Chuyến công du Nhật Bản của Putin

Lý Anh

Sau một thời gian điều tra,FBI và CIA kết luận Nga phải chịu trách nhiêm trong vụ tấn công tin tặc vào Ủy Ban Toàn Quốc Đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử TT Hoa Kỳ thứ 45, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho Donald Trump thắng trước đối thủ Hillary Clinton.Mặc dù Điện Kremlin và Donald Trump bác bỏ nhữngcáo buộc này,tháng 12/2016, trước khi nhường lại Tòa Bạch ốc cho Donald Trump, TT Barack Obama vẫn ra lệnh trừng phạt, trục xuất một số nhà ngoại giao Nga ra khỏi Hoa Kỳ. Trong khi đó, bên kia Thái Bình Dương, TTg Nhật Bản Shinzo Abe lạiđón tiếp TT Nga Vladimir Putin công du Nhật Bản, khiến nhiều người đặt câu hỏi: “Nhật Bản là liên minh của Hoa Kỳ, trong khi TT Obama ra lệnh trừng phạt Nga, Nhật Bản lại nồng nhiệt đón tiếp TT Nga Vladimir Putin. Tại sao?”

TT Nga Putin đến Tokyo

Theo tin của Fox News, hôm 02/12/2016, Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida gặp gỡ TT Nga Vladimir Putin tại St Petersburg chuyển tới ông những tin nhắn của TTg Nhật Bản Shinzo Abe trước ngày ông công du Tokyo. Ngày 15/12, TT Putin chính thức đến Tokyo bắt đầu chuyến thăm 2 ngày tại Nhật Bản và hội đàm nhiều vấn đề quan trọng giữa 2 quốc gia, đặc biệt là giải quyết tranh chấp lãnh thổ cũng như tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Trong hội nghị thượng đỉnh Nhật – Nga, TT Putin nói:“Về nỗ lực của các bạn, chúng tôi đang chứng kiến sự thay đổi rõ rệt trong quá trình phát triển các mối quan hệ Nga-Nhật. Chúng tôi hy vọng, các cuộc gặp của chúng ta diễn ra hôm nay và ngày mai sẽ đóng góp đáng kể cho sự phát triểnquan hệ Nga- Nhật”.

Hãng thông tấn Sputnik International, cơ quan ngôn luận của chính phủ Nga, đãnhắc lại lời Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov bày tỏ sự lạc quan về cuộc hội đàm giữa Putin và Abe.

Ngoại trưởngSergei Lavrov nói: “Ngày hôm nay, điều đã được hai bên nhất trí là sự cần thiết khôi phục các cơ chế khác, ngoài cơ chế đối thoại song phương Nga – Nhật, là những cuộc tiếp xúc quân sự và các cuộc hội đàm theo khuôn khổ 2+2, vốn đã bị đóng băng trong những năm gần đây”.

Tuy nhiên, hãng thông tấnReuter cho rằng, cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa Nhật – Nga không dễ gì giải quyết ổn thỏa.

Thập niên 80 và 90 của thế kỷ 20, kinh tế Liên Bang Xô Viết suy sụp, Nhật Bản, lúc bấy giờ là nước kinh tế phát triển đứng thứ nhì thế giới, từng lên tiếng sẵn sàng giúp đỡ Liên Xô giải quyết những khó khăn về kinh tế để đổi lấy quyền sở hữu 4 hòn đảo: Shikotan, Habomai, Etorofu và Kunashiri,Nhật Bản gọi là Vùng Lãnh thổ Phương Bắc, Nga gọi là quần đảo Nam Kuril. Nhưng Liên Xô không chịu. Ngày nay kinh tế Nga tương đối ổn định, ngoại giao cũng hơn trước, lẽ nào Putin và chính phủ Nga nghe theo lời của Shinzo Abe.

Khi bàn luận đến chuyên công du Tokyo của Putin, một số nhà bình luận cho rằng, lãnh thổ Nga ở Đông Bắc Á không nhỏ, bởi vậy, có thể nóiNga là một nước mạnh ở khu vực Đông Bắc Á, cũng là một trong những nước ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương. TT Putin cũng từng nói, ông sẽ làm cho nướcNga có ảnh hưởng lớn ở khu vực này, nhưngmột số người cho rằng, còn phải chờ xem Nga sẽ làm như thế nào để có ảnh hưởng lớn ở khu vực này. Tuy nhiên,Nhật Bản và Nga là láng giềng, nếu Nhật Nga có quan hệ tốt với nhau, tăng cường hợp tác, ít nhất có thể tránh được nhiều hậu quả xấu.

Thứ đến, TT Hoa Kỳ Donald Trump vừa nhậm chức ngày 20/01/2017, đường lối ngoại giao của ông, trong đó có vấn đề xoay trục sang Châu Á (pivot to Asia) của ông Obama, như thế nào chưa thể biết được. Nếu đúng như những điều ông nói khi ra tranh cử, chỉ chú ý phát triển trong nước, không thực hiện chiến thuật xoay trục sang Châu Á của cựu TT Obama để kiềm chế Trung Cộng, Nga sẽ là quốc gia có vị trí quan trọng ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, Nhật Bản quan hệ tốt với Nga tất nhiên là có lợi. Đó cũng là nguyên nhân tại sao TTg Shizo Abe lại tiếp TT Putin trong khi Obama trừng phạt Nga.

Bất luận thế nào, Putin được Nhật Bản bất chấp lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, mời đến công du Nhật Bản 2 ngày với hai cuộc hội nghị thượng đỉnh ở Tokyo vàNagato (quê của Shinzo Abe), chứng tỏ Nga đã thoát ra khỏi sự trừng phạt của phương Tây do đã xâm chiếm Crimea. Đó là một thắng lợi lớn của TT Putin.

Thái độ của Hoa kỳ trước & sau

chuyến công du Nhật Bản của Putin

Hãng thông tấn Kyodo của Nhật Bản cho biết, từtháng 11/2016, Hoa Kỳ đã nhiều lần bày tỏ không hài lòng với sự nồng nhiệt của TTg Shinzo Abe dành cho chuyến thăm Nhật Bản của TT Putin trong 2 ngày 15 và 16/12.

Hoa Kỳ đã nhiều lần sử dụng các kênh ngoại giao bày tỏ sự quan ngại của mình đối với chuyến thăm Nhật Bản của TT Putin. Kể cả trước khi Nga và Nhật Bản thông qua quyết định cuối cùng về việc sẽ tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh ở thành phố Nagato và Tokyo.

Hoa Kỳ cho rằng, Nhật Bản đón tiếp Putin ở Tokyo “có thể trở thành tín hiệu cho thấy các quốc gia G-7 đang không có sự thống nhất trong chính sách cứng rắn đối với Nga”.

Hoa Kỳ không muốn Nhật Bản tiếp đón TT Nga một cách nồng nhiệt vì đón tiếp như vậy “sẽ làm suy yếu áp lực của G-7 đối với Cộng hòa Nga”.Trong khi đó, Nhật Bản phớt lờ những cảnh báo từ Hoa Kỳ, nồng nhiệt đón tiếp Putin, chứng tỏTokyo không chú đến phản ứng của“ông bạn”đồng minh.Nhật Bản cho rằng: Tokyo có vai trò quan trọng trong G-7 nhưng vẫn cần bảo vệ lợi ích quốc gia của mình trong việc phát triển mối quan hệ với Nga.

Trên đây là phản ứng của Hoa Thịnh Đốn về chuyến công du Tokyo của Putin thời ông Obama làm chủ Tòa Bạch Ốc, nayTòa Bạch Ốc đã thaymột ông chủ mới, vốn là người thân thiện với TT Nga Vladimir Putin, nên chiều hướng có thể thay đổi. Bởi vậy, chính phủ Nga đang hy vọng TT Donald Trump đánh giá lại chuyến công du Tokyo của TT Vladimir Putin và xem xét lại các biện pháp trừng phạt Hoa Thịnh Đốn vừa áp đặt cho Nga do bị tố cáo ra lệnh cho tin tặc can thiệp vào cuộc bầu cử TT thứ 45 của Hoa Kỳ.

TT Putin coi trọng quan hệ Nga-Mỹ thời hậuObama, nên đã cương quyết không đáp trả vụ Hoa Kỳ trục xuất 35 nhà ngoại giao Nga, mặc dùNgoại trưởng Nga Sergei Lavrovthúc giục ông phải trả đũa. Chính vì vậy, Donald Trump đã khen ngợi Putin về chuyện này. Trên trang mạng Twitter quen thuộc, Donald Trump viết: “Putin đã có hành động xuất sắc, tôi luôn luôn biết ông ta là người thông minh”.

Khen ngợi Putin vốn làkẻ không tốt lành gì với Hoa Kỳ, lại là người“chạm trán” với vị tổng thống vừa rời khỏi Tòa Bạch Ốcquả là hành động hiếm hoi từ một vị TT Hoa Kỳ vừa nhậm chức.

Bởi vậy, một số nhà quan sát cho rằng, Cộng hòa Nga sẽ là bài toán thử thách đầu tiên cho tân chính phủ Mỹ về sách lược ngoại giao, đồng thời TT Donald Trump cũng phải làm sao để nhiều người trong Đảng Cộng Hòa không bị bất ngờ, vì họ luôn chê cựu TT Obama quá yếu mềm trước Nga.

Trong một cuộc họp báo, TT Putin nói: “Chúng tôi có kế hoạch làm cho quan hệ Nga-Mỹ bước sang chương mới với chính phủ của TT Donald Trump”.

Chẳng những không trả đòn, ông Putin còn mời con cái của các nhà ngoại giao Mỹ đến dự tiệc mừng năm mới 2017 tại Điện Kremlin.

Dân Nhật vớicuộc gặp thượng đỉnh Abe-Putin

Ngày 16/01, Hãng thông tấn Kyodo cho biết, trong cuộc họp báo tại trụ sở đảng cầm quyền Đảng Tự do Dân chủ Nhật Bản (Liberal Democratic Party of Japan –LDP) ở thủ đô Tokyo vừa qua, ông Toshihiro Nikai – Tổng thư ký LDP nói: Qua tìm hiểu, chúng tôi biết,hầu hết người dân Nhật Bản đều tỏ ra thất vọng vì ông Abe không thu hẹp được bất đồng với TT Nga Vladimir Putin liên quan tới tranh chấp chủ quyền quần đảo Nam Kuril hiện do Nga kiểm soát, Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền của mình và gọi là Vùng Lãnh thổ phương Bắc.

Ông Toshihiro Nikai cho rằng, thông qua đàm phán với TT Nga VladimirPutin,TTg Abe phải đạt được một thỏa thuận như ý muốn, dùphải kéo dài cuộc hội đàm 3 hoặc 4 ngày, còn tốthơn là 2 ngày 15 và16/12.

Mặc dù người dân hoan nghênh một số thỏa thuận đạt được, như kế hoạch đơn giản hóa thủ tục để người dân Nhật Bản có thể tới thăm người thân của họ ở quần đảo Nam Kuril. Tuy nhiên,ông Nikai cũng nói là, chúng ta không nên hài lòng với điều đó. Ông hy vọng hai nước Nga – Nhật sẽ tiến tới những hiệp ước hòa bình và hữu nghị thực sự.

 

Theo các nhà bình luận thời sự, sau 11 năm xa cách, TT Nga Vladimir Putin lại đến viếng thăm Tokyo trong 2 ngày 15 và 16/12/2016.Dù chuyến công du Tokyo lần này của Putin không thay đổi được quan hệ Nhật – Nga, càng không thay đổi tình hình chính trị thế giới và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Dân chúng Nhật Bản cũng không mấy hài lòng về hai cuộc họp thượng đỉnh giữa Abe và Putin. Tuy nhiên, công bằng mà nói, cũng phải đánh giá chuyến công du Tokyo lần này của Putin chừng mực nào cũng đã có những thay đổi mới trong quan hệ Nhật – Nga.

Như quý độc giả Thời Báo đã biết, xét về lịch sử, quan hệ Nhật – Nga vốn có nhiều thù hận. Đầu thế kỷ 20, do tranh giành Mãn Châu (Trung Quốc) và bán đảo Triều Tiên,Nhật – Nga đã bùng nổ chiến tranh ta thường gọiChiến tranh Nga – Nhật (1904 – 1905). Trước Đệ nhị Thế chiến và thời kỳ cuối của cuộc chiến tranh (1939 – 1945), cũng từng xẩy ra chiến tranh ở Viễn Đông và vùng Đông Bắc Trung Quốc. Tính đến nay, một số vấn đề liên quan đến các cuộc chiến tranh thời đó chưa giải quyết xong. Trong đó có vấn đề tranh chấp mấy hòn đảo Nhật Bản gọi là Vùng Lãnh thổ Phương Bắc, Nga gọi là quần đảo Nam Kurl …

Mặc dù còn có những bất đồng do lịch sử để lại, Nhật và Nga đều cho rằng, vì lợi ích của mỗi nước, Nhật và Ngaphải hợp tác với nhau, lý do vì, Nga cần tiền và kỹ thuật của Nhật Bản để khai thác một số nơi ở Châu Á, thông qua hợp tác kinh tế với Nhật Bản để giảm nhẹ sự trừng phạt về kinh tế của một số nước phương Tây. Nhật Bản cần quan hệ chặt chẽ với Nga để giải quyết vấn đề lãnh thổ và có thêm “sức mạnh” để đối phó với Trung Quốcđang ngày càng gây rắc rối ở vùng biển Hoa Đông…

Do những nhu cầu trên, chuyến công du Tokyo của Putin lần này đã đạt được một số kết quả: Hợp tác khai thác tài nguyên ở quần đảo Nam Kuril, trong đó, Nhật Bản viện trợ cho Nga 300 tỷ Yên, và một số hiệp ước khác…Bất luận Nhật Nga còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết, nhưngchuyến công du Tokyo của Putin lần này cho ta thấy, Nga – Nhật cần    hỗ trợ lẫn nhau để phát triển.

Lý Anh

 

Tin tức khác...