HOA CƯỜI…

Nguyễn Du đã tả nhan sắc nàng Thúy Vân: “Hoa cười ngọc thốt đoan trang/ Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da…”

Nụ cười tươi và rạng rỡ với hàng răng đều đặn khiến miệng nàng đẹp như đóa hoa cùng lời nói dịu dàng tựa những viên ngọc quý giá…

Khi nói chuyện với nhau, người ta thường chú ý đến hàm răng vì gây cảm tình đầu tiên. Vì Cái răng, cái tóc là gốc con người mà.

Theo Đông y quan niệm gốc của tóc là máu, và răng là xương nên cứ nhìn răng, tóc là biết thể chất của người ấy thế nào: khoẻ mạnh hay yếu ớt. Khuôn mặt với hàm răng đều đặn, trắng sáng cho thấy người có xương cốt chắc khoẻ.

Răng xấu mau bị vàng, đen hay sâu và sớm rụng răng. Ngược lại nhiều người răng tốt đến bảy, tám mươi tuổi vẫn còn răng và nhai tốt. 

Răng cũng có nhiều kiểu. Tướng số cho rằng răng thưa không giữ được của, răng khít kín của nhưng đồng thời khó tính… răng nhỏ như răng chuột hay to như răng thỏ, răng móm xọm như bà già giã trầu hay hô, vẩu như mái Tây hiên, răng ngắn dễ hở lợi hay dài quá lại bị ví như răng ngựa. Một ông nhà văn và một ông nhạc sĩ nổi tiếng thường được nhắc tới đặc điểm răng dài này… Nhìn vào bộ răng bàn cuốc của ông nông dân là biết ngay cơ ngơi vườn tược, ao hồ… trù phú nhờ ăn khoẻ, làm khoẻ. 

Ngày xưa nuôi vú, chủ nhà xét răng người vú rất kỹ. Nguyên hàm răng cả trong lẫn ngoài phải đều đặn, sạch sẽ, đẹp, không sâu, không hư… để bảo đảm nhai cơm, mớm cơm cho em bé được tốt.  

Răng là một phần hình thức của con người. Phô ra hàng răng xấu hay đẹp gây ấn tượng ngay với người đối diện. Thiếu nữ miệng như hoa nói cười quyến rũ bởi hàng răng đều như hạt bắp. 

Có hàm răng đẹp tha hồ tươi cười. Răng khấp khểnh lộn xộn thường dấu sau miệng ngậm chặt hoặc chỉ cười mím chi, cười nhếch mép, cười tủm tỉm kín đáo…

Cái nhìn về răng đẹp của người Việt đã khác xưa rất nhiều. Trước kia răng khểnh được coi là duyên nhưng nay ai lỡ có răng khểnh, răng mọc lộn xộn đều coi là thiếu thẩm mỹ và khó giữ gìn vệ sinh. Nhất là ca sĩ hay diễn viên nổi tiếng với chiếc nanh khểnh duyên dáng, sau nhiều lần trình diễn ở hải ngoại bị chế giống… ma cà rồng, phải đi sửa lại hàm răng. Cho dù không phải giới nghệ sĩ xuất hiện thường trước đám đông thì một số người có hàm răng xấu cũng lo chỉnh nha. Người khác lại băn khoăn: o bế hàm răng bây giờ tuy đẹp thật nhưng mai mốt dễ bị rụng, phải sớm lo trồng răng giả, ăn uống lại bớt đi cảm giác ngon miệng nên thôi… đành chịu xấu vậy.

Người miền Bắc thường có hàm răng chắc khỏe bởi được coi là dùng nguồn nước đi qua các miền núi đá vôi, trong khi người miền Nam răng yếu hơn vì nước không có đặc điểm ấy, lại hay uống đá lạnh do khí hậu thường xuyên nóng nực. 

Xưa kia người miền Bắc đẹp phải có hàm răng nhuộm kỹ, đen nhưng nhức hạt huyền. Tục nhuộm răng, ăn trầu, xăm mình vốn có từ thời Hùng. Tất cả người dân đều nhuộm răng không phân biệt già trẻ, nam nữ, sang hèn. Răng nhuộm đẹp cũng thể hiện một phần nhan sắc thiếu nữ.

Lấy chồng cho đáng tấm chồng/ Bõ công trang điểm má hồng răng đen.

Hay anh chàng đến ý đến cô nàng chỉ vì:

Ba thương má lúm đồng tiền/ Bốn thương răng nhánh hạt huyền kém thua…

Nhà văn Hà Bỉnh Trung có quyển tiểu thuyết Răng đen ai nhuộm cho mình ca ngợi người phụ nữ VN khéo giữ gìn hạnh phúc gia đình, lại đẹp nền nã với hàm răng đen nhánh.

Răng nhuộm không kỹ lâu ngày ngả màu nhuôm nhuôm vàng nâu loang lổ gọi là răng cải mả. Hồi 54, nhiều phụ nữ khi di cư vào Nam đã cạo răng trắng ngay cho phù hợp với cuộc sống ở miền đất mới không có tục nhuộm răng. 

Nha sĩ ngày nay giúp ích nhiều trong việc giữ gìn và chữa trị các bệnh của răng chứ trước kia và ngay cả bây giờ ở những vùng quê xa, người ta vẫn còn nhổ răng cho trẻ con bắng cách buộc một đầu chỉ đôi thật chắc vào chiếc răng lung lay, đầu kia cầm giật mạnh. Một loạt răng, nhất là răng cửa, răng nanh được nhổ như vậy và đó là một trong những kỷ niệm đặc biệt thời thơ ấu của một người. 

Sau khi nhổ, chiếc răng sữa được ném xuống góc xó dưới đất, thường là gầm giường, nếu là răng trên và ném lên mái nhà nếu là răng dưới. Vừa ném mẹ vừa nói cho bé con nhắc theo: Chuột chuột chí chí, răng cũ trả mày, răng mới trả tao hay chỉ đơn giản: Chuột chí mày tha cái cái răng này đi, cho tao răng khác. Nhiều nơi đọc thành câu văn vần rất hay: Hú chuột. Răng mới về tao. Răng cũ về mày. Răng tao sao răng mày vậy…

Nghi thức dân gian cổ truyền này được thực thi với một niềm tin chiếc răng vĩnh viễn mới mọc  lên sẽ đẹp, trắng, bóng như… răng chuột. Có tin thì mới có cuộc trao đổi với chuột chí như thế chứ. Dù sao, nếu không tin thì hành động ném răng sữa này vẫn từ bà truyền qua mẹ, từ mẹ truyền qua con cái hết đời này sang đời khác. Bất cứ bà mẹ nào cũng muốn duy trì tục lệ quá dễ thương này. 

Trừ phi đi nha sĩ thì chịu thua. Ngày nay trẻ con đi nha sĩ nhiều hơn tự nhổ ở nhà. Cứ đúng ngày, răng sữa không lung lay vẫn phải đi nhổ. Trước kia, trẻ ăn bánh kẹo nhiều, ít chú ý đến giữ gìn nên răng sâu nhiều. Hình ảnh quen thuộc của những đứa trẻ lê la là cười nhe hàm răng sún. Hơn sún một bậc nữa là răng xiết. Đó là tình trạng răng vừa đen vừa quắt nhỏ lại. 

Nhiều người vẫn nhớ trước kia tấm bảng quảng cáo quanh mặt ngoài chợ Bến Thành ngó ra bùng binh Quách Thị Trang là hình ảnh kem đánh Hynos với Bảy Chà đen thui cười phô hàm răng trắng lóa, thứ tới là Perlon, Leyna… Dạ Lan sau này tái xuất hiện, khó tranh khách với các nhãn hiệu ngoại quốc.

Bây giờ có kem đánh răng cho trẻ con thơm ngọt mùi trái cây: táo, cam, nho… nên con nít đánh răng xong thường nuốt ực luôn. Lại có kem làm bằng than  cây tre. 

Xưa kia người ta ít đi tới nha sĩ. Răng được làm sạch bằng than tán nhuyễn hay xác cau chà lên chứ không đi phòng nha để clean như hiện nay. Nếu răng bị đen do dùng trụ sinh từ nhỏ, bị trắng do quá nhiều chất fluor, bị vàng ố bởi cà phê, thuốc lào, thuốc lá, nước trà đặc… thì đành chấp nhận. Thật ra cũng có vài cách dân gian làm chắc răng bằng muối, làm trắng răng bằng vỏ chuối, dầu dừa, lá trầu không…

Người ta đến Phòng Răng để nhổ, trám hay làm răng giả. Nhiều phòng nha khoa ở cuối phố, đầu hẻm trưng bảng Trồng Răng. Ở đó thường có ông nha công tuy già nhưng tay nghề kinh nghiệm làm răng giả rất đẹp.

Xưa răng giả chỉ làm bằng nhựa rồi mài mòn hai chiếc răng bên cạnh để móc vào. Người già gắn răng giả biết ngay vì nhìn thấy miệng hơi móm. Đương nhiên nhai hay cắn đều không thể như bình thường được. Vì thế có rất nhiều chuyện về răng giả khi thuật lại tưởng chừng chuyện vui cười. 

Một đám tiệc nhẹ bày ra trong đó có món bánh dầy kẹp giò lụa. Từ đầu đến cuối bữa không ai đụng tới lý do hai bên thông gia toàn răng giả, bánh dầy cắn chắc chắn sẽ lôi nguyên hàm răng ra. Lâu ngày, răng cũng bị suy suyển, lỡ ho mạnh răng bay ra ngoài hay nhai miếng thịt gà dai quá cũng dễ bị… trôi xuống dạ dày.

Một bà với tay đỡ cháu nhỏ trượt ngã, vô tình răng chưa kịp lắp khớp nên 4 chiếc răng giả trôi tuột xuống dạ dày. Có người ăn cháo đã nuốt luôn hàm răng 6 cái…

Một bợm nhậu say quá nôn thốc tháo. Sáng hôm sau tỉnh rượu vội ra gốc cây kiếm cái răng. May quá con Vện chưa kịp xực. Ông nhà văn có hai hàm răng giả. Buổi tối cẩn thận tháo ra ngâm vào ly nước nhưng sáng ngủ dậy, đôi lúc ông quên, cầm ly tạt nước qua cửa sổ khiến anh con rể phải luồn lách leo sang nóc nhà hàng xóm nhặt kẻo con mèo nó tha đi…

Nhiều nghề mới trong xã hội như MC, PR, tiếp thị, người mẫu và cả … hoa hậu đều cần hình thức chỉn chu. Các phòng nha dần dần ra đời ngày càng nhiều. Việc chăm sóc mở rộng với cạo vôi răng, tẩy trắng răng, bọc sứ răng, làm răng implant… 

Một cô hồi nhỏ ưa cà rem, nước đá lạnh nên mới ngoài ba mươi mà hai hàm răng đã lỏng lẻo hết. Cô đi làm lại một hàm rưỡi răng. Từ khi có hàm răng trắng lóa, cô tự tin tươi cười khoe hàm răng đắt giá. Nhờ đó mà đã có… hai ông theo!

Giá cả ở VN rẻ hơn so với ngoại quốc nên nhiều Việt kiều nhân thể về VN chơi cũng làm răng luôn. Ở VN khi nêu hình ảnh về ông già bà cả thường là hình móm mém trong khi ngoại quốc từ người trẻ đến người già đều có bộ răng trắng phau và đều tăm tắp.

Một bà có con gái mười lăm tuổi. Bà nhắm năm mười tám cho đi thi hoa hậu. Con gái tuy xinh xắn, trắng trẻo nhưng phải tội hàm răng không được đều. Bà bấm đốt tay tính toán hoa hậu được thưởng mấy trăm triệu, chịu khó bỏ vốn đầu tư, mai mốt lấy lời! Nếu không đậu hoa hậu chuyển qua làm người mẫu cũng là nghề thời thượng hiện nay. 

Đặt implant răng từ 700$US đến gần 1500$US mỗi cái, răng sứ từ 50$US đến gần 200$US. Hầu hết các phòng nha thường quảng cáo gắn răng từ một đến ba tuần, phù hợp với thời gian nghỉ phép của đa số Việt kiều. Nhưng một số bệnh viện lớn từ chối làm gấp vì cho là không không đủ thời gian để bảo đảm răng tốt nhất.

Anh David Trần nghe bạn bè giới thiệu một phòng nha nhiều người kháo nhau về đây làm đẹp. Anh dự trù khoảng bốn ngàn đô, nhưng ngồi vào ghế trong phòng máy lạnh mát rượi, nghe tư vấn bùi tai. Cuối cùng anh vét tiền đi vay làm hàm răng với giá sáu ngàn. 

Niềng răng trong vòng ba năm mất trên dưới hai ngàn đô Mỹ.

Lại một cô vốn không được đẹp. Mắt một mí, mũi tẹt, răng hô. Cô sống khép kín vì với đồng lương công nhân không đủ tiền làm đẹp. Thời may có một phòng Nha quảng cáo niềng răng cho trả góp. Đóng trước vài triệu, trả góp hàng tráng vài trăm ngàn đồng. Kết quả có hậu. Cô có hàm răng đều đặn và lấy chồng là một anh chàng đẹp trai.

Răng cỏ thật tốn kém và nhiều chuyện.

Một số người miền Nam hồi Pháp thuộc thích bịt răng vàng. Cười lên đi cho răng vàng lấp lánh là câu hát đùa giỡn hàm răng chói lọi ấy. Sở thích này hiện nay miền Nam hầu như không còn nhưng lại phổ biến ở một số nơi vùng cao miền Bắc. Huyện Đồng Văn, Hà Giang, người Mông, Lô Lô… rất thích bịt răng vàng. Càng nhiều răng vàng càng được coi là đẹp. Người nghèo cũng ráng bịt vài cái. Người giàu chơi nguyên hàm răng. Thanh niên thiếu nữ chưa bịt răng vàng chẳng muốn ra ngoài đường giao tiếp, xem chừng rất khó kiếm người yêu nếu không có vài cái răng vàng khoe ra…

Dân thành phố không bịt răng vàng nữa nhưng nếu có thì đính kim cương để khẳng định “đẳng cấp”. Ngoài ra giới trẻ vẽ hình trên răng giống như xăm. Có thể đó là hình trái tim, bông hoa, tên người… Đó không chỉ làm nhiệm vụ nhai cắn mà còn là vị trí để khoe. Mỗi lần cười nói là thể hiện cá tính độc đáo của người đó.

SGCN