NHỮNG CHUYỆN NHO NHỎ NGÀY TẾT Ở TRONG NƯỚC

Ăn Tết trong viện dưỡng lão 

Thay vì đưa con cháu, dâu rể sang nhà chúc Tết, năm nay đại gia đình nhà chị Vân sẽ đón Tết trong viện dưỡng lão cùng mẹ.

Để chuẩn bị cái Tết đầu tiên của mẹ là bà Nguyễn Thị Thư, 75 tuổi, ở viện dưỡng lão nằm trên đường Trịnh Văn Bô, quận Nam Từ Liêm, chị Vân, 43 tuổi, đã gửi vào chiếc áo dài bà thích nhất. Mấy ngày trước, bà Thư đã mặc chiếc áo đó gói bánh chưng, chụp ảnh cùng những người cao tuổi khác.

Trong buổi sinh hoạt hôm ấy, các cụ kể lại những cái Tết thời thiếu thốn nhưng đầy tình người. “Mẹ tôi vui quá, lâu lắm mới được trò chuyện nên cụ cười nói suốt”, chị Vân, con gái đầu, chia sẻ.

Bà Thư sống ở quận Tây Hồ. Từ ngày chồng đột ngột qua đời 20 năm trước, bà suy sụp tinh thần dẫn đến sa sút trí tuệ, có thể kể rất chi tiết những chuyện trong quá khứ nhưng hiện tại lúc nhớ lúc quên. Hai tháng trước, cụ bà 75 tuổi chuyển từ bệnh viện vào viện dưỡng lão.

“Do mẹ tôi sức khỏe yếu, ăn hay sặc nên bác sĩ vừa đặt thông tiểu vừa đặt sonde (ống thông dạ dày) hỗ trợ việc điều trị. Khi được xuất viện, thay vì thuê giúp việc tại nhà, chị em tôi quyết định đưa mẹ vào trung tâm dưỡng lão để được chăm sóc, kết hợp với vật lý trị liệu”, chị Vân kể.

Dự định cuối năm đón mẹ về nhà ăn Tết, nhưng sinh hoạt hàng ngày của bà Thư vẫn phụ thuộc vào trợ giúp y tế; nằm tại chỗ luôn phải xoay trở, vỗ lưngn tránh loét, viêm phổi; muốn vệ sinh phải có người hỗ trợ…, điều dưỡng viên khuyên gia đình nên để mẹ đón Tết trong viện dưỡng lão.

Nhưng để mẹ không thấy trống vắng, tủi thân ngày đầu năm mới, cả gia đình chị Vân sáng mùng 1 vào bệnh viện chúc Tết, mừng tuổi mẹ, sau con cháu cùng mặc áo dài chụp ảnh kỷ niệm như hồi bà ở nhà. Những ngày sau, anh chị em sẽ luân phiên vào với mẹ.

“Gia đình tôi muốn duy trì hương vị Tết nguyên đán cho mẹ. Dù bà ở đâu cũng sẽ luôn cảm thấy ấm áp”, người con trưởng nói.

Nhà bà Thu Hồng cách viện dưỡng lão ở huyện Văn Giang, Hưng Yên chỉ 500 m. “Ông nhà tôi sức khỏe yếu, từng đột quỵ nên được đưa vào trung tâm để được chăm sóc chu đáo. Riêng tôi ở lại trông nom nhà cửa, cách ngày lại vào thăm chồng. Còn hai con gái đã lập gia đình, hiện sống ở nước ngoài”, bà Hồng, vợ ông Văn Minh kể.

Những ngày cận Tết, trong túi quà người vợ mang đến cho chồng ngoài vật dụng thiết yếu còn có thêm kẹo lạc – loại kẹo ông thích nhất và chút hoa quả mua ngoài chợ. “Ông nhà tôi còn thích đào phai, năm nay tôi mua một cành đào nhỏ cắm ở nhà, rồi chụp ảnh cho ông ấy xem. Ông còn nói đợi khỏe hơn sẽ tự đi mua một cành tặng tôi”, người phụ nữ ngoài 70 tuổi xúc động nói.

Những năm trước dịch, bà Hồng kể khi con cái từ nước ngoài trở về đón bố ra để ăn tất niên, đến mùng 1 bắt đầu đi du xuân. Nhưng ba năm nay khung cảnh ấy không còn, thỉnh thoảng bà nói chạnh lòng khi thấy gia đình người ta sum họp, còn bản thân vẫn một mình.

“Nhưng may có trung tâm và những người bạn già, vợ chồng tôi mới được hưởng hương vị Tết một cách trọn vẹn. Đó chính là tình thân mọi người dành cho nhau vẫn luôn ấm cúng như ở nhà”, bà tâm sự.

Những ngày đầu năm mới, bà Hồng mặc chiếc áo dài nhung đỏ mận, vấn tóc chỉnh chu để vào trung tâm chúc Tết các nhân viên, trao gửi lời chúc đến những bạn già cùng viện với chồng, kèm thêm hộp bánh mứt tự làm. Sau màn thăm hỏi, hai vợ chồng đi dạo quanh viện, hưởng không khí xuân. Bà dìu ông, cùng ăn kẹo, uống nước trà, hồi tưởng về những cái Tết khi ông còn khỏe, cùng gói bánh chưng, làm giò…

Bà Thư – “hàng xóm” của ông Minh cho hay cặp vợ chồng này chỉ là hai trong số rất nhiều người cao tuổi đón Tết trong viện dưỡng lão. Theo khảo sát của VnExpress, bắt đầu từ 25 tháng Chạp, khoảng 60% cụ già ở các trung tâm dưỡng lão ở thành phố Hà Nội được con cháu đón về. Còn 20-40% đón Tết cùng các nhân viên trong trung tâm bởi người thân ở nước ngoài; hoặc các cụ sức khỏe yếu khiến gia đình không thể chăm sóc chu đáo và có chuyên môn như các điều dưỡng viên…

Bố mẹ chị Nguyễn Thị Thủy, 53 tuổi, ở quận Cầu Giấy cũng vậy. Đây không phải là năm đầu tiên ông bà trên 80 tuổi muốn được đón Tết trong viện dưỡng lão của chị Hà thay vì về nhà. Quyết định này ban đầu không được con cháu đồng ý, nhiều lần thuyết phục bố mẹ về để cả gia đình quây quần.

“Nhưng khi nghe ông bà bảo về nhà buồn vì con cháu chỉ đến chốc lát rồi đi, cả ngày lại làm bạn với bốn bức tường. Trong khi ở trung tâm vừa có bạn bè tâm sự, chế độ ăn uống, sinh hoạt không bị xáo trộn. Con cháu cũng có nhiều thời gian đi chơi nên chúng tôi đồng ý”, chị kể.

Những ngày trước Tết, chị Thủy và hai anh trai luân phiên vào viện thăm bố mẹ. Sang ngày mùng 1 cả gia đình, họ hàng lại vào viện để đoàn viên, con cháu háo hức chờ ông bà cho tiền lì xì.

Người phụ nữ 53 tuổi nói trong suy nghĩ của nhiều người, các cụ già được con cháu đưa vào viện dưỡng lão là bất hạnh, sống cảnh cô đơn, buồn phiền, nhưng nơi bố mẹ chị đang sống lại khác. “Nơi đây như một mái nhà bởi các cụ có cơ hội gặp gỡ bạn bè, sau được vận động, tham gia các hoạt động bổ ích. Riêng dịp Tết, bố mẹ tôi cùng nhiều cụ khác gói bánh chưng, cùng nhau ăn tất niên. Chưa kể trong khu sinh hoạt chung luôn được trang trí đào, quất, câu đối, rất bắt mắt”, chị nói.

Người họ hàng đến thăm bố mẹ chị Thủy nói bất ngờ khi cảm nhận không khí vui vẻ, ngập tràn sắc xuân. “Từ ngày hai cụ vào trung tâm thấy tâm trạng được cải thiện, sức khỏe ổn định. Tết ở trung tâm mà đủ đầy đâu kém gì ở nhà, lúc nào cũng ngập tràn tiếng cười”, người này chia sẻ.

Trước khi vào trung tâm dưỡng lão, bố chị Thủy 88 tuổi và vợ 83 tuổi ở nhà riêng, được một người giúp việc trông nom, lo cơm nước và uống thuốc đúng giờ. Đến giữa năm 2021, cụ bà phải vào viện điều trị do sức khỏe yếu. Sợ ông lủi thủi một mình, người giúp việc không đủ chuyên môn chăm sóc cho bệnh nhân từng bị tai biến, gia đình chị Thủy ngỏ ý đưa bố đến trung tâm dưỡng lão ít hôm, đợi mẹ khỏe rồi về.

Nhưng ở được vài ngày, dưới sự chăm sóc của nhân viên, sau được trò chuyện, chia sẻ với bạn bè, cụ ông gọi điện thoại nói sẽ ở lại, nói đợi vợ khỏe sẽ cùng đón vào trung tâm. Từ ấy, cứ vài ngày cả gia đình lại vào chơi, hỏi thăm sức khỏe của ông bà.

“Chúng tôi chỉ mong bố mẹ luôn vui vẻ, mạnh khỏe. Còn đón Tết ở đâu không quan trọng, vấn đề là nơi ấy có bố mẹ, cả gia đình được sum vầy. Vậy là đủ», chị Thủy nói.

Những chủ nhà trọ lo Tết cho người thuê nhà 

 Đã 8 năm nay, cứ gần Tết ông Tư Giãn, chủ 15 phòng trọ ở phường Tân Tạo, quận Bình Tân lại bỏ tiền mua quà tặng cho người thuê trọ.

“Năm nay kinh tế khó khăn, nhưng tôi vẫn cố gắng duy trì, tự trích tiền túi khoảng ba triệu đồng mua nhu yếu phẩm làm quà Tết cho tụi nhỏ”, ông Lê Tuấn Giãn, 80 tuổi, ở hẻm 147 Lê Đình Cẩn nói.

Sáng ngày cuối năm, ông lão chạy chiếc xe cub cũ ra siêu thị chọn quà Tết. Sau khi nhờ nhân viên bán hàng hỗ trợ chở quà về tận nhà, một mình ông phân chia thành 15 túi, trị giá 200.000 đồng mỗi túi để hôm sau tặng cho 15 phòng trọ.

“Cả một năm họ cũng vất vả nhiều rồi, tôi là người cho thuê cũng có một chút quà gửi mọi người ăn Tết, không nhiều nhưng gọi là chút tình giữa người với người”, ông lão gốc Quảng Ngãi chia sẻ.

Anh Lê Văn Trang, quê Sóc Trăng, công nhân ở công ty PouYuen, sống tại khu trọ của ông Tư đã bốn cái Tết cho hay, năm đầu tiên mới chuyển tới mấy tháng cũng được nhận quà. Mấy năm dịch vừa rồi, ông Tư còn không lấy tiền trọ và cho tiền thêm.

“Năm nào tôi cũng cầm quà này đem về quê, tuy không nhiều nhưng mình thấy vui, đâu phải chủ trọ nào cũng làm được vậy”, anh Trang nói.

Năm ngoái, vì thương người lao động bị ảnh hưởng bởi Covid nên ngoài miễn hoặc giảm giá phòng, ông còn tặng thêm nhu yếu phẩm và tiền mặt. Đến bây giờ, nhiều người thuê trọ vẫn kể chuyện sáng ngày 12/12 năm ngoái, ông cùng con gái cầm cọc tiền 120 triệu đồng đi tặng cho khoảng 400 người. “Không chỉ người thuê phòng mà cả khu phố, ai khó khăn ông Tư đều tặng tiền, mỗi người 300 nghìn đồng”, anh công nhân quê Sóc Trăng kể.

Ông Tư Giãn nói , thấy mọi người cười tươi khi chở phần quà sau xe về quê ăn Tết, ông không giấu được hạnh phúc. «Với tôi, được giúp người, được cho đi là niềm vui lớn nhất lúc này. Bất kể khi nào có điều kiện, tôi vẫn duy trì», ông nói.

Cách nhà ông Tư Giãn hơn 30 km, những ngày cuối năm ở khu trọ bà Nguyễn Tuyết Anh ở phường Linh Trung, TP Thủ Đức cũng đang rộn ràng quanh nồi cháo gà. “Hai năm dịch không tổ chức tất niên, năm nay, khu trọ tôi mỗi người góp một món chung vui trước khi về quê đón Tết”, bà chủ trọ hơn 17 năm mang vị Tết đến cho những người con xa quê, nói.

Khu trọ của bà Anh có gần 100 người ở trọ nhiều năm nay. Hai năm dịch, công việc không ổn định nên nhiều gia đình bàn tính về quê tránh dịch, bà nghe được nên khyên mọi người ở lại vì đường xá xa xôi, có nhiều nguy hiểm. Nhà nào khó khăn bà miễn tiền thuê phòng, tiền trọ thu không đủ bà lấy lương hưu của mình để mua lương thực, thực phẩm hỗ trợ cho người thuê.

Tết năm nay, bà Tuyết Anh chi 10 triệu đồng để lì xì cho 20 phòng trọ. “Mua quà thì có người thích, người không, tôi chọn lì xì để tụi nhỏ muốn mua gì thì mua. Ở nhà tôi có làm bánh nên tiện tặng thêm cho các phòng làm quà Tết, ăn lấy thảo”, bà Tuyết Anh nói.

Những ai không về quê đón Tết, bà Tuyết Anh đặt thêm bánh tét, mì gói, tự nấu một số món ăn ngày Tết chia cho mọi người. “Tôi không có con cái, nên xem mấy đứa ở trọ như con, mình ăn gì thì chia sẻ cho cái đó, ăn không bao nhiêu đâu, Tết vui là chính”, bà Tuyết Anh  cho biết.

Cứ mỗi dịp cận Tết, vợ chồng ông Nguyễn Thành Tâm (57 tuổi) lại chi hơn trăm triệu đồng, tổ chức tiệc tất niên và tặng quà Tết cho toàn bộ người thuê nhà trong khu trọ của gia đình.

Đây là năm thứ 17 vợ chồng ông Tâm tổ chức tiệc. Năm nay, tiệc được tổ chức hôm 7/1, sớm hơn vì để tất cả mọi người đều được dự. «Năm nào tôi cũng làm buổi họp mặt cuối năm tại nhà, chỉ năm 2020 vì dịch Covid phải hủy chương trình nhưng tôi vẫn tặng quà Tết cho bà con vui xuân», ông chủ trọ nói.

30 năm trước, ông Tâm từ Bình Định vào Sài Gòn lập nghiệp. Từng làm công nhân đi ở trọ nên ông hiểu tâm tư của người xa quê mỗi dịp Tết là mong mỏi một bữa cơm gia đình. Vì thế, vợ chồng ông tự bỏ tiền túi, mỗi năm tổ chức tất niên cho người ở trọ, nhất là công nhân không có điều kiện về quê đón Tết được ấm lòng.

Theo thông lệ, trước ngày dự định tổ chức tiệc một tuần, vợ chồng ông đến từng phòng trọ mời và xác nhận số lượng người tham dự để lên kế hoạch. Trước tiệc hai hôm, bà Sen (vợ ông Tâm) cùng nhóm chị em phụ trách nấu nướng ngồi bàn với nhau lên thực đơn. Năm nay, vợ chồng ông Tâm nuôi hơn 30 con gà sau vườn, đặt thêm nem chả lụa, bánh hỏi từ quê nhà Bình Định mang vào Sài Gòn để làm tiệc. “Các món đều tự tay mọi người ở khu trọ nấu, chủ yếu là niềm vui khi cùng nhau làm nên bữa tiệc”, bà Sen vừa cắt chả vừa nói.

Năm thứ 16 ăn tất niên ở khu trọ này, ông Phạm Viết Nghĩa, 64 tuổi, quê Bình Định cho hay những năm gần đây, tiệc tất niên càng đông hơn, nhiều người thường ngày ít gặp nhau nhưng nhờ có bữa tiệc mới có cơ hội trò chuyện nhiều hơn, cởi mở với nhau. “Cuối năm, không chỉ tổ chức tất niên, anh Tâm còn trao quà với bao lì xì cho người ở trọ”, ông Nghĩa nói.

40 phòng trọ ông Tâm xây dựng từ năm 2005 nay đã tăng lên 152 phòng với khoảng 410 người ở, chủ yếu là các cặp vợ chồng, gia đình công nhân, người lao động. Mỗi phòng có diện tích khoảng 27-28 m2 (có gác), mức giá từ khoảng 1,5-1,7 triệu đồng mỗi tháng. Có những người đã ở đây 17 năm, vẫn sẵn lòng ở lại vì sự hào hiệp của ông chủ trọ.

Đến nay vẫn còn nợ ngân hàng sau khi xây trọ, hàng năm ông Tâm vẫn chi hơn một trăm triệu đồng tổ chức tiệc tất niên cho bà con công nhân mỗi dịp Tết đến. Ngoài được ăn tất niên, người thuê trọ còn được nhận một phần quà gồm nước ngọt, nước mắm, hạt nêm…

Số liệu của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, từ tháng 9-11/2022, hơn 631.300 người ở 28 tỉnh, thành phố, chủ yếu ở phía Nam bị ảnh hưởng của kinh tế hết sức khó khăn. Trong đó, gần 570.000 người bị giảm giờ làm, hơn 34.500 bị cắt giảm và trên 31.000 trường hợp nghỉ không lương hoặc bị tạm hoãn hợp đồng.

Chính vì thế, sự chia sẻ của những chủ trọ tại Saigon vào dịp Tết là liều thuốc tinh thần giúp người lao động vơi bớt nỗi buồn trong suốt một năm khó khăn vừa qua.

Đoàn Dự