TT Trump được minh oan?

Mai Loan

Tổng thống Trump không phải là một kẻ gian lận. Đó là câu mở đầu trong bài nhận định của ông Jack Shafer, một nhà báo kỳ cựu của diễn đàn Politico Magazine trong bài phân tích mới nhất để nói rằng đó là lời kết luận cụ thể của bản tóm tắt dài 4 trang của Tổng trưởng Tư Pháp William Barr sau khi ông đọc bản báo cáo của Công tố viên Đặc biệt Robert Mueller về cuộc điều tra vào cuối tuần qua.
Thật ra chưa ai hiểu rõ bản báo cáo này dài bao nhiêu và chứa đựng những chi tiết nào đáng kể để phân tích và tranh luận sau một cuộc điều tra rất tỉ mỉ kéo dài đến 674 ngày liên quan đến những hành động của chính quyền Nga Sô đã xen lấn vào cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016. Có điều là cuộc điều tra này được chủ trì và kiểm soát bởi Thứ trưởng Tư Pháp Rod Rosentein sau khi ông Tổng trưởng vào lúc đó là Jeff Sessions do TT Trump lựa chọn, đã tự ý không can thiệp vào vì lý do tránh mâu thuẫn quyền lợi vì chính cá nhân ông Sessions cũng đã can tội nói dối về việc trước đó đã bí mật nói chuyện với các viên chức cao cấp của Nga.

Vì thế nên sau khi đúc kết cuộc điều tra, ông Mueller đã đệ trình bản báo cáo này lên hai vị sếp lớn là ông Rosentein và tân tổng trưởng tư pháp William Barr. Để rồi chỉ hai ngày sau đó, ông Barr đã đưa ra một bản tóm tắt nội dung bản báo cáo lên cho các vị dân cử trong Uỷ Ban Tư Pháp tại Hạ Viện theo đúng thủ tục hành chánh và pháp lý tại Hoa Kỳ.

Bản báo cáo của cuộc điều tra nói rõ rằng không có đủ bằng chứng để kết luận rằng đã có sự toa rập hay thông đồng giữa bộ tham mưu của ông Trump và chính quyền Nga để lèo lái cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2016. Nhưng riêng về việc TT Trump có những hành động cản trở công lý hay không trong thời gian qua, ông Mueller nói rõ rằng ông không tìm đầy đủ chứng cớ để kết tội, nhưng ông cũng nói TT Trump không hoàn toàn vô tội trước những cáo buộc này.
Trong bức thư tóm tắt gửi lên Hạ Viện, ông William Barr đã nói rõ rằng cả ông và phụ tá là Thứ trưởng Rod Rosentein đều thấy rằng những chứng cớ thu được đã không đầy đủ để đi đến việc cáo buộc TT Trump đã có hành động cản trở công lý, và do đó hai ông này, chứ không phải là ông Mueller, đã đồng thanh đi đến quyết định không truy tố TT Trump về tội này.
Ngay sau khi bức thư tóm tắt được loan báo, TT Trump đã nhanh chóng lên tiếng bình phẩm rằng đó là bằng chứng cho thấy đó là một sự “MINH OAN ĐẦY ĐỦ VÀ HOÀN TOÀN” và chứng minh rằng không hề có sự cản trở công lý. Thế nhưng điều quan trọng cần phải hiểu rõ, và cả hai nhân vật đứng đầu của Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ là William Barr và Rod Rosentein cũng đều công nhận, đó là cái kết luận của riêng họ chứ không hề là kết luận của ông Mueller sau cuộc điều tra này.

Ông William Barr, trước đây đã từng là Tổng trưởng Tư Pháp dưới thời TT Bush Bố, hồi tháng 6 năm 2018, đã viết một bức thư có nội dung kết luận rằng cuộc điều tra về tội cản trở công lý của ông Mueller coi như “đã chết từ trong trứng nước” (fatally misconceived). Tuy không có nắm giữ chức vụ gì vào lúc ấy, ông Barr giải thích với các viên chức Bộ Tư Pháp rằng “tuy tôi mù tịt về nhiều chi tiết trong vụ này”, nhưng việc TT Trump yêu cầu ông Tổng Giám đốc James Comey của FBI hãy bỏ qua cuộc điều tra về ông Cố vấn An ninh Quốc gia James Flynn, rồi sau đó lại quyết định cách chức ông Comey là hoàn toàn hợp lệ vì nó thuộc thẩm quyền của TT Trump chứ không hề là hành động cản trở công lý. Để rồi sau đó, TT Trump đã quyết định lựa chọn ông Barr để thay thế sau khi cách chức ông Jeff Sessions.

Theo nhà báo Stephen Collinson phân tích trong một bài viết mới nhất trên diễn đàn CNN, TT Trump giờ đây có thêm một cơ hội mới để lèo lái chính quyền ông theo một chiều hướng bạo dạn hơn nữa.
Cũng giống như kết quả thắng cử bất ngờ vào cuối năm 2016, ông Trump lại một lần nữa đã giành được một thắng lợi lớn trước những lời tiên đoán của hầu hết các chuyên gia và những người chống đối ông trong suốt hai năm qua.

Kết luận này có nghĩa là giờ đây ông Trump có thể thoát khỏi cái đám mây nghi ngờ đã phủ trùm lên nhiệm kỳ của ông ngay từ lúc mới bắt đầu. Nó vừa là một sự minh oan cho uy tín cá nhân ông, đồng thời cũng là một vũ khí lợi hại về mặt chính trị để có thể tấn công những kẻ chỉ trích ông bên đảng Dân Chủ cũng như trong giới truyền thông trước khi chuẩn bị cho chiến dịch tái tranh cử vào năm tới.

Tuy nhiên, sự kiện phe Dân Chủ đã chiến thắng trong kỳ bầu cử giữa kỳ vào cuối năm 2018 để giành quyền tại Hạ Viện sẽ không hề bị lung lay và còn bảo đảm rằng bản báo cáo này chưa phải là phán quyết sau cùng để chấm dứt vụ tranh cãi này. Chưa gì phe Dân Chủ ở Quốc Hội đã đòi Bộ Tư Pháp cần phải bạch hoá toàn bộ bản báo cáo của ông Mueller chứ không phải chỉ là bản tóm tắt, và nhiều vị dân biểu cũng đã phê bình về tính cách trung thực trong cách diễn giải của ông Tổng trưởng William Barr.
Tuy bản tóm tắt của ông Barr cho thấy là văn từ và nội dung bản báo cáo của ông Mueller không đơn giản cũng như không hoàn toàn minh oan cho TT Trump về tội cản trở công lý, nhưng ý nghĩa biểu tượng về mặt chính trị của nó cũng rất có lợi cho ông Trump. Bởi vì cuộc điều tra đã không đưa ra được những bằng chứng thuộc loại “kinh thiên động địa” để có thể xoay đổi lớn lao cái nhìn của quần chúng trước việc có thể luận tội và ảnh hưởng tai hại đến uy quyền của TT Trump.

Những người không thích ông Trump chắc chắn cảm thấy rằng bản báo cáo cuộc điều tra này đã tặng cho ông ta một món quà chính trị rất lớn. Nhưng nếu bình tâm nhìn dưới một góc cạnh khác, nếu như TT Trump không bị kết tội trước những cáo giác về các hành động đã có trước đây, thì rõ ràng là kết luận của cuộc điều tra cho thấy là ông Trump cũng được đối xử một cách công bằng (và minh oan rõ ràng về tội thông đồng) sau một tiến trình điều tra pháp lý đứng đắn.hách quan mà nói, kết luận của ông Mueller cho rằng không có sự thông đồng cũng có thể được xem là đã mang lại một sự thở phào nhẹ nhõm cho cả nước. Bởi vì nếu như kết luận của nó hoàn toàn ngược lại, thì mọi người phải đối diện trước sự kiện một vị đương kim tổng thống đã gian lận khi thông đồng với một quốc gia kẻ thù của Hoa Kỳ để phá hoại cơ chế dân chủ để lên nắm quyền. Như vậy thì người dân và nước Mỹ sẽ phải trải qua một cơn ác mộng kéo dài trong thời gian tới đầy thử thách cho hệ thống dân chủ pháp quyền cũng như càng xô đẩy đất nước lún sâu hơn nữa trong những tranh cãi gay gắt và chia rẽ sâu đậm.
Tuy TT Trump có thể ăn mừng với chiến thắng đầu tiên với bản báo cáo này, cuộc chiến ở chính trường Washington trong hồ sơ này thật ra chỉ mới bắt đầu. Các vị dân cử phe Dân Chủ ở Quốc Hội chưa gì đã đòi hỏi Bộ Tư Pháp phải loan báo đầy đủ chi tiết bản báo cáo của ông Mueller, đồng thời cũng đẩy mạnh tiến trình các cuộc điều tra khác trên nhiều hồ sơ nhức nhối khác chứ không chỉ có riêng vụ do ông Mueller vừa kết thúc.

Trận chiến kế tiếp coi như sẽ bao quanh quyết định của ông William Barr về việc không truy tố tội danh cản trở công lý, nhất là khi mọi người đều đã biết rõ về chuyện ông Barr hồi mùa hè năm ngoái đã viết một bức thư cho thấy là cuộc điều tra về tội danh cản trở công lý này coi như là “đã chết từ trong trứng nước”. Nhiều phần là cả hai nhân vật đứng đầu của Bộ Tư Pháp sẽ được mời ra điều trần trước Hạ Viện để nghe các vị dân cử chất vấn gắt gao hơn về nhận định chủ quan của họ.
Chuyện không có đủ bằng chứng để đi kết luận thông đồng này chắc chắn sẽ tạo một thất vọng lớn cho những chính trị phe Dân Chủ và những nhà bình luận khuynh tả từ lâu đã hy vọng rằng cuộc điều tra của ông Mueller sẽ đưa ra một số những bằng chứng để kết án chính quyền Trump. Tuy nhiên, bản báo cáo này cũng vô tình củng cố thêm uy tín của bà Nancy Pelosi khi bà Chủ tịch Hạ Viện trước đó đã không đặt nặng việc cần phải xúc tiến thủ tục luận tội TT Trump. Nó càng khiến nhiều người thấy rõ bà Pelosi quả tình là một chính trị lão luyện biết tính toán rất khôn ngoan để lựa chọn những chiến trường thuận lợi để đấu tranh và không bị lún sâu vào những nơi có thể trở thành hớ hênh và bất lợi sau này.

Tuy những người ủng hộ TT Trump không đồng ý, nhưng sự kiện các vị dân biểu phe Dân Chủ tại Hạ Viện tiếp tục mở các cuộc điều tra khác liên quan đến nhiều vụ cáo giác khác dính líu đến chính quyền Trump vẫn là một điều hợp lý và nằm trong thẩm quyền và chức năng của họ vốn đã được quy định rõ ràng trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Nếu như trong suốt thời gian 6 năm phe Cộng Hoà nắm quyền tại Hạ Viện dưới thời TT Obama và đã giành nhiều thời gian, tiền bạc và công sức để mở đi mở lại những cuộc điều tra về vụ tai tiếng tại toà đại sứ Mỹ ở Libya dưới thời Ngoại trưởng Hillary Clinton mà không dẫn đến kết quả cụ thể nào, thì không lý gì giờ đây họ có thể ngăn cản hoặc chỉ trích việc điều tra của các dân biểu phe Dân Chủ đối với nhiều quyết định và chính sách liên quan đến TT Trump gây chia rẽ và chống đối mạnh mẽ khắp nơi?

Một điều đáng chú ý nữa là bản báo cáo này không hề ủng hộ hay minh oan hoàn toàn cho tất cả những hành động hay lời nói của TT Trump. Đúng hơn nữa, cuộc điều tra của ông Mueller coi như cũng đã đánh đổ toàn bộ những lời cáo buộc từ trước tới nay của ông Trump khi cho rằng nó chỉ là một “cuộc săn bắt phù thuỷ” (witch hunt), cũng như đã phá tan lời xác quyết của TT Trump khi cho rằng việc cáo buộc Nga đã xen lấn vào cuộc bầu cử này chỉ là một “trò lừa gạt” (hoax).

Bản tóm tắt của ông William Barr nói rõ rằng cuộc điều tra của ông Mueller xác nhận rằng quả tình là chính quyền Nga đã xen lấn trong cuộc bầu cử năm 2016 với mục đích gây hại cho đối thủ của ông Trump là bà Hillary Clinton. Nếu như cuộc điều tra này là một “cuộc săn bắt phù thuỷ”, có lẽ ông Mueller cũng sẽ dễ dàng tìm ra những cách thức để truy tố TT Trump dựa theo bất cứ những bằng chứng nào ông đã thu thập được, chứ không hề đưa ra một kết luận tốt đẹp như vậy cho ông.

Tuy vậy, nó cũng không ngăn cản được TT Trump và những người ủng hộ ông sẵn sàng thổi phồng lên những kết quả thuận lợi này hơi cường điệu, nhưng không đúng sự thật. Điển hình là họ đã hơi bóp méo nội dung của lá thư tóm tắt của ông tổng trưởng tư pháp William Barr, như cung cách diễn giải của bà Sarah Huckabee Sanders, phát ngôn viên Toà Bạch Ốc, khi phát biểu: “Công tố viên đặc biệt đã không tìm thấy có sự thông đồng nào, và cũng không tìm thấy có sự cản trở công lý nào. Hai ông Tổng trưởng Tư pháp Barr và Thứ trưởng Tư pháp Rosentein sau đó cũng xác nhận rằng không hề có cản trở công lý. Những kết luận của Bộ Tư Pháp coi như là một sự minh oan đầy đủ và hoàn toàn cho vị tổng thống Hoa Kỳ.”

Người ta thấy rõ lối diễn giải quá chủ quan và không đúng sự thật trong cái vế thứ hai trong câu nói của bà Sanders, nhưng phía TT Trump và những người ủng hộ ông chỉ cần dùng cái vế thứ nhất trong câu xác nhận kể trên để có thể đi khoe rằng TT Trump đã được minh oan trước cáo giác về tội thông đồng, và từ đó có thể dùng làm nền tảng để tô điểm thêm cho hình ảnh của TT Trump trong chiến dịch tái tranh cử sắp tới.
Tuy nhiên cũng phải công nhận rằng cái chiến thắng sơ khởi trong vụ này có thể cũng chẳng làm thay đổi gì nhiều trong cái nhìn của đa số dân chúng Mỹ đối với chính quyền của ông, nhất là nó đã tạo ra quá nhiều mâu thuẫn và tranh chấp trên nhiều hồ sơ đa dạng, và TT Trump từ trước tới nay cũng đã không hề có bất cứ cố gắng nào để thay đổi cái nhìn và suy tư của những cử tri đã không ủng hộ ông trước đó.

Những câu hỏi nhức nhối còn đó
Những phụ tá của TT Trump cho biết là ông cảm thấy mình được minh oan và vui mừng trước bản tin này, mặc dù nhiều người có thể lo ngại rằng trong lúc mừng vui chiến thắng và lên án giới truyền thông đã chú ý và soi mói quá nhiều trong việc tường thuật từ gần hai năm qua, có thể ông sẽ vô tình che khuất đi cái chiến thắng về mặt chính trị hiện tại. Tuy nhiên, chỉ cần đọc lướt qua bản báo cáo của ông Mueller dựa trên bản tóm tắt của ông Barr, những chuyên gia đều cho rằng nó còn để lại nhiều câu hỏi nhức nhối và không có câu trả lời thoả đáng. Không ai hiểu rõ là ông công tố viên đặc biệt này đã không nhắc gì đến các hồ sơ đó, hoặc là ông có kèm theo những câu trả lời của riêng ông hay không.
Câu hỏi đầu tiên rất đáng chú ý và cũng khiến nhiều người tò mò thắc mắc nhất là tại sao TT Trump, nếu như tin chắc từ đầu rằng mình không hề có sự toa rập hay thông đồng với phía Nga, thì hà cớ gì lại có những hành động và lời nói mang tính cách hốt hoảng và trả thù những ai chống đối khiến từ đó nhiều người dễ hoài nghi rằng phải chăng ông đang muốn tìm cách che giấu điều gì đó?

Tại sao TT Trump lại tìm cách nhiều lần áp lực ông James Comey, Tổng giám đốc cơ quan FBI, để rồi sau cùng cũng đột ngột cách chức ông này, và sau đó lại biện minh rằng ông ta phải cách chức như vậy vì liên quan đến vụ điều tra về sư xen lấn của Nga? Chính cái quyết định có phần hấp tấp này đã dẫn đến việc Bộ Tư Pháp phải mở cuộc điều tra và trao cho ông Mueller tiến hành. Để rồi sau đó, cuộc điều tra dẫn đến kết quả là không những một số những phụ tá thân cận của ông Trump phải vào tù, mà nó còn kéo theo một loạt những vụ truy tố tại nhiều toà án khác liên quan đến đời tư cũng như công ăn việc làm của ông Trump, và đáng nói hơn nữa là những vụ truy tố này có thể dẫn đến những hậu quả tai hại nặng nề cho ông Trump, kể cả sau khi ông rời khỏi chức vụ tổng thống.

Một câu hỏi nhức nhối khác mà người bàng quan cũng không thể không tò mò, đó là vì sao có rất nhiều người liên hệ đến TT Trump, và kể cả cá nhân ông ta, đã nhiều lần nói dối về những lần có tiếp xúc bí mật với các viên chức của Nga, để rồi sau đó lại tìm đủ cách để che giấu những vụ này. Thí dụ điển hình nhất là cuộc họp diễn ra ngay tại toà cao ốc Trump Tower vào mùa hè năm 2016 giữa những phụ tá của ông Trump (gồm có Paul Manafort, Donald Trump Jr. và Jared Kushner) với những người của Nga với mục đích muốn tiết lộ những “điều xấu xa” của đối thủ Hillary Clinton. (Nếu đã cho rằng mình không có thông đồng, thì tại sao lại phải nói dối và sau đó tìm cách che giấu?)

Cũng có thể là cuộc điều tra của ông Mueller cho thấy là tuy ban vận động tranh cử của ông Trump đã không vi phạm vào những điều có thể được xem là tội hình sự, nhưng quả tình là nó cũng đã có những phạm vi phạm trầm trọng về đạo đức và ngay thẳng trong một tranh cử khít khao ngang ngửa mà có thể nhiều cử tri Mỹ sẽ không bỏ phiếu ủng hộ ông nếu như họ biết được những chuyện này đã xảy ra.
Một câu hỏi khác vẫn chưa được giải đáp là không biết ông Mueller có tìm hiểu về việc ông Trump đã có những hành động ve vuốt lấy lòng ông tổng thống Vladimir Putin của Nga trong thời gian vận động tranh cử năm 2016 cũng là lúc mà ông đang muốn đạt được một thoả thuận hay giao kèo mua bán về địa ốc ở thủ đô Mạc Tư Khoa (Moscow), sau khi chi tiết này được phanh phui khi cựu luật sư riêng của ông là Michael Cohen bị truy tố ra toà.

Vì thế cho nên khi bản báo cáo về cuộc điều tra của ông Robert Mueller chưa được loan báo một cách đầy đủ, người ta sẽ không dễ dàng có được những câu trả lời cho những nghi vấn kể trên.

Mai Loan
Houston, Texas, ngày 24/3/2019

Tin tức khác...