Ê BI XI…

Con bé Hạt Dẻ 3 tuổi đang học lớp Chồi trường Mầm Non. Thông thường đến 5 tuổi học lớp Lá mới bắt đầu học chữ Việt để chuẩn bị vào lớp Một của bậc tiểu học. Trước 5 tuổi vào lớp chỉ chơi đùa, học tô màu, học vẽ, học múa hát… Thế nhưng theo trào lưu thì con bé đã được đi học tiếng Anh từ năm 3 tuổi. Chưa học a bờ cờ… phải thuộc làu ê bi xi…
Sau buổi tan trường mầm non, nhiều phụ huynh tiếp tục đưa con, cháu đển các trung tâm để học tiếng Anh.
Không đủ độ giàu có để theo học chương trình quốc tế suốt 12 năm trung học nhưng gia đình bà Châu rèn tiếng Anh kiểu khác. Bà cho cháu nội theo học mẫu giáo ở trường quốc tế. Sau 3 năm học, cháu có thể phát âm tiếng Anh tàm tạm, rồi lên lớp Một sẽ chuyển sang trường tiếng Việt.
Đó chỉ là những học sinh học chương trình Việt chứ học sinh học trường quốc tế thì quen dùng tiếng Anh trong sinh hoạt hàng ngày tới mức nói tiếng Anh thông thạo hơn tiếng Việt, và khi cần nói tiếng Việt thì giọng lơ lớ và không có đủ từ ngữ Việt để diễn đạt ý tưởng. Phụ huynh của những học sinh này biện hộ: Tiếng Anh khó học nên cứ để chúng nói cho quen chứ tiếng Việt thì muốn học lúc nào chẳng được. Con của một nữ ca sĩ học trường quốc tế, nói tiếng Anh toàn bộ từ trường về đến nhà. Tiếng Việt không rành nên phải mời thêm gia sư kèm môn tiếng Việt vào buổi tối.
Sự quan trọng của việc học ngoại ngữ đã rõ, nếu không biết ngoại ngữ thì không thể mở cửa giao tiếp ra thế giới bên ngoài. Vì thế ở Sài Gòn, các lớp ngoại ngữ mở ra rất nhiều. Tiếng Nhật, tiếng Hoa, tiếng Hàn là các ngoại ngữ thời thượng. Tiếng Pháp, tiếng Đức quá khó vì phải chia động từ và có giống đực giống cái. Tiếng Nga hết thời nên chương trình tiếng Nga ở đại học đều phải kèm Anh văn mới thu hút được học viên.
Phổ biến nhất, hầu như tất cả mọi người đều cần theo học là Anh văn. Tiếng Anh trở thành nhu cầu thiết yếu của đời sống. Đi xin việc làm bao giờ cũng đụng điều kiện đầu tiên, chưa phải văn bằng chuyên môn, mà là Anh văn giao tiếp, vi tính, tuổi dưới… Biết rành rẽ tiếng Anh được cộng điểm khá cao, cho nên bằng Anh văn căn bản trở thành văn bằng thông dụng. Hằng hà sa số các trung tâm ngoại ngữ buổi tối và ban ngày, lớp công và lớp tư, lớp hàm thụ, lớp online… mở ra khắp nơi.
Hội nhập quốc tế nên các chứng chỉ tiếng Anh A, B, C trước kia không tồn tại nữa. Trình độ Anh văn của nhân viên nhà nước được đánh giá bằng khung trình độ châu Âu theo sáu trình độ: A1, A2, B1, B2, C1, C2.
Trình độ châu Âu nhưng bằng vẫn do VN cấp nên các trường đại học chỉ xét tuyển chứng chỉ do quốc tế cấp. Có trường xét điều kiện xét tuyển đầu vào hoặc tốt nghiệp đại học, cần phải có điểm IELTS 4.5…
Nhiều nhà đặt muc tiêu cho con học luyện thi IELTS từ năm lớp 10. Trong vòng 3 năm, khi xong lớp 12 thì đạt điểm IELTS 6.5 để thêm điều kiện xét tuyển vào vào các đại học thuộc top trên.
Có người cẩn thận hơn đã cho trẻ mầm non học luyện thi IELTS vì đã có đề nghị thi chứng chỉ tiếng Anh bậc mầm non.
Không… rành sao… hiểu được nghĩa của tiếng Anh bởi những câu nói, trang viết hàng ngày đều… xài tiếng Anh.
Lời bài hát như: “Gọi em là ca sĩ, Bởi vì lúc nào anh cũng thấy em sing”, “Nào mình cùng yêu, mình cùng feel rồi cùng chill”. “Tôi cũng say no vì người ta tỏ thái độ”, “Thấy cảnh lố lăng, mình tuột mood lắm. Sau những lần như vậy, mình sẽ không review nữa”. “Từ ngày yêu bạn trai người Đức, cô thấy mình đẹp ra nhờ ảnh hưởng nếp sống healthy của anh”. “Cô người mẫu đi tìm wedding planner cho đám cưới của mình”…
Không biết tiếng Anh làm sao để hiểu: “Phan Huy Uncle high school” là “Trường trung học Phan Huy Chú”.
Ngay tỉnh Khánh Hòa đã phổ cập chương trình tiếng Anh đến toàn dân trong tỉnh để phát triển ngành du lịch là ngành kinh tế “mũi nhọn” của tỉnh.
Có người đặt kế hoạch đường dài cho đứa con đang học lớp Bốn là bắt đầu học luyện thi trong vòng 6 năm để có IELTS 6.0
Dù là công chức chính ngạch với mức lương kể cả phụ cấp là 8 triệu nhưng anh Mạnh vẫn đầu tư cho con gái 3 tuổi học Anh văn với học phí 7 triệu 2 cho khóa học 3 tháng. Còn đứa con thứ hai 1 tuổi, anh bảo chỉ tập trung vào con chị rồi con chị sẽ hướng dẫn, dạy lại con em!!! Con bé của anh nói tiếng Việt vẫn còn đớt lắm. nhưng cô nhân viên trung tâm khuyên: học càng sớm càng tốt, chứ để 5- 6 tuổi mới học là muộn rồi. Trường quảng cáo học với người bản địa nhưng thực ra một tuần học 2 buổi thì một buổi học với cô người Việt, một buổi học với “đầm” kèm thêm cô người Việt… thông dịch. Vậy là cũng có yếu tố người nước ngoài rồi! Con bé về kể chuyện toàn ngồi tô màu với chạy giỡn không à! Học hết một khóa nói líu lo chưa tới mười chữ: hello, hi, I am, red, blue…
Bà Thùy có căn nhà rộng rãi, một nửa là ông chồng bác sĩ mở phòng mạch, còn một nửa bà mở lớp dạy Anh văn. Lớp cũng khá đông do bà thuê Tây ba lô dạy môn Speaking. Chẳng biết Tây là người nước nào, nói tiếng Anh giọng nào, miễn “mắt xanh, mũi lõ” là… ăn khách.
Cha mẹ dốc tiền đầu tư cho con học bằng bạn bè hoặc chuẩn bị đi du học… Không cần biết khả năng tiếp thu, sức khỏe của mà ep con học chương trình đặc biệt tức học đầy đủ các môn của chương trình VN kèm chương trình Toán, Anh văn, Khoa học do giáo viên bản ngữ dạy. Nhiều trẻ không theo kịp, bị áp lực đến bỏ ăn, mất ngủ, chán đến lớp khiến cha mẹ phải xin đổi về lớp bình thường.
Giống như tiếng Hán và tiếng Pháp xưa kia, rất nhiều từ ngữ tiếng Anh hiện đã du nhập vào làm phong phú thêm tiếng Việt, lan rộng mạnh mẽ nhất qua ngả Internet. Nhiều chữ bị Việt hóa, không cần dịch đến chữ Việt tương đương như: tuổi teen, diễn viên hot nhất của showbiz, tổ chức event, làm liveshow, full, xa lộ có 10 lane, rating bạn xem đài, fan hâm mộ, bà ngoại died rồi, ăn uống diet, stylist, make-up, casting, idea, weekend, smart phone, search trên net, number, design, top ten, enjoy, single mom, type, level, đi shopping, nickname, penthouse, banner, poster, job, public, sure… Thông thường nhất xem du-tu-bi hay vi-déo…
Nhiều người giải thích thời buổi hội nhập nên hàng hóa, thương hiệu, sự kiện văn hóa cũng phải lấy tên Tây hoặc na ná Tây mới dễ tiêu thụ, dễ nhớ, dễ giao dịch, dễ bảo trợ… như giải HTV Awards, nhà hàng Viet Kitchen, Wrap & Roll, Blue Ginger, Crown, Mandarin, Red Strawberry…
Tiếng Anh lan rộng. Ủy ban nhân dân phường cũng chêm tiếng Anh: People’s committee of TB district. Nhiều biểu ngữ, quảng cáo, tên cửa hiệu chỉ dùng thuần tiếng Anh. Từ khách sạn sang trọng như Park Hyatt, Sheraton, Windsor… đến bình dân hơn có Pastel innn, Norfolk, Lotus… Tòa nhà Manor, The Era Royal Plaza, khu du lịch Furama (Đà Nẵng), căn hộ Prince, Princess, Botanic Towers, International Plaza, Indochina Park Tower, Gemadept Tower, cao ốc văn phòng Golden, The Nomad, Saigon Sky Garden,The Lancaste, Sailing Tower, Centec Tower, Avalon… khu đô thị Ecolakes, Ocean Park…
Ca nhạc sĩ Cường Seven, Chi Pu, Mie, Baggio…Còn ban nhạc 365 có 5 anh “Tây” gốc Việt: Issac, Jun, Tronie, Will, ST với sản phẩm đầu tay là clip Awakening – một ca khúc tiếng Việt kèm vài câu tiếng Anh như “Come on”, “We are three sixty five”…
Ca sĩ thành phố từng lấy nghệ danh từa tựa tên Tàu: Nhất Thiên Bảo, Châu Gia Kiệt, Lâm Chấn Huy, Quách Thành Danh… Mốt đó xưa rồi, bây giờ rộ lên ca nhạc sĩ trẻ lấy tên Tây: Maya, Mr. Siro, Big Daddy, Only C, Wren Evans, Hooligan, Obito, Machiot… Hay nửa tây nửa Việt: Nào là Noo Phước Thịnh, Jenny Hải Yến, Kiwi Ngô Mai Trang, Bambi Trịnh…, Mickey Từ Minh Hy vừa Tây vừa Tàu, hay là bà con với Từ Hi thái hậu! Cô người mẫu bước sang ca hát  đổi ngay tên thành Baby J…
Dù sao những nghệ danh này được đặt ra chủ yếu lạ và mục đích hướng tới các khán thính giả trẻ tuổi. Vì thế có người thắc mắc vài năm nữa qua giai đoạn nhí nhảnh thì chẳng lẽ các ca sĩ cứ giữ mãi những cái tên “nghé ọ” ấy hay là phải đổi tên lần nữa cho phù hợp với tuổi tác và cả các bài hát già dặn hơn.
Tên bài hát tuyền Anh: I do, My apology, Girl’s night What is love?, Bad boy, Just love, My everything, Forever alone, I’m sorry baby, Daydreams, Say you do, I’m in love, Hold me tonight, Really love you…… Vời lời ca “You là người bạn bao năm trong cuộc đời, and you là người bạn thân cùng tôi sớt chia muộn phiền…” “Oh first kiss, you make me happy, you make me crazy”, “Why it’s me? Làm sao đây? Trước mắt tôi là… tell me… Please tell me why? Sao em ra đi không một lời nói? Please tell me why?”, “Con tim anh không sao quên được người, Please tell me why? Khi tất cả yêu thương sau lưng chỉ là dối trá. I can’t suffer unpredictable things you did to me”… Có lẽ chỉ phổ biến ở thành phố chăng, chứ về miền quê ai mà hiểu.
Ca sĩ VN không hát nguyên bài hát bằng lời ngoại quốc dịch từ nhạc Việt hay lời Việt dịch từ nhạc quốc mà bây giờ lời hát pha trộn nửa Việt nửa Tây đã trở thành phong trào lan rộng. Hầu hết những bài này dành cho tuổi mới lớn.
Có người cho rằng nên cho trẻ học tiếng Anh sau khi thành thảo tiếng việt. Ép học sớm thì thời gian trong lớp chỉ chơi là chính. Lại có ý kiến: Cứ chọn lớp có Tây bất kể người nước nào, có theo đúng phương pháp sư phạm không khiến trẻ phát âm sai, sau sẽ khó sửa
Đúng là các lớp Anh văn thường nghiêng về lý thuyết hơn thực hành, học mãi mà khả năng nghe, nói, đọc, viết vẫn mù mờ nên số người thông thạo vẫn không nhiều và ai nói tiếng Anh ro ro luôn được nể.
Ngoài ra, phải kể người dân còn mang tinh thần vọng ngoại nặng nề. Hễ ai nói tiếng Anh thường được nghĩ là người ngoại quốc hay Việt kiều nên được đối xử trân trọng hơn dân trong nước. Đi vào khách sạn xổ tiếng Anh là được nụ cười tươi đáp ứng ngay yêu cầu, cần thay mền gối nói vài câu tiếng Anh là bồi răm rắp làm liền, nói tiếng Việt thì gặp thái độ lơ là. Vào nhà hàng nhằm bữa đông khách cũng vậy. Khách Tây đến sau nhưng được phục vụ trước khách ta, đến quán cà phê, Tây giơ máy ảnh chụp không sao nhưng ta mang máy ra liền bị bảo vệ ngăn cản. Truyện vui cười kể anh Tây ba lô mắm tôm chạy xe máy ngoài đườngvi phạm luật giao thông, cảnh sát huýt còi lại, anh liến thoắng một tràng, cảnh sát chẳng hiểu gì, thôi vẫy tay đi cho rồi…

SGCN