Cái chết bí ẩn của vua Xiêm Ananda Mahidol

Chu Nguyễn

 

Tháng 10, năm 2016, thế giới đã biết tin hoàng đế Thái Lan Rama IX tạ thế. Rama IX tức Bhumibol Adulyadej là một vị vua trị vì lâu dài nhất thế giới và Thái Lan một xứ từng được gọi là vương quốc Xiêm (Siam) được nhắc nhở nhiều lần trong lịch sử Việt Nam cận đại.

Năm 2017 Thái lan sẽ có tân vương, Crown Prince Maha Vajiralongkorn kế tiếp trị vì.

Lịch sử đã sang trang kể từ 1932 sau một cuộc đảo chính không đẫm máu, biến Thái lan thành chế độ quân chủ lập hiến và từ đó cho đến nay bùng nổ ra hàng chục cuộc đảo chính do giới quân nhân gây ra trong cuộc tranh giành quyền hành giữa phe nhóm và giữa độc tài và dân chủ.

Nhưng có một sự kiện khi quân chủ khoác bộ mặt mới với vị vua đầu tiên sau cuộc đảo chính (Ananda lên ngôi ở tuổi lên 9, vào năm 1935), và chính thức đăng cơ sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc (1946) bất ngờ trúng đạn tử vong. Dấu hỏi đặt ra không những từ dân Thái mà còn từ nhiều nhà báo, nhiều nhà nghiên cứu lịch sử Thái ở ngoại quốc “vì đâu nên nỗi tân vương hai mươi tuổi gặp họa sát thân”. Nghi vấn cho tới nay vẫn chưa có câu trả lời dứt khoát.

Vào ngày 9 tháng 6, 1946 vua Xiêm bị bắn chết trong tẩm cung Boromphiman Throne Hall (một kiến trúc mới trong Hoàng cung), trước bốn ngày như dự trù hoàng đế sẽ quay lại Thụy Sĩ để hoàn thanh học vị tiến sĩ luật tại Đại học Lausanne

Cái chết thực bất ngờ và có giả thuyết là một vụ sát nhân.Nhưng ai dám làm một việc thí quân ngay nội cung kín cổng cao tường và canh phòng nghiêm ngặt và vì mục đích gì?

Cái chết của quân vương xy ra như thế nào?

Keith Simpson, một chuyên viên pháp y làm việc trong bộ nội vụ Anh quốc và là chủ tịch của ban pháp y (Department of Forensic Medicine) tại bệnh viện Guy, London, là bác sĩ được giao trách nhiệm điều tra nguyên nhân gây sự tử vong của vị vua xấu số. Trong biên bản sau này do ông ghi nhận được tiết lộ cho thấy “án mạng” đã diễn tiến như sau:

– Vào lúc 6:00, Ananda được hoàng thái hậu đánh thức.

– Vào lúc 7:30, hầu cận của hoàng đế là But Patthamasarin (gọi tắt là But) có phận sự săn sóc bữa ăn của nhà vua đã có mặt và chuẩn bị ngự phạn trên một chiếc khay ở căn phòng kế cận phòng thay y phục của nhà vua.

– Lúc 8:30, But thấy hoàng đế đứng trong phòng y phục, ông ta bèn mang cho nhà vua một ly cam vắt như thông lệ. Nhưng khi quay lại thì nhà vua đã trở về phòng ngủ không uống nước.

– Vào 8:45, hầu cận thứ hai của hoàng đế là Chit Singhaseni (gọi tắt là Chit) xuất hiện để đo đạc các huân chương và các vật dụng trang sức trên long bào của hoàng đế do yêu cầu của một nhà kim hoàn có phận sự phải chế tạo một hộp đựng chúng vì hoàng đế sắp có chuyến viễn hành.

– Vào lúc 9:00, hoàng đệ Bhumibol Adulyadej tới thăm vua Ananda và sau đó thấy vua thiu thiu ngủ trên long sàng.

– Vào lúc 9:20 một tiếng nổ vang lên trong tẩm cung, Tùy viên Chit vội vàng vào nơi vua nằm và chạy ra, la lớn: Hoàng đế tự tử! Hoàng thái hậu nghe thấy tiếng la thất thanh vội rời phòng và theo chân Chit vào tẩm thất của con mình và thấy hoàng đế nằm ngửa trên long sàng, máu tuôn lênh láng từ vết thương trên đầu.

– Giả thuyết: Một tai nạn đáng tiếc:

Ban đầu giới hữu trách hoàng cung Xiêm cho rằng đó là một tai nạn xảy ra cho một người thích chơi súng. Ananda ra đời ở Heidelberg năm 1925 khi thân phụ là một hoàng thân giữ vai trò ngoại giao ở Đức. Lớn lên Ananda theo học ở Mỹ, Pháp, Thụy Sĩ… và năm 9 tuổi (1935) được đưa về Bangkok lên ngôi vua khi hoàng thúc thoái vị, sau đó tiếp tục trở về Lausanne học tiếp cho tới 1946 mới chính thức cầm quyền bên cạnh một chính phủ dân sự do chính khách Pridi Banomyong (1900-1983), người được coi là nhà tiền phong cho tư trào dân chủ ở Thái, ở vai trò thủ tướng.

Nghi vấn sau cái chết của quân vương

Vua Ananda dáng người mảnh dẻ, dáng thư sinh, cận thị nặng, thích chơi súng và săn bắn. Phải chăng khi tháo ráp súng bất cẩn nên bị tai nạn?

Tin tức ban đầu vào 9 tháng 6 từ hoàng cung cho biết hoàng đế gặp tai nạn khi tháo ráp súng. Nhưng sau đó nhiều nghi vấn nảy sinh từ cái chết ngờ rằng do tai nạn gây ra đối với vị vua đang độ tráng niên.

Câu hỏi đặt ra, phải chăng là một vụ ám sát tranh quyền cướp vị. Nguồn tin do đảng Dân chủ (Democrat Party) nêu ra là hoàng đế đã bị sát hại và nghi can là Pridi Banomyong, là thủ tướng Thái vào năm 1946. Ông này thuộc đảng Nhân dân (People’s party)và có mâu thuẫn với vua Ananda về việc cải cách hiến pháp theo đường lối dân chủ?

Vào tháng 10, 1946 một ủy ban điều tra cho rằng cái chết của hoàng đế không phải do tai nạn mà chỉ có thể do tự sát hoặc có kẻ thí quân.

Giả thuyết vua bị ám sát vì nguyên nhân chính trị? Có thể có tranh chấp giữa nhà vua và phe dân chủ nên xảy ra án mạng?

Vào tháng 11, 1947, Thống chế Plaek Pibulsongkhram đảo chính (do tướng cảnh sát Phao Sriyanond giật dây) lật đổ chính quyền của Pridi và chỉ định lãnh tụ đảng Dân chủ là Khuang Aphaiwong làm thủ tướng và ra lệnh truy tố hai hầu cận của nhà vua là But và Chit và một chính khách, bí thư của Ananda là thượng nghị sĩ Chaleo Patoomros về tội thí quân vì cho rằng họ là người thân tín của Pridi và Pridi lúc này đã kịp thời xuất ngoại.

Phiên tòa kéo dài và hậu quả là ba bị cáo bị án tử nhưng dư luận không đồng tình với việc xét xử mà cho rằng các bị cáo bị chết oan trong một mưu đồ chính trị do phe quân nhân muốn diệt trừ phe dân chủ.

Phiên xử bắt đầu vào tháng 8, 1948. Trước khi diễn ra phiên xử Pibulsongkhram nhìn nhận với đại sứ Mỹ là Edwin Stanton rằng ông không tin những gì sẽ diễn ra ở tòa sẽ giải mã được bí ẩn cái chết của vua Ananda Mahidol.

Mặc dù trong quá trình xét xử, công tố viên đã gọi tới 124 nhân chứng và đưa ra hàng chồng chứng cớ nhưng đặc biệt khi luật sư bảo vệ cho các bị cáo xin hoãn thời gian xét xử để kiểm tra chứng cớ thì bị phía công tố viên bác nên dàn luật sư lần lượt từ chức và chỉ còn lại một luật sư trẻ tuổi và cô con gái của bị cáo Chaleo Patoomros tham gia bào chữa cho cha.

Phán quyết đầu tiên của tòa đặc biệt vào năm 1951 là vua Ananda bị mưu sát, nhưng không có bằng chứng Chaleo có tội và hai cận thần bị cáo không ai nổ súng giết vua. Nhưng riêng tùy tùng có tên là Chit (Chit Singhaseni) bị kết tội tham gia vào việc thí quân và bị án xử tử. Hai bị cáo còn lại Chaleo và But được miễn tố và phóng thích.

Chit kháng án và công tố viên cũng kháng cáo vụ tha Chaleo và But. Tòa kháng án xét xử lại vụ án trong 15 tháng. Kết quả là But cũng bị kết án tử hình. Chit và But lại kháng cáo và thêm 10 tháng xét xử nữa và đưa cả ba bị cáo, trong đó có cả Chaleo vào án tử.

Vào tháng hai, 1955, Chaleo Patoomros và hai cận thần của vị vua quá cố đều bị xử bắn.

Vụ án chưa kết thúc vì dư luận cho rằng tòa án chỉ là bình phong diệt trừ đối thủ của một cuộc đấu tranh quyền lực..

Có nhiều giả thuyết khác nhau về nguyên nhân sự tử vong của vua Ananda. Một trong những chuyên viên pháp y giảo nghiệm tử thi là Bs. Keith Simpson, cho rằng khó tìm ra chứng cớ để kết luận cái chết của vua Ananda là do tự sát.

Điều tra cho thấy tân vương Ananda không thất tình, thất chí, phá sản hay điên dại mà tỏ ra có cuộc sống bình an và hạnh phúc trước khi thiệt mạng.

Không tự sát thì do tai nạn?

Mọi người đều biết vua Ananda rất thích sưu tầm súng và chơi súng và thường tập bắn tại hoàng cung. Nhà vua có sưu tầm súng lục và trước khi chết mất một khẩu Luger và trong tay luôn luôn có khẩu súng tự động Colt 45 loại thông dụng trong quân đội Mỹ mà một người trao tặng và thường để nó ở ngăn kéo đầu giường. Như thế một người am tường về súng, ai lại nằm ngửa cầm khẩu colt nặng trịch trên tay trong khi biết súng chứa đạn và khóa an toàn đã mở để mà ngắm nghía trong khi cận thị nặng mà không có kính bên cạnh (kính nằm xa tầm tay nạn nhân khi chết) tới mức chĩa súng vào giữa trán và lẫy cò?

Không do tai nạn thì do tự sát?

Chuyên gia tiếp tục bác giả thuyết này: Người tự tử bằng súng thường ngồi tựa vào một vật như vách tường, thành ghế hay thành giường hoặc đứng chứ không mấy ai nằm ngửa chĩa súng vào giữa trán và lẫy cò.

Hơn nữa, tại sao mắt trái của quân vương bị thương và tại sao đạn đạo không đi thẳng từ giữa trán nơi cho là nạn nhân đã chọn để tự tự? Tại sao đầu nạn nhân không vỡ toang nếu tự tử gằng cách gí súng vào đầu?

Như thế có nhiều khả năng đạn bắn từ vị trí xa đầu quân vương khi ông thiu thiu ngủ không có cơ hội phản kháng. Nói cách khác đây là một vụ ám sát chứ không phải do tự tử. Thêm một nghi vấn khác, khẩu súng tìm thấy bên cạnh tử thi quân vương ở phía trái trong khi Ananda lại thuận tay mặt..

Không phải không có giả thuyết là ông em, 18 tuổi (sau này kế vị tức vua Bhumibol Adulyadej), đã hạ sát ông anh 20 tuổi vì ngai vàng hay hoàng đệ nghịch súng và đạn nổ vào đầu hoàng huynh do một tai nạn bất cẩn!

Nhà báo Rayne Kruger, tác giả tác phẩm The Devil’s Discus (bị cấm ở Thái) điều tra về cái chết của Ananda cho rằng Ananda Mahidol đã tự sát hay vì một rủi ro trong khi mân mê khẩu súng mà không mang kính nên chẳng khác người mù và mất mạng, nên vụ ám sát chỉ là bình phong của một âm mưu chính trị khiến ba người oan mạng.

Một tác giả khác William Stevenson trong tác phẩm The Revolutionary King lại đưa ra giả thuyết vua Ananda Mahidol bị một trùm gián điệp, một chính khách quân phiệt Nhật khét tiếng, là Đại tá Tsuji Masanobu sát hại . Masanobu là một tay gián điệp cừ khôi của Nhật ở Thái lan trong cuộc Đệ nhị thế chiến. Sau khi Nhật tấn công Trân châu Cảng đã uy hiếp Thái tham gia quỹ đạo của họ. Nhật thất bại, Tsuji Masanobu còn luẩn quẩn ở Thái để trốn tránh bị truy tầm về tội ác chiến tranh. Có thể thấy một nhà vua thân phương Tây, nhất là thân Mỹ vì đang chuẩn bị trước khi về Lausanne tiếp tục sẽ ghé thăm Mỹ nên ra tay trừ khử. Lập luận củu Stevenson bác chuyện tự tử hay tai nạn với những lý lẽ có vẻ hợp lý tuy thiếu chứng cớ.

Trước hết tác giả cho rằng không thể có chuyện vua Ananda Mahidol dùng khẩu Colt .45 do một sĩ quan Mỹ tặng để tự sát hay chơi súng vô ý súng cướp cò nên mất mạng. Theo tác giả khẩu colt M1911 rất nặng nề, khó bắn, ít gây rủi ro khi tác xạ với một nhà vua thư sinh mảnh dẻ như Ananda, lại ở vị trí nằm ngửa, không mang kính vì cận thị nặng, sao lại có chuyện nghịch súng? Nếu nạn nhân kê nòng súng vào trán thì đầu phải vỡ toang chứ không tạo một lỗ nhỏ trên trán.

Paul Handley, tác giả của một cuốn tiểu sử Vua Bhumibol Adulyadej, The King Never Smiles cho rằng có hai khả năng xảy ra liên quan đến cái chết của vua Ananda.

Một là vua tự sát hai là chết do tai nạn do chính hoàng đệ Bhumidol gây ra. Trường hợp sau có thể là một rủi ro do Bhumibol nghịch súng và vụ này bị che đậy vì hoàng đệ là người duy nhất để trở thành vua Thái lan Rama IX, nối tiếp vương triều Chakri Dynasty trong trường ônng vua anh mất mạng.

Ở Thái không ai dám bới đống tro tàn tìm nguyên nhân về cái chết của Ananda khi ảnh hưởng của phong kiến vẫn đè nặng lên dân Thái. Vì thế cái chết của cố vương muôn đời vẫn là một chấm than và một dấu hỏi!

Chu Nguyễn

Tin tức khác...