TẾT Ở MỸ

Huy Lâm

Tết Âm lịch là một trong những ngày lễ được nhiều người đón mừng nhất, có lẽ chỉ đứng sau Lễ Giáng sinh. Người ta tính ra trên thế giới, cứ sáu người thì có một người mừng Tết Âm lịch. Mà không chỉ ở những quốc gia vùng Đông và Đông Nam Á mới mừng ngày lễ này mà ngay tại Mỹ, ngày Tết Âm lịch cũng ngày càng được nhiều người biết đến và đón mừng.
Ở tiểu bang Cali chẳng hạn, với cộng đồng người Á đông đông đảo ở những thành phố như Los Angeles, San Francisco, và tại quận Cam nơi có đông người Việt, thì đây là một ngày hội lớn – với hội chợ, diễn hành – thu hút được rất đông người tham dự.
Ngành kinh doanh bán lẻ của người Mỹ cũng biết tâm lý người Á đông nói chung coi trọng ngày Tết và đương nhiên là không ngại tiêu xài rộng rãi trong dịp này. Thế nên họ cũng chuẩn bị rất kỹ để tìm cách chiêu dụ khách hàng Á đông đến với họ. Như tại quận Cam, một trong những nơi sống đắt đỏ nhất nước Mỹ, khu thương mại sang trọng South Coast Plaza nghe nói đã cho tổ chức rầm rộ với hàng trăm chức sắc và khách mời đặc biệt tham dự, được đãi rượu sâm banh, lại còn có ca sĩ cùng nhiều vũ công đến giúp vui.
Vào những năm khác, thường thì ngày mùng một Tết hay rơi vào những ngày trong tuần. Nhưng năm nay, ngày đầu năm Âm lịch lại rơi đúng vào Thứ Bảy nên chắc chắn việc tổ chức Tết năm nay trong các cộng đồng Á đông sẽ xôm tụ hơn mọi khi. Tại các hội chợ và diễn hành Tết sẽ thu hút đông người tham dự, không chỉ khách Á đông mà có lẽ còn có nhiều người Mỹ bản xứ nữa.
Nước Mỹ là một xã hội đa văn hoá và hầu như mọi sắc dân trên thế giới đều có mặt ở đây. Và người Mỹ nói chung xưa nay vẫn được cho là có tinh thần cởi mở và dễ dàng tiếp nhận những nền văn hoá khác. Đây là điểm đặc biệt của nước Mỹ và nhờ vậy đã làm cho văn hoá nước Mỹ ngày càng phong phú hơn.
Riêng tại tiểu bang Cali, Tết Âm lịch đã được công nhận và nay chính thức được xem như một ngày đặc biệt. Năm ngoái, ông Gerry Brown, khi còn là thống đốc, đã ký thành đạo luật chính thức ghi nhận ngày Tết Âm lịch là một ngày văn hoá có ý nghĩa. Mặc dù điều này không có nghĩa là ngày Tết Âm lịch trở thành một ngày lễ nghỉ của các công chức như Ngày Tổng thống hoặc Ngày Columbus, nhưng nó sẽ được nhắc tới nhiều hơn ở trường học hay tại những nơi công cộng, và không chừng trong tương lai ngày Tết Âm lịch còn được đưa vào chương trình giáo dục cho các em học sinh hiểu biết thêm một nét văn hoá đặc biệt Á đông.
Nhưng Tết Âm lịch không chỉ được ghi nhận ở tiểu bang Cali. Năm 2015, thượng viện Hoa Kỳ đã đồng thuận thông qua một nghị quyết công nhận ý nghĩa văn hóa và lịch sử của Tết Âm lịch của cộng đồng người Mỹ gốc Á. Và điều này có nghĩa là chính phủ Mỹ chính thức công nhận ngày Tết Á đông như là một phần của văn hoá Hiệp Chủng Quốc.
Trong nghị quyết, thượng viện đã bày tỏ “sự tôn trọng sâu sắc nhất đối với người Mỹ gốc Á và tất cả mọi cá nhân trên khắp thế giới nhân dịp kỷ niệm ngày lễ trọng đại này.” Nghị quyết cũng nói vắn tắt về lịch sử, tập tục cùng những sinh hoạt truyền thống của ngày Tết.
Đặc biệt năm nay, Sở Bưu điện Hoa Kỳ đã cho phát hành một loạt tem mới để mừng Tết Âm lịch. Đây là lần thứ ba Sở Bưu điện đã cho in loạt tem mới với hình các con vật tiêu biểu của 12 con giáp. Hai lần trước: loạt tem đầu được in trong khoảng thời gian từ 1999 đến 2005 và loạt tem kế tiếp từ 2008 đến 2019. Và Sở Bưu điện luôn chọn năm tý là năm đầu tiên cho loạt tem mới, lý do là vì con chuột đứng đầu trong 12 con giáp và năm nay là Canh Tý, và cứ tết năm con nào thì họ cho phát hành tem in hình con vật đó.
Hình tem con chuột năm nay có màu xanh nhạt với hai chiếc răng cửa nhỏ xíu xinh xinh nhô ra. Trên trán là chiếc hình tròn đại diện cho mảnh trăng non đầu năm. Giữa hai tai là vương miện vàng làm nổi bật lên vị trí quan trọng của chuột đứng đầu hết trong số 12 con giáp.
Theo truyền thuyết, trong một cuộc đua bơi qua sông để xác định ngôi thứ trong chu kỳ của 12 con giáp. Con chuột nhỏ nhất nhưng lanh trí xin được trâu cho ngồi trên lưng không phải bơi. Trâu lội nước giỏi nên lúc nào cũng dẫn đầu và khi tới gần bờ bên kia thì chuột liền nhảy lên bờ trước và về nhất, còn trâu thì về nhì. Do đó, những người tuổi tý thường được cho là thông minh, khôn ngoan và tháo vát.
Như nói ở trên, những sinh hoạt chính mừng Tết Âm lịch thường có hội chợ và diễn hành. Đặc biệt tại những thành phố lớn nơi có đông đảo người Á đông sinh sống thì việc mừng Tết thường rất lớn. Như vùng San Francisco chẳng hạn, nơi có phố Tàu được cho là lớn nhất nằm ngoài Á châu, việc tổ chức mừng Tết Âm lịch tại đây được biết là bắt đầu sớm nhất tại khu vực Bắc Mỹ, từ giữa thế kỷ 19, trong thời người ta đổ xô đi tìm vàng.Ngày nay, có khá nhiều sinh hoạt Tết được tổ chức ở trong vùng, nhưng sinh hoạt chính và được chú ý nhiều nhất là cuộc diễn hành đón năm mới rầm rộ, thu hút được hàng triệu khách tới coi – với hàng chục chiếc xe hoa trang hoàng lộng lẫy, có những ban nhạc diễn hành, và có cả những nàng hoa hậu, á hậu miệng cười tươi như hoa ngồi trên đài cao đặt trên những chiếc xe hoa kia.
Nhưng những sinh hoạt mừng Tết Âm lịch không chỉ quy tụ ở những thành phố lớn mà còn lan ra những vùng ngoại ô nữa. Như khu vực quận Cam là một ví dụ điển hình. Thành phố Westminster có số lượng di dân gốc Việt khá đông và một khu trung tâm thương mại được gọi là Little Saigon, trong khi thành phố Irvine gần đó cũng có một phố Tàu đang ngày một phát triển. Một trong những hội chợ Tết lớn nhất ở bên ngoài Việt Nam được tổ chức tại đây. Hội chợ này kéo dài nguyên một cuối tuần, do Tổng hội Sinh viên Việt Nam Nam Cali tổ chức, thu hút hàng trăm ngàn khách tới thăm, với những gian hàng thức ăn, bán đồ lưu niệm, trưng bày cũng như trình diễn văn nghệ và đốt pháo.
Gần đó có công viên giải trí Disneyland, thuộc thành phố Anaheim, năm nay cũng đánh dấu ngày Tết Âm lịch với một số gian hàng thực phẩm và những buổi trình diễn mang sắc thái Á đông. Ngoài ra, nhiều nhà thờ và chùa trên khắp nước Mỹ vào dịp Tết hàng năm cũng có tổ chức hội chợ cho các tín đồ cùng chung vui. Có thể nói, nơi đâu có chùa và nhà thờ, nơi đó có hội chợ Tết.
Kết quả một cuộc nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho biết, nói chung, có khoảng hai phần ba người Mỹ gốc Hoa, Đại Hàn, Nhật Bản và Việt Nam (68%) mừng Tết Âm lịch. Nhưng cộng đồng di dân mừng Tết cao nhất là người Mỹ gốc Việt (93%) và người Mỹ gốc Hoa (82%) –nói rằng họ so sánh việc mừng Tết cũng giống như người Mỹ mừng Lễ Tạ ơn vậy. Trong khi những giống dân gốc Á đông khác mừng Tết ít hơn: người Mỹ gốc Hàn (45%) và người Mỹ gốc Nhật (30%) cho biết họ vẫn cố gắng giữ truyền thống mừng Tết Âm lịch.
Trong số những nhóm tôn giáo của bốn sắc tộc trên, khoảng tám trong 10 người theo đạo Phật (81%) và đạo Công giáo (77%) nói rằng họ có mừng Tết Âm Lịch. Những di dân gốc Á đông, đặc biệt là những người tới Mỹ sau này, thường có khuynh hướng mừng Tết nhiều hơn là những người Á đông sanh ra tại Mỹ. Điều này cho thấy những di dân tới Mỹ sau có phần nặng lòng với văn hoá Á đông hơn. Tuy nhiên, trong nhóm người Mỹ gốc Nhật thì điều này hoàn toàn trái ngược: 39% người gốc Nhật sanh tại Mỹ cho biết họ có mừng Tết Âm lịch, so với 18% người gốc Nhật sanh ngoài nước Mỹ. Phải chăng vì chính phủ Nhật từ lâu đã bỏ không còn mừng Tết truyền thống nữa và người dân Nhật chính gốc nay cũng đã quen với những sinh hoạt theo Tây lịch.
Mặc dù mỗi dân tộc mừng Tết Âm lịch theo đặc tính văn hoá riêng biệt của dân tộc ấy, nhưng tất cả đều có một điểm chung: đoàn tụ gia đình. Cho dù người ta vì đòi hỏi của công việc có thể phải đi làm ăn xa gia đình cả năm thì cứ đến ngày Tết, cho dù bận rộn thế nào thì cũng cố gắng thu xếp để trở về xum họp với gia đình trong ít ngày. Thế nên, ở những quốc gia như Trung Quốc hay Việt Nam, vào những ngày cận Tết, tại những nơi như phi trường, sân ga hay bến xe đều chật ních người vì ai cũng muốn về cho kịp trước ngày mùng một.
Con người ta cũng giống như chim vậy, cứ đến thời hạn thì lại tìm đường để trở về nguồn: mùa xuân đến, từng đàn chim lũ lượt rủ nhau bay về nơi cố thổ; Tết Âm lịch đến, người Á đông không hẹn nhưng bằng đủ mọi phương tiện để tìm về với gia đình, cùng quây quần bên nhau quanh mâm cỗ ngày Tết.
Với người Việt, cho dù là trong hay ngoài nước, thì trên mâm cỗ ấy luôn phải có khuôn bánh chưng, đòn bánh tét, thịt kho, dưa giá cho đúng với truyền thống. Những hương vị quen thuộc đó của ngày Tết ngàn năm qua vẫn không thay đổi.

Huy Lâm

Tin tức khác...