Ngư dân Việt Nam & canh bạc hải sâm

Lý Anh

Ngày 08/07/2017, Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) đăng một loạt bài nói về ngư dân Việt Nam tỏa rộng khắp vùng biển một số nước Đông Nam Á như Thái Lan, Mã Lai Á và khu vực tây nam Thái Bình Dương tiến sâu vào vùng duyên hải các nước Palau, Liên bang Micronesia, Úc, New Caledonia, Quần đảo Solomon và Vanuatu… vượt qua chặng đường trên dưới 10.000 km … đánh bắt trộm một loại hải sản quý, tên gọi hải sâm. Nếu trót lọt, kiếm được rất nhiều tiền. Tuy kiếm được nhiều tiền, nhưng lặn xuống biển sâu đánh bắt hải sâm phải trả một giá quá đắt. Nhiều người trở thành “nạn nhân” nghề nghiệp: May mắn thì bị bắt, bỏ tù, gia đình chạy ngược chạy xuôi kiếm tiền chuộc về. Không may thì bỏ mình giữa đại dương, có trở về với gia đình cũng chỉ là cái xác không hồn.
Vì sao nguy hiểm như vậy, nhiều ngư dân Việt Nam vẫn lao vào “canh bạc hải sâm” ly kỳ và mạo hiểm?
Bỏ mặc ngư dân bắt trộm hải sâm bị bắt giữ
Trong một cuộc hội nghị ngư nghiệp quốc tế diễn ra vào tháng 12/2016, Việt Nam gặp phải một tình thế khó xử khi đối diện với những chất vấn và chỉ trích từ một số nước tham dự hội nghị. Lý do là, vài ba năm gần đây, những chiếc tàu đánh cá Việt Nam thường xuyên bị một số nước Đông Nam Á và tây Thái Bình Dương bắt giữ do xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của các nước đó đánh bắt hải sâm.
Trong cuộc hội nghị Hội đồng Ngư nghiệp Tây Thái Bình Dương (Western and Central Pacific Fisheries Commission – WCPFC), ông Eugene Pangelinan, Giám đốc Điều hành Cơ quan Quản lý Tài nguyên Đại dương Quốc gia của Liên bang Micronesia, cho biết, nhiều tàu đánh cá Việt Nam đến vùng biển nước ông đánh bắt trộm hải sâm. Ông liệt kê những tổn hại và chi phí đảo quốc Micronesia phải gánh chịu do ngư dân Việt Nam đến đánh bắt trộm hải sâm gây ra. Trong khi đó, chính phủ Việt Nam lại tỏ ra không thân thiện, thiếu hợp tác trong việc ngăn chặn ngư dân nước mình đến những nơi đó đánh bắt trộm hải sâm, nhưng lại yêu cầu sử dụng đường dây nóng để giải quyết vấn đề. Ông Eugene Pangelinan hỏi lại lập đường dây nóng để làm gì, Việt Nam chỉ nói, để yêu cầu các ông chăm lo cho những ngư dân Việt Nam bị bắt theo luật pháp quốc tế và trả họ về với gia đình.
Ông Eugene Pangelinan nói cho cộng tác viên VOA biết suy nghĩ của mình về câu trả lời của Việt Nam: “Tôi thấy câu trả lời đó thật ngớ ngẩn. Bởi vì đó là điều mà Liên bang Micronesia đã làm với hơn 110 ngư dân Việt Nam bị câu lưu ở đây trong năm 2015…”.
Trong một bản báo cáo về những tàu đánh cá Việt Nam bị bắt giữ ở vùng biển Liên bang Micronesia từ năm 2015, Bộ Tư pháp Liên bang Micronesia cho hay, chính phủ Việt Nam chưa bao giờ hỗ trợ tài chính để chu cấp cho nhu cầu cơ bản của những ngư dân bị bắt, cũng như đưa họ về nước. Tổ chức Di dân Quốc tế (International Organization for Migration – IOM) cũng cho biết, họ cung cấp quần áo sạch, thức ăn và đồ dùng vệ sinh cá nhân cho ngư dân Việt Nam trong những ngày trước khi hồi hương. Úc Đại Lợi là nước từng quyên góp tiền giúp IOM mua vé hoặc thuê máy bay chở những ngư dân Việt Nam bị bắt trở về quê hương…
Liên bang Micronesia không phải là nước duy nhất nhận được câu trả lời như vậy từ Việt Nam. Palau, một đảo quốc nhỏ bé khác nằm ở phía tây Liên bang Micronesia và phía đông Phi Luật Tân cũng cho biết, họ không nhận được những câu trả lời đúng đắn từ Việt Nam về những vụ việc liên quan tới tàu từ Việt Nam đến đánh bắt trộm hải sâm bị Palau bắt giữ.
Ông Keobel Sakuma, Giám đốc điều hành Khu bảo tồn Hải dương Quốc gia Palau, cho biết: “Năm 2014 Palau bắt giữ 14 tàu đánh bắt trái phép của Việt Nam, đốt cháy 5 tàu để cảnh cáo. Chúng tôi đốt cháy vì mấy vụ đầu tiên Khu bảo tồn Hải dương Quốc gia Palau từng liên lạc với Bộ Ngoại giao Việt Nam bàn bạc cùng nhau giải quyết những ngư dân nước họ bị chúng tôi bắt giữ. Tuy nhiên, họ chỉ trả lời: Chính phủ Việt Nam không thể làm gì được, đó là hoạt động tư nhân”. Sau đó ông kết luận: “Chính phủ Việt Nam mà nhận trách nhiệm là điều rất khó!” …
Hải quân Thái Lan cũng từng nhiều lần bắt giữ tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam đến đánh bắt trộm hải sâm. Mỗi lần bắt được Thái Lan đều tổ chức họp báo với sự có mặt của đại diện tòa đại sứ Việt Nam. Những lúc tham dự, đại diện Việt Nam chỉ yêu cầu Thái Lan đối xử nhân đạo phù hợp với thông lệ quốc tế và luật pháp Thái Lan. Họ không hề đả động gì đến chuyện làm sao để đưa những người đó trở về nguyên quán.
Canh bạc hải sâm
Nghề đánh bắt hải sâm có một ma lực khó tả. Dù biết nguy hiểm đến tính mạng, người ta vẫn không bỏ nghề. Bắt trộm hải sâm, nếu không bị các nước chủ quyền vùng biển bắt giữ, phạt tù, cũng bị bệnh nghề nghiệp giết dần giết mòn. Lý do là muốn bắt được hải sâm, phải lặn sâu bảy, tám chục mét dưới đáy biển trong vòng vài ba giờ. Lặn như vậy sẽ gặp những chuyện rắc rối như: Tiếp xúc với khí độc, áp suất cao, nguy cơ hỏng bình hơi và vỡ mạch máu. Tóm lại là, người đi bắt hải sâm có thể bị tử thần điểm danh bất cứ lúc nào …
Các nạn nhân hoặc người thân của họ kể cho nhóm cộng tác viên của VOA nghe hậu quả của những kẻ lao vào “canh bạc hải sâm”:
Anh Bùi Tấn Sĩ, người đánh bắt hải sâm ở vùng biển Papua New Guinea bị bắt ngồi tù vừa được thả về nhà được mấy tháng chia sẻ: “Nhà nước nói quan tâm giúp đỡ chúng tôi nhưng không làm gì cả. Nếu không có người thân chạy ngược xuôi vay mượn tiền để nộp phạt, đóng tiền vé máy bay,, chưa chắc đã về đến nhà. Chờ nhà nước hỗ trợ không biết bao giờ mới về đến nhà!”.
Bà Nguyễn Thị Bích, người vừa chuộc chồng về nhà với giá 175 triệu đồng Việt Nam (khoảng 8000 Mỹ kim) từ Papua New Guinea cho biết: “Chuộc được ảnh về tới nhà em rất mừng chứ biết nói sao bây giờ. Tiền bạc vay mượn để cứu ảnh về nhà đến nay vẫn chưa trả hết”.
Thợ bắt hải sâm Bùi Tấn Quang, từng bị bắt ở Papua New Guinea vào năm 2016, nói: “Đi làm không có bảo hiểm, làm được nhiều ăn nhiều, ít ăn ít. Tính ra chỉ đủ trang trải chứ không giàu có như người ta đồn đại. Ngoài chia lãi với chủ tàu theo tỷ lệ tương đương 3% sản lượng thu nhập, không hợp đồng lao động, không hợp đồng bảo hiểm, không có bất kỳ quyền lợi nào. Khi gặp tai nạn chủ tàu không chịu bất kỳ trách nhiện nào với các thợ lặn như: Từ tai nạn nghề nghiệp đến bị bắt hay bị bắn chết. Sau đó chủ tàu cắt đứt mọi quan hệ với gia đình người bắt hải sâm. Khi còn ở trong tù, tôi không liên lạc được với bên ngoài. May lắm chỉ được họ hỗ trợ gọi điện về cho vợ con một, hai lần. Sau ngày tôi ra tù người nhà vay mượn tiền bạc cho tôi mua vé máy bay về”.
Ông Bùi Tường, một thợ lặn hải sâm bị tai nạn nghề nghiệp tàn tật vĩnh viễn, giải thích lý do tại sao ngư dân phải đi xa như vậy. Ông nói: “Vùng biển Việt Nam mình vốn ít hải sản, tàu đánh cá lại ngày càng nhiều. Bên cạnh đó còn bị tàu Trung Quốc rượt đuổi. Bởi vậy, phải đi ra vùng biển nước ngoài mới đánh bắt được nhiều. Tuy nhiên, đi như vậy không khác gì lao vào chỗ chết, nhiều người thưởng ví đi như vậy là lao vào… “canh bạc hải sâm!”.

Hải sâm là gì và tác dụng của nó
Hải sâm là từ tiếng Hán, dịch ra tiếng Việt là sâm biển. Dân gian gọi là đỉa biển. Tên tiếng Anh của loài này là Sea cucumber nghĩa là dưa chuột biển do thân hình loài vật này giống quả dưa chuột. Hải sâm là tên gọi chung của một nhóm động vật biển thuộc lớp Holothuroidea với thân hình dài, ngoài da có lông, có xương trong nằm ngay dưới da, sống trong lòng biển trên khắp thế giới… Hải sâm là loài vật chuyên ăn xác chết của động vật dưới biển, gọi ví von là “vệ sinh viên của biển”. Thức ăn của chúng là loài phù du và các chất hữu cơ tìm thấy dưới biển.
Hải sâm được xem là món cao lương mỹ vị ở Mã Lai Á, Trung Quốc, Nhật Bản, Indonesia, Thái Lan… Người ta thường mua hải sâm khô nấu canh, hầm hoặc om. Món hải sâm nhìn giống món thạch nhưng ăn không ngon lắm. Trong các nước Châu Âu, chỉ có Nga nuôi hải sâm ở thành phố Vladivostok.
Theo y học cổ truyền, hải sâm có vị mặn, tính ấm với công dụng dưỡng huyết, bổ thận ích khí, tư âm nhuận táo… thường được sử dụng như một vị thuốc quý để chữa nhiều chứng bệnh như:
– Tinh huyết hư tổn, suy nhược, ăn hải sâm có thể mạnh khỏe, tăng cường sức đề kháng và phục hồi cơ thể sau khi bị bệnh.
– Có tác dụng cải thiện chức năng tình dục, bổ thận tráng dương. Chữa các bệnh về sinh lý như liệt dương, di tinh, mộng tinh, tiểu đêm nhiều lần.
– Điều trị các bệnh thiếu máu, máu cao, tăng cường khả năng đàn hồi của tim mạch và lưu lượng máu lên não, hạn chế tình trạng co thắt mạch máu…
– Cân bằng lượng đường trong máu, tư âm nhuận trường. Hải sâm còn giúp chữa trị chứng táo bón, đái tháo đường.
– Chữa trị các bệnh về gan , thận, vàng da …
Chính vì những tác dụng tuyệt vời, từ lâu hải sâm được xem là một trong “tứ đại danh thái” cùng với tay gấu, óc khỉ, và yến sào hay “bát trân” (món ăn cao lương mỹ vị) của phương Đông.
Nhiều kết quả nghiên cứu của y học hiện đại cũng cho thấy, hải sâm chứa nhiều chất xúc tác với các phản ứng enzyme thúc đầy quá trình chuyển hóa và hấp thụ protein. Ngoài ra, hải sâm chứa ít chất béo lipid và không chứa cholesterol nên rất tốt cho hệ thần kinh và tim mạch, ngăn ngừa quá trình lão hóa và nâng cao chức năng miễn dịch của cơ thể, giảm thiểu sự mệt mỏi, ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư…

Hải sâm có giá trị như vậy, hèn chi nhiều người bất chấp tính mạng lặn xuống biển sâu đánh bắt nó về bán cho những người cần dùng. Người dùng hải sâm ăn uống và bồi dưỡng sức khỏe phải mua với giá khá cao, người lặn sâu xuống biển bắt hải sâm lại không được bao nhiêu tiền và có thể bị tử thần gọi đi bất cứ lúc nào!
Lý Anh

 

More Stories...