Những túi dịch truyền ở Hán Thành

G

angnam (Gangnam-gu) là quận nổi tiếng và giàu có của Hán thành (Seoul) Đại Hàn, nơi thường được so sánh với Beverly Hills ở California. Quận Gangnam được cả thế giới biết đến về sự sang trọng, không khí hiện đại, văn hóa K-pop, các ngành công nghiệp công nghệ cao, những cửa hàng cao cấp, nhà hàng quốc tế và đặc sản Đại Hàn, cuộc sống về đêm sôi động và các viện giải phẫu thẩm mỹ, 

Đây là một trung tâm sầm uất của sự giàu có, với những tòa nhà chọc trời lấp lánh, các cửa tiệm thời trang sành điệu, những địa điểm nổi tiếng như trung tâm thương mại Starfield COEX (với thư viện Starfield), đường K-Star và các địa danh như tượng “Gangnam Style”, pha trộn sự tinh tế cao cấp với năng lượng đô thị năng động của Đại Hàn.

Nhưng Gangnam không chỉ có thế. Trong những tòa nhà kính sáng đèn suốt đêm ở đó, một hình thức “chăm sóc sức khỏe” khác đang âm thầm lan rộng: truyền dịch vào tĩnh mạch cho người khỏe mạnh. Không phải cấp cứu. Không phải bệnh tật. Chỉ là những người mệt mỏi. Đằng sau những túi dịch trong suốt là câu chuyện về kiệt sức, áp lực xã hội và một vùng xám y tế ngày càng khó kiểm soát.

Một buổi tối ở Gangnam

Bảy giờ tối tại một clinic bệnh ngoài da trên đường Teheran, Gangnam. Phòng chờ của clinic không còn  chỗ. Nhưng không ai ho, không ai nằm trên băng ca. Họ mặc suit, áo hoodie sinh viên, áo đầm… Trên tay họ là điện thoại, laptop, tablet.

Trên tường phía sau quầy tiếp nhận có một bảng menu treo như thực đơn quán cà phê: Vitamin C – Glutathione – Fatigue Recovery – Myers’ Cocktail – NAD+.

Bảng báo rõ giá cả: từ 70,000 đến 180,000 won. Thời gian: 30–60 phút.

Y tá đưa từng người vào phòng, cắm kim truyền, điều chỉnh tốc độ nhỏ giọt. Có người tận dụng thời gian để trả lời email, có người nhắm mắt gật gù. Một phụ nữ trung niên nói nhỏ: “Tôi truyền để có sức chăm cháu.”

Những người này khách không ai coi mình là bệnh nhân, họ gọi việc đến đây là self-care – tự chăm sóc.

Từ bệnh viện đến các con đường thời thượng

Liệu pháp IV tại Đại Hàn bắt nguồn từ các thực hành y tế truyền thống, nhưng hình thức hiện đại như một công cụ chăm sóc sức khỏe đã tăng tốc từ đầu những năm 2010. Ban đầu được phổ biến tại Mỹ bởi các nhân vật như Madonna và Gwyneth Paltrow, những người ca ngợi túi truyền vitamin cho chống lão hóa và tăng nănglượng, xu hướng này đã vượt qua Thái Bình Dương và tìm thấy mảnh đất màu mỡ trong văn hóa mê sắc đẹp của Đại Hàn. Đến năm 2015, các clinic ở quận Gangnam của Seoul bắt đầu cung cấp  “IV sắc đẹp” với liều cao vitamin C, glutathione và tiền chất collagen, hứa hẹn làn da sáng hơn và giảm nếp nhăn mà không cần thủ thuật xâm lấn.

Ban đầu chỉ là một liệu pháp đặc thù dành cho những người nổi tiếng và các thể tháo gia, vận động viên giờ đây đã lan rộng đến cả những người làm việc văn phòng, sinh viên và cả đến các bà nội trợ. Theo ước tính gần đây, thị trường truyền dịch tĩnh mạch (IV) ở Đại Hàn có giá trị khoảng 500 tỷ won (khoảng 370 triệu đô la Mỹ), với các liệu pháp truyền dịch tĩnh mạch chức năng phục vụ làm đẹp và phục hồi sức khỏe dẫn đầu. Sự bùng nổ này phản ánh áp lực xã hội rộng lớn hơn: một nền văn hóa làm việc khắc nghiệt với mỗi nhân viên làm việc trung bình hơn 2,000 giờ mỗi năm, cùng với hiện tượng làm đẹp kiểu Đại Hàn toàn cầu chú trọng đến làn da không tì vết, trẻ trung. 

Trong một quốc gia nơi “ppalli ppalli” (nhanh nhanh) là khẩu hiệu văn hóa, nhiều người Hàn đối mặt với kiệt sức do giờ làm dài và căng thẳng cao. Một báo cáo năm 2024 nhấn mạnh đến hiện tượng các nhân viên văn phòng Đại Hàn ngày càng nhờ đến việc truyền IV để phục hồi năng lượng, thậm chí một số đi truyền dịch trong giờ nghỉ trưa. Điều này tương tự xu hướng ở Trung Quốc, nơi các túi truyền chống mệt mỏi tương tự phổ biến ở giới trẻ chuyên nghiệp, nhưng Đại Hàn đã nâng tầm nó thành nghệ thuật, tích hợp vào hệ sinh thái K-beauty.

Một động lực chính là ảnh hưởng từ những người nổi tiếng và các thần tượng Đại Hàn. Các ngôi sao K-pop, chịu áp lực khổng lồ để duy trì hiệu suất đỉnh cao và nhan sắc, đã bình thường hóa việc sử dụng IV. Thí dụ như Yeri (Kim-Yerim) của nhóm Red Velvet được báo cáo là đã cần truyền IV trong các đợt quảng bá do kiệt sức, Jungkook của BTS  đã đề cập đến việc nhận truyền IV trong buổi live Instagram, coi đó như chăm sóc bản thân – self care, thông thường. Những thông tin đầy tính ủng hộ như vậy đã làm cho việc truyền IV trở nên quen thuộc, dễ tiếp cận và đáng khao khát.

Từ bệnh viện ra đời thường

Truyền dịch tĩnh mạch – IV transfusion là một thủ thuật y khoa. Nó được dùng trong cấp cứu, điều trị nội trú và còn dành cho người mất nước, người không thể ăn uống.

Nhưng từ đầu thập niên 2010, tại Mỹ, mô hình “IV bar” xuất hiện, được giới giải trí và thể thao quảng bá. Vitamin không uống mà truyền trực tiếp vào máu, hứa hẹn “hấp thụ nhanh hơn”.

Xu hướng này nhanh chóng lan sang Đại Hàn — một xã hội vốn coi trọng cả hiệu suất lẫn ngoại hình.

Đến giữa những năm 2010, các phòng khám ở Seoul bắt đầu quảng bá “beauty IV”: vitamin C liều cao, glutathione, vitamin nhóm B. Không phẫu thuật. Không nghỉ dưỡng. Phù hợp với nhịp sống “ppallippalli”. Việc người nổi tiếng sử dụng và những cuộc trò chuyện trên mạng xã hội khuếch đại sức hút của liệu pháp IV. Những đề cập đến túi truyền IV của các thần tượng K-pop hay influencer giúp bình thường hóa thủ thuật này và biến nó thành điều đáng khao khát. Điều này phản ánh xu hướng rộng lớn hơn trong văn hóa chăm sóc sức khỏe, nơi các nhân vật của công chúng đã giúp hợp thức hóa, thậm chí làm cho hấp dẫn hơn, những liệu pháp từng bị coi là kỳ quặc.

Thị trường IV chăm sóc sức khỏe là một phần của xu hướng toàn cầu hướng tới “bio-hacking” và các giải pháp sức khỏe nhanh, tiện lợi. Tại Đại Hàn, giá cạnh tranh và mạng lưới clinic dày đặc đã khiến nhiều người, nhiều thành phần tìm đến liệu pháp IV, cả  người nước ngoài tìm kiếm điều trị chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp giá cả phảichăng.

Khi du lịch y tế phát triển và Seoul xác định vị trí là trung tâm sắc đẹp và chăm sóc sức khỏe, liệu pháp IV nổi bật lên trong các dịch vụ tiếp thị cho du khách quốc tế – sự kết hợp giữa khát vọng làm đẹp, du lịch y tế và xuất cảng văn hóa.

Những cơ thể không được phép mệt mỏi 

Hãy trở lại với những người dân Hán thành đến các clinic để truyền IV.

Lee Soo-min, 28 tuổi, đi truyền dịch đều đặn hai tuần một lần. Cô là nhân viên marketing tại Seoul.

“Tôi làm việc 12–14 tiếng/ngày. Không ngủ đủ. Khi mệt quá, truyền IV giúp tôi tỉnh lại”, cô nói.

Soo-min biết đây không phải phép màu. Nhưng “nó giúp tôi qua được tuần”.

Park Ji-woo, sinh viên năm cuối, thử truyền dịch trước một kỳ thi quan trọng. Anh nói: “Ai cũng bảo hiệu quả lắm. Nhưng tôi không thấy khác biệt. Sau đó tôi bắt đầu lo  mình đang làm chuyện không cần thiết.”

Trong giới giải trí, truyền IV được xem là bình thường. Báo chí Đại Hàn  từng ghi nhận nhiều nghệ sĩ phải truyền dịch giữa lịch trình dày đặc. Một số hình ảnh vô tình lộ ra trên truyền hình hoặc mạng xã hội đã gây tranh cãi, không vì chính cái mũi kim, mà vì câu hỏi: tại sao họ phải làm như vậy để tiếp tục làm việc?

Đại Hàn là một trong những quốc gia có giờ làm việc cao trong OECD. Dù đã cải cách luật lao động, văn hóa làm việc quá sức vẫn phổ biến.

Trong bối cảnh đó, mệt mỏi không được xem là tín hiệu báo cần nghỉ ngơi, mà là trở ngại cần vượt qua.

Một nhà xã hội học nhận xét: “Chúng ta đang y tế hóa những vấn đề xã hội. Thay vì thay đổi điều kiện” 

Những gì các clinic cung cấp

Tại Seoul, các lựa chọn liệu pháp IV rất đa dạng về thành phần và giá cả. Theo các hướng dẫn của ngành này  và danh sách các clinic, một số loại phổ biến nhất có:

Truyền dịch làm đẹp (Beauty Drips): loại phổ biến nhất, bao gồm liều vitamin C cao để sản xuất collagen và làm sáng da, thường kết hợp thêm với glutathione để có thêm các chất antioxidant. 

Hồi phục chống mệt mỏi (Fatigue Recovery): Myers’ Cocktail—hỗn hợp vitamins B, C, magnesium, và calcium—cho những người lao lực quá sức. Liều cocktail này được cho rằng giúp giải say, jet lag và kiệt sức.

Trị liệu Chống Lão hóa (Anti-Aging Therapies): các túi dịch truyền NAD+, tăng cường sự sửa chữa tế bào đang là mặt hàng được giới nhà giàu ưa chuộng. Còn có những túi dịch với công thức làm trẻ da với các chất peptide và các axit amino.

Ăn kiêng và Giải độc (Diet and Detox): để giảm cân, các túi dịch với L-carnitine hoặc các vitamin B đẩy nhanh sự biến dưỡng. Các túi dịch giải độc hấp dẫn cho những người sống trong môi trường ô nhiễm của các thành phố. 

Trị liệu đặc biệt (Specialized Treatments): các chất tăng cường miễn nhiễm chứa kẽm và selen thường được sử dụng trong mùa cúm, trong khi các thể tháo gia lại lựa chọn các hỗn hợp giúp tăng cường hiệu suất. 

Giá tại Seoul dao động tùy clinic – từ túi dịch truyền căn bản khoảng 40,000–100,000 KRW (38 đến 95 đô Canada) đến các công thức cao cấp từ trên 300,000 đến 400,000 KRW (270 đến 380 CAD) mỗi buổi. Nhiều clinic còn có combo package hoặc kết hợp.

Các buổi trị liệu thường kéo dài 30–60 phút và thường được lồng ghép vào các chương trình spa hoặc làm đẹp rộng hơn.

Khoa học đối đầu với quảng cáo tiếp thị

Dù rất phổ biến, bằng chứng khoa học củng cố cho lợi ích thẩm mỹ hoặc năng lượng rộng rãi của các túi truyền chăm sóc sức khỏe IV vẫn yếu.

Các nghiên cứu lâm sàng đáng tin cậy chứng minh liệu pháp truyền vitamin IV cải thiện phẩm chất da, giảm mệt mỏi ở người khỏe mạnh hay đẩy nhanh kết quả làm đẹp là hạn chế hoặc không thuyết phục. Một đánh giá năm 2021 của Cơ quan Hợp tác Chăm sóc Sức khỏe Dựa trên Bằng chứng Quốc gia Đại Hàn đã cảnh báo về nhiều liệu pháp IV chăm sóc sức khỏe, lưu ý thiếu bằng chứng hiệu quả và chỉ ra nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng, bao gồm phản ứng phản vệ.

Hầu hết những nhận định của các chuyên viên khoa học đều cho rằng việc làm sáng da hoặc chống lão hóa xuất phát từ vai trò đã biết của các dưỡng chất như Vitamin C và glutathione trong cơ thể, chứ không phải từ truyền liều cao.

Họ cũng công nhận dưỡng chất truyền qua tĩnh mạch đúng là có đi thẳng vào máu, nhưng ý tưởng chúng tạo ra kết quả làm đẹp rõ ràng, lâu dài vượt xa chế độ dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc da là phần lớn chưa được chứng minh.

Nhiều lợi ích được báo cáo có thể là hiệu ứng placebo hoặc hiệu ứng hydrat hóa ngắn hạn hơn là thay đổi sinh lý dài hạn.

Các chuyên viên dinh dưỡng được trích dẫn nhấn mạnh rằng dưỡng chất uống và chế độ ăn cân bằng vẫn là nền tảng cho sức khỏe, và truyền IV thường không cần thiết với người không có thiếu hụt được chẩn đoán.

Các bác sĩ lâm sàng cũng lưu ý rằng dù truyền IV có thể bổ sung thiếu hụt thực sự (ví dụ mất nước nặng hoặc thiếu dưỡng chất được xác nhận y tế), việc dung chúng như chất tăng cường sắc đẹp hoặc sức khỏe ở người khỏe mạnh thiếu cơ sở vững chắc.

Về mặt sinh lý, truyền tĩnh mạch giúp đưa dưỡng chất trực tiếp vào máu, bỏ qua hệ tiêu hóa. Điều này có ý nghĩa trong trường hợp: thiếu hụt nặng, rối loạn hấp thu và bệnh lý đặc biệt.

Nhưng với người khỏe mạnh, nhiều chuyên gia cho rằng nói bảo rằng truyền IV có lợi ích vượt trội so với uống vitamin chưa có đủ bằng chứng khoa học mạnh.

Một bác sĩ nội khoa tại Seoul nói: “Nếu ăn uống bình thường, cơ thể đã hấp thu đủ. Truyền thêm không làm bạn khỏe hơn, chỉ làm bạn tốn tiền hơn.”

Các rủi ro khi truyền IV khá thấp, thấp nhưng vẫn có. Đó là nhiễm trùng, phản ứng dị ứng, viêm tĩnh mạch và che giấu bệnh lý tiềm ẩn.

Rủi ro và tranh cãi

Liệu pháp IV không phải không có rủi ro – đây là thủ thuật xâm lấn cần đến kim và đi trực tiếp vào tĩnh mạch. Một số rủi ro (ngay cả khi được thực hiện bởi một chuyên viên đã được đào tạo) bao gồm: Nhiễm trùng tại vị trí tiêm, Kích ứng tĩnh mạch hoặc viêm tĩnh mạch, Phản ứng dị ứng, Quá tải dịch, đặc biệt ở người có bệnh tim hoặc thận. Còn có thể gây ra ngộ độc vitamin khi dung liều cao lặp lại

Ngay trong hệ thống y tế được quy định của Đại Hàn, một số phòng khám thẩm mỹ nằm ở vùng xám: dịch vụ IV chăm sóc sức khỏe có thể được quảng cáo mạnh mẽ với những lời hứa vượt xa cơ sở khoa học, khiến bệnh nhân cần điều chỉnh kỳ vọng của mình vào liệu pháp này.

Một phát thanh viên nổi tiếng bị cảnh sát điều tra vì cảnh quay ông nhận truyền IV trong xe -đặt ra câu hỏi liệu các điều trị như vậy có được thực hiện ngoài môi trường y tế đúng quy định, điều có thể vi phạm Luật Dịch vụ Y tế của Đại Hàn.

Vùng xám pháp luật 

Theo Luật Dịch vụ Y tế Hàn Quốc, truyền IV là hành vi y khoa, chỉ được thực hiện bởi nhân viên y tế trong cơ sở được cấp phép.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: luật không định nghĩa rõ thế nào là “cần thiết về mặt y  khoa” trong trường hợp không cấp cứu.

Điều này tạo ra vùng xám, nơi các phòng khám thẩm mỹ cung cấp IV wellness, không cần xét nghiệm máu, không theo dõi dài hạn

Đáng lo ngại hơn là dịch vụ truyền IV lưu động – truyền tại nhà, văn phòng, khách sạn – được quảng cáo trên mạng xã hội. Trên lý thuyết thì đây là vi phạm, nhưng việc kiểm soát rất khó.

Một viên chức y tế địa phương thừa nhận: “Chúng tôi không thể kiểm tra từng nhà”.

Lợi nhuận và sự im lặng 

IV wellness hấp dẫn vì: chi phí đầu tư thấp, lợi nhuận cao và khách hàng quay lại thường xuyên

Một chủ phòng khám (ẩn danh) nói thẳng: “Truyền IV đều đặn hơn làm laser.”

Người tiêu dung chịu rủi ro cá nhân. Lợi nhuận được hệ thống hóa.Biến chứng hiếm khi được công bố.

Và không ai muốn là người nói “dừng lại”.

Đại hàn không phải là ngoại lệ. Ở Hoa Kỳ có các IV bar. Ở Tàu có truyền dịch “chống mệt”. Nhật Bản nhờ kiểm soát chặt hơn nên xu hướng này phát triển chậm.

Đại Hàn chỉ là nơi hiện tượng này lộ ra rõ nhất, vì áp lực làm việc cao, kỹ nghệ thẩm mỹ phát triển và y tế tư nhân mạnh

Những gì đang diễn ra ở Seoul hôm nay có thể xuất hiện ở các đô thị châu Á khác ngày mai.

Có nên “tiến” đến mức đó hay không?

Lúc các nhân viên kiệt sức được phép nghỉ, sinh viên được phép chậm lại, nghệ sĩ được phép hủy lịch trình diễn, và mệt mỏi được công nhận là có thật thì truyền IV sẽ trở lại đúng vị trí của môt biện pháp y khoa, không còn là một lối sống.

Một bác sĩ nói: “Truyền dịch nên là phương án cuối, không phải thói quen đầu tiên.”

Với những người Hàn được thăm hỏi, không ai nói họ thích truyền dịch. Họ nói họ cần. Và đó là điều đáng suy nghĩ nhất.

Bởi khi một xã hội khiến con người tin rằng muốn sống bình thường người ta phải dùng đến sự can thiệp y tế, thì vấn đề không nằm ở túi dịch mà nằm ở cách chúng ta tổ chức công việc, giáo dục, thành công — và cả cách chúng ta định nghĩa giá trị con người.

Một xã hội khỏe mạnh không cần truyền dịch để tồn tại. Nó cần cho phép con người được mệt  và được nghỉ.

IV Bar ở Hoa Kỳ và Canada

Tại Hoa Kỳ, các IV bar là những trung tâm chăm sóc sức khỏe (Wellness Center). Tại đó có dịch vụ truyền dịch và tiêm tĩnh mạch (IV) chứa vitamin để bù nước, tăng năng lượng, tăng cường miễn dịch và phục hồi, với các hỗn hợp “cocktail” như Myers Cocktail, để giúp hấp thụ chất dinh dưỡng nhanh chóng, giảm mệt mỏi, cải thiện hiệu suất và sức khỏe tổng quát. Việc truyền dịch và tiêm chích được các y tá thực hiện trong môi trường giống như các spa.

Các chuỗi IV Bar lớn như Hydrate IV Bar và The DRIPBaR hoạt động ở nhiều tiểu bang, cung cấp các dịch vụ từ chăm sóc sức khỏe tổng quát đến các liệu pháp chống lão hóa chuyên biệt.

Họ cung cấp các dịch vụ:

• Truyền dịch IV tùy chỉnh: Dung dịch muối sinh lý với vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa (như B12, Vitamin C, Glutathione).

• Các túi Cocktail chuyên biệt: Các loại dịch truyền được pha sẵn cho các nhu cầu cụ thể như tăng cường miễn dịch, phục hồi thể thao, chống lão hóa, giảm mệt mỏi do lệch múi giờ hoặc làm tỉnh rượu nhanh (thí dụ như Myers Cocktail).

• Tiêm: Các mũi tiêm nhỏ, nhanh chóng, chứa vitamin (B12, B-Complex).

• Dịch vụ di động: Một số nhà cung cấp, như The Vitamin Bar, đến phục vụ tại nhà.

• Các dịch vụ khác: NAD+, liệu pháp lạnh, các liệu trình làm đẹp.

Cách thức hoạt động:

1. Hướng dẫn: Y tá sẽ đánh giá nhu cầu của khách hàng.

2. Thư giãn: Ngồi trên một chiếc ghế thoải mái (tương tự như ở spa).

3. Truyền dịch: Y tá sẽ truyền dịch tĩnh mạch trong 30-60 phút.

4. Lợi ích: Bù nước và bổ sung dưỡng chất ngay lập tức, với hiệu quả kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.

Khách hàng là những người đang hồi phục sau bệnh tật, mất nước hoặc say rượu; các vận động viên để tăng cường hiệu suất và phục hồi, những người tìm kiếm sự giúp đỡ về miễn dịch hoặc lợi ích chống lão hóa và những người muốn tăng cường sức khỏe hoặc giảm mệt mỏi.
Một số các nhà cung cấp dịch vụ IV quan trọng là: 

• Hydrate IV Bar hoạt động ở Colorado, Arizona, Utah, Georgia, Texas

• The Vitamin Bar ở Park City, Salt Lake City, Boise, Chicago

• The DRIPBaR có nhiều địa điểm, bao gồm cả New York City.

Các IVbar cũng có mặt ở Canada tại các thành phố lớn như Vancouver, Toronto và Calgary, cung cấp các dịch vụ tương tự. Các đơn vị chủ chốt phần lớn là cánh tay nối dài của các hệ thống Hoa Kỳ như Hydrate IV Bar: 

Hydrate IV Bar: Spa được giám sát y tế, cung cấp nhiều loại cocktail vitamin.

The IV Health Center (Vancouver): Trung tâm y tế toàn diện với các bác sĩ và y tá theo phương pháp tự nhiên cung cấp dịch vụ truyền dịch tĩnh mạch tùy chỉnh.

The DRIPBaR: Có các địa điểm tại Barrie và một số nơi khác, tập trung vào chăm sóc phòng ngừa

FACE Toronto & Midtown Med Spa (Toronto): Cung cấp liệu pháp truyền dịch tĩnh mạch giúp da và tăng cường hệ miễn dịch.

Whistler Medical Aesthetics ở Whistler, British Columbia: Được nhiều du khách ưa chuộng vì cần bổ sung năng lượng cho các hoạt động ngoài trời ở thành phố nổi tiếng về du lịch thể thao này. 

Nectar IV (Edmonton)

Đỗ Quân 

(tổng hợp từ nhiều nguồn)