Vui chụp hình: Học vềShutter Speed

Chim ruồi đang bay. Chụp ở Shutter Speed 1/1000 giây. Hình: Andy Nguyễn

Andy Nguyễn

Trước đây, tôi đã giới thiệu khái niệm về ‘Tam Giác Phơi Sáng’ như một cách để thoát khỏi chụp hình bằng Auto Mode và khám phá ý tưởng điều khiển bằng Tay khi chụp hình.
Ba thông số chính bạn có thể chỉnh là ISO, Aperture, và Shutter Speed. Chúng ta học về ISO và Aperture trong những bài vừa qua. Hôm nay tôi muốn bạn chú ý về Shutter Speed.

Shutter Speed là gì?

Để giải thích một cách đơn giản nhất – Shutter Speed là ‘khoảng thời gian cửa chập được mở’.
Trong thế giới chụp phim, đây là thời gian bao lâu bạn “phơi” phim khi chụp hình, và tương tự trong thế giới nhiếp ảnh số, Shutter Speed là khoảng thời gian chiếc sensor của máy ảnh “thấy” khung cảnh bạn sắp sửa chụp.
Để tôi cố gắng mổ xẻ thêm đề tài “Shutter Speed” thành những miếng nhỏ dễ nuốt để giúp các bạn xài máy ảnh hiểu rõ hơn:
• Shutter Speed được đo bằng đơn vị giây – hoặc trong đa số trường hợp, một phân số của giây (millisecond). Mẫu số càng lớn thì tốc độ càng nhanh (ví dụ: 1/1000 thì nhanh hơn 1/30 nhiều).
• Trong hầu hết các trường hợp, có lẽ bạn sẽ dùng tốc độ 1/60 giây hoặc nhanh hơn. Đó là vì bất cứ tốc độ nào chậm hơn sẽ có thể làm hình bị rung. Hình bị rung là khi máy ảnh di động trong khi cửa chập đang mở và đưa đến kết quả hình bị nhòa.
• Nếu dùng một tốc độ cửa chập chậm (một tốc độ chậm hơn 1/60), bạn sẽ cần dùng một chân máy (tripod) hoặc một hệ thống chống rung nào đó.
• Khi quyết định chọn tốc độ nào để chụp hình, bạn nên luôn luôn tự hỏi mình nếu có yếu tố nào trong ảnh đang di động hay không và bạn muốn ghi lại động tác đó như thế nào. Nếu có sự di động trong khung cảnh, bạn sẽ có thể lựa chọn giữa làm “đông đặc” động tác đó (để nó nhìn thấy như đứng yên) hoặc cố ý để cho chủ thể có vết mờ (cho thấy có sự di động).
• Để làm đứng động tác trong một tấm ảnh (như trong tấm ảnh chim ruồi bên trên và người trượt nước dưới đây), bạn sẽ muốn chọn một tốc độ cửa chập tương đối nhanh. Để làm vết mờ của động tác, bạn sẽ muốn chọn một tốc độ cửa chập tương đối chậm. Tốc độ cụ thể bạn nên chọn sẽ thay đổi lệ thuộc theo tốc độ di chuyển của chủ thể trong ảnh và bạn muốn nó mờ cỡ nào.
Trong tấm ảnh chụp chim bên trên, tốc độ cửa chập là 1/1000 của một giây, có nghĩa là, mặc dù cánh chim ruồi đập rất nhanh, chúng nhìn như đang đứng lại chỉ trong một tích tắc thời gian. Tấm ảnh trượt nước bên dưới có tốc độ cửa chập 1/4000 của một giây chụp được rõ từng giọt nước văng lên.

Thể thao trượt nước. Chụp ở Shutter Speed 1/4000 giây. Hình: Andy Nguyễn

• Hình có sự di động không phải luôn luôn là hình bị hư. Tôi có tiếp xúc với một người chụp hình ngoài công viên High Park trong tuần qua, họ nói họ chả hiểu tại sao có người lại muốn sự di động trong hình của mình chụp. Có những lúc hình có di động là hình tốt. Chẳng hạn như lúc chụp hình thác nước hoặc một dòng suối và thấy nước chảy nhanh cỡ nào, hay là khi chụp chiếc xe đua và muốn cho tấm hình cảm giác của cuộc đua, hay là lúc chụp bầu trời về đêm và muốn cho thấy vũ trụ đầy sao di chuyển qua một giai đoạn dài nhiều phút/giờ. Tất cả những trường hợp này đều thích hợp nếu bạn chọn một tốc độ cửa chập tương đối chậm.Tuy nhiên, bạn sẽ cần một chân máy tripod để chụp những loại hình này.
Thí dụ như trong hình cảnh biển sau đây, tốc độ cửa chập là 1/3 của một giây, cho nên chúng ta mới thấy sự di chuyển của nước.
Sóng biển. Chụp ở Shutter Speed 1/3 giây. Hình: Joshua Zhang

Trong hình subway dưới đây, tốc độ cửa chập là 1 giây, cho nên tàu điện ngầm hai bên (2 chiều) đều trở nên vệt mờ đẹp mắt.

Bí mật trên thềm ga. Chụp ở Shutter Speed 1 giây. Hình: Joe Plasmatico

• Tiêu cự và Shutter Speed– thêm một điều để cân nhắc khi chọn shutter speed là tiêu cự của ống kính bạn đang dùng. Những tiêu cự dài sẽ nhấn mạnh độ rung của máy ảnh và bạn sẽ cần chọn một tốc độ nhanh hơn (trừ khi bạn có hệ thống chống rung trên ống kính hoặc máy ảnh). Một “luật” đại khái để chúng ta dùng là chọn một tốc độ cửa chập với mẫu số lớn hơn tiêu cự của ống kính. Thí dụ: nếu bạn có một ống kính 50mm, thì tốc độ 1/60 sẽ vừa đủ, nhưng nếu bạn có một ống kính 200mm thì bạn sẽ muốn tốc độ khoảng 1/250.

Tốc độ tương đối

Shutter Speeds có nhiều hạng: nhanh, chậm, và lâu. Một shutter speed nhanh thì thường là bất cứ tốc độ nào cần thiết để bắt đứng một động tác. Nếu bạn chụp chim bay, tốc độ đó có thể là 1/1000 giây hoặc nhanh hơn. Tuy nhiên, nếu chụp những chủ thể thông thường khác, bạn có thể chụp hình ở tốc độ 1/200 giây, 1/100 giây, hoặc còn chậm hơn nữa mà không bị rung hình.

Shutter Speed lâu thường là một tốc độ lâu hơn 1 giây – ở điểm này, bạn sẽ cần dùng một chân máy để lấy hình sắt bén. Chúng ta dùng tốc độ lâu cho một vài thể loại chụp ảnh ban đêm/thiếu sáng, hoặc khi cố ý chụp sự di động. Nếu có một vật nào đang di đông trong khung cảnh khi bạn dùng tốc độ chậm, nó sẽ trở nên rất mờ.
Ở khoảng giữa, những Shutter Speeds từ 1/100 giây tới 1 giây vẫn được coi là tương đối chậm. Cầm máy trên tay ở những tốc độ này, nhất là khi chậm hơn ¼ giây, có thể sẽ làm máy ảnh bị rung. Hơn nữa, yếu tố này ảnh hưởng rất mạnh tùy theo ống kính của bạn. Một số ống kính, chẳng hạn như Nikon 70-200mm f/2.8, có kỹ thuật chống rung tối tân bên trong ống kính để giúp người chụp chụp được hình ở tốc độ rất chậm khi cầm máy bằng tay mà không bị rung.

Tóm tắt về Shutter Speed

Một lần nữa, tôi xin nhắc với các bạn, khi thay đổi thông số Shutter Speed, bạn sẽ cần đổi ít nhất một hoặc cả hai thành phần khác trong Tam Giác Phơi Sáng luôn (ISO và Aperture).
Thí dụ nếu tăng (làm nhanh hơn) Shutter Speed một f-stop (chẳng hạn từ 1/125 lên 1/250), thì bạn lấy phân nữa lượng ánh sáng vào máy ảnh. Để trừ hao cho sự thay đổi đó, có lẽ bạn sẽ cần tăng Aperture cũng một f-stop (chẳng hạn từ f/16 qua f/11). Một sự lựa chọn khác là bạn có thể đổi qua một ISO sáng hơn (chẳng hạn từ ISO 100 lên ISO 200).

AN

Tin tức khác...