Vũ Việt Hà: Đam mê văn hóa miền sơn cước

Gần 18.000 lượt người đã đến tham dự Taste of Việt Nam, hôm 19/07, trong đó có khoảng 8.000 người ngoại quốc, đông vượt mức kỷ lục so với những lễ hội do các cộng đồng sắc tộc khác thực hiện từ trước đến nay ở quảng trường này. Sau “Đêm Phương đông” với những tà áo dài mang nét đặc trưng của thời nhà Nguyễn, “Tơ hồng trên núi” trình bày trang phục các sắc tộc ở Việt Nam, là tiết mục đã thu hút sự chú ý đặc biệt của những người bản xứ, khách du lịch dự khán chương trình giới thiệu nét đẹp văn hóa Việt Nam. Các đại diện dân cử, sau đó, đã cùng với các người mẫu trong trang phục của 54 cộng đồng dân tộc thiểu số ở Việt Nam diễn hành vòng quanh quảng trường Nathan Phillips Square.
Trong các y trang được trình diễn trong “Tơ hồng trên núi”, có những tà áo dài mang những hoa văn, họa tiết rực rỡ sắc màu do Vũ Việt Hà thiết kế với thổ cẩm của dân tộc H’Mong, Lô lô, Lự…và của những bộ tộc có nguy cơ bị tuyệt chủng như người Thủy, người Chứt, Ơ Đu, Rơ Măm, Brâu.
Vũ Việt Hà tốt nghiệp Đại học Mỹ Thuật, giảng viên khoa Mỹ thuật trường Cao Đẳng Nghệ Thuật ở trong nước, có hai phòng trưng bày áo dài ở Hà Nội và 1 ở đường Tự Do cũ, Sài Gòn.
“Trước đây, tôi học chuyên ngành về hội họa. Trong một lần đi thực tập ở vùng thượng du Bắc Việt, tôi có dịp xem đồng bào sắc tộc dệt những thước vải, tôi rất cảm kích khi nhìn thấy tiến trình thực hiện y phục của họ. Ngoài công việc đồng áng, trong suốt năm, họ bền bỉ dệt thổ cẩm bằng chất liệu lấy từ núi rừng, bền màu, tạo cho người mặc có cảm giác gần gũi với thiên nhiên. Họ chăm chút công phu khi thêu các hình kỷ hà, tỉ mỉ trong từng đường may, kẽ chỉ. Những mẫu trang phục này là sự kết hợp giữa màu sắc tươi mới nhưng vẫn không quên giữ lại nét mộc mạc trong từng thước vải. Đối với tôi, đó là công việc có tính cách thiêng liêng, hy sinh cho chồng, cho con, để đến ngày Tết, gia đình họ có quần áo mới khoe với xóm giềng. Từ đó, tôi chú tâm nghiên cứu và quảng bá nền văn hóa truyền thống của người bản địa vùng cao nguyên qua chiếc áo dài”.
“Tôi dành nhiều thời gian để quan sát xem họ nhuộm vải bằng những màu sắc tự nhiên ra sao. Như người H’Mong, ở vùng Tây Bắc, để có một thước vải, họ phải mất nhiều tháng trời, đi lấy cây lanh về, sau đó giã đập cho sợi lanh mềm, rồi vừa trông con vừa se sợi, tiếp đến nhuộm vải bằng những quả chàm. Nhuộm đi nhuộm lại nhiều lần trong một, hai tuần với mùi chàm rất khó ngửi. Trước khi nhuộm, họ vẽ họa tiết bằng sáp ong rất tỷ mỷ. Người dân tộc không được học vẽ nên mỗi họa tiết đều do ngẫu hứng với những hình kỷ hà đơn sơ nhưng khi xếp chung lại đó là bức tranh mô tả cuộc sống của họ. Trên các mảnh vải khổ nhỏ, cây cối, núi rừng, gà, chó, ruộng nấc thang cùng với phong tục tập quán đều được thể hiện rõ nét”, Vũ Việt Hà, cho biết.
Vũ Việt Hà nhìn nhận đời sống đồng bào sắc tộc rất nhọc nhằn: “Xúc động trước hoàn cảnh vô cùng khó khăn của các cô giáo miền núi, vừa dạy học, vừa cày cấy, vừa dệt vải để có quần áo mặc, cách nay vài tháng, tôi có treo tấm biển ở trước cửa hàng tôi và thông báo trên facebook rằng sẽ tặng một hoặc hai chiếc áo dài cho bất cứ ai, nếu họ đồng ý tặng lại một số tiền nhỏ để mua áo lạnh cho các cô giáo vùng thượng du vì ở trên núi cao rất lạnh. Rất nhiều người hưởng ứng cuộc lạc quyên này. Tuy nhiên, có một điều bất ngờ, hầu hết các mạnh thường quân là những cô giáo ở miền đồng bằng”.
Đề cập đến chuyến đi Toronto lần này, Vũ Việt Hà, nói: “Các thổ cẩm sắc tộc thiểu số được sử dụng trong ngày “Taste of Việt Nam” đều được dệt bằng tay. Tôi mang theo những chiếc áo của người Lô Lô, sống ở Mèo Vạc và Đồng Văn, trong rừng sâu, được khắc hoa văn bằng dao, có màu sắc tương phản và họa tiết tượng hình các vật dụng dung đời sống hàng ngày như nông cụ. Qua màu sắc y phục, họ có thể dễ dàng nhận biết nhau cùng chủng tộc. Đó là nét đặc biệt của trang phục người Lô Lô. Tôi cũng không quên những mảnh thổ cẩm của người Tà Ôi ở Huế kết cườm, phải dùng búa nén hột cườm, không thể kết lại bằng kim may thường. Ngoài ra còn có những trang phục của người Dao đỏ, người Ka Tu, người Thái. Những sản phẩm nghệ thuật này rất quý hiếm vì đôi khi đồng bào dân tộc phải mất cả năm trời mới có được một manh thổ cẩm nhỏ. Tuy nhiên, tôi không ngần ngại mang tất cả sang Toronto bởi vì đây là một cơ hội hiếm có để giới thiệu di sản văn hóa dân tộc Việt Nam với người bản xứ”.
Có thể nói rằng, trong nhiều thập niên qua, đây là lần đầu tiên, thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên ở xứ người mới có dịp nhìn thấy hình ảnh các sắc tộc hiện đang sinh sống ở quê nhà qua tiết mục “Tơ hồng trên núi” với Vũ Việt Hà trong lễ hội văn hóa “Taste of Viet Nam” do Hội Áo dài Canada tổ chức .
“Tôi sẽ tiếp tục những gì tôi đã và đang làm để thế giới biết đến nét đặc trưng của văn hóa Việt Nam. Hy vọng thế hệ trẻ sau này sẽ tiếp nối công việc gìn giữ và phát triển di sản truyền thống của dân tộc Việt”, Vũ Việt Hà, nói trước khi kết thúc buổi hội thoại với VIETV.

Tin tức khác...