Mã Lai Á sau bầu cử Hạ viện

Tân Thủ tướng Mã Lai Á Mahathir Mohamd, 92 tuổi

Lý Anh

Sáng 06/04/2018, ngay sau cuộc họp nội các, Thủ tướng Mã Lai Á Najib Razak thông báo trên Đài phát thanh quốc gia RTM và các đài truyền hình rằng, ông sẽ giải tán Hạ nghị viện mặc dù nhiệm kỳ 5 năm của ôngchính thức kết thúc vào ngày 24/06/2018.

Theo hiến pháp Mã Lai Á, chưa đến ngày kết thúc nhiệm kỳ vẫn có quyền giải tán Hạ viện vào bất kỳ lúc nào trong thời gian cầm quyền của mình và tổ chức bầu cử sớm, miễn là được Quốc vương phê chuẩn.Cách làmnày nhằm đảm bảo chiến thắng cho Mặt trận Dân tộc(Barisan Nasional) đang cầm quyền của ông. Sau khi giải tán Hạ viện, ông tuyên bố tổ chức bầu cử Hạ viện vào ngày 09/05.

Ngày 28/04, Thủ tướng Najib Razak tới một điểm ghi danhtranh cử.Đối thủ chính của ông Najib trong cuộc bầu cử lần này là cựu Thủ tướng Mahathir Mohamad, người đã rời khỏi Mặt trận Dân tộc năm 2016, sau đó gia nhập phe đối lập, tức Liên minh Hy vọng.
Cuộc bầu cử lần này được đánh giá là phép thử khó khăn nhất của Mặt trận Dân tộc cầm quyền 60 năm.

Ngày 09/05/2018, đa số cử tri Mã Lai Á đi bầu cử Hạ viện. Theo công bố của Hội đồng bầu cử ngày 10/05,Liên minh Hy Vọng (Alliance of Hope- tiếng Mã Lai Á là Pakatan Harapan –P.H) giành được 121 trong tổng số 222 ghế Hạ viện. Với kết quả này, ông Mahathir Mohamad 92 tuổi, Chủ tịch Liên minh Hy vọngtrở thành Thủ tướng.

Liên minh Hy vọng là một liên minh chính trị gồm các chính đảng The People’s Justice Party (Đảng Công lý Nhân dân),Democratic Action Party(Đảng Dân chủ Hành động), Malaysian Islamic Party (Đảng Hồi giáo Mã Lai Á),Malaysian United Indigenous Party (Đảng Đoàn kết Người bản xứ Mã Lai) và The National Trust Party (Đảng Thành tín Quốc gia)…liên minh lại đối đầu với Mặt trận Dân tộcđang cầm quyền của cựu Thủ tướng Najib Razak.

Sau khi tuyên thệ trước Quốc vương Mã Lai Á Sultan Muhammad V,ông Mahathir Mohamadgiữ chức Thủ tướng thứ 7. Dịp này ôngtuyên bố bổ nhiệm bà Wan Azizah WanIsmail, chủ tịch Đảng Công lý Nhân dân (People’s Justice Party),làm nữ Phó Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Mã Lai Á.
Tân Thủ tướng Mã Lai Á

Ông Mahathir Mohamadtham gia Tổ chức Dân tộc Thống nhất Mã Lai Á (United Malays National Organisation – UMNO),tiền thân của Mặt trận Dân tộc ở tuổi 21. Ông từng làm bác sĩ trong 7 năm tại bang Kedah trước khi trở thành nghị sĩ vào năm 1964.

Năm 1969, ông mất ghế nghị sĩ và bị đuổi ra khỏi UMNO do viết thư ngỏ chỉ trích Thủ tướng Mã Lai Á hồi đó là ông Tunku Abdul Rahman.
Sau đó ông Mahathir viết một cuốn sách gây tranh cãi với tựa đề Thế khó của người Mã Lai, miêu tả cộng đồng người Mã Lai đã bị gạt ra rìa xã hội, buộc phải chấp nhận là công dân hạng hai.

Nội dung cuốn sách gây chấn động các lãnh đạo trẻ trong UMNO, ông được mời quay lại đảng, năm 1974 được tái cử vào quốc hội, và được bổ nhiệm làm bộ trưởng giáo dục. Trong vòng 4 năm, ôngtrở thành phó chủ tịch đảng. Năm 1981 trở thành Thủ tướng thứ 4 khi ông Hussein Onn nghỉ hưu vì sức khỏe. Ông là Thủ tướng Mã Lai Á đầu tiên xuất thân từ tầng lớp bình dân. Ba vị Thủ tướng trước ông đều là thành viên Hoàng tộc hoặc dòng dõi ưu tú.

Năm 2002, Thủ tướng Mahathir thông báo một cách bất ngờ trong cuộc họp thường niên của UMNOcầm quyền,ông sẽ chính thức từ nhiệm Thủ tướng Mã Lai Á. Sau khi nghe nhiều người thuyết phục, ông giữ chức vụ này thêm 18 tháng.

Ngày 31/10/2003, ông Mahathir Mohamad từ chức sau 22 năm nắm quyền, trở thành vị Thủ tướng lâu nhất Châu Á thời bấy giờ. Dịp này ông được trao tặng huân chương danh dự cao nhất của Chính phủ Mã Lai và được Quốc vương Mã Lai Á phong “Tun”,tước hiệu cao quý nhất dành cho công dân nước này. Dù tước hiệu chính thức của ông là “Yang Amat Berbahagia Tun Dr. Mahathir bin Mohamad”, ông vẫn được những người ủng hộ gọi trìu mến là “Bác sĩ M”. Cách gọi này cũng được truyền thông sử dụng.

Sau khi từ chức Thủ tướng, ông làm Cố vấn cho Công ty Dầu khí Quốc gia Petronas và Công ty Xe hơi Quốc gia Mã Lai Á Proton. Đó là những dự án trọng điểm được đưa ra khi ông còn tại chức. Mặc dù rút lui khỏi chính trường, ông vẫn thẳng thắn phê phán các vấn đề chính trị trong nước.

Trong 22 năm cầm quyền, Thủ tướng Mahathir Mohamad đã có công vạch ra quá trình hiện đại hóa Mã Lai Á trong một thời gian ngắn. Đề xướng các “giá trị Châu Á”, biến nước này thành trung tâm viễn thông, tài chính và sản xuất công nghệ cao ở Đông Nam Á. Ông còn có công dẫn dắt Mã Lai Á những bước phát triển thần kỳ, trở thành một trong những nền kinh tế mạnh nhất khu vực. Từ 1988 đến 1997, tốc độ tăng trưởng trung bình hơn 10%, tiêu chuẩn sống tăng gấp 20 lần, nạn đói gần nhưbị quyét sạch. Các chỉ số phúc lợi xã hội như tỷ lệ biết chữ và tỷ lệ tử vong trẻ em đạt ngang hàng các nước phát triển.

Ông Mahathir phát động nhiều dự án quốc gia với quy mô lớn. Tiêu biểu là Đường cao tốc Bắc – Nam, Hành lang truyền thông đa phương tiện … Các dự án này có lợi ích rõ ràng, nhưng chi phí quá cao khiến người dân Mã Lai Á không sẵn lòng mạo hiểm, họ mong muốn chính phủđầu tư vào các lĩnh vực phát triển khác. Tuy vậy, ông luôn thuyết phục rằng, những dự án này có thể trực tiếp mang lại lợi ích kinh tế chứ không chỉ bộ mặt quốc gia. Đầu tư của Chính phủ sẽ tạo công ăn việc làm với hiệu quảcấp số nhân.

Ông Mahathir cũng bị chỉ trích có phong cách chuyên quyền và đưa nhiều bạn bè vào làm việc dưới trướng mình.
Năm 2018, ở tuổi 92, ông lãnh đạo Liên Minh Hy vọngtham gia cuộc bầu cử Hạ viện, kết quả giành chiến thắng vang dội, chấm dứt 6 thập kỷ cầm quyền của Mặt trận Dân tộc.

Ở thời điểm này, ôngMahathir Mohamad là vị Thủ tướng cao tuổi nhất thế giới.

Ngày 15/05, trong hội nghị bàn tròn trực tuyến do Wall Street Journaltổ chức, khi bàn về thái độ của chính phủ mới đối với cựu Thủ tướng Najib Razak đang bị truy tố về tội tham nhũng, Thủ tướng 92 tuổi cho biết, chính phủ mới sẽ tuân thủ quy định của pháp luật. Ông nói: “Chúng tôi không có ý định trả thù… Điều chúng tôi muốn là vãn hồi quy định pháp luật. Nếu ai đó vi phạm pháp luật, kể cả nhà báo, cũng bị xét xử …”

Ông Mahathir còn cho biết, chính trị gia theo đường lối cải cách Anwar Ibrahim bị kết án 5 năm tù về tội kê gian (sodomy), được Quốc vương xóa hết mọi tội lỗi và trả tự do vào ngày 16/05.

Thủ tướng Mahathir nhấn mạnh ông Anwar sẽtranh cử một ghế trong quốc hội, sau đó sẽ được giao một công việc trong nội các của ông.
Ông Anwar từng giữ chức phó Thủ tướng dưới thời ông Mahathir, đã bị cách chức vào năm 1998. Ông là người sáng lậpĐảng Công lý Nhân dân, một thành viên của Liên minh Hy vọng vừa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vừa qua, hiện nay do vợ ông là bà Wan Azizah Wan Ismail, vừa được Thủ tướng Mahathir cử làm phó Thủ tướng, lãnh đạo.Trong cuộc bầu cử Hạ viện vừa qua, Đảng Công lý Nhân dân giành nhiều ghế nhất trong liên minh, không phải đảng của ông Mahathir. Tuy nhiên, theo giới quan sát, ông Mahathir tham gia vào Liên minh Hy vọng đã góp phần không nhỏ vào chiến thắng.

Bất chấp tuổi tác của ông Mahathir, nhiều người tin vào kế hoạch cải tổ, giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt và chống tham nhũng của ông nên đã bỏ phiếu ủng hộ. Số khác tin vào lời hứa sẽ làm Thủ tướng chỉ 2 năm rồi trao lại cho người khác.

Ngay sau khi thành lập chính phủ, Thủ tướng Mahathir đã có các bước đi nhằm trấn an và chứng minh ông sẽ giữ lời hứa với nhân dân. Vụ bê bối tham nhũng ở quỹ đầu tư 1MDB của cựu thủ tướng Najib Razak bị xới lên, các bộ trưởng cũ bị thay bằng những người mới.
Ông Mahathir còn cho thành lập Hội đồng Những người xuất chúng Mã Lai Á với nhiệm vụ cố vấn cho chính phủ về các vấn đề kinh tế và tài chính. Theo nhận định của hội đồng này, cải cách kinh tế không thể mang lại những hiệu quả mong muốn nêu không cải cách chế độ chính trị.

Nữ phó Thủ tướng đầu tiên ở Mã Lai Á

Bà Wan Azizah binti Wan Ismail sinh ngày 03/12/1952 là một chính khách vừa được tân Thủ tướng Mahathir Mohamad cử làm Phó Thủ tướng Mã Lai Á. Sau khi ông Mahathir thành lập nội các, bàđược cử làm Bộ trưởng Bộ Phụ nữ và Phúc lợi kể từ ngày 12/05/2018. Bà cũng là người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ quan trọng trong chính phủ Mã Lai Á. Hiện tại, bà là một trong những Chủ tịch của Liên minh Hy vọng, Chủ tịch Đảng Công tý Nhân dân. Từ 1999 đến 2008, bà Wan Azizah từng được bầu làm Nghị sĩ của khu vực Permatang Pauh thuộc bang Penang, vùng bở biển tây bắc bán đảo Mã Lai Á.Trước đó bà được bầu làm thành viên Hội đồng Lập pháp Tiểu bang Selangorcho đến tháng 5 năm 2018 … Ngày 16/05, bà đã cùng gia đình đón chồng là ông Anwar Ibrahim bị kết án 5 năm tù về tội kê gian, thực ra là vụ tranh giành quyền lực giữa các đảng phái. Ông được Quốc vương xóa hết mọi tội lỗi và trả tự do vào ngày 16/05.

Lý Anh

Nữ phó Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Mã Lai Á
Tin tức khác...