Chính sách giảm thuế của Tổng thống Trump

Nguyễn Thơ Sinh

 

Từ góc nhìn của người đi làm bình thường, giảm thuế là chuyện tốt. Nhưng nếu nhìn xa hơn một chút, chưa hẳn giảm thuế đã là chuyện tốt đẹp. Lần này chúng ta nói đến chương trình cắt giảm thuế chung của Tổng thống Trump. Liệu chương trình này sẽ đem lại lợi ích cho người dân ở cấp độ cá nhân, sẽ có lợi hay gây thiệt hại cho nước Mỹ về lâu dài, hoặc liệu kết quả của chương trình cắt giảm thuế lần này của ông có đem lại những thành tựu mà ông đang mong đợi?

Dĩ nhiên sẽ có những ý kiến trái chiều khác nhau của dư luận về chương trình cắt giảm thuế lần này. Giống như bao nhiêu chương trình xã hội kinh tế khác được Tổng thống Trump đưa ra, bàn dân thiên hạ luôn có nhiều ý kiến bàn cãi sôi nổi. Đa phần bởi vì những gì ông đưa ra đều có vẻ lạ và mới; nên không ít người tỏ ra hoài nghi tính khả thi những gì ông đề xướng. Lần này cũng vậy, chương trình giảm thuế đồng loạt cho mọi người của ông liệu có phải là câu trả lời thỏa đáng cho tất cả hay không?

Những ai kỳ vọng chương trình giảm thuế của Tổng thống Trump đem lại niềm vui cho mọi người xem ra có phần ngây thơ, bởi chẳng điều gì trên đời này làm mọi người hài lòng trọn vẹn. Bất luận ông làm gì, làm như thế nào, ông sẽ đem lại nụ cười cho một số người và khiến một số người khác không vui. Nói khác đi nếu việc ông làm khiến một số thích thú sẽ khiến một số khác bất mãn. Như một công thức khá dễ hiểu: Hễ một bên càng vui bao nhiêu thì bên kia sẽ càng bất mãn bấy nhiêu. Không thế đã không có chuyện gì để nói nữa…

Ngoài ra tâm lý con người thường rất chủ quan, rất cá nhân. Thông thường bên trong mỗi chúng ta luôn tiềm ẩn những thành kiến cố hữu rất khó nhận ra. Chỉ khi đụng chuyện chúng ta mới nhìn thấy những thành kiến tiềm ẩn đó xuất hiện. Với chương trình giảm thuế của Tổng thống Trump lần này cũng vậy, nhiều người thích nó vì họ có thiện cảm với ông. Còn những ai ngán ngẩm với nó vì bản thân họ vốn không hề thân thiện với ông bởi những thành kiến xấu. Vì vậy chương trình giảm thuế của ông tốt hay xấu xem ra còn tùy thuộc vào thành kiến của người được hỏi. Hoặc khi họ nhận ra ảnh hưởng trực tiếp thì họ mới thấy chương trình giảm thuế của ông tốt hay xấu.

Nghe nói đến giảm thuế ai cũng muốn. Kinh nghiệm đi làm của chúng ta có mấy ai lạ. Chẳng ai thích thú gì khi thấy thuế của mình bị trừ thẳng thừng. Của đáng tội đóng thuế là chính sách xã hội chung. Ý nghĩa giá trị lợi ích của nó không thể nhìn thấy rõ hết trong thời điểm hiện tại và chỉ đến khi về già bạn mới thấy thuế mình đóng ra có một mục đích rất rõ ràng, không phải vì chính phủ Mỹ tham lam, chỉ nghĩ đến chuyện xà xẻo đồng lương còm của chúng ta.

Nên nói đến nộp thuế thiên hạ ngán. Dân đi làm lương thấp đã ngán, dân có thu nhập cao càng ngán hơn. Vì thế chương trình giảm thuế đồng loạt của Tổng thống Trump xét tại bề nổi có phần hấp dẫn nhiều người. Bởi lẽ người lương thấp bị trừ thuế thì ngao ngán. Còn người làm lương cao đến cuối năm khai thuế sẽ phải đóng tiền ra vì thu nhập của họ cao. Còn kinh nghiệm của người lao động hợp đồng như thợ nail cuối năm nhận form 1099 càng ngán ngẩm hơn. Tiền làm ra đã xài hết. Giờ phải đóng ra. Ai không ngán? Đó là lý do mỗi năm ngày 15 tháng 04 thường là nỗi ám ảnh kinh hoàng của người có thu nhập cao hoặc với dân đi làm lãnh tiền mặt được chủ gởi cho mẫu đơn 1099.

Còn nhớ trong thời gian vận động tranh cử năm ngoái Tổng thống Trump và Cựu ngoại trưởng Hilary Clinton đã đưa ra những sách lược điều hành đất nước trong đó hai bên đã đưa ra các chính sách thuế khóa hoàn toàn trái ngược nhau. Nhận định chung đầu tiên của mọi người là chương trình cắt giảm thuế của Tổng thống Trump có lợi cho người giàu. Dĩ nhiên để cho công bằng, ông quyết định giảm thuế đồng loạt cho tất cả mọi người, giàu lẫn nghèo. Nhưng nhìn kỹ hơn ta sẽ thấy người giàu có lợi nhiều hơn.

Thoạt nhìn người ta nghĩ Tổng thống Trump là người có lòng hảo tâm, nghĩ đến người nghèo. Điều này có thể đúng, nhưng thực hư rõ rệt ra sao chẳng ai biết rõ. Vấn đề được đặt ra: Ảnh hưởng lâu dài và ảnh hưởng trước mắt của chương trình giảm thuế đồng loạt của ông sẽ tác động như thế nào đối với kinh tế Hoa Kỳ.

Điểm lợi trước mắt, con số khung thuế sẽ giảm từ 7 nhóm xuống còn 3 nhóm. Trong đó khung thuế của nhóm người có thu nhập cao nhất giảm từ 39.6% xuống 33%. Còn thuế đánh vào các doanh nghiệp tập đoàn sẽ giảm xuống từ 35% xuống 15%. Với các hồ sơ thuế gia đình chương trình cắt giảm thuế của Tổng thống Trump lần này khấu trừ rất hào phóng với các gia đình có con nhỏ. Với những ai có thu nhập từ 75 ngàn Mỹ kim trở xuống mức thuế phải đóng sẽ chốt lại ở mức 12%.

Như vậy giảm thuế sẽ khiến nhiều người vỗ tay khi họ nhìn đến cái lợi trước mắt. Nhưng khi xét kỹ lại về mặt chiến lược lâu dài, liệu đây có phải là câu trả lời thỏa đáng cho ngân sách chính phủ. Cần nhắc lại nợ công của Mỹ lên cao ở mức báo động trong vài thập niên gần đây. Sách lược giảm thuế của Tổng thống Trump đưa ra lần này rất có thể sẽ khiến cho nợ công Mỹ tăng lên, ít nhất khi ta xét về mặt lý thuyết.

Có đâu không ra, thâm thủng ngân sách xảy ra phần lớn do khoản tiền thu vào của chính phủ kém đi. Nếu chính phủ có thể cắt giảm chi tiêu, nợ công có thể bớt đi nhưng đây là một việc làm hết sức khó khăn. Tuy nhiên nguồn gốc của thâm thủng ngân sách chủ yếu vẫn do nguồn thuế thu về bị suy giảm. Nay Tổng thống Trump muốn giảm thuế cho tất cả mọi người, bao gồm dân chúng và các tập đoàn kinh tế lớn, chuyện thâm thủng ngân sách sẽ khó tránh khỏi.

Đó là điều khiến nhiều người lo ngại, tuy nhiên những ai ủng hộ Tổng thống Trump lại nghĩ khác. Họ nghĩ rằng chuyện giảm thuế cho các tập đoàn từ 35% xuống còn 15% sẽ giúp cho các tập đoàn tăng thêm thế mạnh cạnh tranh trên thương trường quốc tế. Thậm chí nhiều tập đoàn kinh tế sẽ thấy chính sách thuế của Tổng thống Trump quá thân thiện nên họ sẽ ùn ùn rủ nhau kéo về Mỹ làm ăn (chỉ có 15% thôi). Khi công việc ùn ùn đổ về Mỹ, lúc đó chính quyền của Tổng thống Trump sẽ (a) đánh thuế thu nhập của các tập đoàn vừa mới dời đô về Mỹ và (b) đánh thuế thu nhập của nhân công Mỹ vì nạn thất nghiệp bây giờ sẽ giảm hẳn xuống. Nói khác đi Tổng thống Trump đang trấn an dư luận Mỹ thâm thủng ngân sách sẽ không xảy ra vì chính sách thuế của ông tự thân nó sẽ điều chỉnh theo chiều hướng có lợi cho Mỹ nhất. Như vậy thâm thủng ngân sách Mỹ sẽ được kiểm soát, nếu không muốn nói là nó sẽ được giảm xuống.

Những ai quan ngại về chính sách thuế của Tổng thống Trump lo lắng nợ công của Mỹ nhất định sẽ tăng vọt lên, đặc biệt khi ông quyết định giảm thuế đồng loạt. Lý luận của họ giảm thuế sẽ dẫn đến hai trường hợp: (a) thâm thủng ngân sách và (b) nợ công tăng lên cả ngàn tỷ đồng trong tương lai. Họ không tin chính sách thuế này sẽ là cây đũa thần thúc đẩy phát triển kinh tế Mỹ hiện nay. Ngược lại họ sợ thâm thủng ngân sách sẽ khiến nợ công tăng vọt lên.

Trò chuyện với một số bà con người Việt mình về chính sách giảm thuế của Tổng thống Trump, nhiều người lắc đầu: Cứ nhìn chuyện xảy ra trong quá khứ sẽ thấy rõ những chuyện trong tương lai. Họ lo rằng Tổng thống Trump đối xử quá dễ dãi với người giàu sẽ khó tránh dẫn đến những thua thiệt chung cho xã hội.

Trên sách vở, những gì Tổng thống Trump nói ra rất có lý chứ không phải không có lý. Tuy nhiên không ít cho rằng đó chỉ là điều chỉ có lý trên lý thuyết, thậm chí có vẻ quá gần với hy vọng hão huyền. Đối chiếu với thực tế ta thấy nhiều tập đoàn được hưởng mức thuế ưu đãi tại nước ngoài vẫn than như bọng, vẫn lỗ lã, gần như chuyện làm ăn thất bát càng ngày càng trở thành chuyện cơm bữa. Họ luôn tìm cách sử dụng máy móc thay thế sức lao động. Vì thế chính sách giảm thuế của Tổng thống Trump chỉ đem lại những mối lợi cho rằng các tập đoàn kinh tế chứ chưa chắc họ có thể tạo ra công ăn việc làm cho dân chúng Mỹ.

Cổ nhân có câu nói: Tay người vật cối đá. Hoặc: Cờ đến tay ai người nấy phất. Cha chung không ai khóc. Thừa biết Tổng thống Trump là người giàu. Khi nhậm chức ông vẫn còn quan hệ với những doanh nghiệp của mình. Chương trình giảm thuế của ông lần này sẽ có lợi cho họ hàng, bà con, và bạn bè của ông trước tiên. Thêm nữa, bên cạnh chuyện giảm thuế, Tổng thống Trump xóa bỏ luôn thuế tài sản thừa kế chuyển nhượng từ người quá cố sang con cháu còn được biết qua tên gọi death tax sẽ hủy bỏ hoàn toàn; như vậy chỉ có người giàu như Tổng thống Trump và bạn bè của ông là hưởng lợi, vì người nghèo làm gì có nhiều tài sản tới mức phải chịu đóng khoản thuế này.

Với dân nghèo thì chính sách giảm thuế lần này có phần khiến họ vui vì nhẹ thuế. Không ít cho rằng Tổng thống Trump làm thế để xoa dịu lòng người. Chẳng lẽ ông ưu đãi người giàu mà ngó lơ người nghèo. Cũng có thể ông khác người. Có nhiều ý kiến cho rằng chưa chắc gì ông sẽ tái tranh cử mùa phiếu 2020 nên chuyện làm mưa làm gió một nhiệm kỳ chẳng có gì lạ. Vì vậy bề ngoài có vẻ ông đang giúp dân nghèo và cả dân giàu, song ngân khố quốc gia sẽ cạn kiệt nhanh hơn, nợ công lún sâu hơn; đặt giả thiết kế hoạch ông đưa ra sẽ không đảo lộn được tình thế trì trệ hiện nay.

Có thể chính sách giảm thuế của ông đang làm lần này sẽ đúng. Trời sẽ đãi ông. Tuy nhiên chuyện lật ngược thế cờ xem ra không thể muốn có là có được. Ít nhất nó không thể diễn ra nhanh chóng. Chúng ta biết: Bơm tiền vào nền kinh tế là một phương pháp kích thích phát triển kinh tế thông qua những gói kích cầu. Tổng thống Trump có lẽ đang hy vọng chính sách giảm thuế của ông sẽ là một gói kích cầu kiểu mới…

Hoặc ông biết rõ sự mạo hiểm ở đây nhưng vẫn cứ thực hiện. Làm kinh tế đôi khi chỉ cần trúng một vố to là có thể hưởng nhàn. Vì vậy cắt giảm thuế mạo hiểm lần này rất giống với đánh bạc, khả dĩ có thể dẫn đến những nguy hiểm lâu dài sau này nếu như đi chệch hướng. Thử hỏi khoản nợ công lên đến hàng ngàn tỷ Mỹ kim ai sẽ gánh. Thế hệ sau của dân Mỹ sẽ mang nợ mãi. Còn những kẻ hưởng lợi từ chính sách thuế của Tổng thống Trump hôm nay chẳng việc gì phải lo lắng, cứ thế mà ung dung bình chân như vại.

Liệu ý tưởng với việc cắt thuế tập đoàn kinh tế từ 35% xuống 15% có thúc đẩy kinh tế phát triển ở mức 3% như Tổng thống Trump mong đợi. Hay đó chỉ là bánh vẽ, là thịt lừa. Và Thượng viện liệu có tin tưởng ông để hào phóng bỏ đủ số phiếu thuận cho ông. Hiện nay Thượng viện chỉ có 52 ghế do Đảng Cộng hòa nắm giữ thôi. Nếu không đủ số phiếu vì một số thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa không tán thành, chính sách giảm thuế của ông sẽ gặp những khó khăn.

Vậy thì, hãy cứ phải chịu khó đợi xem chuyện gì sẽ xảy ra…

 

Nguyễn Thơ Sinh

 

Tin tức khác...