Cần làm gì khi thông tin thẻ tín dụng bị đánh cắp?

Tuấn Minh

Việc sử dụng thẻ tín dụng (credit card) hiện nay có thể được xem là một hình thức mua bán rất an toàn cho người tiêu thụ. Kể từ khi các ngân hàng cung cấp các thẻ nhựa để khách hàng sử dụng thay vì tiền mặt, đây là hình thức xài tiền rất tiện lợi và an toàn nhất, lại thêm không tốn kém (vì gần như miễn phí).

Cũng cần nên phân biệt có 2 loại thẻ nhựa khác nhau của ngân hàng phát hành, cho dù là nó mang cùng nhãn hiệu Visa hay MasterCard, và cả hai loại thẻ này đều cho phép khách hàng rút tiền mặt từ máy ATM hoặc là dùng để trả tiền tại các cửa tiệm hay nhà hàng hoặc các dịch vụ đa dạng trên mạng Internet hay qua điện thoại. Ngoài ra cũng còn có những thẻ nhựa khác cũng được dùng như những thẻ tín dụng như American Express, Discover tuy có thể không phổ thông bằng Visa hay MasterCard, hầu như được khắp nơi trên thế giới công nhận.
Đầu tiên là thẻ nhà băng (debit card), tức là thẻ đại diện cho trương mục, hay tài khoản (account) của khách hàng. Khi dùng thẻ này, số tiền chi trả sẽ được rút thẳng ra từ trương mục của khách hàng ngay lúc đó, vì thế nên nếu như trương mục không còn đủ tiền thì thẻ này coi như sẽ không xài được vào lúc đó.

Loại thẻ thứ nhì gọi là thẻ tín dụng (credit card) là một hình thức cho vay của ngân hàng, lên tới một mức tối đa nào đó (credit line hay credit limit) tuỳ theo điểm tín dụng xấu tốt của khách hàng, tức là nếu có điểm tốt (hay thành tích trả tiền đều đặn từ lâu) thì sẽ được nhà băng dễ dàng cho mượn nhiều tiền hơn. Khi xài thẻ hoặc gọi báo cho ngân hàng để khiếu nại hay báo cáo mất thẻ v.v…, chúng ta cần phải biết mình đã dùng loại thẻ “debit card” hay “credit card”, thay vì nói là thẻ Visa hay MasterCard.

Nói chung, xài thẻ nhà băng không được lợi bằng thẻ tín dụng, và người tiêu dùng thường được khuyên là hãy dùng thẻ tín dụng thì tốt hơn. Trên lý thuyết, thẻ nhà băng là trương mục của khách hàng nên nếu kẻ gian lấy được thông tin từ thẻ này thì có thể rút hết được số tiền có được trong trương mục. Khi muốn khiếu nại để đòi bòi hoàn lại, khách hàng có thể mất nhiều thời gian chờ đợi hơn.
Ngược lại, với thẻ tín dụng, cho dù kẻ gian có lấy được để tiêu xài, thì số tiền đó cũng do nhà băng ứng trước chứ khách hàng chưa thực sự mất mát điều gì. Một khi khách hàng khiếu nại các khoản tiêu xài đó là của kẻ gian đánh cắp thông tin trên thẻ, nhà băng sẽ tạm ngưng đòi khách hàng phải trả các khoản này cho đến khi nào chứng minh đó là những món mà khách hàng đã thực sự tiêu dùng.
Ngoài ích lợi về sự tiện dụng của nó vì chúng ta không cần phải mang theo tiền mặt trong người, việc dùng thẻ tín dụng còn có một lợi ích đáng kể là sự an toàn về nhiều mặt. Trong những trường hợp tranh chấp với các cửa hàng, chúng ta có thể khiếu nại với nhà băng để khoan trả tiền cho họ trước khi giải quyết những vụ tranh cãi để xem ai đúng ai sai. (Còn nếu đã trả tiền mặt hoặc bằng “debit card” cho chủ tiệm rồi thì đương nhiên là rất khó để đòi lại khi không hài lòng với các món hàng).

Một ích lợi to lớn mà nhiều người vẫn còn chưa rõ là khách hàng không phải lo sợ mất mát ngay cả khi thẻ tín dụng của mình bị thất lạc hay đánh cắp. Bởi vì cho dù kẻ gian có dùng thẻ của mình để tiêu xài, khách hàng cũng không phải chịu trách nhiệm cho những món tiền này.

Theo luật của chính phủ tại Hoa Kỳ quy định, cũng tương tự như tại Gia Nã Đại, khách hàng khi bị mất thẻ tín dụng chỉ có thể chịu trách nhiệm tối đa là 50 Mỹ-kim cho dù kẻ gian có dùng thẻ để mua hàng hoá lên đến cả ngàn đồng. Tuy nhiên, các nhà băng còn tiến xa hơn nữa trong việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng bằng cách không buộc khách hàng phải trả một đồng nào nếu như thẻ của mình bị đánh cắp và kẻ gian sử dụng để mua hàng hoá, thường được gọi là “zero liability policy”.
Tuy vậy, nhiều người vẫn thắc mắc và lo sợ rằng một khi thông tin thẻ tín dụng của mình bị đánh cắp thì họ cần phải làm những điều gì để đối phó. Nên nhớ là không cần quý vị bị đánh cướp hoặc mất thẻ tín dụng, nhưng nhiều kẻ gian loại tin tặc (hackers) vẫn có những cách để biết được những thông tin trên thẻ tín dụng (cho dù bạn giữ kín ở trong người) để từ đó có thể mua hàng trên mạng Internet hoặc ngay cả tại các cửa tiệm.

Và trong nhiều trường hợp, những thẻ tín dụng của khách hàng có thể bị tin tặc đánh cắp thông tin nhiều lần cho dù đã được các ngân hàng khoá sổ và gửi những thẻ mới để thay thế. Nếu xảy ra trường hợp xui xẻo và bực mình như vậy, xin đừng bực tức và đổ lỗi hoặc nghi ngờ cho các nhà băng để từ đó quyết định đóng trương mục và không xài thẻ tín dụng nữa, bởi lẽ điều này chỉ gây thiệt hại cho quý vị vì điểm tín dụng (credit score) sẽ bị tụt giảm. Ngược lại, cách ứng phó tốt nhất là kiên nhẫn gọi cho nhà băng để nhân viên của họ sẽ giúp mình giải quyết mọi chuyện được ổn thoả.

[Thật ra chuyện bực tức này đôi khi cũng dễ hiểu. Có khi một kẻ gian có thể biết được tên tuổi và số An Sinh Xã Hội (ASXH) của bạn và từ đó lén nộp đơn xin thẻ tín dụng dưới tên bạn. Sau đó, kẻ gian sẽ dùng nó để mua sắm hàng ngàn đô-la, khiến cho bạn bỗng nhiên nhận được giấy đòi tiền của nhà băng hoặc của các văn phòng đòi nợ (collection agencies) với nhiều lời hăm doạ và điểm tín dụng của mình bị tụt giảm tệ hại. Điều oái oăm và bực mình nhất là bạn chưa bao giờ nộp đơn xin thẻ tín dụng này!]

Trong tình huống đó hoặc những trường hợp bị đánh cắp thông tin của thẻ tín dụng, quý vị cần phải làm những điều như sau:
Gọi ngay cho một trong ba cơ quan báo cáo về tín dụng (credit reporting agencies).
Có 3 cơ quan chính là TransUnion, Experian và Equifax. Đây là những cơ quan ghi nhận tất cả những chi tiết liên quan đến hồ sơ tín dụng của mỗi cá nhân, từ việc trả tiền nhà hoặc các dịch vụ điện nước hàng tháng cho đến các khoản trả tiền nợ xe hoặc nhà, các thẻ tín dụng của mỗi người từ trước nay.

Chỉ cần quý vị gọi cho một trong 3 cơ quan này thì hai cơ quan còn lại cũng tức khắc nhận được những thông tin liên hệ. Khi gọi báo cáo về tình trạng kẻ gian đánh cắp thông tin tín dụng của mình, quý vị cũng yêu cầu họ ghi lời báo động về tình trạng gian lận (fraud alert) lên hồ sơ của mình. Như vậy, trong vòng 90 ngày sau đó tất cả những nhà băng hay cửa hàng nào muốn cấp phát thẻ tín dụng với cái tên của quý vị sẽ phải đích than gọi lại để kiểm chứng sự kiện này trước khi tiến hành, tránh được nhiều vụ gian lận khác có thể sẽ xảy ra.

Gọi ngay cho ngân hàng chủ thẻ tín dụng

Quý vị cũng cần gọi ngay cho ngân hàng cấp phát thẻ tín dụng và nói chuyện với nhân viên văn phòng đặc trách giải quyết gian lận để họ lập hồ sơ và giải quyết cho ổn thoả. Sau khi kiểm tra lý lịch để biết rõ người bên kia đầu dây đúng là chủ nhân của trương mục thẻ tín dụng, ngân hàng sẽ khoá sổ thẻ tín dụng này và cấp phát một thẻ mới với số mới, tuy rằng đó vẫn là trương mục của mình.
(Một chi tiết cần để ý là khi gọi điện thoại để báo cáo, quý vị cần bình tĩnh trả lời tất cả những câu hỏi một cách thành thật, tránh việc dùng người quen hoặc con cháu trong nhà vì giỏi tiếng Anh bởi ngân hàng thường sử dụng các thông dịch viên chuyên nghiệp để giúp cho khách hàng có thể nói bằng bất cứ ngôn ngữ nào. Nhiều người Việt thường không hiểu rõ thủ tục này nên hay bực tức và đôi khi không nhớ rõ chi tiết về lý lịch của mình, và cũng dễ trở nên tức giận một cách vô lý khi bị nhân viên từ chối giúp đỡ nếu như không trả lời đúng các câu hỏi về lý lịch.)
Các khoản tiền kẻ gian đã chi tiêu thường là sẽ được ngân hàng ngâm tôm lại và không buộc quý vị phải trả trong khi cuộc điều tra về sự việc đang tiến hành.

Gọi cho Sở Cảnh Sát địa phương.

Điều này thật ra không phải là điều bắt buộc để ngân hàng giải quyết thoả đáng các khiếu nại về gian lận của khách hàng. Tuy nhiên, một khi gọi báo cáo với Sở Cảnh Sát, quý vị sẽ có được một tờ biên bản chính thức (police report), và điều này sẽ khiến cho các ngân hàng chủ thẻ tín dụng sẽ nhanh chóng rút lại các món tiền chi tiêu gian dối trong hồ sơ của khách hàng.

Gọi cho hãng bảo hiểm nhà cửa của mình

Hầu như tất cả những ai mua nhà đều có mua bảo hiểm để trang trải cho tất cả những rủi ro có thể xảy ra, như mưa bão, hoả hoạn v.v…, thường gọi là “homeowner’s insurance policy”. Sau này, cũng có nhiều hãng bảo hiểm đồng ý bao trả luôn những thiệt hại hay rủi ro do việc thông tin về tín dụng của khách hàng bị đánh cắp, và trong nhiều trường hợp cũng không buộc khách hàng phải đóng thêm phụ phí nào. Tại một số những công ty lớn, các phòng nhân viên (Human Resources department) hoặc các ngân hàng trong ngành (credit unions) cũng cung cấp các chương trình trợ giúp cho những người bị đánh cắp thông tin về tín dụng. Những chương trình này có thể giúp quý vị ngăn chặn kẻ gian tiếp tục tìm cách đánh cắp thông tin, hoặc có thể bồi hoàn một phần những chi phí thiệt hại cho quý vị vì chuyện gian lận này.
Tạm ngưng lại (freeze) hồ sơ tín dụng của mình trước thời hạn 90 ngày báo động

Một khi kẻ gian có được thông tin về lý lịch gồm tên họ và số ASXH của quý vị, hắn có thể dùng nó để xin thẻ tín dụng mà quý vị không biết cho đến khi xảy ra hậu quả. Cách hay nhất để ngưng tình trạng này tiếp diễn là hãy yêu cầu 3 cơ quan báo cáo tín dụng là TransUnion, Experian và Equifax đóng băng lại (freeze) hồ sơ tín dụng của mình.

Cho đến khi mọi sự được giải quyết tốt đẹp và an tâm rằng hồ sơ tín dụng của mình không còn bị kẻ gian đánh cắp nữa, quý vị có thể yêu cầu mở lại (unfreeze) hồ sơ tín dụng của mình. Việc yêu cầu đóng băng hoặc mở lại hồ sơ tín dụng có thể khiến quý vị phải đóng một lệ phí nhỏ khoảng $10, nhưng phụ phí này cũng được miễn cho những người là nạn nhân bị đánh cắp hồ sơ tín dụng hoặc là đối với giới cao niên, từ 62 hay 65 tuổi trở lên tuỳ theo từng tiểu bang tại Hoa Kỳ.

Khi muốn mở lại và nộp đơn xin thẻ tín dụng mới trở lại, quý vị có thể hỏi ngân hàng cấp thẻ tín dụng là họ dựa trên dữ liệu thông tin của cơ quan báo cáo tín dụng nào. Quý vị có thể chỉ xin mở lại hồ sơ tín dụng tại cơ quan báo cáo này mà thôi và vẫn giữ nguyên tình trạng đóng băng tại hai cơ quan báo cáo còn lại. Nói chung chỉ có các hồ sơ vay nợ mua nhà là đều kiểm tra hồ sơ tín dụng của khách hàng trên cả 3 cơ quan báo cáo tín dụng cùng một lúc.

Tuấn Minh

Tin tức khác...