Chuyện người nghèo, chuyện người giàu

Chuyện người nghèo: Cuộc sống của đồng bào “Việt kiều” Cam bốt trên mặt hồ thủy điện Trị An

Hơn 150 gia đình dân chúng “Việt kiều” từ Campuchia sống trên bè nổi ở Suối Co, xã Định Quán, không điện và nước sạch, mưu sinh qua ngày bằng nghề chài lưới.

Đều đặn từ tối đến rạng sáng, ông Lê Văn Sanh, 46 tuổi cùng anh trai và hai con gái kéo lưới trên hồ thủy điện Trị An. Nghề chài lưới là nguồn sống chính của gia đình 9 người, vì vậy người lớn hay trẻ nhỏ, trai hay gái đều phải ra hồ mưu sinh. Ba cô con gái của ông Sanh đã lấy chồng nên hai con gái kế 12 và 13 tuổi phải theo cha đi đánh cá.

Gia đình ông Sanh là một trong 155 gia đình – phần lớn là Việt kiều từ Campuchia đang sinh sống trên hồ thủy điện ở khu vực Suối Co, xã Phú Ngọc, huyện Định Quán, nay là xã Định Quán, tỉnh Đồng Nai.

Theo ông Sanh, nghề chài phụ thuộc vào con nước và thời tiết, tuy nhiên lượng cá đang giảm mạnh. “Khoảng 5-6 năm trước, trong một đêm, một xuồng có thể bắt được từ 100-200 kg cá, giờ đây chỉ còn 40-60 kg”, ông Sanh nói.

Từng rổ cá tươi, đủ loại như cá rô, cá tra, cá chép, cá lóc, cá mè… được chuyển sang xuồng lớn của thương lái chờ sẵn để phân loại và cân từng thứ với giá khác nhau.

Trung bình, một ghe chài kiếm khoảng 300,000 – 500,000 đồng/đêm. Với những gia đình đông con, nhiều miệng ăn, đây là khoản thu nhập vừa đủ trang trải sinh hoạt.

Gia đình ông Sanh đang sinh sống  trong căn nhà bè khoảng 50 m2 cùng mẹ già, anh trai, vợ và các con. Mới về đây một năm và chưa có giấy tờ, ông cho biết những ngày đánh được ít cá thì cả nhà thiếu ăn, cũng không quen ai để vay mượn. Ông mong sớm được làm giấy tờ để ổn định cuộc sống.

Kế bên, gia đình bà Hai Mười (44 tuổi) có 14 người con nhưng 6 đã mất vì bệnh. Hiện 10 người phải chen chúc trong nhà bè chừng 20 m2. Mỗi lần trong nhà có người bệnh, bà lại vất vả vì không đủ chi phí. Tiền bán cá không đủ ăn, bà còn gánh thêm chi phí thuốc men.

May mắn hơn nhiều gia đình khác, gia đình bà đã có giấy tờ tùy thân. “Tôi chỉ mong việc đánh bắt ổn định, con cái không đau ốm để dành dụm được ít tiền đưa cả nhà lên bờ, cho tụi nhỏ được ăn học”, bà bộc bạch.

Hầu hết trẻ em ở “xóm Việt kiều” chỉ học đến lớp 5 rồi nghỉ vì nhà đông con, kinh tế khó khăn hoặc không có giấy tờ để tiếp tục học.

Lữ Thị Tú, 17 tuổi, con gái bà Mười, hiện là lao động chính nuôi các em. Lê Thị Hương, 12 tuổi, con anh Sanh, do gia đình khó khăn và chưa có giấy tờ tùy thân nên không thể đến trường, phải lo kéo lưới. Em Hồ Yến Nhi, 12 tuổi, đã nghỉ học nhưng vẫn mong một ngày được trở lại lớp.

Nghỉ học từ lớp 3, em Hồ Yến Nhi vẫn giữ những cuốn sách cũ. Những ngày sóng lớn không thể theo cha mẹ đi đánh cá, em mang sách ra dạy em trai để “không quên con chữ . Nhưng những buổi học hiếm hoi, bởi sau mỗi đêm phụ kéo lưới, Nhi thường mệt lả, phải tranh thủ ngủ nghỉ để lấy sức.

Ngồi gỡ lưới để dùng lại, vợ chồng bà Bùi Thị Thanh cho biết đã về xóm được 6 năm và chưa có giấy tờ. Nhà có hai con trai nhưng đứa lớn đã mất năm ngoái vì tai nạn giao thông, còn đứa nhỏ 6 tuổi.

“Giờ chỉ mong được hỗ trợ làm giấy tờ sớm để bé nhỏ được đi học với bạn bè, không muốn nó phải đi đánh lưới với ba mẹ”, bà Thanh nói.

Sau buổi làm việc, ông Phường, chồng bà Thanh tranh thủ ăn cơm cùng con và cháu. Trong mâm cơm chỉ có cá, vợ chồng ông thường dành một chén cơm và ly nước cho người con đã khuất.

Hồ là nơi tắm giặt, sinh hoạt… của cả trẻ nhỏ lẫn người lớn trong xóm.

Riêng nước uống và nấu ăn, người dân phải mua nước lọc từ đất liền. Một số gia đình tận dụng nước mưa, nhưng “lâu lâu mới có” nên nguồn nước này không đáng kể.

Mỗi khi có tiệc, người dân trong xóm phải kéo bè vào bờ, dựng rạp để làm lễ. Đám cưới của anh Văn Quân, được tổ chức gọn nhẹ với khoảng 30 người trong xóm. Sau lễ, nhà trai và gái lại kéo bè trở về chỗ cũ.

Nhiều người dân trong xóm cho biết mong được hỗ trợ lên bờ để xây nhà ổn định cuộc sống, con cái đi học cho tiện.

Chiều tối, vợ chồng ông Nguyễn Văn Trọng ngồi hát karaoke qua chiếc điện thoại. Ông Trọng về đây sinh sống từ năm 1995 và đã có giấy tờ tùy thân. “Tôi thích cuộc sống yên bình ở đây, chỉ mong không đau ốm, bệnh tật”, ông nói.

Buổi tối, những căn nhà bè le lói ánh đèn từ bình sạc và tấm pin năng lượng mặt trời. Trong nhà chủ yếu là phụ nữ và trẻ nhỏ, còn đàn ông tiếp tục ra hồ thả lưới mưu sinh.

Hồ thủy điện Trị An rộng 323 km2, dung tích 2,7 tỷ m³, nằm trên bốn huyện cũ của Đồng Nai. Công trình ngoài phát điện còn điều tiết nước cho hạ du và cung cấp nguồn thô cho các nhà máy nước phục vụ khoảng 12 triệu dân Đồng Nai và TP HCM.

Chuyện người giàu: Cựu Giám đốc Sở giáo Dục và Đào Tạo TP HCM và một số bị cáo đề nghị được hưởng khoan hồng

Chiều 10/12, đại diện VKSND TP HCM phát biểu quan điểm giải quyết vụ án Vi phạm quy định về đấu thầu, gây thiệt hại 142 tỷ đồng liên quan đến các gói thầu mua sắm thiết bị dạy học tại Sở GD&ĐT TP HCM, phòng giáo dục và 89 trường THPT trên địa bàn thành phố.

VKS xác định trong vụ án này bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty AIC, đang trốn truy nã) là chủ mưu nên phải chịu trách nhiệm với toàn bộ thiệt hại trong vụ án.

Bị cáo Hoàng Thị Thúy Nga (Trưởng ban quản lý dự án 1 Công ty AIC) người được giao phụ trách hoạt động kinh doanh liên quan đến mảng giáo dục nên phải chịu trách nhiệm đối 134 gói thầu với vai trò là đồng phạm giúp sức cho bà Nhàn.

Đối với những người từng là lãnh đạo, cán bộ thuộc Sở GD&ĐT, đại diện cơ quan công tố xác định họ có nhiều sai phạm, tạo điều kiện cho AIC trúng thầu, gây thiệt hại tài sản Nhà nước 142 tỷ đồng. Trong đó, ông Lê Hồng Sơn với tư cách là cựu Giám đốc Sở phải chịu trách nhiệm hình sự đối với toàn bộ thiệt hại.

Tuy nhiên, VKS ghi nhận cho ông Sơn, ông Lê Hoài Nam (cựu Phó giám đốc Sở) và đồng phạm nhiều tình tiết giảm nhẹ như: được tặng nhiều bằng khen, giấy khen, có nhiều đóng góp cho xã hội, nộp khắc phục một phần hậu quả (ông Sơn nộp 1 tỷ, ông Nam 300 triệu đồng…). Từ đó, VKS đề nghị tòa tuyên phạt ông Sơn mức án 3 năm tù treo; ông Lê Hoài năm 2 năm 6 tháng đến 3 năm tù.

VKS đánh giá, bị cáo Nhàn và Nga có nhân thân xấu, phạm tội có tổ chức. Hành vi phạm tội của các bị cáo là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, cần phải xử lý nghiêm.

Tuy nhiên, VKS cũng đề nghị tòa ghi nhận cho bà Nhàn các tình tiết giảm nhẹ như: được tặng nhiều bằng khen, giấy khen, có nhiều đóng góp cho xã hội. Ngoài ra, VKS đề nghị tòa ghi nhận cho bà Nhàn tình tiết giảm nhẹ đặc biệt khi gia đình đã có đơn xin khắc phục toàn bộ thiệt hại trong vụ án (hiện đã nộp được 66 tỷ đồng).

Do vậy, VKS đề nghị tòa tuyên phạt bà Nhàn mức án 8-9 năm tù; tổng hợp với các bản án trước đó là 30 năm tù (mức án cao nhất của hình phạt có thời hạn). Bị cáo Hoàng Thị Thúy Nga bị đề nghị 7-8 năm; tổng hợp với các bản án trước là 30 năm tù.

Các bị cáo khác trong vụ án bị đề nghị mức án từ 2 năm tù treo đến 7 năm tù về cùng tội danh.

Đây là vụ án thứ 6 bà Nhàn bị truy tố, xét xử vắng mặt liên quan đến loạt sai phạm trong quá trình điều hành hoạt động của AIC. Trong phần thẩm vấn hôm qua, các bị cáo trong vụ án đều thừa nhận hành vi sai phạm của mình.

Đến dự tòa, anh trai bà Nhàn cho biết gia đình cam kết sẽ khắc phục toàn bộ hậu quả vụ án cho em gái.

Theo cáo buộc, trong giai đoạn 2012-2017, để thực hiện các gói thầu tại TP HCM, bà Nhàn đã ủy quyền cho Nga phụ trách mảng giáo dục và Trần Đăng Tấn phụ trách mảng y tế.

Các bị cáo đã sử dụng pháp nhân của nhiều công ty trong hệ sinh thái AIC làm “quân xanh”, thông đồng với các đơn vị thẩm định giá, tư vấn và đại diện chủ đầu tư nhằm hợp thức hóa việc AIC trúng thầu.

Hồ sơ dự thầu của “quân xanh” do bộ phận AIC tại Hà Nội chuẩn bị, cố ý để thiếu tiêu chí hoặc bỏ giá cao để bị loại. Trong khi đó, báo cáo tài chính của AIC được chỉnh sửa, nâng khống các chỉ tiêu bắt buộc nhằm hợp thức hóa việc trúng thầu.

Bằng thủ thuật này, AIC trúng 230 gói thầu tại TP HCM, gồm 134 gói trong lĩnh vực giáo dục, 94 gói y tế và 2 gói môi trường; trong đó 171 gói gây thiệt hại cho Nhà nước 145 tỷ đồng.

Riêng 134 gói thầu giáo dục, nhà chức trách xác định Giám đốc Lê Hồng Sơn cùng cấp phó Lê Hoài Nam, Lê Phương Nga và một số cán bộ Phòng Giáo dục quận 5 đã không tuân thủ quy định của Luật Đấu thầu, làm 131 gói thầu gây thiệt hại 142 tỷ đồng ngân sách.

Đoàn Dự