Quốc vương Mã Lai thoái vị và đăng quang

Đám cưới bí mật của quốc vương Mohammed V với hoa hậu người Nga

Lý Anh

Mã Lai Á theo chế độ quân chủ lập hiến đứng đầu là quốc vương (người Mã Lai gọi là Yang di-Pertuan Agong), bầu ra lần đầu tiêntrong năm giành được độc lập (1957) theo đề nghị của Hội đồng Lập pháp (quốc hội) và ông Tunku Abdul Rahman Putra Alhaj, Thủ tướng đầu tiên của Mã Lai Á. Tính đến nay, liên bang Mã Lai Á đã có 16 quốc vương.
Khác với các nước truyền ngai vàng cho người thừa kế, tại Mã Lai Á,9 tiểu vương đứng đầu 9 tiểu bang Hồi giáo thay nhau làm quốc vương. Mặc dù áp dụng chế độ quân chủ lập hiến và dân chủ nghị viện, việc lựa chọn quốc vương từ ngày giành độc lập năm 1957, vẫn có ý nghĩa lớn,phản ánh niềm tin của người dân đối vớihệ thống dân chủ nghị viện và lòng tôn kính đối với hoàng gia Mã Lai Á.

Ngai vàng luân phiên

Hiến pháp liên bang Mã Lai Á quy định, quốc vương là nguyên thủ quốc gia. Kết thúc nhiệm kỳ 5 năm, quốc vương phải rời khỏi ngai vàng nhường cho người khác.
Người đủ điều kiện để trở thành quốc vương là tiểu vương các tiểu bang. Sau mỗi nhiệm kỳ 5 năm, Hội nghị Các nhà Cai trị (Conference of Rulers) với sự tham gia của 9 tiểu vương các tiểu bang Hồi giáo Negeri Sembilan, Selangor, Perlis, Terengganu, Kedah, Kelantan, Pahang, Johor, Perak và 4 thống đốc của4 tiểubangPenang, Melaka, Sabah, Sarawak, họp tại cung điện hoàng gia ở Kuala Lumpur bầu tân quốc vương. Tuy nhiên, chỉ có 9 tiểu vươngđược phátphiếu bầu có tên người kế vị đứng đầu.
Nếu được 5 trong 9 tiểu vương đồng ý, người đứng đầu danh sáchtrở thành tân quốc vương. Nếu người được bầu từ chối không nhận, sẽ lựa chọn người thứ hai trong danh sách. Sau khi được lựa chọn, tân quốc vương Mã Lai Á làm lễ nhậm chức và đăng quang.Tuy quốc vươnglà nguyên thủMã Lai Á, nhưng chỉ mang tính biểu tượng. Ngài cũng là người đứng đầu quân độitrên danh nghĩa. Chân dung của quốc vương và hoàng hậu được đặt trong các tòa nhà chính phủ trong cả nước. Mặc dù địa vị của quốc vương Mã Lai Á chỉ là hình thức, hoàng gia vẫn rất được tôn trọng, đặc biệt là những người theo đạo Hồi. Mã LaiÁ nghiêm cấm người dân không đượcchỉ trích quốc vương hay nói xấu hoàng gia.

Quyền hạn và nghĩa vụ

Theo quy định của Hiến pháp, là nguyên thủ quốc gia, quốc vương Mã Lai Á có quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.Trong nhiều vấn đề, gần như tất cả quyết định của chính phủ do quốc vương ban hành đều dựa vào lời khuyên của thủ tướng hoặc nội các. Quốc vươngcũng có thể tự ý hành động để thực hiện các nhiệm vụ sau:
– Bổ nhiệm thủ tướng chính phủ
– Không giải thể quốc hội
– Kêu gọi tổ chức Hội nghị Các nhà cai trị với những đặc quyền, địa vị thiêng liêng của mình, đưa ra các quyết định tại hội nghị và các vấn đề khác theo quy định của Hiến pháp. Một số nhiệm vụ chỉ do quốc vương thực hiện bao gồm: Triệu tập, đình chỉ và giải thể quốc hội. Ngoài quyền quyết định bổ nhiệm thủ tướng chính phủ, quốc vương cũng có quyền bổ nhiệm các bộ và thứ trưởng theo đề nghị của thủ tướng.
Được đánh giá là biểu tượng của công lý, quốc vương có thẩm quyền bổ nhiệm thẩm phán, ra lệnh ân xá, đặc xá. Ngài còn là biểu tượng của danh dự và phẩm giá, có quyền ban thưởng và tôn vinh mọi người thuộc các tầng lớp xã hội.
Theo hiến pháp sửa đổi năm 1993, nếu bản thân quốc vương,các tiểu vương và thống đốc các bang phạm sai lầm cũng bị buộc tội, xét xử tại Toà án Đặc biệt do Hội nghị Các nhà cai trị lập ra.

Quốc vươngthứ 15 đăng quang và thoái vị

Ngày 24/04/2017, tại hoàng cung Istana Negara, thủ đô Kuala Lumpur, tiểu vương Muhammad V, chào đời ngày 06/10/1969 (48 tuổi),chính thức đăng quang trở thành quốc vương thứ 15 của Mã Lai Á, trước sự chứng kiến của 800 khách mời trong buổi lễ trang trọng, mở đầu nhiệm kỳ 5 năm trở thành nguyên thủ nhà nước quân chủ lập hiến. Trước đó, ngày 13/12/2016, ông đã tuyên thệ nhậm chức kế vị quốc vương Muadzam Shah vừa kết thúc nhiệm kỳ ngày 12/12.
Ở tuổi 48, Muhammad V là người trẻ nhất trong các tiểu vương được cử làm quốc vương. Ông lên ngôi tiểu vương bang Kelantan từ năm 2010, kiêm nhiệm chức phó vương Mã Lai Á từ năm 2011. Ông được nhận xét là người nhân hậu, khiêm nhường và vô cùng sùng bái đạo Hồi.

800 khách mời chứng kiến nghi lễ trang trọng này gồm các tiểu vương và thông đốc các bang, thủ tướng, phó thủ tướng và phu nhân. Ngoài ra, còn có các bộ trưởng, người đứng đầu các cơ quan chính phủ và các nhà ngoại giao nước ngoài.
Khi tuyên thệ nhậm chức, quốc vương Muhammad V cam kết luôn luôn bảo vệ đạo Hồi, tuân theo luật pháp và hiến pháp, làm tròn nhiệm vụ của mình,
21 phát đạn đại bác đã được bắn lên để chào mừng hòa lẫn tiếng nhạc bài quốc ca do ban nhạc Hoàng gia cử hành.
Sau gần 2 năm trị vì đất nước, ngày 06/01/2019, Quốc vương Muhammad V bất ngờ tuyên bố thoái vị và bày tỏ lòng biết ơn Hội nghị Các nhà cai trị đãcho mình cơ hội trị vì đất nước, đồng thời cũng nói lời cám ơn thủ tướng và chính phủ Mã Lai Á.
Lý do thoái vị không được công bố, khi các hãng thông tấn hỏi, hoàng gia Mã Lai Á không trả lời và yêu cầu không bình luận.
Việc thoái vị diễn ra chưa đầy một tuần sau khi quốc vương nghỉ 2 tháng vì lý do sức khỏe.
Tin đồn quốc vương thoái vị vốn xuất hiện từ đầu tuần trước trên mạng, trong khi đó, thủ tướng Mã Lai Á Mahathir Mohamad cho biết, ông không nhận được thông báo chính thức nào về vấn đề này. Trong cuộc họp báo 2 ngày trước khi quốc vương tuyên bố thoái vị (04/01), Thủ tướng Mahathir Mohamad nói với truyền thông: “Tôi không nhận được một lá thư hoặc một chỉ định chính thức nào về bất cứ điều gì, vì vậy tôi không nói về chuyện đó”.
Ông Mahathir Mohamad còn nói rằng theo ông được biết thì quốc vương đã trở lại làm việcngày 31/12/2018 sau 2 tháng nghỉ phép.Ông là quốc vương đầu tiên trong lịch sử Mã Lai Á không có hoàng hậu khi đăng cơ vì đã ly dị với người vợ đầu tiên vào năm 2016, cũng là quốc vương thoái vị khi chưa hết nhiệm kỳ 5 năm.
Theo tin của Channel NewsAsia,qua một bức thư gửi tới Thư ký Hội nghị Các nhà cai trị,quốc vương Muhammad V chính thức thông báo cho các tiểu vương về quyết định thoái vị của mình.
Thông tin này được công bố trong thông báo chính thức từ ông Wan Ahmad Dahlan Abdul Aziz, quản gia của hoàng gia Mã Lai Á. Trong một thông báo chính thức,hoàng gia Mã Lai Á cho biết “Quốc vương sẽ trở về bang Kelantan Darul Naim để cùng chính phủ và dân chúng tiểu bang bảo vệ và phát triểncộng đồng”.
Tuy nhiên, dư luận cho rằng, từ tháng 06/2018, Thủ tướng Mahathir Mohamad từng phàn nàn quốc vương Muhammad V không tôn trọng thượng tôn pháp luật khi trì hoãn việc bổ nhiệm ông làm thủ tướng cũng như chỉ định một bộ trưởng tư pháp mới.
Sau đó là dư luận bàn tán về chuyện quốc vương kết hôn cùng một hoa hậu người Nga, không làm tròn nhiệm vụ của mình.

Thông tin về đám cưới của quốc vương Muhamamad V được báo chí quốc tế đăng tải rất nhiều. Theo những nguồn tin từ các báo, cô dâu Oskana Voevodina là hoa khôi thủ đô Moscow năm 2015 với vẻ ngoài nóng bỏng cùng gương mặt đẹp như thiên thần.

Tuy nhiên, ngày06/01, thông tin quốc vương Muhammad V thoái vị khiến nhiều người tìm hiểu sâu về cô vợ trẻ xinh đẹp. Oskana kém quốc vương 24 tuổi. Trước khi kết hôn cùng quốc vươngMuhammad V, Oskana nổi tiếng là người mẫu hoạt động chủ yếu ở Thái Lan và Trung Quốc.

Với lý do phục hồi sức khỏe sau khi điều trị bệnh, quốc vương Muhammad V từng nghỉ phép hai tháng 11 và 12/2018. Thay vào đó, thông tin về đám cưới của ông nhanh chóng lan truyền trên các trang tin và báo lá cải khắp thế giới.
Cô dâu 25 tuổi, người giành chiến thắng trong cuộc thi hoa hậu Moscow năm 2015, đã cải sang đạo Hồi. Tuy nhiên, những câu chuyện cũng như hình ảnh thời còn làm người mẫu và tham gia chương trình truyền hình thực tế đã ảnh hưởng xấu đến hình ảnh vua Muhammad V trong mắt những người Hồi giáo bảo thủ chiếm đa số tại bang Kelantan, quê hương của quốc vương,

Tại Mã Lai Á, không hiếm những hành động thiếu suy xét và bất đồng với chính phủ như vậy, nhưng liên tục có những tranh cãi về hoàng gia là điều đáng báo động.
Theo một số nguồn tin chính thức, đầu tháng 12/2018, 4 trong số 9 tiểu vương các bang bắt đầu thảo luận cách giải quyết vấn đề, trong đó có tiểu vương Nazrin Shah của bang Perak, hiện là phó quốc vương Mã Lai Á, và tiểu vương bang Perlis, một trong những thành viên hoàng tộc cao cấp.
Vài ngày sau thời gian tiểu vương Nazrin Shah lưu tại cung điện hoàng gia Istana Negara với tư cách “quyền quốc vương”, Hội nghị Các nhà Cai trị, vốn tổ chức 3 lần một năm, đã tổ chức một cuộc họp bất thường.
Không lâu sau cuộc họp diễn ra hôm 02/01, tin đồn bắt đầu rộ lên về việc quốc vương Muhammad V bị ép phải thoái vị trong vòng một tuần, nếu không sẽ phải đối mặt với một giải pháp khiến ông mất mặt.
Ngày 07/01, Hội nghị Các nhà Cai trị nhómhọp để chọn một tân quốc vương. Dư luận cho rằng, có thể các tiểu vươngmuốn giải quyết vấn đề sớm để tránh việc công chúng bất mãn với hoàng gia.

Quốc vương thứ 16 đăng quang

Ngày 31/01, quốc vương thứ 16 của Mã Lai Á chính thức lên ngôi trong một buổi lễ đăng quang.
Tiểu vương Abdullah 59 tuổi, người đứng đầu về mặt nghi thức của tiểu bang Pahang miền trung Mã Lai Á, lên ngôi kế vị tiểu vương Muhammad V. Quốc vương Abdullah từ nhỏ đến lớn theo học tại các trường Anh quốc. Ông là một người yêu thể thao và là một thành viên của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA), đồng thời là chủ tịch Liên đoàn Hockey Châu Á.
Từ lâu, người dân Mã Lai Á đã biết tiểu Vương Abdullah sẽ trở thành quốc vương thứ 16, do người đứng đầu bang Pahang là người kế tiếp trong thứ tự kế vị ngai vàng, vốn được luân chuyển lần lượt giữa các tiểu vương của 9 bang.
Vài ngày trước, với tư cách là một thái tử, ông Abdullah đã trở thành tiểu vương bang Pahang do cha ông là tiểu vương Ahmad Shah, 88 tuổi bị bệnh nặng.

Lý Anh

Tin tức khác...