QUAN ÂM

QUAN ÂM DẠNG NAM

Biên khảo của TÔN KÀN

Quan Âm hay Quan thế Âmhay Quán thế Tại là tên phiên âm Hán tựGuanyin hay Guãnzizai hay Guãnshyin.
Những danh từ này dịch ra từ chữ Phạn Sanskrit Avalokitésvara có nghĩa là vị Thần hướng mắt nhìn xuống.
Thần Avalokitésvara xuất hiện vào khoảng thế kỉ thứ 5 TCN tại Bắc Ấn và được nhắc đến trong các kinh dưới đây:
-Bát nhã Liên hoa kinh (Lotus sutra)
-Bát nhã Tâm kinh (Heart sutra)
-Chú Đại bi kinh(Nilakantha Dhãrani sutra)
-Karandavyùhasutra . Trong kinh này có ghi châm ngôn của Quan Âm Om mani pad ma hum.
-Phật mẫu chuẩn đề kinh ( Cundi Dhãrani sutra) .
Tên chữ Phạn còn gọi là Padmapãni , tên Tây Tạng là Chenrézik.
Quan Âm là một vị Thần quan trọng trong Đại Thừa (Bắc Tông) , nhưng Tiểu Thừa (Nam tông) cũng thờ Quan Âm mà người ta gọi là Nãtha (Tích Lan) , Lokanat (Miến Điện) Lokesvara ( Thái Lan).

BẮC ẤN

Trên đây là tượng Quan Âm dạng nam , tay bắt ấn vô úy, đầu đội vương miện gắn Phật Thích ca tìm thấy ở Gandhara Bắc Ấn . Tượng bằng đồng đúc vào khoảng thế kỉ thứ 3 CN.
Người ta phải chú ý đến ảnh hưởng mạnh mẽ của Ấn Độ và Hy Lạp.

CAO MIÊN

Đầu Quan Âm dạng nam ở Angkor , Cao Miên.
Ảnh hưởng văn hóa Chàm rất rõ rệt

CAO MIÊN
Đầu Quan Âm dạng nam , thế kỉ thứ 7 , tìm thấy ở Cao Miên. Tượng quy tụ ảnh hưởng văn hóa Chàm và Ấn Độ.

NAM DƯƠNG

Tạc bằng xa thạch , dạng nam uy quyền hùng dũng, rất hiếm vì ở thế đứng.

CAO MIÊN
Thế kỉ thứ 7 ,tượng ở thế đứng khoan thai hiền hòa phản ảnh đặc tính dân tộc Khmer.

NAM DƯƠNG

Đặc biệt bộ ria mép , mình trần cuốn xà-rong, đầu đội vương miện có gắn tượng Phật Thích ca là biểu tượng của Quan Âm.

NAM DƯƠNG
Thế kỉ thứ 12-13 ,tượng đúc bằng đồng có tám cánh tay.Tượng Quan Âm nhiều tay băt đầu xuất hiện từ thế kỉ này.
Dân Nam Dương đa số theo Hồi giáo , chỉ có một thiểu số ở đảo Bali theo Phât giáo. Kiếm được một tượng Quan Âm ở Nam Dương thật là thật là một kỳ công !

NAM DƯƠNG

Người ta ghi nhận ảnh hưởng của văn hóa Chàm và Ấn Độ. Tuy dạng nam nhưng dáng đlệu phảng phất phái nữ.

TÍCH LAN

Tích Lan là thủ đô của Nam tông (Tiểu Thừa) , chỉ thờ Phật Thích ca. Công trình lắm mới tìm được một tượng Quan Âm.

TÍCH LAN

Tượng ngồi ở một thế rất tự nhiên vàbình dân , dáng điệu đang giảng dậy cho tín đồ.
TÍCH LAN

Một trong những bức tượng Quan Âm cổ nhất trên thế giới làm từ năm 750 CN.

Mặt tươi tắn mỉm cười , ngồinghỉ chân buông thõng.Một bức tượng bình dị thảnh thơi nhưng rất đặc biêt và sống động. Danh hiệu Tích Lan của Quan Âm là NÃTHA.

MIẾN ĐIỆN

Tượng tạc bằng gỗ , tên Miến điện là Lokanat ,tìm thấy ở tu viện Schwenandaw, Mandalay.

MÃ LAI

Dân Mã Lai đa số theo Hồi gíáo , nhưng dân Trung Hoa lập nghiệp ở đây khá đông nên ảnh hưởng Phật giáo còn tồn tại.Tượng đúc vào khoảng thế kỉ thứ 8 CN , tìm được ở Bidor.
THÁI LAN

Tượng tạc từ thế kỉ thứ 8 tại Nam Thái Lan.Phảng phất ảnh hưởng Ấn độ nhưng lối phục sức theo văn hóa Thái Lan. Danh hiệu Thái Lan của Quan Âm là LOKESVERA.

ẤN ĐỘ

Tượng đúc từ thế kỉ thứ 9CN , kiếm được tại Bihar Bắc Ấn. Phật giáo có xâm nhập nhưng không phát triển được tại Ấn Độ.

NEPAL

Thế kỉ 14 CN

Quan Âm 6 tay , đầu đội vương miện ,mình trần,
thân cuốn xà- roong.

TÂY TẠNG

Phục sức sặc sỡ giống một vị Lạt-ma , không có vẻ gì là phái Nữ.

TRUNG HOA

QUAN ÂM DẠNG NAM

Tượng khăc thời nhà Tống , dạng nam nhưng phảng phất
Nữ phái.

Bắc Tống 1025CN.

Dạng Nam phảng phất Nữ phái.

QUAN ÂM DẠNG NAM

Tượng gang , cao 40.3 cm , thời nhà Minh ( thế kỉ 15-16)
CAO LY TRIỀU TIÊN

Mới nhìn ,khó biết được dạng Nam hay Nữ. Nhưng nhìn kỹ thì nhận thấy ria mép.

Thoáng nhìn tưởng dạng Nữ,nhưng nhìn kỹ thấy bộ ria mép.

NHẬT BẢN

Từ cuối thời nhà Minh (thế kỉ 16 )thì không còn thấy tượng Quan Âm dạng Nam. Sự kiện này trùng hợp với sự xuất hiện của thần TARA bên Tây Tạng. Đây là vị Nữ Thần bảo vệ Tây Tạng. Nữ Thần này biến hóa thành nhiều dạng, trong đó có Bạch Y Nữ Thần là được dân chúng thờ phượng xùng bái nhất. Người ta tin rằng Nữ Quan Âm Bồ Tát là một biến dạng của Bạch Y Nữ Thần.

NỮ THẦN TARA

BẠCH Y NỮ THẦN

Đầu tượng Quan Âm dạng Nam thời nhà Tống.
Phảng phất nhiều nét Nữ phái.

QUAN ÂM DẠNG NỮ

Đến thời nhà Minh , bắt đầu thấy xuất hiện Quan Âm dạng Nữ.

Bài biên khảo trên dẫn dắt chung ta theo sự biến hóa của Quan Âm ,một vị Thần được đại chúng xùng bái.
Nhân loại từ Đông sang Tây từ Nam chí Bắc luôn luôn đi tìm kiếm một Hiền Mẫu ,bên Hồi gáo thì có ALLAT , bên Thiên Chúa giáo thì có Đức Mẹ MARIA , bên Phật giáo thÌ có Phật Bà QUAN ÂM, những hiền mẫu này là những Thần Linh mà loài người chạy tới để được bao bọc che chở khi gặp tai ương họan nạn,cầu xin an úi vỗ về khi buồn đau thương tiếc .

Toronto Đầu Xuân 2016

Tôn Kàn kính bút