Góc của Phan: Luyến hoa tia nắng cuối cùng soi…

Phan

 

Hôm nay tình cờ tôi quen biết một nữ lưu không có gì ấn tượng hơn cái tên của cô ta. Bởi quen biết qua một người bạn, và rất tình cờ nên quen biết vì chuyện gì cũng không rõ lắm! Nên nói ra chắc gì ai đã tin…

Tôi về. Chiều bâng khuâng giọt nắng giọt mưa ở xứ thời tiết khùng điên này, nhành lan đất tình sâu nghĩa nặng như quê nhà đã nhú mầm từ tuyết tan tháng Ba ở vườn trước, nhưng nào có hay. Nay tháng Tư đã về. Ôi, tháng Tư. Trời thường nhiều mây và những cơn mưa bất chợt như lịch sử quê nhà. “Nhưng chiều thơm ru hồn người bềnh bồng” khiến Lan ra hoa lẻ bạn nên vội tàn, chứ mưa nắng hề chi với lan đất tim tím, mong manh cánh hoa dịu mềm mà mưa gió không sờn, cành hoa khẳng khiu nhưng chưa hề khuất phục gió mưa…

Nhớ cái tên hơi lạ của người mới quen mà thành “luyến hoa tia nắng cuối cùng soi”, vì nhiều khi người nghe không hiểu nổi những bậc cha mẹ sao quá kỳ vọng trong chuyện đặt tên con, như Nguyễn Toàn Thắng chẳng hạn. Nghe đơn giản như bao cái tên (để gọi) trên đời, nhưng ngẫm nghĩ thật lớn lao, khó ai đạt được. Lịch sử thế giới còn ghi mỗi Quang Trung Đại Đế (1752-1792) là chưa từng thất trận cho đến lúc qua đời. Một người toàn thắng hiếm hoi trong lịch sử Việt nam và thế giới. Nhưng sự mất sớm ở tuổi bốn mươi của vị vua anh minh là mất mát lớn của dân tộc Việt nam. Nhưng ở một góc nhìn khác hơn, chưa chắc ngài trở thành vị vua bất bại của lịch sử Việt nam và thế giới nếu tuổi trời của ngài cao hơn.

Người cùng thời (sau vua Quang Trung chút đỉnh) ở phương tây có Đại đế Napoleon (1769-1821). Người làm kinh động Âu-Á nhưng cuối cùng thất bại ở Nga. Ai chiến thắng không hề chiến bại? Đôi khi sự kết thúc sớm để lại nuỗi tiếc nhưng lại hoàn mỹ ở một góc cạnh khác……

Rồi một chiều hè về ngồi khâu dĩ vãng với người bạn bên bờ Ngũ đại hồ, anh bạn cho hay Quỳnh Đơn đã qua đời tháng trước vì ung thư. Vợ anh có dòng họ với Quỳnh Đơn nên mới biết. Tôi hình dung ra ngay gương mặt người bạn chỉ biết khóc khi bị bạn bè chọc ghẹo trong lớp; không biết tháng năm xa, cô ấy có còn bị bắt nạt, ăn hiếp như hồi đi học… Chúng tôi giải thích cái tên Quỳnh Đơn của người bạn từ khi còn đi học đến bây giờ vẫn chưa xong-khi nhớ tới bạn bè. “Hoa quỳnh vốn nở về đêm, nổi tiếng đẹp tinh khiết nhưng buồn; vậy mà Quỳnh lại chỉ có một mình- Đơn – thì thật là cô đơn hơn hết những cô đơn trên đời…Từ đó bạn bè gọi Quỳnh Đơn bằng cái tên thân mật là: Lẻ Bạn.” Những suy nghĩ mang một chút cảm hoài, ngậm ngùi với dĩ vãng về đêm. Hoa quỳnh nhà ai nở trong khu nhà ven hồ thơm thoảng; hay hoa quỳnh thức giấc ôm lòng đêm quá vãng…

Theo tương truyền, vào thời nhà Tùy (Dương Quảng 605-617) ở Dương Châu, Trung Hoa có Tùy Dạng Đế là một hôn quân vô đạo, xa hoa phung phí, một đêm mơ thấy cây trổ hoa thơm, đẹp lạ lùng! Trong khi ở Lạc Dương thành có ngôi chùa cổ là Dương Ly, giữa khuya có loài hoa lạ nở gần giếng nước trong khuôn viên chùa, hương thơm lan toả một vùng. Dân chúng đổ xô đến xem bông hoa lạ, đặt tên loài hoa thơm tinh khiết, nở về đêm là hoa Quỳnh. Lời đồn đến Dương Châu, đến tai vua Tùy Dạng Đế. Hoa mơ của hôn quân sao trùng khớp với hoa thật ở Lạc Dương nên vị vua thích hưởng lạc này niêm yết bố cáo: “Ai vẽ được loại hoa Quỳnh dâng lên thiên tử, vua trọng thưởng.” Không lâu, vua nhận được bức họa đóa hoa xinh đẹp hơn hẳn nhiều loài hoa, không biết hoa quỳnh thật còn đẹp đến đâu nữa? Vua quyết định du nam xuống Dương Châu để xem hoa Quỳnh.

Vua Tùy Dạng Đế ban lệnh khai kênh Vạn Hà từ Trường An đến Dương Châu để thuyền rồng du nam thưởng cảnh, xem hoa Quỳnh thật một chuyến. Vị hôn quân bất kể vạn dân phải lao khổ bỏ mạng, ngân lượng triều đình cạn kiệt vì xa hoa… Con kênh xương máu dân lành rộng cả chục trượng, hai bờ kênh trồng đều lệ liễu tính dặm không hết, nên văn thơ có câu dặm liễu từ đó.…

Buổi lễ khánh thành kênh đào hoa lệ, rồi đoàn thuyền giương buồm khởi hành… thuyền rồng khai kinh du nam, ca nhi nhảy múa ca hát suốt ngày đêm…Vua Tùy Dạng Đế ngồi trên thuyền rồng uống rượu nghe xem đàn hát, ngắm cảnh Giang Nam, nhưng đôi bờ chỉ có lời than tiếng oán, đất nước đói nghèo và lòng dân căm hận… sinh loạn lạc khắp nơi, đưa nhà Tùy đến tiêu vong, dựng nên nhà Đường.

Nhưng trong những quan quân hộ giá cho chuyến du nam của vua Tùy Dạng Đế hơn chín mươi ngày, có cha con Lý Uyên. Khi đoàn du hành đến Lạc Dương, con của Lý Uyên là Lý Thế Dân cùng bằng hữu rủ nhau lén lút đi xem hoa ngay trong đêm, sợ sáng hôm sau Hoàng đế cùng triều thần đi đủ đến đông thì những người trẻ không được xem cùng. Và cơ trời khó biết, Lý Thế Dân là người có chân mạng thiên tử (về sau là Vua Đường Thái Tông 627-649) nên bông hoa nở về đêm đã nhún mình lên xuống ba lần để nghinh đón. Cánh hoa cong trắng nõn, nhụy hoa điểm xuyết màu vàng, hương hoa ngào ngạt… Dưới ánh trăng vằng vặc hoa đẹp tuyệt vời! Lý Thế Dân xem xong, cơ trời hiển lộng – một cơn mưa to trút nước làm rụng hết.

Sáng hôm sau, Tùy Dạng Đế xa giá đến xem hoa, chỉ còn những cánh hoa úa rũ, tàn tạ… Vua Tùy Dạng Đế tức giận, tiếc nghìn dặm không được xem, ra lệnh nhổ bỏ, vứt hết. Từ đó hoa Quỳnh chỉ nở về đêm cho những ai có lòng nhân ái… Sau cuộc du nam lắm công nhiều bạc của vua Tùy Dạng Đế, nhiều cuộc bạo loạn nổi lên khắp nơi… Tùy Dạng Đế bị cận thần sát hại dẫn đến nhà Tùy sụp đổ, mất ngôi, Lý Thế Dân được hưởng mệnh trời, lập nên nhà Đường… mở ra một thời đại huy hoàng của Trung Hoa xưa, mọi mặt xã hội phát triển tột bậc, nổi bật là thơ Đường đến nay còn vang tiếng một góc trời phương đông……

Nhưng đến đời Đường Cao Tông, say đắm Võ Hậu, lúc vua băng hà con còn nhỏ, Võ Hậu chuyên quyền nhiếp chánh hãm hại công thần, tự xưng vương, đổi nhà Đường thành nhà Đại Châu, xưng hiệu Võ Tắc Thiên hoàng đế. Một hôm, Võ Tắc Thiên ngự du vườn thượng uyển, nhìn cỏ cây xơ xác tiêu điều, liễu đào ủ rũ điêu tàn, liền truyền lệnh bằng bài thơ tứ tuyệt khắc ngoài cửa vườn thượng uyển…

 

Lai triều du thượng uyển

Hỏa tốc báo xuân trị

Bách hoa liên dạ phát

Mạc đãi hiểu phong xuy

(Bãi triều du thượng uyển

Gấp gấp báo xuân hay

Hoa nở hết đêm nay

Đừng chờ mong gió sớm)

 

Trăm hoa phụng mệnh, chỉ trong một đêm bừng nở khắp vườn, hương thơm lừng kinh thành. Rạng sáng hôm sau, Võ Tắc Thiên dạo vườn trông muôn hồng ngàn tía nở rộ, lấy làm tự mãn cho rằng quyền uy tột đỉnh. Nhưng Võ Tắc Thiên vẫn thấy đóa Mẫu Đơn bất tuân thượng lệnh, loài cây khẳng khiu cứng cỏi, không hoa lá. Như một bất tuân vô lễ làm nổi giận thiên tử. Võ Tắc Thiên ra lệnh đày Mẫu Đơn xuống Giang Nam. Do đó, vùng Giang Bắc không còn loài hoa vương giả như quốc sắc thiên hương, ám chỉ tuyệt sắc giai nhân này nữa! Người đương thời thấy vậy dệt bài Phú Ngọc Lâu Xuân Tứ để ta thán cho vẻ đẹp khẳng khái của loài hoa Mẫu Đơn, thà chịu cảnh phong trần lưu lạc chứ không giam mình trong vườn hoa bạo chúa, Mẫu Đơn khoe sắc đem hương đến cho đời thanh cao bất luận phú-bần.

Gấp sách thôi chứ vua chúa gì đâu mà “đập vỡ gương xưa tìm lấy bóng/ xếp lại tàn y giữ mùi hương”. Nên không chắc hoa Quỳnh có xuất xứ ở Lạc Dương từ đời Tùy bên Trung Hoa. Hoa Mẫu Đơn bị Võ Tắc Thiên bạc đãi…

… Không lẽ trên đời có người xinh đẹp, lan tỏa nhưng thầm lặng như hoa quỳnh mà lại khác Vân Quỳnh, Như Quỳnh; Quỳnh Như… Quỳnh Đơn không cô đơn dù đã ra thiên cổ, Đơn là Mẫu Đơn chăng! Có hai tính cách của hoa quỳnh và hoa mẫu đơn thì còn ai để sánh trên đời! Cũng là một kỳ vọng của bậc sinh thành trong chuyện đặt tên cho con như đặt ước mơ không thành (chưa toại) của đời mình vào hậu duệ……

Một chiều tháng tư, trời thường nhiều mây và những cơn mưa bất chợt như lịch sử quê nhà về đêm, hoa quỳnh nở; mẫu đơn hé nụ mưa sa, lòng hoài hương như nhành lan đất bình dị mà kiêu sa trong gió, trong mưa, tia nắng cuối cùng soi…

 

Phan

 

 

Tin tức khác...