Thăm Tràng An

Bài – ảnh: Trần Công Nhung

 

Suốt những năm tháng chị đưa đò, có tai nạn chìm đò nào không?

– Không bác ạ. Bác thấy mặt nước lặng như tờ thế này, thuyền lại đi chậm thì làm gì xẩy ra chuyện gì. Còn những ngày mưa to gió lớn thì có khách nào đâu.

– Chuyến đi này mình qua bao nhiêu hang?

– Có nhiều lộ trình ngắn dài hoặc tùy theo khách yêu cầu. Bọn em chỉ được đưa khách theo tuyến thông thường không dài không ngăn, gói gọn trong 3 giờ đồng hồ và qua 3 Ðền 6 hang.

– Theo chị, tuyến xa là đi tận đâu?

– Vào Bái Ðính hay lên Tam Cốc.

– Lên Tam Cốc mất bao lâu?

– Hơn 5 tiếng.

Vừa nhác thấy núi đằng xa có miệng hang đen ngòm, tôi chỉ tay hỏi người chèo đò:

– Có phải chúng ta sắp đến hang kia?

– Ðúng đấy ạ. Hang Ðịa Linh, dài hơn 1.500m, thông sang thung lũng đền Trần. Hang có nhiều lối rẽ và hiện mới chỉ được khai thác một phần. Vào sâu trong hang, người ta thấy có những chỗ rộng, bằng phẳng nhưng có những nơi rất hẹp, bề ngang chỉ chừng 3m.

Hang có những chỗ rất hẹp và thấp, các bác cẩn thận nhé. Chỗ hẹp em không chèo được phải dùng tay chống vào vách đá cho thuyền đi qua.

Nghe mà thấy lo lo, không khéo đầu va vào đá thì phiền lắm. Trong hoàn cảnh ấy làm sao chụp ảnh? Lúc nào cũng bị chắn bởi hai người khách lạc điệu thì chịu thôi. Ðã đến hang, ai cũng sửa lại tư thế cho an toàn, cửa hang thấp thật. Nhìn vào tối om. Tôi chỉ ghi một vài ảnh gần ngoài cửa hang, càng vào sâu càng tối, lại bị hai người che khuất phía trước, thật quá mất công. Lúc đò qua chỗ hẹp và thấp, chị chèo đò kêu to “các bác cúi khom mình xuống không thì bị va vào đá đấy. Mọi người im thin thít cúi rạp mình, có thấy gì đâu, tâm trí chỉ lo chuyện rủi ro. Chừng mươi phút sau nghe tiếng người đàn bà “các bác ngồi lại được rồi. Ðến chỗ bóng đèn sáng thấy trần và vách những lớp nhũ óng ánh màu sắc khá hay thảo nào hàng còn có tên “Ðá nở hoa”. Tuy vậy tôi cũng không sao “tác nghiệp” được do khoảng cách quá gần (hang hẹp) lại vướng đủ thứ, ngắm máy máy chưa kịp chụp thì đò đã đi qua.

Chừng 30 phút, đã thấy lấp ló cửa hang từ xa, bây giờ hang qua chỗ rộng thuyền chèo thoải mái, ánh sáng tạm đủ cho việc bắt hình. Nhiệt độ trong hang xuống chừng 70 độ F, mát mẻ thoải mái. Tưởng như đã trút phần nào mệt nhọc, căng thẳng trong người.

Cảm giác thích thú nhất khi ra đến cửa hang là cả một bầu trời xanh mấy trắng làm phong cho một cảnh sơn thủy rộng lớn, tuyệt vời. Những con thuyền nhỏ chỉ vài ba người, càng bé so với núi non trùng trùng lớp lớp, tưởng như đang lần vào chốn bồng lai tiên cảnh.

Nói về hang động, thế giới có nhiều hang độc đáo. Các hang có thể tìm thấy ở Nam Mỹ, Châu Phi, Antarctica nhưng phần lớn tập trung ở châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ. Ðặc biệt là tại các vùng núi đá vôi ở Trung Á, Trung Quốc và một phần Ðông Nam Á.

Những Hang nổi tiếng trên thế giới:

Kỷ lục về chiều dài là hệ thống hang Mammoth tại Kentucky (East south-central region of the United States Ðông Nam miền Trung Hoa Kỳ), với chiều dài 579 km. Tuy vậy kỷ lục này sẽ bị phá vỡ khi các nhà khoa học hoàn thành việc đo đạc một số hang khác trên thế giới, như hệ thống hang Optymistychna ở Ukraina, bước đầu đã đo đạc được 214 km.

Hang được cấu tạo như thế nào? Các nhà khoa học địa chất qua nhiều thời kỳ nghiên cứu đã kết luận: Hang Ðộng được hình thành bằng nhiều cách khác nhau:

Phần lớn các hang được hình thành do quá trình kiến tạo địa chất của trái đất cách đây hàng triệu năm. Sự biến đổi của vỏ Trái Ðất kéo theo hàng loạt sự đứt gãy và hoạt động tạo núi, cũng như sự phun trào nham thạch của các núi lửa đều là nguyên nhân tạo ra hang động.

Núi đá được cấu tạo gồm nhiều chất khác nhau, trong đó có những chất dễ bị phong hóa, hòa tan vào nước ngầm bị cuốn đi, để lại khoảng trống giữa những phần chưa bị phong hóa. Qua hàng triệu năm khoảng trống lớn dần mà thành hang.

– Hang ống dung nham: là loại hang được hình thành do nham thạch phun trào bao phủ lên mặt đất, có những chỗ thế đất không bằng phẳng (gò đồi) hoặc trùm lên những dòng suối, sông, sau đó dung nham nguội đi tạo nên những khoảng trống trong lòng nó.

– Hang đá vôi (karst): do sự bào mòn hóa học, trong đó nước có chứa axit carbonic thấm hoặc chảy qua, làm hòa tan canxi trong các khối núi đá vôi.

– Hang biển: được hình thành do quá trình bào mòn của sóng biển lên những núi đá ở ven bờ biển.

– Hang sông băng: Hang dưới các sông băng.

Tìm hiểu sơ qua ý nghĩa hang động và cách cấu tạo, bây giờ nói đến hang động ở Việt Nam. Xưa nay hang động ở Việt Nam được tìm thấy cách tình cờ tự nhiên chứ không qua nghiên cứu. Những hang nổi tiếng:

Hang Ðầu Gỗ – Hang Sửng Sốt Hạ Long) – Hang Ðồng Nội (1)(Hòa Bình) – Hang Con Moong (Thanh Hóa) – Hang Cắc Cớ (chùa Thầy Hà Tây)…Mãi những năm sau này, có đoàn thám hiểm hang động Anh Quốc đến Việt Nam nghiên cứu động Phong Nha – động Sơn Ðoòng (2) (Quảng Bình). Riêng quần thể danh thắng Tràng An có tới 31 đầm nước được nối thông bởi 48 hang, trong đó có những hang xuyên thủy dài trên 1500m như hang Ðịa Linh. Hiện nay du lịch Tràng An mới khai thác một phần nào thôi và do giới hạn thời lượng cho một chuyến đò chỉ 3 giờ nên du khách cũng chỉ được đi qua một số hang quen thuộc : Hàng Tối – hang Sáng – Hang Sính – hang Si – hang Ba Giọt – hang Seo…

Trần Công Nhung

______________________________

(1) Ðây là một hình vẽ cổ, thể hiện một con thú và ba mặt người trên vách đá ở Ðồng Nội thuộc huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình – một biểu hiện sinh động về nghệ thuật và tín ngưỡng sơ khai của người tinh khôn. Hình ba mặt người được khắc ở cửa hang Ðồng Nội (Hòa Bình), cách mặt đất từ 1,5m đến 1,75m, vừa tầm khắc họa của con người. Hình vẽ có hai mặt nhìn thẳng, một nhìn nghiêng. Mặt ở giữa lớn hơn cả, đây là mặt người duy nhất có khắc lông mày. Trên ba mặt người đều có khắc hình chữ Y, thể hiện của cái sừng. Hình vẽ tuy đơn sơ, giản dị nhưng nhiều vẻ sinh động, thú vị. Ðó là nghệ thuật sơ khai của người nguyên thủy ở Việt Nam.

(2) Sơn Ðoòng được khám phá vào năm 1991 do anh Hồ Khanh – một người dân địa phương – tình cờ vào cửa hang để tránh mưa. Bẵng một thời gian đến năm 2006 khi đoàn thám hiểm Hiệp hội Hang động Hoàng Gia Anh Quốc đến khu vực này thăm dò thì Hồ Khanh mới báo cho họ. Phải khó khăn lắm ông mới tìm lại được cửa hang vốn nằm sâu trong rừng già với địa hình khá hiểm trở, cách xa đường lớn và không thể phát hiện thấy trên Google Earth. Dưới sự hướng dẫn của anh, họ đã đi sâu vào hang, chụp ảnh, đo đạc và thu thập dữ kiện khoa học.

Vì Hồ Khanh là người đầu tiên phát hiện ra hang động này nên đoàn thám hiểm đề nghị ông Khanh đặt tên cho hang. Ông Khanh đã lấy tên mình làm tên hang, gọi là hang Hồ Khanh. Ðoàn thám hiểm ghi nhận tên do ông Khanh đặt nhưng mấy hôm sau họ xin phép ông Khanh để cho họ đặt lại tên cho hang là “Sơn Ðoòng” và ông đã đồng ý. Tên gọi “Sơn Ðoòng” do cách ghép địa danh “Ðoòng” có sẵn từ trước với từ Hán Việt “sơn” (núi). Gần cửa trước hang Sơn Ðoòng có một bản của người Vân Kiều tên là bản Ðoòng. Bản Ðoòng thuộc xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

 

More Stories...