Chuyến công du Nhật Bản lịch sử của TT Trump

Lý Anh

Ngày 25/05/2019, Tổng thống Donald Trump mở đầu chuyến công du Nhật Bản4 ngàynhằm khẳng định quan hệ đồng minhgiữa hai nước. Ngoài ra, Hoa Thịnh Đốncòn muốn đạt một số tiến bộ về đàm phán thương mại với Tokyo.
Đến Nhật Bản, Trump là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên được tân Nhật hoàng Naruhito tiếp đón, cũng là tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên được mời xem trận đấu chung kết giải Sumo, môn võ cổ truyền của Nhật Bản …
Trump đến Nhật Bản …

Khoảng 5 giờ chiều (giờ Nhật Bản) ngày 25/05, chuyên cơAir Force Onechở Tổng thống Trump và Đệ nhất phu nhân Melania hạ cánh tại sân bay Haneda, Tokyo. Tối hôm đó, Tổng thống Hoa Kỳđược mời đến Tòa đại sứ Mỹ ở Tokyo dự tiệc chiêu đãi cùng các lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản.Trong bữa tiệc, Trump tiếp tục kêu gọi Nhật Bản tăng đầu tư tại Mỹ. Ông nhấn mạnh, muốn thúc đẩy một thỏa thuận thương mại song phương giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản vì khoảng cách thương mại đáng kể giữa hai nước đã tồn tại trong rất nhiều năm.
Ông kỳ vọng thỏa thuận mới sẽ giải quyết được tình trạng mất cân bằng thương mại, loại bỏ các rào cản cho hàng hóa Mỹ, đảm bảo quan hệ công bằng có đi có lại.

Những ngày sau,ngoài hội đàm, Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Nhật Shinzo Abe chơi golf, xem thi đấu sumo,diện kiến tân Nhật Hoàng Naruhito, cùng hai Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ và Nhật Bản tới một nhà hàng ở quận Roppongi, Tokyo, thưởng thức món bít tết Kobe (Kobe beff steak) …

Một trong những mục đích chính của chuyến công du lần này là cuộc hội kiến ngày 27/05 giữa Tổng thống Trump và tân Nhật hoàng Naruhito, vừa đăng quang ngày 01/05/2019. Trước khi lên đường tới Nhật Bản, Trump nói rằng ông là khách mời danh dựnhất tại Nhật Bản hơn 200 năm qua.
Trump là một thương gia, Abelà chính khách. Họ chưa từng là bạn của nhau, nhưng… khi Trump vừa đắc cử Tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ, Abe là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên đến gặp ông tại Trump Tower, New York.Từ đó, Trump và Abe gọi điện nói chuyện với nhaukhoảng 20 lần, gặp gỡ trực tiếp ở Mỹ và Nhật Bản. Họ chơi golf cùng nhau ở Florida và Saitama. Công khai chúc mừng nhau những lần giành được chiến thắng …Một nhà ngoại giao Nhật cho hay,mối quan hệ giữa hai bên thể hiện quan hệ cá nhân chặt chẽ chưa từng có giữa nguyên thủhai nước Nhật Bản và Hoa Kỳ.
Dịp này, Trump và Abe còn gặp gia đình những người Nhật có người thân bị Bắc Hàn bắt cóc. Đây là vấn đề nhạy cảm, Abe từng thúc giục Trump nêu chuyện này trong các cuộc đàm phán với Kim Jong-un. Ngoài ra, Trump còn ghé thăm căn cứ quân sự Mỹ tại Nhật.

Chuyến công du Nhật Bản của Donald Trump tăng cường vị thế của Tokyo trong chiến lược Châu Á của Hoa Thịnh Đốn. Một số nhà bình luận đánh giá, đó là thắng lợi chiến lược dài hơi của Thủ tướng Abe.
Chính sách cứng rắn của Shinzo Abe với Bắc Hàn và mối quan hệ đầy chông gai với Trung Quốc khiến ông bị “bỏ rơi” trong chính sách của Hoa Thịnh Đốn ở Châu Á trong năm vừa qua.Một năm trước, Abe giống như “người thừa” khi Trump bắt tay Tập Cận Bình vàKim Jong Un. Tuy nhiên, chính sáchcủa Thủ tướng Nhật Bản bây giờ đang phát huy tác dụng.
Theo nhận định của CNN, bây giờ, mọi thứ đã khác, Tổng thống Donald Trump công du Nhật Bản 3 ngày vào lúc Mỹ đang tìm kiếm sự trợ giúp từ đồng minh để đối phó với Trung Quốc khi chiến tranh thương mại ngày càng leo thang, và những thách thức từ Bắc Hàn sau những lần thử hỏa tiễn đạn đạo gần đây.Mặc dù Trump vẫn bác bỏ mọi lo ngại về những vụ phóng hỏa tiễn vừa qua của Bắc Hàn,vẫn tin tưởng Kim Jong Un giữ lời hứa phi nguyên tử hóa. Ngày 26/05, ông viết lên Twitter: “Bắc Hànphóng một số hỏa tiễn nhỏ, khiến vài quan chức của tôi và những người khác phiền lòng, nhưng tôi thì không. Tôi tin tưởng Chủ tịch Kim sẽ giữ lời hứa với tôi” …

Trump xem đấu võ Sumo

Sumo là một môn võ cổ truyền của Nhật Bản. Khi tranh tài đọ sức, hai lực sĩ Sumo phải đấu với nhau trong một vòng tròn gọi là dohyocó đường kínhkhoảng 4,55 mét. Lực sĩ nào ngãhay bị đẩy ra ngoài vòng tròn trước là người thua cuộc.
Tối 26/05,khi Trump bước vàovõ trường Ryogoku Kokugikan ở Tokyo, hầu hết khán giả đều đứng dậy lấy điện thoại chụp hình Tổng thống Hoa Kỳ, bày tỏ lòng thích thú khi ông đến xem môn võ cổ truyền của Nhật Bản.
Sự có mặt của Trump và Abe khiến Liên đoàn Sumo Nhật Bản đã phải thay đổi một số quy định nhằm bảo đảman ninh.
Trump và Abe cùng hai phu nhân được sắp xếp ghế ngồi, mặc dù theo truyền thống khi vào đấu trường Sumo, khán giả phải ngồi bệt.
Trump là người thích được xem trực tiếp một trận đấu Sumo. Khi đến xem, ông nói với Abe ngồi cạnh: “Hôm naytôicó một buổi tối tuyệt vời!”.
Sau 15 ngày thi tài đọ sức, lực sĩ giành chức vô địch trong trận đấu cuối cùng là Asanoyama Hideki, 25 tuổi, nặng 176 kg.

Chiếc cúp dành cho nhà vô địch lần này được làm riêng cho buổi đấu ngày hôm đó gọi là “Cúp Tổng thống” làm bằng bạc, nặng gần 32 kg. Trên Cupcó một bộ phậnđính vàng. Trên đỉnh cúp là Chim đại bàng, biểu tượng của Hoa Kỳ.
Trận đấu kết thúc, Tổng thống Trump bước lên bục trao giải thưởng cho nhà vô địch Asanoyama. Người xem phấn khích, nhiệt liệt vỗ tay khi ông Trump đọc tên võ sĩ và triều đại Reiwa (Lệnh hòa) bằng tiếng Nhật.Chiếc cúp khá nặng, một nhân viên phải nâng lên để Trump trao cho võ sĩ Asanoyama.

Diện kiến tân Nhật hoàng

Trước khi tân Nhật hoàng đăng quang, tại hội nghị Thượng đỉnh Mỹ – Nhật ở Hoa Thịnh Đốn, Tổng thống Trump nói rằng, ban đầu ông do dự khi được mời diện kiến tân Nhật hoàng vì lúc đó chưa có quyết định về chuyến công du Nhật Bản. Tuy nhiên, ngay lúc đó, Trump hỏi Abe rằng,Nhật hoàng đăng quang có quan trọng đối với người dân Nhật nhưbóng bầu dục (Super Bowl) đối với dân Mỹ hay không. Thủ tướng Nhật trả lời: “Lớn hơn khoảng 100 lần”. Thế là Trump nhận lời.
Nhật Hoàng Naruhito đăng quang sau khi Vua cha Akihito thoái vị hôm 30/04 chấm dứt 3 thập kỷ trị vì. Đây là lần đầu tiên một Nhật hoàng thoái vị.
Chính phủ Nhật Bản quyết định để Tổng thống Donald Trump là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên diện kiến tân Nhật hoàng Naruhitonhằm thể hiện sự khăng khít trong liên minh giữa hai nước.
Nhật hoàng Naruhito và Hoàng hậu Masako tiếp đón Tổng thống Trump và Đệ nhất phu nhân Melania tại Cung điện Hoàng gia ở trung tâm thủ đô Tokyo.Vừa vào đến nơi, Trump cúi đầu nhẹ, cùng phu nhân Melania bắt tay Nhật hoàng và Hoàng hậu.

Trump bày tỏ lòng vui mừng khi trở thành vị khách quốc tế đầu tiên được gặp tân Nhật hoàng. Ông nói: “Đây là chuyện hơn 200 năm mới xảy ra, vì vậy, thật vinh dự khi tôi được đại diện cho nước Mỹ”.
Sau đó, Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân và Nhật hoàng cùng hoàng hậu bước ra ngoài đi trên thảm đỏ. Trump vẫy tay chào nhóm học sinh chào đón ông và duyệt đội danh dự trước khi đứng nghiêm trang trên lễ đài.
Tối 27/05, Hoàng gia Nhật Bản tổ chức đại tiệc chào đón Tổng thống Hoa Kỳ và Đệ nhất phu nhân. Thủ tướng Abe và phu nhân cũng được mời tham dự.

Gặp Tổng thống Hoa Kỳ được xem là khởi đầu cho thời kỳ ngoại giao mới của Nhật hoàng Naruhito và Hoàng hậu Masako. Hai vị là những người có kinh nghiệm quốc tế hơn bất kỳ Nhật hoàng nào trước đó bởi cả hai từng sống ở nước ngoài. Nhật hoàng Naruhito từng theo học tại Đại học Oxford, Anh Quốc, là Nhật hoàng đầu tiên học hành tại nước ngoài. Hoàng hậu Masako là cựu giới chức ngoại giao từng theo học tại Đại học Harvard, Hoa Kỳ.
Trump cũng từng gặp Hoàng đế Akihito, cha của Nhật hoàng Naruhito, khi ông thăm Nhật vào tháng 11/2017.
Trump thúc ép Nhật Bản về thương mại

Trong cuộc họp báo chung ngày 27/05, đứng cạnh Thủ tướng Nhật Abe Shinzo, Tổng thống Trump muốn Mỹ được đặt chân tới Nhật một cách công bằng như Nhật Bản được tiếp cận Hoa Kỳ thông qua việc gỡ bỏ toàn bộ thuế quan. Ông nói:“Chúng ta đã mất cân bằng lớn không thể tin được, như các bạn biết, mất cân bằng thương mại với Nhật Bản trong rất nhiều, rất nhiều năm, Nhật Bản có lợi thế rất lớn. Họ là những doanh nhân xuất sắc, những nhà đàm phán xuất sắc. Nhưng tôi nghĩ chúng ta sẽ có thỏa thuận với Nhật Bản”.
Ông Abe nói rằng, hai lãnh đạo đã đồng ý tăng cường các cuộc thảo luận về thương mại, nhưng né tránh câu hỏi về thời gian diễn ra đàm phán. Trong khi đó, Trump vẫn luôn nhấn mạnh lập trường của Mỹ là phải xóa bỏ thâm hụt thương mại với Nhật. Ông nói: “Về mặt thương mại, tôi nghĩ chúng ta sẽ có một tuyên bố lớn, có lẽ là vào tháng 08/2019, điều đó sẽ tốt cho cả 2 nước.Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ đạt được cân bằng thương mại, nó sẽ được giải quyết rất nhanh chóng”.

Tuy nhiên Phó Thư ký Nội các Nhật Yasutoshi Nishimura nói với truyền thông rằng, hai bên chưa đồng thuận để đạt thỏa thuận thương mại vào tháng 08.
Khi nói với truyền thông, Thủ tướng Abe nhấn mạnh sự vững mạnh của mối quan hệ giữa hai nước. Ông nói:“Chuyến thăm này của Tổng thống Trump và Phu nhân là cơ hội vàng để cho thấy rõ ràng mối liên hệ không thể bị bẻ gãy trước toàn thế giới cũng như bên trong Nhật Bản”.
Trong khi thể hiện tình bạn thân thiết với nhà lãnh đạo Nhật Bản, ông Trump vẫn gây áp lực về kinh tế đối với các hãng sản xuất xe hơi Nhật Bản. Ông cũng nhắc đến căng thẳng thương mại với Bắc Kinh, nói rằng ông tin hai bên sẽ sớm đạt một thỏa thuận tốt trong tương lai. Trump nói trong buổi họp báo: “Tôi tin rằng chúng tôi sẽ có một thỏa thuận rất tốt với Trung Quốc ở thời điểm nào đó trong tương lai. Bởi vì tôi không tin Trung Quốc có thể tiếp tục trả hàng trăm tỷ đô la tiền thuế. Bạn biết đấy, nhiều doanh nghiệp đang rời bỏ Trung Quốc tới những nơi không bị đánh thuếvới số lượng hàng trăm, hàng nghìn”.
Trong cuộc họp báo hôm đó, Trump cònnói,ông không quan tâm đến việc Bắc Hàn thử nghiệm hỏa tiễn tầm ngắn mới đây và cũng không nghĩ rằng hành động này vi phạm các nghị quyết của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc.
Tuyên bố của Tổng thống Trump ngược hẳn với lập trường của Thủ tướng Shinzo Abe,
Đứng cạnh Tổng thống Trump trong cuộc họp báo, Thủ Tướng Shinzo Abenói rằng, ông không đồng ý với nhận định đó. Theo ông,“các vụ thử hỏa tiễn là điều đáng tiếc” …

Lý Anh

Tin tức khác...