Tương lai bất định của Venezuela

Sáng sớm ngày 3/1, quân đội Hoa Kỳ dưới sự chỉ huy của Tổng thống Donald Trump đã thực hiện một loạt các cuộc tấn công có mục tiêu ở thủ đô Venezuela và sau cùng bắt giữ nhà lãnh đạo nước này với cáo buộc điều hành một chế độ “khủng bố ma túy”. 

Bị nhiều người trong nước cũng như các chính phủ nước ngoài coi là người đã đắc cử bất hợp pháp trong cuộc bầu cử năm 2024, ông Nicolas Maduro – lãnh đạo Đảng Xã hội Thống nhất và nắm quyền từ năm 2013 – thường xuyên bị cáo buộc đàn áp các nhóm đối lập và bịt miệng những người bất đồng chính kiến ​​ở Venezuela, đôi khi bằng bạo lực.

Cuộc đột kích diễn ra sau nhiều năm Hoa Kỳ cáo buộc Tổng thống Maduro đứng đầu mạng lưới buôn bán ma túy, đưa hàng ngàn tấn cocaine vào Hoa Kỳ. Năm 2020, giới chức Hoa Kỳ treo thưởng 15 triệu USD cho ai bắt được ông. Khoản tiền thưởng tăng lên 25 triệu USD vào cuối nhiệm kỳ của cựu tổng thống Joe Biden, sau đó tiếp tục nâng lên gấp đôi vào tháng 8/2025.

Vợ chồng Tổng thống Venezuela đã bị đưa đến tàu đổ bộ USS Iwo Jima trên Biển Caribbean, di chuyển tới Vịnh Guantanamo rồi lên máy bay để tới New York và sẽ đối mặt với các cáo buộc về vũ khí, ma túy tại tòa án liên bang Manhattan của Hoa Kỳ.

Tương lai của Venezuela thật sự rơi vào thế bất định.

Ông Trump đã nói rằng Hoa Kỳ sẽ “điều hành” Venezuela cho tới “thời điểm có thể thực hiện một quá trình chuyển giao quyền lực an toàn, phù hợp và thận trọng”.

Lãnh đạo phe đối lập Venezuela, mới được trao giải Nobel Hòa bình – Maria Corina Machado hoan nghênh sự can thiệp của Mỹ, nói rằng “giờ phút tự do” của đất nước đã đến.

Bà Machado cho rằng Tổng thống Maduro đã bị loại khỏi chiếc ghế quyền lực sau khi từ chối một lối thoát thông qua đàm phán, và ứng cử viên của phe đối lập trong cuộc bầu cử năm 2024 – Edmundo Gonzalez – giờ đây nên “tiếp nhận” chức tổng thống. Phe đối lập sẽ lập lại trật tự trong nước và trả tự do cho các tù nhân chính trị.

Một sự chuyển giao như vậy rõ ràng là điều Hoa Kỳ mong muốn. Tuy nhiên, mọi việc có thể sẽ không đơn giản như phe đối lập tuyên bố.

Ông Maduro vẫn còn các đồng minh trong nước, nhiều người trong số đó có thể không sẵn sàng ra đi mà không chống trả nếu họ lo ngại sẽ phải đối mặt với các hệ quả đối với bản thân.

Ngay cả một số người chỉ trích gay gắt ông Maduro cũng tỏ ra không thoải mái với sự can thiệp của Hoa Kỳ, lo ngại điều này có thể dẫn tới bất ổn sâu hơn, và không ủng hộ mối liên minh chặt chẽ của bà Machado với chính phủ Hoa Kỳ.

Theo hiến pháp Venezuela, khi tổng thống vắng mặt tạm thời hoặc vĩnh viễn, phó tổng thống sẽ tiếp nhận vai trò lãnh đạo đất nước và chính phủ sẽ phải tổ chức bầu cử trong vòng 30 ngày.

Vào tối 3/1, Tòa án Tối cao Venezuela đã chỉ định Phó tổng thống Delcy Rodriguez trở thành lãnh đạo lâm thời của Venezuela, bà Rodriguez sẽ “đảm nhiệm và thực hiện, với tư cách là người tạm quyền, tất cả nhiệm vụ và quyền hạn vốn có của Tổng thống… để bảo đảm tính liên tục của chính quyền và quốc phòng toàn diện của quốc gia”.

Trước đó, trong một phiên họp của Hội đồng Quốc phòng Venezuela được phát trên đài truyền hình quốc gia hôm 3/1, bà Rodriguez khẳng định ông Maduro là “tổng thống duy nhất của Venezuela”. “Chúng tôi yêu cầu thả ngay lập tức Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores”.

Tổng thống Trump ngay lập tức công khai cảnh báo bà Rodriguez sẽ “phải trả cái giá rất đắt nếu không làm điều đúng đắn”. 

Vào tối 4/1, bà Rodriguez đảm nhận chức Tổng thống lâm thời, đồng thời bày tỏ mong muốn “hợp tác cùng phát triển” với Mỹ.

Nếu Venezuela tổ chức bầu cử trong vòng 30 ngày, ứng viên chiến thắng sẽ đảm nhận chức vụ tổng thống theo nhiệm kỳ 6 năm. Một trong những ứng viên nổi bật nhất là Edmundo Gonzalez Urrutia, người thất bại trước ông Maduro trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Điệp viên và drone: Cách Hoa Kỳ bắt Tổng thống Venezuela

Trong nhiều tháng, các điệp viên Mỹ đã theo dõi mọi hành động của Tổng thống Venezuela.

Một nhóm nhỏ, trong đó có một nguồn tin nội bộ chính phủ Venezuela, đã quan sát nơi ông Maduro ngủ, ăn gì, mặc gì và thậm chí, theo các giới chức quân sự cấp cao, cả “thú cưng của ông ta”.

Sau đó, vào đầu tháng 12, một chiến dịch được lên kế hoạch mang tên “Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối” đã được hoàn tất.

Đó là kết quả của nhiều tháng lập kế hoạch và diễn tập tỉ mỉ, thậm chí bao gồm cả việc các binh sĩ tinh nhuệ của Mỹ tạo ra một bản sao chính xác kích thước thật của nơi trú ẩn an toàn của ông Maduro ở Caracas để thực hành các tuyến đường xâm nhập.

Kế hoạch này – một cuộc can thiệp quân sự phi thường của Mỹ vào Mỹ Latinh chưa từng thấy kể từ Chiến tranh Lạnh – được giữ bí mật tuyệt đối. Quốc hội không được thông báo hoặc tham khảo ý kiến ​​trước đó. Với các chi tiết chính xác đã được thiết lập, các giới chức quân sự cấp cao chỉ cần chờ đợi điều kiện tốt nhất để khai triển.

Hôm 03/01, các giới chức Ha Kỳ nói họ muốn tối ưu hóa yếu tố bất ngờ. Đã có một sự khởi đầu không thành công bốn ngày trước đó khi Tổng thống Trump phê duyệt nhưng họ đã chọn chờ đợi thời tiết tốt hơn và ít mây hơn.

“Trong suốt những tuần lễ Giáng sinh và Năm mới, các binh sĩ nam và nữ của quân đội Mỹ đã ngồi sẵn sàng, kiên nhẫn chờ đợi những tín hiệu thích hợp và lệnh hành động từ tổng thống,” Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine, cho biết trong một cuộc họp báo sáng 03/01.

Lệnh của tổng thống về việc bắt đầu chiến dịch cuối cùng đã được đưa ra lúc 22 giờ 46 phút miền đông Mỹ vào hôm 02/01.

“Chúng tôi đã định làm điều này bốn ngày trước, ba ngày trước, hai ngày trước, và rồi đột nhiên mọi thứ mở ra. Và chúng tôi nói: Tiến lên!”, chính ông Trump nói với chương trình Fox & Friends vào hôm 3/1, vài giờ sau cuộc đột kích.

“Tổng thống nói với chúng tôi, và chúng tôi rất cảm kích… chúc may mắn và thượng lộ bình an,” Tướng Caine nói.

Lệnh của ông Trump được đưa ra ngay trước nửa đêm ở Caracas, cho phép quân đội Hoa Kỳ có gần như cả đêm để hoạt động trong bóng tối.

Những gì tiếp theo là một chiến dịch kéo dài hai giờ hai mươi phút bằng đường không, đường bộ và đường biển đã làm kinh ngạc nhiều người ở Washington và trên toàn thế giới.

Về quy mô và độ chính xác, điều này gần như chưa từng có tiền lệ. 

Ông Trump không theo dõi diễn biến từ phòng tình huống của Bạch ốc. Thay vào đó, ông Trump ở cùng các cố vấn tại khu nghỉ mát Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida, xem trực tiếp diễn biến chiến dịch cùng với Giám đốc CIA John Ratcliffe và Ngoại trưởng Marco Rubio.

“Thật là một điều đáng kinh ngạc,” ông Trump nói hôm 3/1.

“Nếu các bạn thấy những gì đã xảy ra, ý tôi là, tôi đã xem chiến dịch như thể đang xem một chương trình truyền hình. Và nếu các bạn thấy tốc độ, sự bạo lực… thì sẽ thấy đó thực sự là một điều tuyệt vời, một công việc tuyệt vời mà những con người này thực hiện.”

Trong những tháng gần đây, hàng ngàn binh sĩ Mỹ đã được đưa đến khu vực này, cùng với một hàng không mẫu hạm và hàng chục tàu chiến trong đợt tăng cường quân sự lớn nhất trong nhiều thập kỷ, khi Tổng thống Trump cáo buộc ông Maduro buôn bán ma túy và khủng bố ma túy, đồng thời cho nổ tung hàng chục tàu nhỏ bị cáo buộc vận chuyển ma túy qua khu vực này.

Nhưng những dấu hiệu đầu tiên của Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối đã xuất hiện trên bầu trời. Hơn 150 máy bay – bao gồm máy bay ném bom, máy bay chiến đấu và máy bay trinh sát – đã được khai triển trong suốt đêm.

“Rất phức tạp, hết sức phức tạp, toàn bộ cuộc diễn tập, các cuộc đổ bộ, số lượng máy bay,” ông Trump nói với Fox News.

“Chúng tôi có máy bay chiến đấu cho mọi tình huống có thể xảy ra.”

Những tiếng nổ lớn được nghe thấy ở Caracas vào khoảng 2 giờ sáng giờ địa phương, và những cột khói được nhìn thấy bốc lên trên thành phố.

“Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn, một tiếng nổ lớn”- nhà báo Ana Vanessa Herrero nói với BBC.

“Nó làm rung chuyển tất cả các cửa sổ. Ngay sau đó, tôi nhìn thấy một đám khói khổng lồ gần như che khuất toàn bộ tầm nhìn.”

“Máy bay và trực thăng lượn khắp thành phố,” bà Herrero kể lại.

Ngay sau đó, các video cho thấy nhiều máy bay trên bầu trời – và những video khác cho thấy hậu quả rõ ràng của các vụ nổ – bắt đầu lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.

Một video chiếu cảnh một đoàn trực thăng bay ở độ cao thấp trên Caracas khi khói bốc lên từ các vụ nổ.

“Chúng tôi thức dậy vào khoảng 1 giờ 55 phút sáng vì tiếng gầm rú của các vụ nổ và tiếng vù vù của máy bay bay trên Caracas,” một nhân chứng tên Daniela kể.

“Mọi thứ chìm trong bóng tối tuyệt đối, chỉ được chiếu sáng từ ánh chớp của các vụ nổ gần đó.”

“Hàng xóm nhắn tin trong nhóm trò chuyện chung cư, tất cả đều bối rối và không biết chuyện gì đang xảy ra [và] sợ hãi vì các vụ nổ”.

Sau khi thẩm định một số video cho thấy các vụ nổ, lửa và khói ở các địa điểm xung quanh Caracas để xác định chính xác những địa điểm nào đã bị nhắm mục tiêu, BBC đã xác nhận năm địa điểm bao gồm Căn cứ Không quân Generalissimo Francisco de Miranda, một sân bay được gọi là La Carlota và Cảng La Guaira, tuyến đường chính của Caracas ra biển Caribbean.

Một số cuộc tấn công của Mỹ nhắm vào các hệ thống phòng không và các mục tiêu quân sự khác, các giới chức Hoa Kỳ cho hay. Ông Trump cũng bóng gió rằng Mỹ đã cắt điện ở Caracas trước khi chiến dịch bắt đầu, mặc dù ông không nói rõ cách thức.

“Ánh đèn ở Caracas phần lớn đã bị tắt nhờ một số kỹ thuật mà chúng tôi có,” ông nói.

“Trời tối và rất nguy hiểm.”

Khi các cuộc không kích vang lên khắp Caracas, lực lượng Mỹ đã tiến vào thành phố.

Theo CBS, họ bao gồm cả các thành viên của Lực lượng Delta tinh nhuệ, đơn vị đặc nhiệm hàng đầu của quân đội Mỹ, được trang bị vũ khí hạng nặng – và mang theo cả đèn khò phòng trường hợp phải cắt xuyên qua những cánh cửa kim loại tại nhà an toàn của ông Maduro.

Quân đội đã đến nơi cư trú của ông Maduro ngay sau khi các cuộc không kích bắt đầu lúc 2 giờ 1 phút sáng.

Ông Trump mô tả nhà an toàn này là một “pháo đài” quân sự được phòng thủ kiên cố ở trung tâm Caracas. “Họ đã ở trong tư thế sẵn sàng chờ chúng tôi. Họ biết chúng tôi đang đến,” ông nói.

“Lực lượng bắt giữ đã tiến vào khu nhà của Maduro và di chuyển nhanh chóng, chính xác và kỷ luật,” tướng Caine thuật lại.

“Họ đã đột nhập và họ đã xâm nhập vào những nơi tưởng chừng như không thể, bạn biết đấy, những cánh cửa thép được đặt ở đó vì lý do này”.

Chỉ khi chiến dịch – trong đó có việc bắt giữ vợ của ông Maduro, bà Cilia Flores – đang diễn ra thì Ngoại trưởng Rubio mới bắt đầu thông báo cho các nhà lập pháp Hoa Kỳ về hành động này, một quyết định đã gây ra sự phẫn nộ từ một số người trong Quốc hội.

“Hãy để tôi nói rõ: Nicolas Maduro là một nhà độc tài bất hợp pháp. Nhưng việc tiến hành hành động quân sự mà không có sự cho phép của Quốc hội và không có kế hoạch đáng tin cậy cho những gì sẽ xảy ra tiếp theo là liều lĩnh”- Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện, nhận định.

Trong khi đó, ông Rubio nói với các ký giả trong cuộc họp báo hôm 3/1 rằng việc thông báo trước cho Quốc hội sẽ gây nguy hiểm cho nhiệm vụ. “Quốc hội thường rò rỉ thông tin,” ông Trump nói thêm. “Điều này sẽ không tốt.”

Tại khu nhà của ông Maduro, khi các binh sĩ tinh nhuệ của Mỹ ùa vào, ông Trump nói rằng tổng thống Venezuela – người được cho là đã tăng cường sự phụ thuộc vào các vệ sĩ người Cuba trong những tháng gần đây – đã tìm cách chạy trốn đến một phòng an toàn.

“Ông ta đang cố đến một nơi an toàn, nhưng nơi đó không an toàn nữa, bởi vì chúng tôi sẽ cho nổ tung cánh cửa trong khoảng 47 giây tiếp theo”- ông Trump tường thuật.

“Ông ta đã đến được cửa. Ông ta không thể đóng lại”- ông Trump kể tiếp.

“Ông ta bị tấn công dồn dập quá nhanh đến nỗi không kịp vào trong [phòng] đó.”

Khi được hỏi liệu Mỹ có thể giết ông Maduro, một nhà lãnh đạo độc tài nắm quyền tổng thống từ năm 2013, nếu ông ta chống lại việc bắt giữ hay không, ông Trump trả lời: “Điều đó có thể đã xảy ra.”

Về phía Mỹ, “một vài người đã bị trúng đạn,” ông nói, nhưng không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng. Chính quyền Venezuela chưa xác nhận bất kỳ thương vong nào.

Đến 4 giờ 20 phút sáng 3/1, các trực thăng đã rời khỏi lãnh thổ Venezuela với ông Maduro và vợ trên đó, dưới sự giam giữ của Bộ Tư pháp và đang trên đường đến New York, nơi họ dự kiến đối mặt với các cáo buộc hình sự.

Gần chính xác một giờ sau, ông Trump đã thông báo tin tức về việc bắt giữ ông Maduro cho toàn thế giới. “Ông Maduro và vợ sẽ sớm phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh của công lý Mỹ.”

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ Dan Caine cho biết lực lượng đặc nhiệm Delta của họ đối mặt với sự kháng cự của đội bảo vệ ông Maduro, trong đó có nhiều quân nhân và nhân viên an ninh Cuba.

Chính phủ Cuba cho biết 32 quân nhân của họ thiệt mạng trong cuộc đụng độ. Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela tiết lộ phần lớn thành viên đội bảo vệ Tổng thống Maduro cũng bị hạ sát. 

Giới chức Venezuela chưa công bố thương vong và thiệt hại cụ thể sau cuộc tập kích. Một giới chức Venezuela giấu tên tiết lộ chiến dịch của Hoa Kỳ khiến ít nhất 80 người chết, bao gồm dân thường và lực lượng an ninh. 

Tương lai nào cho dòng “vàng đen” của Venezuela?

Dầu mỏ từng là trụ cột kinh tế Venezuela. Nhưng sau khi ông Maduro bị áp giải sang Mỹ, nguồn tài nguyên này lộ diện như mắt xích quan trọng.

Rạng sáng 3/1, trong khi truyền thông quốc tế tập trung vào khía cạnh chính trị và pháp lý của vụ việc, thì tại Washington, các thông điệp phát đi lại mang màu sắc kinh tế rõ rệt.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp và nhấn mạnh mục tiêu đưa các tập đoàn năng lượng khổng lồ của Mỹ trở lại quốc gia này. 

Câu chuyện về sự sụp đổ của một cường quốc năng lượng sở hữu trữ lượng lớn nhất thế giới chính là chìa khóa để giải mã những diễn biến kịch tính hiện tại.

“Dầu mỏ bị đánh cắp” – Nguồn gốc của sự can thiệp

Để hiểu tại sao Washington lại coi dầu mỏ Venezuela là tài sản “bị đánh cắp”, cần quay ngược lại thời gian đầu năm 2000. Khi đó, Venezuela dưới thời cố Tổng thống Hugo Chávez đã thực hiện một cuộc cách mạng trong ngành năng lượng, đó là quốc hữu hóa tài sản.

Trước đó, các tập đoàn dầu khí Mỹ như ExxonMobil, ConocoPhillips và Chevron chính là những “kiến trúc sư” đặt nền móng cho ngành công nghiệp này tại Venezuela từ cách đây một thế kỷ. Họ mang đến vốn, công nghệ và kỹ sư để vận hành các mỏ dầu phức tạp. Tuy nhiên, làn sóng trưng thu tài sản đã đẩy các công ty này ra đường. ExxonMobil và ConocoPhillips buộc phải rời đi, để lại hàng tỷ đô thiết bị và kiến trúc hạ tầng mà không được bồi thường thỏa đáng, dẫn đến các vụ kiện trọng tài quốc tế kéo dài.

Theo nhiều nhà quan sát, việc bắt giữ ông Maduro và các lệnh trừng phạt không đơn thuần là vấn đề dân chủ hay chống ma túy, mà là một nỗ lực đòi lại “khoản đầu tư bị đánh cắp lớn nhất lịch sử”. Hệ quả của cuộc chia ly này là sự suy tàn không thể đảo ngược của Tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA. 

Từ mức đỉnh cao hơn 3.2 triệu thùng/ngày vào cuối thập niên 1990, sản lượng hiện nay của Venezuela chỉ còn lẹt đẹt ở mức 1 triệu thùng/ngày, chưa đầy 1% tổng cung toàn cầu. Các kiến trúc hạ tầng quan trọng xuống cấp nghiêm trọng, tai nạn cháy nổ liên miên, và “viên ngọc quý” Citgo (nhà máy lọc dầu của PDVSA tại Mỹ) đang bị tòa án rao bán để trả nợ.

Venezuela từ một ông trùm OPEC nay tụt xuống vị trí thứ 21 thế giới, đứng trước nguy cơ bị Guyana hay Argentina qua mặt.

Bẫy địa chất và đòn phong tỏa hiểm hóc

Nhiều người đặt câu hỏi tại sao Venezuela sở hữu 303 tỷ thùng dầu dự trữ – lớn nhất thế giới theo EIA – mà nền kinh tế vẫn kiệt quệ? Câu trả lời nằm ở đặc tính kỹ thuật của dầu mỏ nơi đây và chính đặc điểm này đã trở thành “gót chân Achilles” để Mỹ khai thác triệt để.

Khác với dầu đá phiến nhẹ, ít lưu huỳnh của Mỹ, phần lớn dầu Venezuela (tập trung tại Vành đai Orinoco) là loại dầu siêu nặng, sệt như bùn và chứa nhiều tạp chất. Để khai thác và vận chuyển loại dầu này, người ta bắt buộc phải có dung môi pha loãng (thường là naphtha) và công nghệ nâng cấp hết sức phức tạp.

Trong nhiều năm, Venezuela phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn naphtha nhập cảng và công nghệ từ Mỹ để duy trì dòng chảy này. Khi Washington siết chặt vòng vây, họ không chỉ cấm nhập cảng dầu từ Venezuela mà còn chặn đứng dòng chảy naphtha vào nước này.

Chiến thuật đó đã phát huy tác dụng tàn khốc ngay trước thời điểm ông Maduro bị bắt. Các lệnh phong tỏa tàu chở dầu của Mỹ đã khiến nguồn cung naphtha bị cắt đứt. Không có dung môi, dầu thô nặng không thể bơm lên khỏi mặt đất và không thể vận chuyển qua đường ống.

Hệ quả là các hoạt động bốc dỡ tại cảng Jose bị đình trệ, các bể chứa đầy ắp dầu thô không thể xuất cảng, buộc PDVSA phải đóng cửa hàng loạt giếng khai thác. Ngành công nghiệp xương sống của Venezuela, vốn chiếm tới 95% nguồn thu ngoại tệ, thực tế đã bị tê liệt về mặt kỹ thuật trước khi súng nổ.

Mỹ hiểu rõ rằng, trữ lượng dầu khổng lồ sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu công nghệ để khai thác. Khi các đối tác nước ngoài rút đi, Venezuela mất khả năng duy trì hệ sinh thái kỹ thuật phức tạp này. Những mỏ dầu cần bảo trì liên tục bị bỏ hoang, và ngay cả khi giá dầu thế giới tăng cao, Caracas cũng không thể tận dụng cơ hội để cứu vãn nền kinh tế.

Trong bối cảnh hỗn loạn đó, bức tranh thị trường dầu mỏ Venezuela hiện lên với sự phân hóa rõ rệt giữa các thế lực quốc tế.

Trung Quốc, chủ nợ lớn nhất của Venezuela, vẫn duy trì sự hiện diện thông qua Tập đoàn CNPC và các hoạt động mua bán dầu để trừ nợ. Dù Mỹ cấm vận, dòng dầu Venezuela vẫn âm thầm chảy sang Trung Quốc thông qua các đội “tàu ma” (tắt tín hiệu định vị, sang mạn bí mật) và được tiêu thụ bởi các nhà máy lọc dầu tư nhân ở tỉnh Sơn Đông. Tuy nhiên, Bắc Kinh tỏ ra thận trọng, không mở rộng đầu tư thực địa mà chỉ tập trung thu hồi nợ. 

Ở chiều ngược lại, Chevron là tập đoàn dầu khí Mỹ duy nhất còn trụ lại. Hoạt động dưới giấy phép hạn chế của Bộ Tài chính Hoa Kỳ, Chevron hiện nắm giữ khoảng 1/4 sản lượng dầu của Venezuela. Sự hiện diện bền bỉ của Chevron được ví như một đầu cầu để Mỹ duy trì ảnh hưởng và sẵn sàng cho kịch bản quay trở lại ồ ạt.

Một điểm đáng chú ý là phản ứng của thị trường năng lượng toàn cầu. Thông thường, biến động chính trị tại một quốc gia OPEC sẽ khiến giá dầu nhảy múa. Nhưng lần này, thị trường tỏ ra khá bình thản. Giá dầu thế giới không biến động mạnh, bởi nguồn cung toàn cầu đang dư thừa và vai trò của Venezuela đã suy giảm quá nhiều trong thập kỷ qua. Thế giới đã học cách sống mà không cần dầu của ông Maduro.

Điều này tạo ra một lợi thế lớn cho Mỹ: Họ có thể mạnh tay trừng phạt, thậm chí can thiệp quân sự mà không sợ gây ra cú sốc năng lượng cho người tiêu dùng trong nước – một tính toán kỹ lưỡng về thời điểm của Washington.

Kịch bản “tái thiết” mà Tổng thống Trump vẽ ra nghe có vẻ hấp dẫn: Các công ty Mỹ quay lại, bơm hàng tỷ đô vốn, sửa chữa kiến trúc hạ tầng và tạo ra lợi nhuận. Thực tế, các nhà máy lọc dầu tại Bờ Vịnh Mỹ cũng đang rất “khát” loại dầu nặng của Venezuela để sản xuất nhựa đường và nhiên liệu, vốn phù hợp với cấu hình kỹ thuật của họ hơn là dầu đá phiến nội địa.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng con đường phục hồi sẽ không trải hoa hồng. Ngành dầu khí Venezuela không chỉ đơn giản là “bật công tắc” là chạy lại. Kiến trúc hạ tầng đã rệu rã, nhân lực tay nghề cao đã bỏ đi, và các vấn đề pháp lý về bồi thường tài sản cho các tập đoàn như Exxon hay ConocoPhillips sẽ là những rào cản khổng lồ.

Robert Rapier, một chuyên viên năng lượng uy tín, nhận định: “Trữ lượng dầu khổng lồ của Venezuela là có thật, nhưng trữ lượng tự thân nó không tạo ra thịnh vượng. Nếu không có công nghệ, vốn và chuyên môn, dầu mỏ sẽ mãi nằm yên dưới lòng đất”.

Để dòng dầu Venezuela chảy mạnh trở lại sẽ cần một quá trình tái thiết kéo dài hàng năm, thậm chí hàng thập kỷ. 

T.K (tổng hợp)