Internet được 50 tuổi

Kỹ thuật internet được khai sinh sau khi đường nối kết Arpanet được thiết lập giữa Đại học California Los Angeles (UCLA) và Viện Nghiên cứu Stanford, cách nhau 350 dặm, vào lúc 22 giờ 30 phút ngày 29 Tháng 10 năm 1969. Giáo sư Leonard Kleinrock thuộc đại học UCLA và học trò của ông là Charley Kline gửi thông điệp đầu tiên tới Bill Duval, một thảo chương viên tại Đại học Stanford.
Chiếc máy teleprinter được sử dụng để gửi thông điệp khá thô sơ, nó không giống như chiếc máy có màn hình như ngày nay, mà gần giống một máy đánh chữ và khi đánh thì chữ được in ra trên giấy, và thông điệp gửi đi là chữ “login”. Hệ thống nối kết lúc đó yếu quá và nó đã bị tê liệt ngay sau khi nhận gửi đi một thông điệp “quá lớn”. Tất cả thông điệp mà bên kia nhận được chưa tới một nửa và chỉ hiện lên hai mẫu tự “lo”.
Cuộc nối kết trên xa lộ thông tin đầu tiên đó đã châm ngòi cho sự phát triển và bùng nổ internet sau này và tất cả mọi thứ kéo theo – điện thư, chia sẻ ảnh chụp trên Facebook, mua sách và nhiều thứ đồ dùng khác trên Amazon, xem phim trên Netflix, xem những đoạn video ngắn được chia sẻ trên YouTube, nghe nhạc trực tuyến, những câu châm chọc xài xể nhau trên mạng xã hội và tin vịt tràn lan trong những năm có bầu cử. Chỉ nội con số điện thư được gửi đi trên khắp thế giới nay đã vượt 200 tỷ mỗi ngày.
Kỹ thuật internet được châm ngòi năm 1969, nhưng nó thật sự bắt đầu làm thay đổi cuộc sống của mọi người là trong khoảng thập niên 1990 đến đầu thập niên 2000. Người ta khó có thể xác định được internet đã làm thay đổi thế giới đến mức nào, nhưng điều mà mọi người công nhận là rất nhiều và ở khắp mọi lãnh vực.
Nếu ai đó cần hướng dẫn đường tới một địa chỉ nào đó, người ta không còn leo lên xe và lôi tấm bản đồ ra xem, bản đồ Google trên điện thoại thông minh có thể giúp làm được việc đó. Nếu đó là lúc nửa đêm, bỗng dưng thắc mắc không biết trong trương mục của mình còn bao nhiêu tiền, người ta không còn phải chờ cho đến khi ngân hàng mở cửa vào lúc 9 giờ sáng – ứng dụng được cài đặt trên điện thoại thông minh hay trên máy điện toán có thể đáp ứng được thắc mắc đó. Các ứng cử viên tổng thống nói gì trong cuộc vận động thì chỉ vài phút sau là người ta có thể đọc được những lời phát biểu đó trên mạng. Người ta có thể khai thuế trên mạng. Người ta cũng có thể mua thực phẩm trên mạng và sau đó được giao đến tận nhà.
Internet cũng đã thay đổi khái niệm của con người về thời gian, không gian và khoảng cách. Internet có thể cho người ta biết ngay trong tích tắc ai là tổng thống của nước Mỹ năm 1969, và lúc nào thì nhà hàng mới khai trương kia trong thành phố sẽ mở cửa. Người ta cũng có thể theo dõi trên màn hình chiếc xe dò thám địa hình đang di chuyển trên hoả tinh cách xa chúng ta hơn 200 triệu cây số. Và cho dù đang ở phía bên này quả địa cầu người ta vẫn có thể theo dõi và biết được bạn bè họ đang làm gì, đang chu du những nơi đâu ở bên kia quả địa cầu.
Internet cũng đã mở ra những cộng đồng mới, kéo nhiều người trên khắp thế giới lại gần với nhau vì có chung một quan điểm, một ý thích nào đó – về một ban nhạc, một tác giả, một phong trào xã hội. Đương nhiên, bên cạnh những điều tích cực mà internet mang lại thì cũng có nhiều điều tiêu cực: những lời xỉ vả, khích bác nhau tràn ngập trên các mạng xã hội với những lời lẽ đầy sự thù hằn, và những thông điệp đầy tính cách bịa đặt, bêu rếu về những nhân vật nổi tiếng đã gây ra những hiểu lầm đưa đến sự phẫn nộ và thậm chí đôi khi gây ra bạo hành.
Và trong khi các công ty lớn nhỏ thu lượm các dữ liệu thông tin cá nhân để có thể điều hành dây chuyền cung cấp cho hoạt động kinh doanh của họ cũng như kết nối khách hàng lại gần hơn với sản phẩm mang thương hiệu của họ, thì bên cạnh đó họ cũng đã phải đối phó với các tay tin tặc tìm cách đột nhập vào hệ thống điện toán của họ để đánh cắp các thông tin cá nhân liên quan đến tài chánh của khách hàng, hoặc trong sự cạnh tranh giữa các công ty hay các quốc gia, người ta sử dụng hệ thống internet để dò xét, đánh cắp hay thậm chí phá hoại các kế hoạch và hoạt động của đối phương.
Sự riêng tư trong đời sống cá nhân ngày càng không còn riêng tư nữa cũng là từ internet, hay nói chính xác, do cách chúng ta sử dụng internet. Chia sẻ hình ảnh, cảm nghĩ và thậm chí cảm xúc của chúng ta lên các trang mạng xã hội cũng có nghĩa là ta đã tự nguyện mở cánh cửa căn nhà mình ra cho người lạ bước vào. Kỹ thuật internet ngày càng trở nên thông minh hơn. Chúng ta đi đâu thì không chỉ là đi như trước kia mà còn có con mắt thứ hai đang theo dõi ta từng bước. Xem phim, đọc tin tức, tìm kiếm, mua sắm hay làm bất cứ việc gì trên internet đều để lại dấu vết và những dữ liệu này sau đó được phân loại chúng ta thuộc vào nhóm người nào với những ý thích và thói quen nào. Các công ty sẽ sử dụng những thông tin cá nhân trên để đưa ra một kế hoạch tiếp thị nhắm vào cá nhân đó, gửi những quảng cáo và chào mời những sản phẩm mà công ty tin rằng thích hợp với nhu cầu hay ý thích của người khách hàng mà họ nhắm tới. Có thể nói sinh hoạt của chúng ta trong thế giới ảo nay đã lấn lướt sinh hoạt của chúng ta trong thế giới thực.
Các công ty có rất nhiều cơ hội để tìm hiểu thông tin và dữ liệu cá nhân về những cái thích và không thích, về khuynh hướng chính trị, sở thích, thói quen của chúng ta và những gì chúng ta vừa mới mua sắm trên mạng sáng nay hay tối hôm qua là vì những máy điện toán cá nhân, máy tính bảng và điện thoại thông minh đã và đang trở thành một phần quan trọng không thể thiếu trong cuộc sống của mọi người. Cuộc đời chúng ta bị cột chặt vào hệ thống internet đến không lúc nào ngưng nghỉ. Nghĩ tới điều đó cũng đã làm cho không ít người cảm thấy lo âu và có cảm giác như ngày một lún sâu vào trong thế giới ảo đó. Nhiều cuộc thăm dò đều cho thấy có rất nhiều người trong lúc uống cà phê buổi sáng cũng không cầm lòng được và phải mở internet để vào các trang mạng tin tức cũng như Twitter và Facebook, nhiều người khác thậm chí vừa bước ra khỏi giường đã không thể chờ vài phút để xem sự việc gì đang xảy ra trong cái thế giới nơi họ đang sống hay những tin nhắn của người quen cũng như không quen vừa đưa lên trên mạng. Có thể nói chúng ta đang bị ghiền internet.
Nếu nói internet đã làm thay đổi cuộc sống của chúng ta một cách đáng kể như thế trong vòng 50 năm hay thậm chí 15 năm qua, vậy thì trong vòng 15 hay 50 năm tới internet còn có thể mang lại những gì? Trong khi kỹ thuật internet đã tạo cơ hội để người ta có thể làm việc có hiệu quả với năng suất cao hơn trong khi không cần phải có mặt ở sở làm, thì với sự tiến bộ của những kỹ thuật như thực tế ảo (virtual reality) và tương tác thực tế ảo (augmented reality) sẽ giúp làm tăng thêm khả năng hoạt động của những công cụ thông tin viễn liên như Skype, Zoom, Slack và nhắn tin tức thời (instant messaging). Những thiết bị mang trên người như vòng đeo tay, đồng hồ và mắt kính ngày càng tiến bộ, tinh tế và thông minh hơn sẽ được tung ra thị trường, và chúng sẽ giúp làm thay đổi cách chúng ta kết nối với internet trong tương lai.
Có thể một cặp mắt kính, hay chiếc đồng hồ thông minh hoặc một kỹ thuật mới nào đó sẽ tạo điều kiện để con người ta có thể tiếp cận được với internet dễ dàng và thuận tiện hơn. Không ai đoán trước được sự xuất hiện của những dịch vụ như Airbnd và Yelp trước khi chiếc điện thoại thông minh ra đời và trở nên thông dụng với mọi người. Vậy thì ta cũng khó có thể đoán trước kỹ thuật mới kia là gì? Nó có thể là kỹ thuật tương tác giữa bộ óc và chiếc máy điện toán: người sử dụng không phải sờ mó hay ra khẩu lệnh mà chỉ cần suy nghĩ và chiếc máy hiểu được, giống như ta điều khiển đôi tay, đôi chân của mình vậy. Kỹ thuật mới để tiếp cận internet đó trong tương lai một lần nữa chắc chắn sẽ làm thay đổi cái thế giới trung gian liên kết giữa người và internet.
Và sự kết nối intenet của chúng ta sẽ ngày càng mở rộng và thuận tiện hơn. Thay vì như hiện nay chúng ta kết nối vào internet tại nhà, tại văn phòng, sở làm hay tại tiệm ăn hoặc tiệm cà phê thì trong tương lai chúng ta còn có thể kết nối vào internet nhanh hơn, mạnh hơn trong khi chúng ta đi bộ, chạy bộ, du lịch hay đứng ở một nơi nào đó hoang vu giữa một sa mạc mênh mông hay một đỉnh núi chót vót.
Hãy thử tưởng tượng một ngày nào đó chúng ta thức dậy cùng với kỹ thuật 5G, được kết nối internet 5G ở trong nhà, trong xe và khắp nơi bên ngoài kia. Dòng lưu lượng thông tin tiếp nối nhau để có thể cung cấp cho ta tất cả các dữ liệu cần thiết để có thể giúp mở những ổ khoá an ninh ảo từ chiếc xe cho tới văn phòng làm việc và hộp điện thư của chúng ta. Những thiết bị cảm ứng được gắn ở cửa căn nhà có khả năng kiểm tra từng bước chân và nhịp đập tim của ta, và sau đó nối vào một con chip điện tử cài trong người, và cánh cửa mở ra cho ta bước vào nhà mà không cần phải làm thêm một động tác nào khác. Kỹ thuật internet trong tương lai sẽ bùng nổ và cái thế giới ảo siêu hình quanh chúng ta sẽ ngày càng trùng điệp hơn.
Người ta cũng nhận thấy ngày càng có nhiều quốc gia, điển hình như Trung Quốc, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ, đã và đang dựng lên những tường lửa bao vây lấy hệ thống internet trong nước và ngăn chặn sự tiếp cận internet với bên ngoài, đi ngược lại với ước muốn của những người tiên phong trong kỹ thuật internet là tự do internet cho mọi người. Nếu người ta tìm cách phân chia mạng lưới internet thành nhiều phần riêng biệt thì điều này sẽ làm cho người sử dụng bị mất mát quá nhiều và cùng đó sẽ ngăn cản sự phát triển internet ở những nơi đó. Khả năng để kết nối vào lướt mạng internet mà không bị ngăn chặn bởi bất kỳ ranh giới nào chính là sức mạnh của internet ngay từ những ngày đầu và mãi mãi về sau.
Huy Lâm

You might also like