Mỹ “đáng chết”?

N

gười Mỹ khi ra nước ngoài du lịch họ có cảm thấy mình bị thiên hạ ghét hay không, điều này hình như chúng ta chưa có dịp nghĩ đến. Còn chuyện cầm passport Mỹ trên tay và sử dụng đồng đô-la trong mua sắm tại những lần đi tour, đi thăm thú nhất định đã để lại những ấn tượng khá xôm tụ nào đó cho họ. Tất nhiên hình ảnh của người Mỹ trong suy nghĩ của tôi và bạn còn tùy thuộc vào hoàn cảnh cá nhân, chưa kể chúng ta tuy là những công dân Mỹ xuất thân từ cội nguồn Giao Chỉ nhưng chưa hẳn đã có cùng quan điểm?

Ngày 13 tháng 10 năm 2023, hãng tin ABC News đánh đi một bản tin có tên Hamas ‘Day of Rage’ protests break out in Middle East and beyond. Đọc lại, thấy vụ Hamas tấn công Israel ngày 7/10 và lập tức Israel đã trả đũa khiến thế giới khắp nơi nổ ra những tranh luận rôm rả sôi nổi. Và (dù chỉ gián tiếp thôi) hình ảnh người Mỹ trong nỗ lực vai trò đồng minh sát cánh của Israel lại được lôi ra vành móng ngựa của lương tri đa chiều, (càng lúc càng trực tiếp hơn).

Trà dư tửu hậu, lập tức những lôi cuốn cố hữu mỗi khi thế giới đụng chuyện nổ ra như pháo rang. Vâng. Làm sao người ta không thể không quan tâm khi tình hình Israel và Dải Gaza đang dấy lên những xung đột chết người. Và rồi câu chuyện đâu phải chỉ gần đây. Thực ra xung đột tại đây đã có một lịch sử nguồn gốc lâu dài. Vì vậy nếu không nhìn vào bức tranh một cách toàn diện tổng thể người ta dễ rơi vào những cái bẫy bình luận “chặt từng khúc”, kiểu nước dâng đến quãng nào, tính theo quãng đó; còn lộ trình toàn bộ câu chuyện không được nhắc đến (thay vào đó) chỉ được nhắc đến tại một vài ngã tư đèn xanh, đèn đỏ nào đó (mà thôi).

Vâng. Ngay trên đất Mỹ này chứ có bảo xa xôi gì cho cam. Nhớ hồi xung đột Hamas-Israel vừa mới xảy ra thái độ của người Mỹ đã không đồng quan điểm với nhau rồi, nói gì đến cái nhìn của người ngoài. Thế là không ít đã lo lắng những ảnh hưởng dư chấn cuộc xung đột này sẽ đem lại. Thiên hạ không thể vô lo. Miễn luận về chuyện giá xăng, giá nhớt tăng giảm ra sao. (Hiện nay giá xăng đang rẻ nhưng không biết hư thực diễn biến sắp tới?) Thị trưởng mấy thành phố lớn của Mỹ và nhiều nơi trên thế giới vội tính chuyện siết chặt an ninh hơn nữa bởi chẳng ai dám nói trước điều gì. Họ sợ làn sóng biểu tình ủng hộ Palestine biến thành những pha nổi loạn nguy hiểm chết người ngoài dự tính. 

Còn chuyện chính trị chính em, tỷ như phát biểu của Cựu Tổng thống Donald J Trump trong câu nói ông tỏ ra khen ngợi nhóm khủng bố Hồi giáo Hezbollah với những hành động chống Israel là thông minh đã tạo nên những phản ứng chống đối lẫn nhau. Bởi, một lần nữa, những câu chuyện chính trị chính em chẳng bao giờ phân minh ngã ngũ một cách êm thắm, khoan hòa! Chuyện nội bộ Mỹ người ủng hộ kẻ nên án những hoạt động trả đũa của Isarel xem ra chẳng có gì là khó hiểu.         

Khi thủ lãnh Hamas ra lời kêu gọi toàn thể Thế giới Hồi giáo xuống đường biểu tình chống lại hành động hiếu chiến của Israel qua chiến dịch “Day of Rage” – Ngày nổi giận – lập tức nhiều cuộc chống đối biểu tình nổ ra khắp nơi tại Trung Đông cũng như trên thế giới hồi những ngày đầu xung đột Hamas-Israel nổ ra.  

Với báo chí đây là một vụ xung đột. Tên gọi cụ thể là Israel-Hamas conflict. Tuy nhiên theo cách nói dân dã của quần chúng (vốn đã bị chính trị hóa, chưa nói đến những đụng chạm văn hóa, tôn giáo… vốn luôn hâm nóng câu chuyện rất nhanh) đây chính là một lần tính sai nước cờ của Hamas, kiểu: Hamas tấn công Israel nên Israel “dập” lại Hamas te tua. Thực ra nói kiểu nào cũng có lý nếu câu chuyện bị “chặt ra từng khúc” rồi gắp miếng mình thích vào đĩa rồi chừa miếng dở cho người khác! Thành ra để giữ được mối thân tình trong những lần trà dư tửu hậu, muốn giữ gìn câu dĩ hòa vi quý đôi khi cứ “ba phải” mới thực là thượng sách, không bị lạc đạn, đầu không phải lại phải tai! Tuy nhiên nếu quan sát kỹ, người ta có lý do tin rằng Hamas đã bị kẻ khác giật dây, chuyện họ tấn công Israel khác nào khỉ nhổ râu cọp, không bị cọp vả cho một cái vỡ sọ mới là chuyện lạ.

Theo lời tác giả bản tin Meredith Deliso lời kêu gọi của thủ lãnh Hamas tạo ra được hiệu ứng khuấy động tinh thần bài Do Thái của thế giới Hồi giáo. Tất nhiên bạn không lạ gì trước thái độ cuồng nhiệt của thế giới Hồi giáo. Một lần nữa chuyện này liên quan đến lịch sử nhiều thập niên trước khi Do Thái càng lúc càng phát triển vững mạnh, trở thành cái gai trong mắt thế giới Hồi giáo kẻ liên tục chật vật trầy truột mãi. Tệ lắm. Chết là chết ngay cái đoạn ấy. 

Cơ khổ, nằm trong chăn mới biết chăn có rận; chúng ta, những công dân Mỹ gốc Giao Chỉ (hoặc những công dân Mỹ nguyên quán gốc gác từ xứ khác) không theo Đạo Hồi nên đâu hiểu họ nghĩ gì và có tâm tình nào đối với Palestine. Thành ra dù có sàng lọc kỹ lưỡng cách mấy chúng ta vẫn khó tránh những suy nghĩ rất đỗi chủ quan. Từ đây, những chi tiết của vụ xung đột lần này có thể nhuốm những gam màu tư tưởng, thậm chí từ những gì kẻ nhẹ dạ nghe được qua những nhận xét của người có vai vế. Tỷ như nếu họ nghe Biden nói thế này, nghe Pence nói thế kia, hoặc Netanyahu bảo thế nọ, Xi hay Putin bảo thế khác, lập tức nhiều người bị lôi kéo vào vòng khẩu chiến bởi trong thâm tâm họ (vốn dĩ) đã đầy thành kiến thiện cảm với nhóm này hoặc ác cảm với nhóm khác.   

Hình ảnh những đoàn người biểu tình ủng hộ Hamas đông như kiến ai cũng nhận ra. Tại thủ đô Iraq, hàng chục ngàn người túa ra đường. Tại Iran và Yemen, hàng loạt biển người với những lá cờ Palestine phất phới bay trong gió. Thậm chí tại Iraq nhiều thành phần quá khích đã đốt cờ Israel và cờ Mỹ. Tình hình khó có thể dập tắt được. Ngọn đuốc đã thắp lên. Cứ thế, lửa truyền đi, cả một biển đuốc hừng hực châm nhau thổi lên thành cơn bão lửa chống Israel và Mỹ.  

Không nói đến khác biệt văn hóa, những xung đột mang tính cục bộ, vùng miền, gà cùng một mẹ trong khu vực như Iran và Iraq còn không vượt qua được cái ải “gà cùng một mẹ vẫn đá nhau”, nhưng nếu như đứng dưới trướng của tôn giáo, họ không thể dửng dưng, càng không thể bỏ rơi Palestine trong cuộc xung đột lần này. Lọ phải bàn cãi những tiểu tiết vụn vặt hàng ngày, thế giới Hồi giáo nhất định phải chen vai sát cánh, mâm cỗ hội đình lần này to lắm, không đến dự hóa ra mặt mũi vứt bỏ đi đâu, không ra mặt e không thể nào chấp nhận được. 

Tại Beirut, thủ đô của Lebanon các cảm tình viên của nhóm phiến quân Hezbollah đã tập hợp một cuộc diễn hành biểu tình chống Israel ủng hộ các thành viên anh em Palestine. Họ lớn tiếng những khẩu hiệu hô vang: Death to Israel và Death to America. Đám đông ít nhất phải vài ngàn người (at least a couple thousand). Hành động thể hiện tinh thần đoàn kết gắn bó này xuất phát sau lời kêu gọi của các thủ lãnh nhóm phiến quân Hezbollah hạ quyết tâm ủng hộ sát cánh với nhóm vũ trang Hamas.   

Tại Jordan, cờ Palestine và cờ Jordan tung bay phất phới. Tinh thần thể hiện lòng ủng hộ các anh em Hồi giáo Jordan dành cho anh em Hồi giáo Palestine quả thật rất đáng khâm phục thay. Cảnh sát nơi đây buộc phải sử dụng khói cay để giải tán hàng trăm biểu tình viên nhiệt huyết quá khích khi họ cùng nhau kéo về biên giới sát Bờ Tây (West Bank) của Palestine. Tất nhiên người ta không thể không lo cảnh lửa cả rơm khô, chuyện bé xé ra to, vô tình dẫn đến họa cháy lan.  

Vẫn theo tác giả Meredith Deliso tinh thần tất cả vì một Palestine thân yêu đã nổ ra tại nhiều nơi khác nữa. Tại Nhật, tại Malaysia, hay tại Bangladesh và Sri Lanka, nơi đâu có người Hồi giáo là nơi đó có tinh thần anh em huynh đệ đứng lên ủng hộ nhân danh Thánh Allah. Từ những gì quan sát được, hẳn người ta không thể không nhìn thấy những làn sóng sát cánh trước cuộc xung đột Israel-Hamas lần này.   

Những người bạn xa chưa một lần gặp mặt, những thành viên của nhóm Friends of Free Palestine đã giương cờ Palestine và những tấm biểu ngữ cá nhân (loại cầm tay) in đậm khẩu hiệu (Anh ngữ): Palestine You Never Walk Alone. Tình cảm chan hòa như thế không biết có giúp đỡ gì cụ thể cho Hamas nhưng rõ ràng nó đã thể hiện được mối thâm tình rất dễ dàng nhận ra.

Tất nhiên Hamas cho rằng mình không phải là kẻ hiếu chiến chỉ biết khủng bố một cách thiển cận, họ đưa ra những giải thích nhằm cải thiện hình ảnh với cộng đồng quốc tế. Theo họ những gì họ làm hoàn toàn có thể biện giải. Một mặt họ kêu gọi cộng đồng Hồi giáo toàn cầu và các nước trong vùng cùng họ đứng lên chống lại Israel vì Israel là cái gai vốn dĩ cần được nhổ đi (bởi Israel khiến cộng đồng Hồi giáo xốn mắt từ những xô xát xảy ra nhiều năm trước đây). Nguyên văn lời tác giả bài báo Meredith Deliso như sau: The protests come after former Hamas chief Khaled Meshaal called for a day of “anger” across the Muslim world on Friday in support of the Palestinians and against the Israel strikes in Gaza. Meshaal also urged those in neighboring countries to join the fight against Israel.    

Thực ra thủ lãnh Hamas Khaled Meshaal muốn gì nơi cộng đồng Hồi giáo? Không mập mờ úp mở, thái độ kêu gọi của ông thể hiện khá rõ. Mr. Khaled Meshaal đã kêu gọi các hành động thiết thực trong thư ngỏ của mình (nguyên văn): Deliver a message, through the squares and the streets, a message of anger, that we are with Palestine, that we are with Gaza, that we are a part of this battle. – Hãy gởi đi một thông điệp, bất cứ nơi đâu, mọi quảng trường, mọi con phố, thông điệp của nổi giận, rằng các bạn sẽ sát cánh với Palestine, rằng các bạn sẽ đứng chung với Gaza, rằng chúng ta sẽ cùng nhau tử chiến trận đánh này. 

Với thái độ lo xa, chính phủ Israel đã khuyến cáo các Do Thái kiều sống tại nước ngoài nên hết sức cẩn thận. Theo họ những hoạt động chống đối người Do Thái hiện nay đang là những mối đe dọa rất thực. Gì chứ, khi một cá nhân bị cảm xúc tôn giáo chi phối, hành vi và nhận thức của họ sẽ hoàn toàn khác hẳn. Nguyên văn lời tác giả bài báo đã viết: Ahead of the anticipated protests, the Israeli government has urged Israelis abroad to take extra caution amid concerns the call for action could turn violent.

Cụ thể, tác giả bài báo trích dẫn tin tức (Agence France-Presse) cho biết Bộ trưởng Bộ nội vụ Pháp là Gerald Darmanin đã đưa ra lệnh cấm ngặt các hoạt động biểu tình ủng hộ Palestine (pro-Palestinian demonstrations). Lý do? Khá dễ hiểu, theo họ những buổi tụ tập kiểu này thường tạo nên những xáo trộn phiền toái tại những nơi công cộng. Tại Đức cũng như tại Hungary các buổi tụ tập ủng hộ Palestine (pro-Palestinian demonstrations) cũng đã bị cấm. Hóa ra là “làm chuồng” để tránh mối họa “mất bò”, cứ cẩn thận cho chắc ăn.    

Ngay như Bắc Mỹ hay Châu Âu việc siết chặt hơn nữa các hình thức an ninh cũng đã được xúc tiến. Ở đây không có chuyện bóp nghẹt hay thiếu tinh thần dân chủ mà chỉ là chặn đứng những làn sóng bức xúc bùng lên kéo theo những biến cố hệ lụy phát sinh ngoài dự đoán. Theo lời tác giả bài báo Meredith Deliso (nguyên văn): Cities across the United States have also heightened security due to the protests. – Xem ra trước tình hình nóng bỏng gay cấn này cứ chuẩn bị kỹ là tốt nhất, thừa hơn thiếu.

Tại New York, Thị trưởng Mayor Eric Adams cho biết như sau (nguyên văn): We are deeply disturbed by the message of hate. It is not acceptable. – Theo vị Thị trưởng New York này những nơi như trường học, giảng đường, các nhà thờ… cần được tăng cường lực lượng cảnh sát để ngăn ngặn kịp thời những tình huống cuồng tín phát sinh.  

Theo bản tin của Global News đánh đi hôm 11 tháng 10, (nguyên văn): At approximately 6:30 a.m. local time in Israel — roughly midnight eastern time — Hamas launched more than 2,000 rockets in its first barrage, setting off air raid sirens and forcing residents to take shelter. – Vâng. 6:30 sáng. Hơn 2.000 quả pháo rockets bắn vào Israel. Lập tức Israel đã có biện pháp trả đũa. Chưa đầy một tuần sau thủ lãnh Hamas Khaled Meshaal ra lời kêu gọi thế giới Hồi giáo ủng hộ họ sau khi Israel tuyên bố khai chiến với Hamas với quyết tâm bằng mọi giá phải bứng tận gốc lực lượng Hamas.  

Máu đổ. Xương tan thịt nát. Những con số thống kê do tác giả Meredith Deliso cung cấp (nguyên văn): At least 1,300 people have died and 3,227 others have been injured in Israel following Hamas’ attack, Israeli authorities said. In Gaza, at least 1,799 people have been killed and an estimated 7,388 more injured in retaliatory strikes from Israel, according to the Palestinian Ministry of Health. – Với con số hơn 3.000 người thiệt mạng và hơn 10.000 người bị thương, vụ tấn công trên diện rộng và bất ngờ này của Hamas được coi là đã châm ngòi cho một loạt những hoạt động trả đũa quân sự dẫn đến những hệ lụy vô cùng nguy hiểm. Cụ thể nhóm Hezbollah đã nổ súng tấn công Israel. Còn Iran thì hăm dọa nếu Israel khiến cho tình hình chiến sự tại đây căng thẳng hơn thêm Iran sẽ có biện pháp can thiệp thích đáng.

Israel đã ban lệnh di tản khẩn cấp dân chúng sống tại Dải Gaza. Họ không muốn thường dân ở lại vì mục tiêu của họ là san bằng tất cả các mục tiêu quân sự tại Gaza. Đúng là một biến cố xảy ra ngoài dự tính. Dĩ nhiên Hamas không muốn dân chúng di tản nhưng trong tình huống này người ta không thể không nghĩ đến an toàn bản thân. Khoảng 1.1 triệu người Palestine được Israel khuyến cáo di tản xuống miền nam ngay lập tức, nội trong 24 giờ để Israel mở các cuộc tấn công mục tiêu quân sự tập trung ở miền bắc Dải Gaza.    

Từ những gì đang diễn ra bạn có thấy những gì đang diễn ra tại đây có dính líu gì đến người Mỹ? Tất nhiên là có. Mỹ luôn sát cánh với Israel, tất nhiên có lúc Uncle Sam đã tỏ ra bực bội khi cảnh báo Israel đừng “dập” Hamas quá te tua, vô tình làm hỏng đi tình hình hiện tại. Mr. Biden khản cổ kêu gọi Israel đừng bắn càn, đừng san bằng bình địa Dải Gaza, hoặc phải biết bảo vệ mạng sống người Palestine. Nhưng xem ra với cộng đồng Hồi giáo những gì Mỹ làm đều là xấu, là giả tạo, là đĩ mồm, là xứng đáng phải chết, death to America…

Có lẽ họ đã bị tẩy não quá lâu rồi chăng nên bất luận Mỹ làm gì đều xứng đáng tội chết?  

Nguyễn Thơ Sinh