Góc của Phan: Gió heo may đã về…

Phan

Chiều ngồi nghe bài nhạc Trịnh, “Nhìn những mùa thu đi”. Nghe điệp khúc bất hủ, “gió heo may đã về, chiều tím loang vỉa hè, và gió hôn tóc thề, rồi mùa thu bay đi…” Mùa thu đã bay đi và gió heo may đã về, nhớ gió chướng quê xa một hôm về phố thị làm hanh hao giậu cúc nhà ai còn tiếc rẻ tháng mười rực vàng cả hiên nhà hoa cúc.
Mùa gió chướng về nơi quê xa cũng là mùa xuân âm thầm đến, những chiếc lá vàng rơi bâng khuâng cho lòng xao xuyến một năm cũ sắp qua, một năm mới sắp đến, một năm nữa đi về như mùa, như tiết, như mây… Như nỗi nhớ rụt rè chồi non trước gió, mùa xuân về tự bao giờ làm nên mùa hoa hay mùa hoa về làm nên mùa xuân trong tiết trời se lạnh sương sáng, chiều tím loang trên vỉa hè, và gió hôn tóc thề, rồi mùa thu bay đi… để đông quắt queo nghìn trùng xa cách thì hoa xuân vẫn nở, tết vẫn về. Thêm một năm xa.

Thắc mắc thiếu thời là mùa xuân về cho hoa nở hay mùa hoa nở đã làm nên mùa xuân? Bỗng biết câu trả lời là trời sinh ra mùa xuân và mùa hoa để vì nhau. Mùa xuân không có hoa nở hay mùa hoa nở không có tiết xuân cũng nhạt nhẽo như người xa người…

Và khi xa thật xa như quê nhà xa lắc xa lơ đó/ ngoảnh lại tha hồ mây trắng bay khi ở hải ngoại mà lời thơ Nguyễn Bính đã viết từ bao năm trước; khi chiều lơ thơ tóc trắng bay về phía quê nhà mới ngỡ ra có những loại hoa chỉ nở mấy hôm tết rồi thôi đến tết năm sau mới nở lại như hoa mai, hoa đào; cũng có những loại hoa nở theo mùa chứ không chỉ đúng dịp tết như hoa đào, hoa mai…
Quê nhà nay chỉ còn trên trang báo, thậm chí báo điện tử chứ cũng không còn được cầm cuốn báo xuân để ngất ngây mùi mực mới. Những người trồng hoa đã có nhiều cách cho hoa nở trái mùa hoặc nở rộ khi xuân về, tết đến. Hoa vốn dĩ đã tạo nên nét đẹp riêng cho mùa xuân. Nay hoa chịu thêm sự chi phối của khoa học kỹ thuật hiện đại để tạo cho muôn nhà ngày tết thêm xuân, hay mùa xuân vẫn về trên quê nhà đã vắng tết từ lâu? Tết cổ truyền nay chỉ còn trong cổ tích. Tết nay chỉ còn cảnh bát nháo nơi bến xe, bến tàu cho người quê về quê ăn tết sau một năm làm thuê làm mướn ở thị thành. Tết nay chỉ còn nỗi ngao ngán của người nội trợ với vật giá leo thang, hàng giả, thực phẩm chứa đầy hoá chất độc hại. Tết còn đồng nghĩa với tai nạn giao thông trên đường phố tăng vọt vì tệ nạn rượu bia tràn lan khắp phố phường…

Nghĩ đến tết nơi quê nhà mà lòng ngao ngán thêm với bắt bớ, bỏ tù vô căn cứ, vô luật pháp, vô nhân đạo đối với những người bất đồng chính kiến…
Tết còn không những năm thanh bình ở miền nam? Khi trời lất phất gió heo may, nhà vườn vội vã chuẩn bị mùa hoa tết. Đàn ông ra đồng gieo trồng hoa luống, hoa giàn đủ loại. Ở nhà, đàn bà trẻ nhỏ đan giỏ tre để chiết hoa vào chậu đem bán tết. Nhà vườn chăm bón, tưới hoa nhọc nhằn trong niềm vui xuân về tết đến. Những giọt mồ hôi tưới tắm cánh đồng hoa trong tiếng hát giọng cười có còn không? Nét đăm chiêu trông trời mưa nắng của người lớn tuổi cầu mong sao cho nắng mưa vừa đủ để hoa bừng nở đúng ngày và tươi đẹp là cơm no áo ấm cho cả nhà năm tới, cũng là nét độc đáo ở thôn làng trồng hoa quanh Sài gòn, dưới tỉnh…

Tết tới, hoa vượt ra khỏi những kiosk bán hoa trên đường Nguyễn Huệ. Cả Sài gòn hoa khắp nẻo quanh co bàn cờ… Dưới quê ghe hoa nườm nượp sông quê, vì hoa đem xuân đem lộc vào nhà đón tết nên hoa rời những cánh đồng chuyên trồng hoa để theo người về phố. Hoa được thồ trên xe đạp thồ, công kênh trên những chiếc xe lôi, gánh hoa làm đẹp cả đường làng vì thường là những cô gái xinh tươi, duyên dáng. Hoa theo xe vận tải lớn về thành phố, hoa lênh đênh trên những chiếc xuồng, chiếc ghe trên sông… Để những ngày giáp tết hoa về với mọi nhà. Hoa trang hoàng lối đi, hoa làm đẹp trước ngõ, hoa đánh thức sân nhà thường rêu phong với mấy cây cổ thụ từ đời ông bà , hoa vào nhà làm sáng mấy bức vách quanh năm đèn dầu… Đâu cũng là hoa làm mùa xuân rực rỡ, đâu cũng là xuân với hương hoa khắp nơi. Người ta chọn hoa cho ngày tết theo cái tên của mỗi loài hoa mang ý nghĩa riêng. Đầu năm đón lộc vào nhà thì Lộc là một trong ngũ phúc: Phúc Lộc Thọ Khang Ninh. Ngày đầu xuân đi hái lộc đầu năm là kỷ niệm đẹp của mỗi người khác nhau nhưng chung lại là phong tục đẹp của dân tộc Việt.
Việc đón lộc vào nhà thường được chọn hoa mang ý nghĩa, nói lên ước mơ của gia chủ nên người chọn bộ tứ quý: Mai Lan Cúc Trúc; người chọn bộ Tam đa: Sung – Phát tài – Sống đời; hoặc những loại cây có cùng bộ như Vạn niên tùng – Thiên tuế… bộ Tứ Linh như: Đa – Sung – Sanh – Si.

Chơi hoa tết cũng là một thú chơi tao nhã, đòi hỏi người chơi hoa phải hiểu biết nhiều hơn người có tiền mua hoa. Mua được nhiều hoa về nhà chưng tết nhưng hoa không ra bộ, theo điển tích nào thì chỉ là trưởng giả học làm sang.
Rồi lại còn tùy phong thủy ở mỗi vị trí trong nhà, chủ nhà chọn những loại hoa khác nhau cho thêm may mắn. Trong nhà, trên bàn thờ đã có những loài hoa mang ý nghĩa tâm linh như: vạn thọ, hoa cúc, hoa huệ, hoa lan, cát đằng… thường được chọn để làm cho bàn thờ gia tiên thêm trang nghiêm, ngát hương. Trong phòng khách: mai, đào, trúc, cúc luôn được đặt ở nơi đắc địa để chủ khách viếng xuân cùng thưởng xuân. Trên cành mai, chậu mai, cành đào, người xưa thường treo những cánh thiệp xuân xinh đẹp với những câu chúc xuân ý nghĩa như: An Khang Thịnh Vượng, Tân Niên Vạn Phúc, Phúc Lộc Thọ… vài cái lồng đèn tí hon trang điểm cho cành hoa xuân thêm sắc màu. Cây tắc trĩu quả mang ý nghĩa đại kiết cũng là cây cảnh trang trí tết được nhiều người ưa chuộng. Đến khung cửa sổ, phòng ăn, phòng ngủ trong nhà đã có những bình hoa tươi với hoa hồng, hoa sống đời, hoa lan, hoa cát tường…
Bên hiên nhà có hoa trạng nguyên, hoa cúc, thược dược, hoa hải đường… xếp hàng đua sắc. Chúng làm cho ngôi nhà ngày tết như một vườn hoa. Ngoài sân, những chậu bon sai thuộc bộ Tam đa hoặc Tứ linh thường được cắt tỉa kỹ lưỡng trước tết. Những cây mai chiếu thủy điệu đàng trong gió xuân mơn man, những cánh hoa nhỏ xíu, trắng xinh ngại ngần nên chỉ nhìn xuống cái gốc ngộ nghĩnh của mình. Những cây cần thăng xanh mướt, những cây hoa trang bon sai bé tí có bộ rễ đẹp lạ kỳ và đầu cành là những chùm hoa li ti tuyệt đẹp.

Đó là ở dưới quê, còn về thành, ai mà không dạo qua đường hoa Nguyễn Huệ những ngày giáp tết. Ai đi xa không mang theo chút tình đầu tình cuối với Sài gòn chợ hoa vào những chiều giáp tết lành lạnh gió heo may đã về… để chiều tím loang vỉa hè viễn xứ thầm nhớ lọn gió đã hôn lên tóc thề, và… mùa thu bay đi đã ngút ngàn xa cách, nhưng mùa xuân và hoa tết nơi quê nhà còn mãi trong tâm tư người đi xa mỗi độ xuân về…

Phan

Tin tức khác...