MỘT LỐI VÀO ĐƯỜNG THI & TỐNG TỪ : GÓP Ý CỦA HOÀNG XUÂN THẢO:

Người Việt Nam xưa kia hẳn cũng gịặt áo theo cùng một cung cách, tiếng chày cũng vang vọng trong đêm thu để chuẩn bị có áo và mền ấm trước những cơn mưa phùn gió bắc sắp đem cái rét mướt tới, như Nguyễn Du tả trong bài thơ:

 

THU DẠ II                                                      ĐÊM THU – Hoàng Xuân Thảo dịch

Bạch lộ vi sương thu khí thâm                   Hiu hắt hơi thu trắng móc sương

Giang thành thảo mộc cộng tiêu sâm       Tiêu điều cây cỏ khắp Giang thành

Tiễn đăng độc chiêu sơ trường dạ            Khêu đèn một bóng đêm dài dặc

Ác phát kinh hoài mạt nhật tâm*                Vắt tóc e rằng chí kém nung

Thiên lý giang san tần trướng vọng          Ngàn dặm non sông buồn tưởng vọng    

Tứ thời yên cảnh độc trầm ngâm              Bốn mùa phong cảnh độc trầm ngâm

Tảo hàn dĩ giác vô y kổ                               Lạnh về thiếu áo thân tê tái

Hà xứ không khuê thôi mộ châm.             Vẳng tiếng chày ai bóng tịch dương.

 

*Chu Công là một đại thần nhà Chu, chăm lo việc nước ngày đêm, tơi nỗi đang gội đầu nghe có khách tới, phải ra ngay tiếp khách, phải ba lần vắt tóc mới gội đầu xong.

Bài thơ này Nguyễn Du làm trong thời kỳ tha hương, mười năm gió bụi, giữa hơi thu hiu hắt, một mình ngồi với ngọn đèn mờ, ngoài trời sương móc trắng xóa, đang co ro vì thiếu áo ấm, bỗng nghe tiếng chày đạp áo vẳng tới trong bóng tịch dương thì hẳn phải thấm thía nỗi buồn cô đơn biết là chừng nào.

Bản thân tôi, trong thời kỳ tản cư ra hậu phương khi cuộc chiến tranh Việt Pháp bùng nổ tháng 12.1946 cũng đã có dịp xem các thôn nữ vùng trung du giặt đồ bằng đập chày bên ao hồ, nhưng thường thấy hơn là tại miền thượng du cảnh các sơn nữ đập chày giặt đồ bên suối.

Khi đọc bài viết về tiếng chày trong thơ Đường của Con Cò, tôi không liên tưởng tới tiếng chày giặt đồ tôi đã nghe mà là tiếng chày giã gạo trong đêm trăng thanh mà đôi khi chính tôi cũng đã là người vừa đạp chày giã gạo vừa hò hát trong thời kỳ tản cư này.

Tuy nhiên, những âm thanh vang vọng mãi trong lòng tôi cho tới nay là tiếng hát của đôi song ca Ngọc Cẩm, Hữu Thiết trong bài Gạo trắng Trăng thanh của Hoàng Thi Thơ một thuở nào:

 “ Trong đêm trăng, tiếng chày khua/ Ta hát vang trong đêm trường mênh mang

  Ai đang say, chày buông rơi, nghe tiếng vơi, tiếng đầy…

  Trong đêm thanh, trăng tàn canh / Bao tiếng ca theo tiếng chày nhanh nhanh

  Dư âm xa, còn vang mãi, trong ánh đêm trăng tà…”

 

Đỗ Phủ

1/ Đập y

Thơ dịch của Hoàng Xuân Thảo

Dù biết người đi biệt

Thu về, lau đá chày

Mùa rét mướt gần tới

Lại xa nhau mút mùa!

Không quản đập áo mệt

Gửi ra ngoài ải xa.

Dùng hết sức bồ liễu

Chàng nghe tiếng chày khua.

2/ Thu Hng k 1

Thơ dịch của Hoàng Xuân Thảo

Hiu hắt rừng phong nhuốm móc sương

Vu Sơn, Vu Giáp phủ thê lương

Mặt sông sóng vỗ lên trời thẳm

Cửa ải mây buông xuống đất bằng

Cúc khóm hai lần tuôn đẫm lệ

Thuyền đơn một mối buộc ghì nương

Nơi nơi may áo dao cùng thước

Thành Bạch chày khua bóng tịch dương.

 

Bạch Cư Dị

Văn dạ châm

Thơ dịch của Hoàng Xuân Thảo

Ai nhớ chồng, đêm thu đập luạ?

Gió trăng thê thảm, tiếng chày buồn

Tháng tám, tháng chín đêm dài dặc  

Ngàn âm vạn âm chẳng lúc ngưng

E tới sáng ra đầu bạc hết

Mỗi âm nẩy một sợi như sương.            

 

Lý Thương Ẩn

D lãnh

Thơ dịch của Hoàng Xuân Thảo

Hồ rộng, cây quanh ngợp ánh trăng

Chày thôn lẫn sáo vẳng qua mành

Lầu tây chăn thúy vương hương lạt

Đêm với sen tàn cùng thở than.

 

L Bch

T D Thu Ca*

Thơ dịch của Hoàng Xuân Thảo

Trường An trăng một mảnh

Tiếng đập áo vạn nhà

Gió thu thổi lồng lộng 

Tới Ngọc Quan tình ta

Ngày nào giặc Hồ dẹp 

Chồng khỏi đi trận xa. 

 

 

More Stories...