Úc rút hai nhà báo cuối cùng khỏi Trung Quốc

Theo đài ABC (Úc), đài ABC và báo Australian Financial Review (AFR) đã phải gấp rút đưa hai nhà báo của họ từ Trung Quốc về nước, sau khi cảnh sát Trung Quốc yêu cầu thẩm vấn riêng cả hai.

Đây cũng là hai nhà báo cuối cùng của Úc làm việc tại Trung Quốc phải về nước, đánh dấu sự kiện lần đầu tiên kể từ giữa những năm 1970 không còn nhà báo Úc có giấy phép hành nghề chính thức nào làm việc tại nước này.

Sự việc gây ra xung đột ngoại giao đặc biệt căng thẳng giữa Canbera và Bắc Kinh. Những chuyện này diễn ra chỉ vài ngày sau khi chính quyền Bắc Kinh thông báo xác nhận đã bắt nữ nhà báo Úc, bà Cheng Lei, người dẫn chương trình cho đài truyền hình quốc tế CGTN của Trung Quốc.

Nhà báo Bill Birtles của đài ABC tại Bắc Kinh và nhà báo Mike Smith của báo AFR tại Thượng Hải bay về  Sydney trong tối 7/9, sau khi cả hai đều đã bị Bộ Công an Trung Quốc yêu cầu thẩm vấn riêng.

Trước đó, ông Birtles đã phải tá túc bốn ngày trong đại sứ quán Úc tại Bắc Kinh, còn ông Smith phải trú tạm tại lãnh sự quán Úc ở thành phố Thượng Hải trong lúc giới chức Canbera thương lượng với chính quyền Bắc Kinh để hai nhà báo này được an toàn rời khỏi Trung Quốc.

Tình thế phức tạp này bắt đầu phát sinh từ đầu tuần trước, khi đó các nhà ngoại giao Úc ở Bắc Kinh đã cảnh báo với ông Birtles rằng ông nên rời khỏi Trung Quốc. Các giới chức tại Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc cũng đã có những lời khuyên tương tự với giám đốc điều hành đài ABC tại Sydney, ông David Anderson.

Những thông tin tư vấn sau đó đã buộc đài ABC (Úc) phải quyết định tổ chức chuyến bay quay lại Úc đón ông Birtles. Nhà báo này từng  dự kiến khởi hành về nước từ sáng thứ năm tuần trước.

Tuy nhiên, trong lúc ông Birtles còn chưa rời đi, theo đài ABC, hành vi đe dọa nhà báo này của chính quyền sở tại tiếp tục gia tăng. Các cảnh sát Trung Quốc nói ông này bị cấm xuất cảnh, và sẽ bị thẩm vấn về “việc liên quan an ninh quốc gia”.

Trong khi đó, nhà báo Smith của báo AFR bị thẩm vấn trong tối 7/9 sau khi tá túc trong lãnh sự quán Úc ở Thượng Hải. Báo AFR cũng đã phải có những thu xếp tương tự như những gì đã diễn ra với ông Birtles để đưa ông Smith về lại Úc.

Đây là động thái mới nhất cho thấy quan hệ đang xấu đi hơn nữa giữa Úc và Trung Quốc, sau một loạt những căng thẳng về thương mại, do thám, Hong Kong và dịch COVID-19.

Trong tháng 7, chính phủ Úc đã thay đổi nội dung khuyến cáo đi lại với người dân tới Trung Quốc, cảnh báo công dân Úc có thể đối mặt với việc “bị giam giữ tùy tiện” ở Trung Quốc đại lục.