý vì gạo tấm nay mua trên thị trường khó lắm”, ông nhận định.

Gạo nhập tăng gấp 554 lần

3 tháng đầu năm, Việt Nam đã chi 74,8 triệu USD để mua gạo của Ấn Độ, tăng hơn 554 lần so cùng kỳ năm ngoái chỉ có 76 tấn gạo giá 135.000 USD. Từ năm 2019 trở về trước, trung bình mỗi năm, gạo Ấn Độ sang Việt Nam tầm 500 đến vài nghìn tấn.

Thế nhưng trong năm đầu tiên đại dịch Covid-19 bùng phát, VN đã bất ngờ nhập cảng 46.700 tấn gạo Ấn Độ và tục tăng từ đầu năm đến nay. Trong quý 1, gần như toàn bộ các lô gạo nhập từ Ấn Độ vào Việt Nam đều là gạo non-basmati với giá khoảng 303 USD/tấn, thấp hơn gần 200 USD/tấn so mức 500 USD/tấn giá gạo trắng xuất cảng của Việt Nam. Nhìn chung, cùng loại gạo thì giá của Ấn Độ loại 5% tấm luôn thấp hơn giá Việt Nam trên dưới 100 USD/tấn.

Ấn Độ vẫn xuất cảng gạo nhiều nhất thế giới, dự kiến xuất 15,5 triệu tấn, tăng 940.000 tấn so với năm 2020. Việt Nam ở vị trí thứ hai với 6,4 triệu tấn, tăng 233.000 tấn. Đứng thứ ba là Thái Lan dự kiến đạt 6,1 triệu tấn, tăng gần 400.000 tấn.

Dự báo xuất cảng gạo năm 2021 của Ấn Độ lên mức kỷ lục mới là 17 triệu tấn, tăng 16,8% (2,44 triệu tấn) so với năm 2020 và cao hơn gần 3 lần quốc gia xuất cảng gạo lớn thứ hai thế giới là Việt Nam.

Xuất cảng gạo của Ấn Độ được hỗ trợ bởi được mùa, giá cả cạnh tranh và cơ sở hạ tầng xuất cảng được cải thiện có thể vận chuyển gạo với số lượng lớn.

Gạo nhập cảng từ Ấn Độ vào Việt Nam có xu hướng tăng là do hưởng thuế suất 0% theo cam kết của Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Ấn Độ (AIFTA).

Thế nhưng từ tháng 4, hàng chục container gạo từ Ấn Độ vào Việt Nam qua cảng Cát Lái. Dù tờ khai ghi xuất xứ Ấn Độ nhưng trên bao bì, nhãn mác thể hiện là hàng… “Product in Vietnam”.

Nhập nhiều nhưng tìm mua thì không dễ

Ông Phan Văn Có, Giám đốc Marketing Công ty TNHH VRICE, doanh nghiệp chuyên xuất cảng gạo sang thị trường Trung Đông, châu Âu, cho hay trong tháng 3, tháng 4 vừa qua, nhiều đơn vị nhập cảng gạo từ Ấn Độ về để bán trong nước và xuất cảng tăng vọt.

“Gạo Ấn nhập về Việt Nam trong mấy tháng trước nhiều lắm, nhiều người bảo tiêu thụ trong nước, nhưng cứ thử vào siêu thị hay đến các quầy hàng gạo hỏi xem mua gạo Ấn Độ có không. Trên thị trường bán lẻ tại Việt Nam toàn gạo Việt, ST24, ST25, gạo giống Đài, giống Thái, giống Nhật, giống Campuchia, hoặc nhập từ Thái, Nhật, Campuchia… chứ không hề thấy gạo Ấn. Như vậy, có thể hiểu gạo Ấn được trà trộn gắn nhãn mác gạo Việt để bán vì đã có hàng trăm ngàn tấn được nhập cảng chỉ trong 3 tháng. Một số tạm nhập tái xuất, nhưng xuất đi hay không thì thật sự không rõ. Trong thời gian qua, có một số lô bị hải quan kiểm tra phát hiện gạo từ Ấn về mà trên bao bì ghi được sản xuất từ Việt Nam. Tin này đang gây hại cho thương hiệu gạo Việt. Trong tháng 4, đã có khách hàng từ Trung Đông phản ánh họ mua gạo từ Việt Nam có chất lượng y chang gạo giá rẻ của Ấn trước đây”, ông Có nhấn mạnh và cho rằng, gạo Ấn Độ nhập năm nay đã cất trong kho gần 2 năm rồi, nên chất lượng thấp. Đa số nhà nhập cảng bảo nhập để bán cho các nhà máy sử dụng làm thức ăn chăn nuôi, bún, bánh… Tuy nhiên dùng các loại gạo này thì chất lượng sản phẩm không thể cao được, ảnh hưởng đến an toàn vệ sinh thực phẩm.

“Từ tháng 5 đến nay, gạo nhập từ Ấn Độ về giảm do nguồn cung trong nước tăng. Còn hàng tạm nhập tái xuất cũng khó “có cửa” do cước vận tải biển từ Ấn Độ và Việt Nam tăng vọt sau khi Ấn Độ bùng phát dịch bệnh liên tục mấy tháng qua. “Hiện giá gạo trắng Ấn Độ và gạo Việt Nam chênh nhau khoảng 80 – 100 USD/tấn. Trong quý 2 lượng gạo nhập từ Ấn giảm hắn và quý 3 chắc chắn sẽ giảm nữa. Qua đây cho thấy, chỉ cần một lô hàng bị giả, sẽ ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành”, ông Có nói.

Nhập ồ ạt vì giá rẻ. Xuất đi lấy made in Việt Nam được giá cao. Đơn giản tình trạng này mau chóng phá hoại ngành xuất cảng gạo của Việt Nam.

Tin tức khác...