Bãi giữ xe

Bãi giữ xe ở đây là nói về gửi  xe hai bánh.

Xe hơi những năm sau này được  nhập cảng vào VN ngày càng nhiều nhưng chiếm đa số trên đường phố vẫn là xe máy. VN có khoảng gần 100 triệu người với trên 60 triệu xe máy và khoảng 4,5 triệu ô tô đang lưu hành.

Riêng Sài Gòn gần chín triệu dân, số xe lưu hành lên đến gần 7,8 triệu xe máy và hơn 850 ngàn xe hơi…

Có xe, chạy xe bắt buộc có lúc gửi. Đi học, đi làm, đi chơi… đến đâu đều phải tìm chỗ gửi xe. Mọi người luôn luôn có việc tấp vào chỗ nào đó: cửa hàng, chợ búa, chung cư, trường học, bệnh viện… Gửi xe là chuyện cần thiết, nhiều khi một ngày ghé vài chỗ… Không thể có chuyện để chiếc xe đó, cho dù vừa đi thụt lui vào quầy hàng ngay đấy vừa liên tục ngoái đầu nhìn lại, thì “bảo đảm” chiếc xe sẽ biến mất trong nhấp nháy. 

Bãi giữ xe cũng phân biệt… chủng tộc. Lũ xe đạp cũ kỹ, lạc hậu nép ở góc cuối sân chùm nhum có lúc ngả nghiêng xô đẩy vào nhau, xe máy bèo bèo dạt vào một chỗ phơi mặt ra giữa ánh nắng mặt trời nóng bỏng. Xe tay ga, Vespa đồ sộ lúc mới ra đời chiếm một hàng ngay gần lối ra vào hoặc dưới tàn cây được treo tấm bảng “dành riêng cho xe tay ga”. Lý do đó là loại xe quý tộc, được đứng riêng trong tầm mắt kiểm soát của người giữ xe, kẻo đậu xa xa gần mấy xe rẻ tiền bình dân bị đụng chạm trầy xước, bị gỡ mất đèn xi nhan… phải đền tiền, rồi sinh ra rắc rối lắm chuyện… Bây giờ xe tay ga quá nhiều rồi chiếm hết diện tích bãi giữ xe, chẳng còn mấy xe “cổ”: Dream từng lừng lẫy một thời với giá 3 cây 1 chiếc bằng cả một gia tài nho nhỏ giờ ít thấy. 

Nhiều chung cư cũ không thiết kế khu để xe. Vì thế nhiều căn trệt hay gầm cầu thang lại trở thành nơi gửi xe. Đại lý nước ngọt, tiệm may, tạp hóa… đành nhảy lên lầu khiến tầng trệt không tận dụng được phần mặt tiền buôn bán trong khi hàng hóa và các dịch vụ mất công leo lên leo xuống cầu thang rất bất tiện.

Hiện nay các chung cư, các trung tâm thương mại, cao ốc… mới thường xây dựng những bãi giữ xe ngầm nhiều tầng. Trung tâm thương mại đất rộng nên lối vào bãi còn thoai thoải dù ngoằn ngoèo. Còn chung cư gần nội thành, đất chật, dốc vào bãi gần như thẳng đứng. Xe cũ cũ lên dốc chỉ sợ tuột tự do! Thành thử mấy người già yếu tay lái không dám chạy xe vào hầm giữ xe, đành tìm hàng quán nào gần đó gửi xe “trên cạn”. 

Rất ít nơi đông đúc sẵn hầm giữ xe mà xe thường được gửi ở bãi. Trong thành phố, đa số bãi thường choán phần lề đường. Nếu vào hàng quán: hàng ăn, giầy dép, quần áo… thì đậu xe ngay trước cửa có người của tiệm trông. Cửa hàng đông còn phát thẻ xe cẩn thận. Tới chợ, ông giữ xe khoát tay ý nói thôi đi đi khỏi cần lấy vé. Hoặc khách quen, hoặc chiếc xe cà tàng quá đỗi như Chaly, Honda cub… thường bãi giữ xe chợ không thèm ghi vé. Những bãi giữ xe tư nhân nho nhỏ quen thuộc như chung cư… thường có ông giữ xe quần áo luộm thuộm, ngồi gác chân lên ghế quẹt điện thoại. Tuy có vẻ lơ mơ nhưng ông tinh lắm, xe ra vào cổng ông thuộc như in từng ai đi chiếc xe nào.

Hàng quán nhỏ thường coi xe miễn phí. Tâm lý của tất cả khách đều thích miễn phí, phí dịch vụ có thể tính thêm chút ít vào giá thành hàng hóa hơn là ra vô mỗi chút trả tiền gửi xe. Để làm hài lòng khách thì người giữ xe đón xe từ tay khách đưa vào dãy. Khi nắng đậy xe bằng tấm carton, khách về hỏi đi hướng nào dắt xe xuống tận lòng đường, quay xe đúng hướng, chùi sạch phấn viết trên yên xe…

Bãi thường do tư nhân thầu. Tuy nhiên khi tổ chức lễ lạt đình đám, số xe gửi đột nhiên tăng vọt lên, kiếm được chỗ nhét xe mình vào thật trần ai. Tư nhân làm không xuể, nhà nước thường giao cho vài Hội, Đoàn đảm nhiệm. Những người này mặc đồng phục, bảo đảm giá gửi xe dù đông cách mấy vẫn không tăng. 

Đôi khi hội chợ quá đông người, các bãi giữ xe chinh thức kín mít. Khi ấy nhà dân chung quanh và các bãi giữ xe tự phát mau chóng mọc lên. Mạnh ai nấy chăng dây một khoảnh làm lãnh thổ của mình. Những bãi này kiếm ăn rất khá, xe trờ tới từ xa đã có người nhanh nhảu nhào ra tận giữa đường níu tay lái, chủ nhân bước xuống, cứ đứng đó đã có người giắt xe vào bãi, người lẹ làng phát vé.

Đi chơi hội hè đến nơi đông quá chẳng lẽ bỏ về, thành thử kiếm chỗ được gửi chiếc xe là mừng lắm, có điều nhận tấm vé xe sơ sài loằng ngoằng con số như xé trong vở học trò ra cũng lo lo. Rạp ciné nhỏ nhân ngày hội cho xem phim miễn phí, mấy người đưa vội chiếc xe của mình cho đám thanh niên giữ xe rồi vào rạp ngay kẻo không kịp suất. Ra về kiếm mãi không thấy xe đâu, tìm hoài chẳng mặt chàng nào quen cả. Hỏi những nhà xung quanh thì nhận câu trả lời nghe muốn té xỉu liền: “Lúc nãy thấy mỗi thằng một chiếc xe xịn chạy đi rồi, còn xe rẻ tiền tụi nó bỏ lại một đống đây nè!”

Tại những cơ quan lớn, việc giữ xe có nhiều thay đổi, thường bệnh viện thuê doanh nghiệp đảm nhiệm. Nhân viên trông xe mặc đồng phục. Việc này có phần quan trọng ở những bãi quá rộng, dễ kiểm soát nhau tránh kẻ gian trà trộn. Dễ thấy sự khác biệt ở các bãi tư nhân khi họ chịu khó đầu tư nhiều hơn, dựng bạt hoặc tấm lưới che xe tránh mưa nắng hoặc cắt người đứng chỉ dẫn, bãi quá chật có người dắt xe dùm…

Bãi xe máy trong sân một số bệnh viện lớn không đủ chứa, lan ra chiếm hết lề đường, lấn xuống cả lòng đường.

Khu trung tâm thành phố quán xá san sát nhau. Giữa thành phố vàng khó kiếm khoảnh đất đủ rộng cho bãi giữ xe ngay sát cửa hàng. Lề đường trước mặt hẹp quá không đủ chỗ đậu và nhiều nơi còn cắm bảng cấm đậu xe. Hàng quán phải tìm xa xa những nhà trong hẻm, sân trường, khoảnh đất trống chờ xây cất… họa chăng mới còn chỗ trống rộng rãi chút. Vì thế xảy ra tình trạng thông thường khi vào một tiệm ăn hoặc quán nước, người giữ xe yêu cầu đưa chìa khóa và đẩy chiếc xe mất hút trước cặp mắt lo âu của khách. Sau khi gửi xe ở một chỗ nào đó xa lắc đâu đâu, nếu vắng khách thì nhanh, đông khách thì đợi năm, mười phút, cậu giữ xe quay lại đưa thẻ xe, trả chìa khóa, thậm chí giữ chìa khóa luôn, để chút nữa người khách ra về khỏi mất công lần nữa hỏi chìa đi lấy xe. Lần đầu tiên đưa cả xe lẫn chìa khóa cho người lạ chạy khuất mắt không biết đi đâu khiến nhiều chủ nhân hồi hộp cho số phận chiếc xe của mình.

Đương nhiên chuyện đó cũng có lúc xảy ra. Sau khi giao chiếc  SH “xịn xò” Attila cáu cạnh, rồi đứng chờ cả tiếng không thấy xe và chìa khóa quay lại, khách đi tìm chủ tiệm thì tá hỏa vì bà chủ phân bua: 

– Tôi đâu có rành thằng này. Tại quán đông, nhà không đủ người, ngày hôm qua tôi mới mướn ngoài Trung tâm giới thiệu việc làm. Vậy chắc giấy tờ tùy thân cũng giả quá, mà có thiệt cũng biết kiếm nó ở đâu bây giờ?

Khách đi thưa thì bà chủ quán nhất định là chính bà đâu có chôm xe! Thôi đành chờ tòa phân xử vậy.

Nhiều cửa hàng không muốn chạy đi xa quá đành hy sinh một phần hay nguyên tầng trệt làm nơi đậu xe, chỉ bán hàng ở một phần của tầng trệt hay cho khách nhảy hết lên lầu.

Cứ tưởng gửi xe tiền lẻ đáng bao nhiêu, thế mà mỗi ngày mất vài chục ngàn cho việc gửi xe như không. Vào chợ mua rau gửi xe, ra mall mua ổ bánh, ghé bưu điện mua post card, tối đi học, ghé chung cư thăm người bạn… Vào chỗ nào cũng đều gửi xe và gửi xe tốn tiền chẳng đâu miễn phí.

Giá gửi xe giữ vững được mấy năm. Những nơi có luật lệ, có tổ chức như thì lấy đúng giá bốn ngàn, tiền lẻ khó kiếm, thối ít cũng mất công nên 5 ngàn luôn cho gọn khỏi thối một ngàn lẻ. Còn hết thẩy đều lấy từ mười đến hai chục ngàn tùy địa điểm đắc địa. 

Hồi mới có quy định đội mũ bảo hiểm, người giữ xe đòi thêm một ngàn công cho mỗi chiếc mũ móc tay lái. Chủ nhân xe đội một chiếc mũ, thường treo phòng hờ chiếc nữa đành trả hai ngàn tiền mũ thấy chẳng khác nào bị móc túi. Tức quá mà đành chịu vì chẳng lẽ lại ôm cái nồi cơm điện đó đi lang thang bát phố. Về sau mũ phổ biến bởi ai ngồi lên xe đương nhiên phải đội mũ trên đầu, gửi xe không cần trả tiền gửi mũ riêng nữa mà cũng chẳng ai lấy cắp (À mà mũ quá tốt thì không chắc nhé, phải cất kỹ vào cốp xe). Ban đêm vào những nơi được đặt tên là vui chơi, giải trí thì tiền gửi xe mười ngàn là bét nhất, hai hay ba mươi ngàn là thường. Xe tay ga loại xịn giá cao vì cồng kềnh chiếm chỗ nhiều hơn.

Có người nhận xét đất Saigon không gì kiếm tiền dễ bằng giữ xe. Sở hữu một mặt bằng gần khu sầm uất: chợ búa, trường học, bệnh viện…, không buôn bán, lời lãi gì bằng trông xe. Khỏi mất công mưa nắng dãi dầu, khỏi sợ hàng hóa lỗ lã ế ẩm, dư giả nuôi con cái ăn học đàng hoàng. Nhà cửa dẹp gọn lại lấy chỗ cho xe đậu. Chưa kể, khi gửi xe, khách còn bị hỏi: “Đi đâu, đi lâu mau”. Trả lời: “Đi chợ, vô chút xíu rồi ra” thì mới được tiếp đón vui vẻ. Chủ bãi không muốn giữ xe lâu, một chiếc xe cứ nằm ỳ đó choán chỗ cả buổi thật bực mình. Xe gửi mau mau lãnh ra còn quay vòng cho xe khác có chỗ vào chứ. Những chiếc cồng kềnh không được mặn mòi. Lý do xe to quá, chiếm diện tích bằng hai, ba chiếc bình thường mà giá cũng vậy. Nhận gửi xe nhỏ có lợi hơn, dắt ra vào cũng dễ nên nhiều nơi thẳng thừng từ chối. Chủ xe tha hồ vất vả đi tìm chỗ gửi.

Nói là gửi chứ lỡ xe mất coi như xui xẻo, “của đi thay người”, đừng trông mong vào kiện cáo đòi bồi thường thỏa đáng. Bà cụ Hậu ngoài bảy mươi tuổi sống căn hộ cạnh chân cầu thang của một khu hộ tập thể. Buổi chiều ngồi trước cửa hóng gió, bà kiếm thêm ít tiền ăn quà bằng cách trông xe cho khách lên các căn hộ trên lầu. Khách gửi xe gần trăm triệu nhằm giấc chạng vạng, mắt lại kèm nhèm, xe bị ăn trộm dắt êm đi lúc nào không hay. Đi tù thì chịu chứ gia đình làm sao đền nổi chiếc xe. Cuối cùng con trai bà giải quyết bằng cách đề nghị nạn nhân chọn một trong hai điều: một là đền một lúc hết ba chục triệu trong cuốn sổ tiết kiệm, hai là định giá chiếc xe cứ đi thưa, anh ta sẽ trích lương trả góp mỗi tháng… một trăm ngàn đến… mãn đời. 

Chỉ vài nơi công cộng như quận, phường, ngân hàng… cho gửi xe miễn phí, vài nơi vẫn phải trả tiền…. 

Vào khách sạn lớn ở khu trung tâm thành phố, gửi cái xe máy cũ mèm, anh giữ xe gằn giọng hỏi đi đâu, vào khách sạn hả. Ý là vào khách sạn mới được gửi xe (có trả tiền) ở đây và giá mấy chục ngàn đó nghen, báo trước cho biết. Mấy lần như vậy mới phát hiện nếu báo với tiếp tân lên phòng người quen sẽ được phát tờ phiếu gửi xe miễn phí nhưng anh giữ xe lơ đi không mách cho hay.

Ban quản lý những chung cư cũ thu mỗi xe một trăm năm chục ngàn, còn chung cư sang thì giá gấp hai hay ba lần tiền. Thành thử tiền gửi xe hàng tháng cũng là một khoản chi phải tính trong ngân sách gia đình.

Bực bội nhất khi đi đến những chỗ như cửa hàng, văn phòng… chỉ cần vào hỏi một tiếng, nhìn một cái… mà vẫn phải gửi xe và tốn tiền gửi xe vì bãi giữ xe đã ôm gọn diện tích rộng trước mặt tiền của cửa hàng rồi. Muốn nhanh gọn và khỏi tốn tiền bằng cách vừa đi vừa ngó chừng cũng không thể vì không có chỗ dựng xe. Để xe cách cửa hàng vài thước, ngoài vòng kiềm tỏa của bãi giữ xe thì cầm bằng lá mầt. Chiếc xe gắn máy vật bất ly thân, dựng trước tiệm thuốc tây quay lưng mua chai dầu gió, quay mặt lại xe mất mau không thể tưởng tượng nổi. Bởi vậy nhiều người thích đi chợ bình thường hơn đi siêu thị vì thậm chí cứ ngồi yên vị trên xe vẫn nhanh chóng mua đủ, không chỉ hành tỏi mà rau cỏ, thịt cá, xôi ché… rồi gọn gàng phóng đi không cần vào bãi xe.  

Vào giữa trung tâm thành phố rất khó tìm được bãi giữ xe. Buổi tối khách đi ăn cưới có chỗ phải dáo dác hỏi chỗ gửi xe, đi một quãng mới tìm thấy bãi giữ xe tự phát tối thui lề đường. Bến Bạch Đằng được sửa sang thành viên khang trang nhưng lại không có bãi xe. Muốn dạo chơi lại vất vả gửi xe

Một công viên lớn từng được đề nghị làm bãi đậu xe ngầm nhưng không thuận tiện vì từ đó vào trung tâm khá xa. Ngoài ra còn dự án bãi đậu xe ở các công viên, sân vận động… mãi vẫn không thấy nhúc nhích!

SGCN