TRÊN ĐE DƯỚI BÚA

Hơn bao giờ hết tình hình tâm tính của Tổng thống Trump xem ra rất khó tiên liệu, kể cả với người từng được coi là thức thời, khôn ngoan, kiểu “biết thì sống” như Dr. Deborha Brix. Kỹ thế mà vẫn bị hớ. Vâng, nếu như bạn còn nhớ chuyện Dr. Anthony Fauci bị Tổng thống Trump và ê kíp của ông tẩy chay báo chí truyền thông loan tải rùm beng gần đây, bạn sẽ thương cho Bác sĩ Deborah Brix nhiều hơn lần này.

Quả nhiên thế, không nhầm lẫn, người từng được coi là thức thời như bác sĩ Beborah Brix, biết mềm mỏng lựa lời, biết cân nhắc đâu là điều nên nói, nên tránh; vậy mà vẫn không tránh khỏi những lần vạ miệng vô tình làm phật ý Trại chủ. Kết quả một đời chắt chiu gầy dựng khá nào chậu nước hắt ra đám cát. Hắt xong là hết!

Mới đây khi Đại diện Hạ viện Nancy Pelosi cho báo giới biết bà không còn niềm tin nơi Dr. Deborah Brix nữa, ngay lập tức nữ bác sĩ dày dạn kinh nghiệm khôn khéo đàng ăn nói chính trị này bị đặt vào tình thế khó xử chưa từng gặp qua. Vâng. Không ngoa. Rát mặt lắm. Tuy nhiên đây không phải lần đầu tiên bà bị mắng khá nặng lời như thế, sona lần này bà vẫn không kịp trở tay đối phó. Trước tình thế gay cấn ấy, Bác sĩ Deborah Brix buộc phải gồng người, đu trên dây cáp trong cảnh một bên là vực thẳm, một bên là vách đá, sơ sểnh một chút sẽ rơi xuống vực núi tan xác ngay lập tức!

Đến khổ. Chỉ vì trót ăn cơm chúa nên Bác sĩ Deborah Brix buộc phải nhũn nhặn, thậm chí mỗi lần ăn nói bà hết sức cân nhắc, lựa chọn từng chữ cẩn thận kỹ lưỡng tối đa để vẽ lên một bức tranh Covid-19 không quá ảm đạm như Báo giới ầm ĩ tuyên truyền. Khổ. Là người làm khoa học, Bác sĩ Deborah Brix hiểu khá rõ sự bấp bênh của các lần tiên liệu; nói khác đi bà hiểu rõ không có điều gì chắc chắn khi đối diện với một đại dịch còn lạ lẫm, quá mới mẻ đối với thế giới (không riêng gì nước Mỹ). Vì thế tuy trừ hao khá kỹ, rào đón trước sau, ba-rê kỹ lưỡng, Bác sĩ Deborah Brix không mạnh dạn như đồng nghiệp của mình là Dr. Anthony Fauci, người không gập lưng, không uốn lưỡi trước lương tâm trách nhiệm nghề nghiệp của mình.

Thế là bà buộc phải nhũn nhặn, cẩn trọng với tình hình trước mặt. Khác với Bác sĩ Fauci đánh nước đôi và chọn cho mình con đường an toàn, tức ông chọn đứng về phía khoa học, Dr. Deborah Birx chọn con đường khác. Bà gan thỏ đế, tuyệt nhiên không dám vuốt râu cọp, thành ra chỉ dám mượn mô hình Covid-19 tại Châu Âu (sẽ diễn ra như mẫu phỏng đoán) cho tình hình Covod-19 tại Mỹ, tự động thuyên giảm khi mùa hè kéo đến. Có lẽ bà tin điều mình nói sẽ êm tai Trại chủ. Bà hy vọng mọi chuyện sẽ được Tổ đãi, xuôi chèo mát mái. Rõ ràng bà đang hy vọng chan chứa. Nói khác đi (điều bà tiên đoán có thể đúng mà cũng có thể sai) thành ra đây là canh bạc cầu may. Điều bà không ngờ phỏng đoán của bà đã trật đường ray khá xa!

Cuối cùng dù cẩn thận đến thế Bác sĩ Deborah Brix vẫn bị lôi vào vòng tranh chấp chính trị đầy ma lực; rõ ràng ở đây câu “trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết” ứng nghiệm cấm sai. Covid-19 là bãi chiến trường, Tổng thống Trump là “trâu” và đối thủ của ông (Đảng Dân chủ và truyền thông cánh tả) là “bò”. Khi trâu bò húc nhau, con muỗi đứng giữa, không phải đầu cũng phải tai. Hiển nhiên một trăm phần trăm Dr. Deborah Birx không ngờ một ngày đẹp trời nào đó bà phải hứng chịu một quả chùy nặng ký như thế.

Biết không thể tránh được búa rìu dư luận nếu tình trạng xấu Covid-19 kéo dài mãi, Bác sĩ Deborah Birx đành từ bỏ hy vọng tiên đoán sáng sủa sẽ thành công. Trên thực tế, hy vọng về mô hình sáng sủa Covid-19 tự động biến mất tại Châu Âu sẽ diễn ra tương tự tại Mỹ không hề xảy ra. Ai dè, ngược lại, tình hình liên tục xấu đi mỗi ngày, phần lớn do Mỹ mở cửa quá sớm khi Tổng thống Trump vừa thấy Covid-19 dịu một chút đã tới tấp mở cửa ồ ạt. Cuối cùng con số ca nhiễm mới bùng lên ngoài tầm kiểm soát khắp nơi.

Lỗi của ai đây? Chắc chắn không thể đổ lỗi hoàn toàn cho một cá nhân nào đó, càng không thể đổ lỗi cho Dr. Beborah Birx bởi tiên đoán diễn biến đại dịch Covid-19 biến mất của bà (trên thực tế) có khả năng xảy ra, tuy nhiên chỉ với một điều kiện: Ý thức tự giác của dân Mỹ phải được phát huy trên tinh thần trách nhiệm. Mỗi người cần có chút tự giác tối thiểu vì sức khỏe cộng đồng. Đàng này, bạn thấy gì, nỗ lực của nhiều người muốn ngăn chặn tình trạng lây lan của đại dịch Covid-19 bị phá hỏng. Tại sao? Một số nơ-pa, một số coi thường, thậm chí thả cửa bừa bãi, đi ngược những khuyến cáo khoa học đưa ra. Nào là không đeo khẩu trang. Nào là tụ tập party tưng bừng xả láng. Nào là tuyên truyền cho rằng đại dịch Covid-19 là tin vịt, là fake news, là tin hoax…

Cứ thế, Covid-19 không còn là khắc tinh của Tổng thống Trump mà nó là khắc tinh của tất cả những ai cả gan xem thường khuyến cáo của khoa học. Bác sĩ Deborah Birx cũng không là ngoại lệ. Bà thầm hy vọng tiên đoán của mình (và của ông) sẽ đi đúng hướng, tương tự bà hy vọng nếu Châu Âu tự hào về những thành quả họ đạt được, Mỹ cũng thế. Nhưng không, Covid-19 xảy ra khắp nơi, thành ra nó là khắc tinh của một số nước nhưng không quá khốc liệt với một số nước khác. Điều này xảy ra, nếu tinh ý một chút sẽ nhận ra Covid-19 đã bị chính trị hóa trầm trọng tại Mỹ. Người vun vào, kẻ phá ra. Bên đắp cứ đắp, bên đào cứ đào. Thử hỏi trong tình trạng hỗn loạn ấy, làm sao có thể duy trì công tác phòng chống chế ngự Covid-19 tốt đẹp được.

Lương tâm nghề nghiệp cuối cùng thôi thúc. Đứng trước tình hình mỗi lúc một thêm xấu khi Covid-19 liên tục vung tay vả thẳng mặt nhiều tiểu bang tại Mỹ, ngày nào cũng xê xích 50K ca nhiễm mới, Dr. Deborah Birx không thể lặng im mãi. Bà thấy mình có trách nhiệm đứng về phía sự thật. (Tuy nhiên) thay vì sửa sai và nhận lỗi, bà dừng lại ở vạch kẻ tuyên bố tình hình covid-19 sẽ không đơn giản nữa. Theo bà Covid-19 sẽ là một thách đố mới. Nước Mỹ không nên xem thường và coi nó là chuyện đùa. Cụ thể, Dr. Deborah Birx đã sử dụng cụm từ “false sense of security” khẳng định nếu tin Covid-19 sẽ từ từ biến mất trong mùa hè này là một ảo tưởng an toàn giả tạo.

Tất nhiên tuyên bố của bà lập tức khiến Trại chủ Trump bất bình. Nhận định của bà bị ông chỉ trích, thậm chí ông cho rằng phát biểu của bà thật đáng thương (pathetic). Khổ thân cho bà. Nào bà có muốn như thế đâu. Bà từng mong dân Mỹ sớm thoát ách Covid-19. Bà đâu thể làm gì khác hơn khi một nửa dân Mỹ tín thác vào những gì Tổng thống Trump tuyên bố từ những ngày đầu Covid-19 tấn công nước Mỹ. Cuối cùng Covid-19 không tự nhiên biến mất như mong đợi. Thay vào đó nó ngoan cố tấn công nước Mỹ, tìm đủ cách làm khó, cố tình gây rắc rối cho Tổng thống Trump và ê kíp của ông.

Thế là bao nhiêu công lênh dốc tâm phò Trại chủ của Dr. Deborah Birx chỉ vì một phút ray rứt lương tâm lên tiếng đã bị Trại chủ tấn công vùi dập. Không hẳn bà hoàn lương hay cải tà qui chánh, đơn giản chỉ là tiếng nói của một lương tâm trước sự tấn công cắn rứt, bà cảm thấy không thể đùa giỡn với lửa mãi. Thế mới biết không hẳn chỉ những kẻ muốn được thành Bụt mới nghĩ đến áo cà sa, song người bình thường có thể thức tỉnh nhận ra áo giấy không thể mặc mãi được. Khổ thân, những tưởng khuyến cáo dân Mỹ lần này hãy cẩn thận với Covid-19 (sẽ được Trại chủ vị tình công bà bưng điếu, bê tráp bấy lâu mà bỏ quá, đối xử nhỏ nhẹ, nhún nhường). Không dè bà bị ông phang thẳng cánh. Xót xa thay cho cảnh bà “công anh bắt tép nuôi cò”, dã tràng se cát bể đông…

Tất nhiên Tổng thống Trump đâu phải người xấu hay kẻ ác. Ông vốn thẳng tính. Nghĩ sao nói vậy, không hoa hoè hoa sói. Thành ra khi nghe Dr. Deborah Birx phát biểu một câu xanh dờn như thế (false sense of security), ông cáu. Mà ông không cáu là đúng. Nỗi ám ảnh bao nhiêu công lênh gầy dựng của ông tạo nên một nước Mỹ hùng mạnh, hơn nữa đâm lao (phải theo lao), ai cũng biết ông từng lớn tiếng quát tháo trong một thời gian dài cổ xuý suy nghĩ Covid-19 sẽ tự động biến mất, kinh tế Mỹ sẽ hồi phục nhanh chóng, đại dịch Covid-19 cuối cùng sẽ đọng lại một dư âm của cơn ác mộng không hơn, không kém. Vậy mà Dr. Deborah Birx nỡ lòng nào bồi một câu khiến ông điếng người, chết đứng…

Quả nhiên thế, lẽ ra Dr. Deborah Birx phải trung thành với Trại chủ cho đến phút chót. Có đâu Dr. Anthony Fauci chống đối Tổng thống Trump (bằng cách phủ nhận công lao ông ra sức gầy dựng một bức tranh màu hồng với dụng tâm trấn an dư luận) giờ đến lượt Dr. Deborah Birx lăm le cuốn gói bỏ ông, dù hành động của bà không hề mang tính trở mặt, trở cờ… Tuy nhiên Tổng thống Trump vẫn buồn. Ông cảm thấy Dr. Deborah Birx không đủ gan theo ông đến cùng. Ông thấy “con khỉ” bà non gan, nhát cáy, mới bị Đại diện Hạ viện Nancy Pelosi rung cây một chút đã khiếp vía, suýt vỡ mật chết.

Thực ra Dr. Deborah Birx không hề non gan, càng không hề nhút nhát hay sợ sệt gì. Ngược lại, khi nói lên chân tướng sự thật đại dịch Covid-19, đó là một quyết định đầy dằn vặt của bà. Dr. Deborah Birx có thể tạo cho mình một chân dung với lớp da mặt dày hơn. Nhưng không. Bà chọn được một lần đứng cạnh khoa học. Có thể bà đã sai lầm trong việc hy vọng tình hình diễn biến Covid-19 xảy ra tại Châu Âu sẽ thuận lợi như tại Mỹ. Để rồi chuyện đó đã không xảy ra. Bà không thể nhắm mắt làm ngơ chống đối lại khoa học mãi được. Bà có trách nhiệm phải nói lên sự thật (khi tiên đoán trước đó đã sai đường).

Đứng trước quyết định cảnh tỉnh ấy, không hiểu bà có sợ sệt gì? Hay bà hiểu ra lẽ đời nó thế. Nếu kẻ khác từng thề thốt “đưa ngực ra hứng đạn” cho Trại chủ (như Michael Cohen từng nói trước đó) cuối cùng vẫn phải ngậm đắng nuốt cay mang tiếng là kẻ lừa thày, phản bạn; bà là ai để rồi không bị vạch vọi, chối bỏ, vắt chanh bỏ vỏ khi dám đứng ra nói lên sự thật (trái ý Trại chủ).

Gần vua như gần cọp. Gần Tổng thống Trump có lẽ cũng chẳng khác gì mấy. Ông thẳng tính, trung ngôn, nghĩ sao nói vậy. Đàng chính trị ông không mấy bận tâm chuyện đúng sai, khen chê. Ông sẽ tiễn bất cứ ai không đủ can đảm đứng cạnh ông 24 trên 24. Dr. Deborah Brix cũng thế. Bà không phải là một ngoại lệ. Chuyện bà cải chính lại nhận định của mình về tình hình thực tế Covid-19; xét kỹ, Tổng thống Trump đâu cần trách nhiệm phải khách sáo. Ông đâu cần phải giữ kẽ, ăn nói tâm lý này nọ với bất cứ ai. Đặc biệt nhiều phát biểu của ông một nửa dân Mỹ nghe ầm ầm… Đã thế, tại sao ông phải khách sáo với một tư tưởng mầm mống chống lại chính sách tuyên truyền của ông?

Cuối cùng… Gẫm lại, khó tránh thương cảm cho Dr. Deborah Birx. Sự nghiệp hoạt động khoa học một đời của bà chẳng lẽ rút cục bị hủy hoại trong tay Trại chủ lần này? Càng thương hơn cho những thân phận trên đe dưới búa, thân phận của kẻ bị khóa miệng, theo đóm ăn tàn.

Có lẽ, ít nhất, rất có thể lần này Dr. Deborah Birx đã ngộ ra: Búa có thể gãy cán, còn đe thì vạn niên bất tận sẽ vững bền mãi mãi, thành ra quyết định của Dr. Deborah Birx cho thấy bà đã nhận ra mình nên đứng về phía đe hay phía búa…

 Nguyễn Thơ Sinh