Vấn nạn hôn nhân ở Phi Luật Tân

Lý Anh

Cuối trung tuần tháng 03/2018, Hạ nghị viện Phi Luật Tân thông qua dự luật hợp pháp hóa ly hôn, tuy nhiên, còn phải chờ đến tháng 08/2018 Thượng nghị viện thông qua dự luật đối ứng (counterpart bill), sau đó đưa lên Tổng thống Rodrigo Duterte phê chuẩn, dự luật ly hôn Hạ nghị viện vừa thông qua mới có hiệu lực.

Hạ nghị viện thông qua dự luật ly hôn

Thời Phi Luật Tân còn là thuộc địa của Mỹ và bị Nhật Bản chiếm đóng nửa đầu thế kỷ 20, cũng như nhiều nước khác trên thế giới, Phi Luật Tân được phép ly hôn khi vợ chồng không còn muốn chung sống với nhau. Đến năm 1949, hiến pháp Phi Luật Tân quy định các cặp vợ chồng “cơm chẳng lành canh chẳng ngọt” có thể ly thân, phân chia tài sản, nhưng không được phép ly hôn. Tính ra, hiện nay trên thế giới chỉ có Vatican và Phi Luật Tân với dân số 100 triệu trong đó trên 80% là người theo Thiên Chúa giáo không được phép ly hôn.
Sau nhiều năm tranh cãi về quyền ly hôn, ngày 19/03/2018, Hạ nghị viện Phi Luật Tân thông qua dự luật ly hôn với 134 phiếu tán thành, 57 phiếu phản đối và 3 phiếu trống. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2005 dự luật ly hôn được Hạ nghị viện thông qua.
Nữ nghị sĩ Emmi de Jesus, người của Đảng Phụ nữ Gabriela (Gabriela Women’s Party), cho biết, dự luật này đáp lại ước muốn của những phụ nữ muốn thoát khỏi hôn nhân thất bại, đặc biệt là những phụ nữ gặp phải người chồng bạo lực. Bà còn cho biết, dự luật ly hôn lần đầu tiên được đưa ra trong nghị viện vào năm 2005, nhưng không được thông qua.

Viện thăm dò dư luận Thời tiết Xã hội (Independent pollster Social Weather Stations) tìm hiểu vấn nạn ly hôn cho thấy, khoảng 60% ủng hộ hợp pháp hóa ly hôn, năm 2005 chỉ có 43%. Năm 2017 số người ủng hộ hợp pháp hóa ly hôn lên tới 53%.

Bà Emmi de Jesus nói với truyền thông, chúng tôi làm việc này không theo ý kiến của Tổng thống Rodrigo Duterte. Chính ông là người đã bỏ phiếu trắng khi thông qua dự luật này.
Ông Rodrigo Duterte, người được ly thân hợp pháp phản đối ly hôn hợp pháp. Phát ngôn viên của ông là Harry Roque nói với giới truyền thông, ông Duterte lo rằng, nếu ly hôn hợp pháp, phúc lợi của trẻ em sẽ tăng lên rất nhiều.

Để dự luật ly hôn thông qua ngày 19/03 trở thành một đạo luật chính, còn phải chờ Thượng nghị viện thông qua dự luật đối ứng, sau đó đệ trình Tổng thống phê chuẩn. Tuy nhiên, hiện nay dự luật đối ứng chưa soạn thảo.

Bà Elizabeth Angsioco, Chủ tịch Hội Phụ nữ Xã hội Dân chủ Phi Luật Tân (Democratic Socialist Women of the Philippines), đồng thời là thành viên của nhóm dự thảo luật ly hôn (member of the divorce bill technical working group), nói với truyền thông: “Dự luật này đáp ứng được lòng mong muốn của những cặp vợ chồng muốn ly hôn” …

Phản đối ly hôn

Năm 1949, ly hôn bị cấm trong đạo luật dân sự Phi Luật Tân. Nguyên nhân của lệnh cấm này xuất phát từ vấn đề tôn giáo. Giáo hội Công giáo coi hôn nhân là một giao ước vĩnh cữu giữa nam và nữ. 83% người Phi Luật Tân theo Thiên chúa giáo. Bởi vậy, tôn giáo này có ảnh hưởng sâu rộng ở Phi Luật Tân.

Các vị giám mục và cha xứ tỏ ra rất tự hào khi Phi Luật Tân là nước cuối cùng cấm ly hôn. Hậu quả là muốn sống đẹp đạo, những người Thiên chúa giáo Phi Luật Tân phải chấp nhận sống chung với “giao ước hôn nhân” không hạnh phúc của mình. Theo Cơ quan Thống kê Quốc gia Phi Luật Tân, trong cuộc điều tra về sức khỏe và dân số quốc gia năm 2008, cứ 7 phụ nữ có chồng thì một người từng bị chồng bạo hành thể xác. Họ cũng chịu các loại bạo hành khác về mặt tình dục, tình cảm và kinh tế. Đến năm 2012, số các vụ bạo lực nhằm vào phụ nữ tăng 23,3% so với năm trước.
Dự luật ly hôn Hạ nghị viện thông qua ngày 19/03 đang bị các Giám mục Công giáo phản đối dữ dội. Trước ngày dự luật ly hôn được thông qua gần một tuần lễ (13/03) các vị đã nhấn mạnh rằng, các nhà lập pháp cần xem xét “những phí tổn xã hội” do việc cho phép ly hôn mang đến.

Hội đồng Giám mục Phi Luật Tân tuyên bố: Ngay cả những cặp vợ chồng thành công trong hôn nhân, khi nhìn và nhớ lại những thách đố khiến mối quan hệ của họ bị đổ vỡ, nếu họ không tìm cách vượt qua những tổn thương cá nhân qua thông cảm và tha thứ cho nhau, hoặc thông qua người hòa giải được coi là cố vấn cho hôn nhân của họ. Nếu ly hôn dễ dàng, các cuộc hôn nhân và gia đình sẽ tan nát một cách dễ dàng. Con cái bị tước đoạt sự chăm sóc của cha mẹ, lớn lên sẽ mất phương hướng.

Tổng thống Phi Luật Tân hiện đang sống trong tình trạng ly thân cũng không đồng ý ly hôn. Ngày 19/03, phát ngôn viên của ông Duterte cho biết, Tổng thống phản đối bởi vì vợ chồng ly hôn không có lợi cho con cái, hạn chế các quyền hợp pháp của vợ hoặc chồng…

Phi Luật Tân không được ly hôn, có quyền “ly thân hợp pháp”, phân chia tài sản, nhưng không có quyền tái hôn, người nào đó trong vợ hoặc chồng có tình cảm với người khác giới bị kết tội vi phạm luật hôn nhân và gia đình.
Khi rời khỏi công sở, bà Rowena Festin trở về nhà với chồng và 3 con ở thủ đô Manila. Nhưng cuộc hôn nhân của bà chỉ tồn tại trên danh nghĩa. Bà Festin cho biết “Chúng tôi ở một nhà nhưng sống riêng biệt. Mặc dù từ lâu cả hai muốn kết thúc cuộc hôn nhân một cách hợp pháp, nhưng luật hôn nhân không cho phép”.

77 tổ chức công giáo chống ly hôn
Những ngày gần đây, 77 tổ chức Công giáo ở Phi Luật Tân phản đối dự luật ly hôn. Trong 1 văn kiện có tựa đề Không  ly hôn, ly hôn là trái với đức tin Kitô giáo, chống lại gia đình và  trẻ em, do một diễn đàn của các phong trào Công giáo soạn thảo, đang lan truyền trong các trường học, cộng đồng giáo xứ và các hiệp hội Công giáo.

Hiến pháp Phi Luật Tân khẳng định “hôn nhân, như một thể chế xã hội bất khả xâm phạm, là nền tảng của gia đình, phải được nhà nước bảo vệ”. Văn kiện này nhấn mạnh: “Nhà nước có nhiệm vụ bảo vệ hôn nhân, không thể làm suy yếu hôn nhân”.

Các hiệp hội chống ly hôn cho rằng: “Ly hôn là vi phạm giáo lý Kitô giáo về tính thánh thiêng về sự không thể phân ly của hôn nhân. Luật pháp hiện tại của chúng ta cho phép hôn nhân vô hiệu hoặc có thể hủy bỏ trong những trường hợp nhất định. Với việc hủy bỏ, người ta xác nhận rằng không có hôn nhân hợp lệ, do hai vợ chồng không có khả năng tâm lý trong việc chu toàn nghĩa vụ hôn nhân; điều kiện này cũng tồn tại vào thời điểm kết hôn”.

Rey Cordero, một thành viên của Phong trào gia đình Kitô giáo giải thích với hãng thông tấn Fides: “Trong hôn nhân, khi mới bắt đầu là hôn nhân hợp lệ, nhưng vì một hoặc nhiều lý do khiến hôn nhân tan rã. Hôn nhân không đơn giản là một hợp đồng còn là một Bí tích, đó là một giao ước trước mặt Thiên Chúa. Đó là sự hợp nhất thánh thiêng giữa người nam, người nữ và Thiên Chúa để xây dựng một gia đình”.
Cũng theo quan điểm đó, Maria Clara Castro, giáo dân Công Giáo thuộc cộng đoàn Thánh Tâm giải thích:  “Ly hôn không giải quyết vấn đề, nhưng phá vỡ gia đình. Con cái là nạn nhân của mỗi vụ ly hôn. Các em sẽ phải đau khổ nhiều hơn cha mẹ. Sự chia rẽ của cha mẹ gây ra một ảnh hưởng tâm lý, tình cảm đến con cái, điều mà chúng thường mang theo cuộc sống cho đến khi trưởng thành. Ly hôn có ảnh hưởng to lớn đến sự bình an và hạnh phúc của cả gia đình”.

Tháng 08/2018, Thượng nghị viện Phi Luật Tân sẽ bỏ phiếu thông qua dự luật ly hôn. Các tổ chức phản đối ly hôn hy vọng các ông bà nghị bỏ phiếu phản đối, nếu Thượng nghị viện thông qua, hy vọng Tổng thống Duterte phủ quyết và không ký vào đạo luật ly hôn.

Giáo hội Công giáo với hôn nhân

Để hiểu rõ ý nghĩa của việc ban hành Phán Quyết Công Bố Hôn Phối Bất Thành trong Giáo hội Công giáo, sẽ thật hữu ích khi nhìn vào khái niệm tốt đẹp đã có từ lâu đời về hôn nhân trong Giáo hội.  Hôn nhân được xem là một kết ước giữa một người nam và một người nữ để chung tay gắn kết xây dựng cuộc sống.  Hôn nhân là một ơn gọi ấp ủ, nuôi dưỡng những điều tốt đẹp đối với các cặp vợ chồng, và … theo lẽ tự nhiên, sẽ đưa tới sự sinh sôi nảy nở và giáo dục con cái.  Hôn nhân là một bí tích, như điều Thánh Phao-lô đã nhắc đến trong Tân Ước (Eph. 5).

Theo đó, một số những nguyên tố tất yếu bắt buộc phải hiện diện để tạo thành bí tích hôn phối.  Điều đầu tiên đó là “Thể thức Giáo Luật” về việc kết hôn: Một người Công giáo theo lẽ thường bắt buộc phải kết hôn trong một nhà thờ Công giáo và lễ cưới phải được cử hành trước một linh mục hoặc phó tế.  Các yêu cầu về Thể thức Giáo Luật trong việc kết hôn chỉ áp dụng đối với người phối ngẫu theo đạo Công giáo … Tuy nhiên, việc tuân thủ thể thức giáo luật về kết hôn không phải là tất cả những gì cần thiết để một bí tích hôn phối thành sự hoặc hợp lệ có thể xảy ra.  Hơn thế, theo quy định của Giáo hội về hôn phối, đôi vợ chồng bắt buộc phải được tự do và có chủ ý quyết định tiến tới hôn nhân.   Đó chính là “Sự ưng thuận kết hôn.” Bày tỏ ý định ưng thuận tại thời điểm kết hôn là nghi lễ cốt yếu để sự ưng thuận kết hôn trở nên có hiệu lực, để thiết lập mối tương giao không thể tách rời giữa người chồng và người vợ. Đó chính là bí tích hôn phối.  Đôi vợ chồng phải hiểu rõ thế nào là hôn nhân và họ bắt buộc phải có ý hướng cuộc hôn nhân của họ trở thành một kết ước vợ chồng cho đến suốt cuộc đời, để sinh hoa kết trái và sinh đẻ con cái.  Họ phải trung thành và đối xử tốt với nhau.  Ngoài ra, họ phải có đủ năng lực về thể chất cũng như tâm lý để có thể theo đuổi những dự định này.

Khi tất cả những nhân tố trên được gộp lại với nhau, một bí tích hợp nhất và bất khả phân ly được tạo thành bởi tay Thiên Chúa.  Nếu người chồng hoặc người vợ là người Công giáo và kết hôn đúng theo Thể Thức Giáo Luật, và sự ưng thuận kết hôn đã được tỏ bày trong lời thề hứa hôn nhân, chúng tôi xem đó là một giao ước hôn phối bền vững, lâu dài, không thể bị hủy bỏ, kể cả khi chính quyền dân sự đã không còn công nhận sự tồn tại của hôn phối ấy thông qua việc ly hôn dân sự …

(Trích lược một phần trong Khái niệm về hôn nhân theo bài viết của văn phòng The Roman Catholic Archdiocese of Atlanta).
Lý Anh

Tin tức khác...