Bên lề chuyến Hoa du của Cậu Ủn

Tuần trước, ở Bắc Kinh có một bí mật. Bí mật trong chế độ CS là chuyện rất nhiều người biết nhưng không nói được vì bị cấm nói mà chỉ dám rỉ tai lẫn nhau như tin đồn: chuyến đi “bán chánh thức” của Kim jong-un.
Chuyện Cậu Ủn đến Bắc Kinh tuần trước đã được giữ bí mật tới nỗi mặc dù cái tin đồn và hình ảnh một đoàn tàu hỏa đặc biệt chẳng giống tàu của Trung cộng tí nào xuất hiện ở Bắc Kinh, tất cả hệ thống thông tin của Trung cộng đều phải ngậm miệng.
Có lẽ về phía Tây phương, mạng Bloomberg đã đưa ra tin tức này trước tiên. Sau đó, khi hãng tin Reuters, dẫn tin của Associated Press (AP) về bài của Bloomberg, đặt câu hỏi có phải Kim jong-un đang thăm Bắc Kinh hay không, Bộ Ngoại giao Trung Cộng đã chối, tuyên bố không nắm được thông tin về vấn đề này và không có bình luận gì thêm.

Phì lủ trên xe lửa
Cũng theo AP, truyền thông Bắc Hàn cũng ngậm miệng, không đưa bất cứ thông tin gì về phái đoàn đến Trung Cộng.
Trong cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn Hoa Xuân Oánh còn nói thêm rằng Trung Quốc có mối quan hệ truyền thống thân thiết với Triều Tiên.
Nhưng một nhà báo làm việc cho một cơ quan truyền thông nhà nước Trung cộng đã xì ra với Reuters rằng Bộ Tuyên truyền TC đã ra thông báo cấm các phương tiện truyền thông nhà nước đưa các tin tức liên quan đến Bắc Hàn. Một biên tập viên của một cơ quan truyền thông nhà nước khác cho Reuters biết họ đã được cấp trên chỉ đạo cũng không được đưa tin về các lời bàn liên quan đến chuyến thăm của một người Bắc Hàn luôn.
Trên mạng xã hội WeChat buổi tối ngày thứ Hai 26 tháng 3, người ta chuyền nhau một video cho thấy một đoàn xe có mô tô hộ tống chạy trong thủ đô Bắc Kinh, cả một đoạn phim chiếu cảnh đoàn xe này đi vào Nhà quốc khách Điếu Ngư Đài.
Dĩ nhiên là chính phủ TC còn xiết chặt các thông tin ngoài luồng hơn, Cơ quan Quản trị Không gian ảo của TC ra lệnh kiểm duyệt ngăn chặn tất cả các từ khóa liên quan đến Bắc Hàn và Kim jong un trên mạng Weibo, mạng xã hội được mệnh danh là Twitter của Trung quốc.
Như những phản ứng khác trước sự cấm đoán, người ta tìm cách luồn lách. Hình ảnh đoàn tàu dài 21 toa sơn xanh kẻ sọc vàng trên đường sắt đến Bắc kinh được chuyền nhau cho thấy ngoài Ủn ra, ai có quyền di chuyển ra ngoại quốc – dù là chỉ sang Tàu, bằng đoàn Rail Force One này.
Thế là những từ mới được tạo ra để thay thế cho các từ bị cấm. Vài từ phổ biến là “bạn tọa hỏa xa” (胖坐火车, mà phía Tây phương dịch sang tiếng Anh là “the fatty on the train”, phì lủ trên xe lửa) , “bệnh nhân béo”, “Đệ Tam Phì lũ”….

Đoàn tàu hỏa và
truyền thống nhà Kim
Cha con nhà họ Kim tất cả đều thích đi xe lửa. Kim jong-un hồi nhỏ đi học bên Tây cũng đã từng đi lại bằng máy bay. Nhưng kể từ lúc lên ngôi, Cậu Ủn đã trở lại với truyền thống dòng họ là dùng xe lửa.
Truyền thống này khởi đầu từ thời Kim Ông (Kim il-sung / Kim Nhật Thành), trong cuộc chiến tranh Triều Tiên. Ngày đó Kim Ông dùng một đoàn xe lửa làm tổng hành dinh quân đội Bắc Hàn. Kim Ông cũng đã xây dựng nhiều cung điện bí mật và an toàn, hầu hết đều được nối kết với đường rầy xe lửa.
Xe lửa chẳng những được dùng cho lãnh tụ đi lại trong nước mà còn được dùng cho các chuyến đi quốc tế. Năm 1984, Kim Ông đã làm một chuyến công du không tiền khoáng hậu bằng tàu hỏa. Chuyến đi xuyên lục địa Á – Âu, đưa ông ta đi khắp các nước Đông Âu. Qua ngả Trung Hoa, đoàn tàu của Kim Ông băng ngang Liên bang Sô viết đến Ba lan, Đông Đức, Tiệp khắc, Hung gia lợi, Nam tư, Bảo gia lợi và Lỗ mã ni, và sau đó lại xuyên qua Liên bang Sô viết trên đường về. Để bảo đảm cho đoàn tàu lọc cọc này chạy tốt, một đoàn xe thứ hai chạy sang, chở theo bánh xe và cầu xe.
Mùa hè năm 2001, Kim Cha (Kim jong-il / Kim Chính Nhật) đi Nga cũng bằng đoàn tàu này, chỉ khác một điểm là đoàn tàu đã được tân trang với những tiện nghi vua chúa mặc dầu vẫn chỉ lọc cọc chạy tối đa 60 cây số giờ.
Vì Kim Cha – một tay chơi khét tiếng, sợ đi máy bay, tất cả những chuyến đi của ông ta đều bằng xe lửa, trong đó có 8 chuyến sang Tàu. Trong suốt thời gian trị vì, Kim Cha có 6 đoàn tàu sang trọng với 90 toa xe bọc thép để đi lại đây đó, theo báo cáo tình báo của Mỹ và Nam Triều Tiên, năm 2009 được tờ Chosun Ilbo của Nam Hàn tường thuật. Hai mươi nhà ga được xây dựng trên khắp đất nước để ông sử dụng. Khi ông đi lại, sẽ có đến ba đoàn tàu riêng rẽ chạy thành một đoàn như gánh xiệc Barnum. Đầu tiên là đoàn tàu kiểm soát an ninh và trinh sát, rồi đến đoàn tàu của lãnh tụ, và sau đoạn hậu là đoàn thứ ba gồm các vệ sĩ và nhân viên hỗ trợ của ông ta. Đoàn tàu còn chở theo hai chiếc Mercedes bọc thép để lãnh tự sử dụng khi cần di chuyển trên đường nhựa tại các nơi đến.
Nặng nề vì được bọc thép chống đạn, và chở cả thế giới của nhà Kim, đoàn tàu chỉ chạy với tốc độ tối đa 60 cây số giờ trên đường rầy cổ lỗ sĩ của Bắc Hàn.
Rail Force One của Kim Cha có thể được trang bị ngon lành (theo nghĩa đen) hơn chiếc Air Force One của Tổng thống Mỹ vì như một nhà ngoại giao Nga thời đó về sau đã viết, ngay cả đến đoàn xe của Valdimir Putin cũng chẳng tiện nghi bằng.
Ông Konstantin Pulikovsky nói trên, người đã kể trong một quyển sách về trải nghiệm của ông trên đoàn tàu cho hay các bữa ăn trên tàu đều là những đại tiệc, với tôm hùm và từng thùng vang Bordeaux của Pháp được trữ trước cho cả cuộc hành trình. Trên tàu, người ta có thể gọi bất cứ món ăn nào của Nga, Tàu, Đại hàn, Nhật bản hay Pháp, và ăn bằng đũa bạc.” Bên cạnh đó, còn có cả phòng Karaoke và người lái tàu là một người đẹp. (Thế thì Trump thua là cái chắc).
Kim Cha, một tín đồ của 007 và một tay mê phim ảnh hạng nặng, còn trang bị, trang trí phòng họp và phòng làm việc của mình trên tàu theo phong cách James Bond.
Kim Cha mê đoàn tàu sơn xanh lá cây đậm, sọc vàng này đến mức còn đã …chết trên tàu (tháng 12 năm 2011). Thông tấn xã nhà nước KCNA đưa tin về cái chết của người có khả năng hô phong hoán vũ, suốt đời không cần dùng đến nhà vệ sinh vì chẳng cần ti lẫn i, nói Kim Cha đã từ trần trên tàu sau một cơn nhồi máu cơ tim nặng.
Tới đời Cậu Ủn, đoàn tàu được tối tân hóa thêm, trang bị điện thoại vệ tinh, ti vi màn ảnh phẳng, kết nối internet… ở các phòng họp, phòng giải trí và phòng ngủ để Ủn có thể nhanh chóng theo dõi tình hình và ban lệnh phản ứng.
Và chính cái doàn tàu này đã tố cáo sự hiện diện của Ủn ở Bắc kinh. Chẳng phải Ủn thì còn ai vào đấy nữa? Nếu là một quan chức khác của Bắc Hàn, thì người này đã đi bằng máy bay rồi.
Và rồi hôm thứ Ba sau đó, Bắc Kinh và Bắc Hàn đồng thanh hồ hởi tung ra thông tin về chuyến Hoa du không chính thức này của Cậu Ủn.

Thành công tốt đẹp
Chắc chắn là chuyến đi phải “thành công tốt đẹp” thì cả Bắc Kinh lẫn Bình nhưỡng mới rùm lên như thế.
Hai vợ chồng Tập đã đến tận nhà khách để chào Cậu Ủn và mời cậu dự quốc yến.
Các cơ quan thông tấn hai nước đưa tin, ảnh về cuộc tiếp rước Cậu Ủn và vợ cậu cho thấy Tập Cận Bình cư xử với Cậu Ủn vô cùng “trọng thị”.
Mặc dù không phải là một chuyến viếng thâm chính thức, Ủn và vợ đã được đón tiếp theo nghi thức dành cho cấp nguyên thủ quốc gia: thảm đỏ, đội quân danh dự, pháo bông.
Trong những hình ảnh được công bố, người ta thấy Cậu Ủn mặt mũi tươi rói, hớn hở bên cạnh vị hoàng đế muôn năm của Trung Hoa.
Có điều khá lạ là truyền thông nhà nước Việt Nam dịp này không sử dụng tin tức và hình ảnh của Trung cộng nhiều mà lại dùng toàn tin từ thông tấn Tây phương. Thí dụ như khi ca tụng sự trọng đãi của Tập với Ủn bằng cách đãi rượu quý, họ đã dùng bài của …The Telegraph, Anh quốc.
Bài báo của The Telegraph được nhiều báo trong nước dẫn lại, nói ông Tập đã mời Ủn uống loại rượu đắt nhất tủ rượu của vua Tàu: loại Mao đài bạch tử (baijiu) tại bữa tiệc chiêu đãi hôm 26/3ở Đại lễ đường Nhân dân.
Một chuyên gia về bạch tửu, do công ty Mao đài Quý châu (Kweichow Moutai) sản xuất, cho biết một chai rượu loại này có giá rẻ nhất là 3000 Mỹ kim.
Một nhà bán lẻ rượu Mao Đài tại tỉnh Giang Tây, ông Kan Yuanbin, nói, “Tôi hiếm khi nhìn thấy loại rượu Mao Đài này tại các buổi yến tiệc”..
“Đây là một sản phẩm của năm 2003 và rất đặc biệt. Trước đó, ông Tập thường chỉ dùng những chai rượu Mao Đài được sản xuất năm 2015, 2016 và có giá khoảng 600 đô để đãi các vị khách nước ngoài.”
Ngoài bữa quốc yến tại Đại lễ đường Nhân dân, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình còn mời Ủn ăn trưa hôm 27/3 tại nhà khách Điếu Ngư Đài.
Theo ông Kan, dân Tàu thường sẽ không mua được loại Mao Đài đắt tiền loại như Tập đã dùng để đãi Ủn. Thứ Mao Đài cao cấp được bán trên mạng Internet ở Trung Quốc với mức giá vừa phải thường là …hàng giả.
Cậu Ủn trưởng thành
Đây là lần đầu tiên từ ngày lên cầm quyền tới nay Cậu Ủn đi ra ngoại quốc. Nhưng những hành động và ngôn ngữ của cậu đã cho thấy một Cậu Ủn khác hẳn với những gì mà trước nay Tây phương đã nhìn thấy và nghĩ về cậu: một chú nhóc lên thay quyền cha, một tay du côn ăn miếng trả miếng. Kim jong un mấy ngày ở Bắc Kinh rõ ràng là rất lịch thiệp, nhã nhặn, khôn khéo và vui vẻ thoải mái với những lời lẽ có tầm có cỡ.
Không khôn sao được khi lời Ủn phát biểu – theo Tân hoa xã công bố, lý do đến Bắc Kinh là để “khẳng định nghĩa vụ của ông là đến để đích thân chúc mừng Chủ tịch Tập Cận Bình (về việc vừa được bầu làm vua Tàu muôn năm), phù hợp với truyền thống hữu nghị của Triều Tiên – Trung Quốc.
Và lý do thứ hai, vẫn theo Tân Hoa Xã, mà Ủn đưa ra là: “Hiện tại, tình hình trên bán đảo Triều Tiên đang phát triển nhanh chóng và có nhiều thay đổi quan trọng – ông Kim Jong-un nói, và ông cảm thấy nên đến để kịp thời đích thân thông báo cho Chủ tịch Tập Cận Bình”
Phát biểu của Tập Cận Bình trong dịp này cho thấy ông ta rất coi trọng Ủn, Tập nói “Cả Đồng chí Chủ tịch và tôi đều đã tự mình chứng kiến sự phát triển của mối quan hệ Trung Quốc – Cộng Hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (Tập dùng tên chính thức của Bắc Hàn). Đây là sự lựa chọn chiến lược và đúng đắn duy nhất của cả hai bên, dựa trên lịch sử và thực tế, cấu trúc khu vực và quốc tế, cũng như tình hình chung của mối quan hệ Trung quốc – CHDCND Triều tiên. Điều này không nên và sẽ không thay đổi vì bất kỳ sự kiện riêng lẻ nào ở một thời điểm cụ thể nào.”
Thái độ và lời lẽ của Tập Cận Bình trong đợt tiếp đón Kim jong un cũng đã xóa sạch những bình luận của các nhà quan sát quốc tế trước giờ cho rằng Bắc Kinh bực mình với những màn bắn hỏa tiễn đi lung tung hay thử vũ khí nhạt nhân của Bình nhưỡng.

Anh Trump, Anh Tập,
Cậu Ủn, ai đang thắng?
Không biết thực hay để đỡ mất thể diện, Bạch ốc nói Anh Châm đã được phía Trung cộng thông báo về chuyến đi của Cậu Ủn. Chẳng những thế, họ còn khoe Trump đã được Tập cận bình chuyển cho một thông điệp riêng. (Chuyện Tập cận bình chuyển thông điệp riêng cho Trump là có thật, vì với thông điệp này – và màn tiếp đón Kim jong-un, Tập tái lập vị trí của mình tại bàn cờ khu vực, một vị trí tưởng như đã mất khi Kim jong un ngỏ ý muốn gặp thẳng Trump và Trump đã nhanh nhảu nhận lời. )
Thông cáo của Bạch ốc nói, “Hoa Kỳ vẫn giữ sự tiếp xúc chặt chẽ với các đồng minh Nam Hàn và Nhật Bản. Chúng tôi thấy sự phát triển này là thêm một bằng chứng cho thấy chiến dịch gây áp lực tối đa đang tạo ra một bầu khí thích hợp để đối thoại với Bắc Hàn.”
Đúng là khi Kim jong-un gặp Tập Cận bình, hai người đã thảo luận về vấn đề giải trừ vũ khí hạt nhân.
Nhưng cái cách mà Cậu Ủn nói về cách giải trừ vũ khí hạt nhân của Bắc Hàn không phải là hoàn toàn đúng với cách mà Hoa Kỳ mong muốn trước nay.
Kim jong un nói với Tập Cận bình: “Lập trường không thay đổi của chúng tôi về là cam kết giải trừ hạt nhân trên bán đảo này, phù hợp với nguyện vọng của cố Chủ tịch Kim Nhật Thành và Tổng Bí thư Kim Chính Nhật.”
Chưa ai quên rằng cha và ông nội của Kim Jong-un đã luôn luôn khẳng định rằng muốn sống còn, và muốn xây dựng cho được cái xã hội chủ nghĩa juche của Bắc Hàn, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều tiên phải có … vũ khí nguyên tử.
Và cách phi hạt nhân hóa đó phải có điều kiện, như Ủn nói, “Vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên có thể được giải quyết, nếu Nam Hàn và Hoa Kỳ đáp ứng với các nỗ lực của chúng tôi bằng thiện chí, để tạo ra một bầu không khí hòa bình và ổn định, trong khi tiến hành những biện pháp nhất quán và phối hợp để đạt được hòa bình.”
Trong số các biện pháp “thiện chí và phối hợp” đó có thể có cả đòi hỏi Washington phải giảm hoặc rút quân và giảm vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ trên ở Nam Hàn.
Trong khi đó Hoa Kỳ, Nam Hàn và Nhật Bản trước giờ vẫn đòi hỏi Bắc Hàn phải từ bỏ vũ khí hạt nhân (đổi lại, các biện pháp phong tỏa miền Bắc sẽ được gỡ bỏ đồng thời viện trợ sẽ được đổ vào). Thủ tướng Shinzo Abe vừa lập lại, “Giờ đây, điều quan trọng là Bắc Hàn phải hoàn toàn từ bỏ vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo.”
Không ít nhà bình luận quốc tế đã nhận xét là thời gian gần đây, đặc biệt là từ sau khi bất ngờ bày tỏ việc sẵn sàng gặp Anh Châm, Cậu Ủn đã chứng tỏ bản lãnh của mình. Người mà Donald Trump gọi là chú nhóc thích phóng hỏa tiễn (Rocket Man) đã nghiễm nhiên trở thành một tay chơi trên bàn cờ quốc tế. Trước cậu, cha ông của cậu chỉ là những ông vua bạo tàn của một đất nước lạc hậu tự cô lập với thế giới.
Đúng thế, sau cuộc cậu đã gặp Tập Cận bình của Trung cộng, sẽ gặp Mun jae-in của Nam Hàn tháng 4 , gặp Donald Trump tháng 5 và có thể, sẽ ngồi ở bàn hội nghị bốn năm sáu bên gì đó với các nhân vật này và cả Thủ tướng Nhật Shinzo Abe.
Đỗ Quân

Tin tức khác...