Thương mại giữa Donald Trump & Trung Quốc trước và sau ngày đắc cử TT Hoa Kỳ

 Lý Anh

 

Ngày 20/01/2017, lễ tuyên thệ nhậm chức TT Hoa Kỳ thứ 45 của Donald Trump diễn ra tại phía tây Điện Capitol, thủ đô Hoa Thịnh Đốn. Khi chuông đồng hồ điểm 12 tiếng, ông Trump đặt bàn tay trái lên quyển Kinh Thánh, bàn tay phải đưa lên phía trước Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts, đọc điều 2 Chương I của Hiến pháp Hoa Kỳ.

Dịp này người viết xin tổng hợp một số vấn đề liên quan đến thương mại giữa Trung Quốc với Donald Trump trước và sau ngày ông đắc cử tổng thống Hoa Kỳ.

 

Trước ngày đắc cử

Tỷ phú Donald Trump là một doanh nhân đầu tư vào nhiều nước trên thế giới gồm Đại Hàn, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan và Trung Quốc…

Điều tra của AFP cho thấy, tổ hợp khách sạn Trump Hotel Collection (THC) của ông đang nỗ lực tìm cách ký thỏa thuận hợp tác với Công ty Lưới điện Nhà nước (State Grid Corporation of China – SGCC), một công ty quốc doanh lớn nhất Trung Quốc, nhằm triển khai một dự án bất động sản quy mô, xây dựng nhiều khách sạn cao cấp ở khu vực phía bắc Bắc Kinh. Các cuộc đàm phán sơ bộ được khởi động từ năm 2014. Hai bên đã thông qua một dự thảo hợp đồng trị giá 150 triệu Mỹ kim.

Robby Qiu, trưởng ban điều hành kiêm phó chủ tịch phát triển ở Trung Quốc (Chief Country Executive and Vice President Development Greater China), làm việc tại tổ hợp khách sạn Trump Hotel Collection, cho biết: Vài tháng sau khi bắt đầu chiến dịch tranh cử, người của ông Trump vẫn tiến hành đàm phán làm ăn với nhiều tập đoàn có liên hệ chặt chẽ với chính quyền Bắc Kinh.

Robby Qiu còn cho biết, Donald Trump có mối quan hệ rất thân thiết với ông Lưu Chấn Á (Liu Zhenya) Tổng giám đốc Công ty Hằng đại Trung Quốc (Chairman of State Grid Corporation of China), từng là ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Mỗi lần Lưu Chấn Á đến Nữu Ước đều được Trump đón tiếp trọng vọng với những bữa ăn tối trị giá hàng chục ngàn Mỹ kim.

Tháng 07/2015, một tháng sau khi tuyên bố ra tranh cử, một chi nhánh công ty của Trump tại Thượng Hải đã đăng tải thông báo tuyển dụng hai chuyên viên giỏi có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực làm ăn và đàm phán với các công ty quốc doanh. Eric Danziger, Giám đốc điều hành (CEO) của tổ hợp khách sạn THC, tiết lộ với China Daily, Trump đang tích cực tìm kiếm các dự án hợp tác tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Thâm Quyến.

AFP cho biết, Trump đầu tư vào Trung Quốc từ năm 2006. Hiện nay ông có 9 công ty quan hệ với doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó 4 công ty có trụ sở tại New York đang triển khai dự án xây dựng khách sạn tại Thẩm Quyến.

Năm 2008, tỷ phú Trump có hợp đồng lớn đầu tiên tại quốc gia đông dân nhất thế giới về dự án xây dựng một khu đô thị tại Quảng Châu, được ký kết với công ty bất động sản hàng đầu nước này là Công ty Hằng đại Trung Quốc (Evergrande Group).

Năm 2012, Trump mở một văn phòng đại diện tại Thượng Hải, tuyển chọn hơn 10 chuyên viên cao cấp, phụ trách kế hoạch tìm kiếm đối tác địa phương cho khách sạn THC. Sau đó ông bắt rễ được rất nhiều mối quan hệ với doanh nghiệp nhà nước, trong đó có ngân hàng lớn nhất Trung Quốc là Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC), hiện đã có văn phòng đại diện tại Trump Tower, Nữu Ước …

Sau ngày đắc cử

Trong bài báo đăng ngày 17/11/2016 với đầu đề “Trump and China: What Can He Actually Do?” (Trump và Trung Quốc: Rốt cục ông có thể làm gì?), Valentin Schmid, chủ bút chuyên về thương mại của Epoch Times, từng viết, Trump trở thành tổng thống Hoa Kỳ đã khiến thị trường tài chính thế giới và Trung Quốc chao đảo. Ngay sau khi tuyên bố ông trúng cử, tỷ giá đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc giảm xuống chỉ còn ở mức 6.80 Nhân dân tệ đổi 1 Mỹ kim. Đó là mức thấp nhất kể từ năm 2010.

Phản ứng này của thị trường không gây nhiều ngạc nhiên cho giới phân tích, bởi ông Trump và các cố vấn của ông từ lâu đã cáo buộc Trung Quốc chuyên sử dụng các mánh khóe và thủ đoạn nhằm thực hiện gian lận thương mại và lũng đoạn thị trường tiền tệ toàn cầu. Ông Trump cũng thẳng thừng tuyên bố sẽ áp thuế tự vệ đối với hàng hóa Trung Quốc nếu Bắc Kinh không có những biểu hiện tích cực hơn về vấn đề này.

Ông Peter Navarro, cố vấn cao cấp của ông Trump từng nói: “Điều chúng ta học được từ Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization – WTO)Hiệp định Tự do Thương mại Bắc Mỹ (The North American Free Trade Agreement – NAFTA) là, phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt đối với sức khỏe và an toàn của người lao động. Tuy nhiên, Trung Quốc không hề coi trọng các tiêu chuẩn sức khỏe và an toàn lao động, tích cực sử dụng lao động nô lệ, tù khổ sai để giữ chi phí lao động cạnh tranh với các nước khác. Chính quyền Bắc Kinh cũng nhận nhiều chỉ trích với cáo buộc trợ giá hàng xuất khẩu và thao túng tiền tệ”.

Cũng theo ông Navarro, nếu Trung Quốc không dừng lại những gì đang làm, Hoa Kỳ sẽ áp đặt thuế tự vệ trên các sản phẩm củaTrung Quốc. Biện pháp này sẽ hạn chế hàng hóa Trung Quốc xuất cảng vào Hoa Kỳ giúp giảm thâm hụt thương mại và giảm bớt nhu cầu sử dụng đồng Nhân dân tệ. Ông Peter Navarro nói: “Khi Donald Trump nói đến thuế, đó không phải là màn chơi cuối cùng. Mục tiêu là dùng thuế làm công cụ đàm phán để ngăn chặn gian lận. Nhưng nếu gian lận không dừng lại, chúng ta sẽ áp thuế tự vệ”.

Victor Sperandeo, Chủ tịch và CEO của Alpha Financial Technologies LLC (tổ chức lãnh đạo thị trường trong việc nghiên cứu và phát triển tương lai), từng viết trong một email rằng: “Chính phủ của ông Trump có thể sử dụng một số chính sách thương mại cứng rắn ở một mức độ nhất định. Theo đó, các chính sách này sẽ gây tổn hại cho Trung Quốc nhiều hơn Hoa Kỳ. Nếu chúng ta mua 500 tỷ đô la, họ cũng phải mua 500 tỷ đô la”.

Một số ý kiến khác lại cho rằng, ông Trump sẽ không thể thực hiện các chính sách bảo hộ khắt khe, lý do vì Đảng Cộng hòa vốn có truyền thống ủng hộ thương mại sẽ phải nhượng bộ.

Mark DeWeaver tác giả cuốn “Animal Spirits With Chinese Characteristics” (Bản năng thú vật và đặc tính dân Tàu) cho rằng: Tăng lượng lớn thuế nhập cảng hàng hóa Trung Quốc không phải là một việc đơn giản. Thay vào đó điểm cần tập trung là tình trạng trộm cắp sở hữu trí tuệ của Hoa Kỳ, một điều mà phần lớn thành viên hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đều nhất trí đó là vấn đề nghiêm trọng. Bắc Kinh cũng có thể gây khó khăn cho các công ty Hoa Kỳ hoạt động trên lãnh thổ Trung Quốc như đã từng làm trong quá khứ dưới hình thức chống độc quyền hoặc các cuộc điều tra bất lợi khác. Với những tình tiết phức tạp kể trên, chính phủ của ông Trump sẽ phải nhượng bộ một số thỏa thuận có lợi cho Trung Quốc để chính sách thương mại của mình có thể hoạt động được.

Ông Jim Nolt, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học New York cũng bày tỏ lo ngại rằng, ngay cả khi chính quyền của ông Trump có thể vượt qua các rào cản để thi hành các chính sách cứng rắn của mình, Bắc Kinh cũng có trong tay không ít các biện pháp để trả đũa, khiến kinh tế Mỹ phải chịu nhiều tổn thất. Ông nói: “Trung Quốc có thể tiến hành các hành động mang tính chiến lược nhằm chống lại các công ty xuất cảng của Hoa Kỳ có trụ sở đặt tại các bang hoặc hạt bầu cử chủ chốt của Đảng Cộng hòa”.

 

Hoa Kỳ -Trung Quốc sẽ ra sao?

Một tháng sau khi đắc cử, Trump nhanh chóng bắn tín hiệu đến Trung Quốc qua việc điện đàm với TT Trung Hoa Dân Quốc Thái Anh Văn. Không bao lâu sau lại tuyên bố không thừa nhận chính sách “Một Trung Quốc” (One China Policy). Bắc Kinh lập tức trả đũa bằng cách thu giữ tàu lặn của Mỹ khi tàu này hoạt động ở vùng biển quốc tế. Đối với việc này, Trump chỉ trích Trung Quốc “đánh cắp” và tuyên bố “cứ giữ lấy”. Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh phức tạp hơn những sự kiện đơn lẻ này.

Đội ngũ của Trump đang nắm nhiều công cụ trong tay để “lên án” Trung Quốc thao túng tiền tệ. Đe dọa chiến tranh thương mại, ủng hộ Đài Loan, hoặc tăng cường tuần tra hàng hải xung quanh các căn cứ quân sự Trung Quốc xây trái phép trên Biển Đông.

Tuy nhiên, cũng có một số người cho rằng, một số vị tổng thống Hoa Kỳ trước ông Trump như Bill Clinton, George W Bush, Barak Obama khi ra tranh cử cũng vô cùng cứng rắn với Trung Quốc, nhưng một thời gian sau thái độ đối với Trung Quốc hòa hoãn hơn, xây dựng quan hệ thân thiện với Trung Quốc bất chấp những hành động ngày càng táo bạo của nước này. Không hiểu ông Trump có kiên trì thực hiện những điều ông đã nói khi ra tranh cử hay sau khi vừa đắc cử. Trong khi đó, ông là một doanh nhân có nhiều lợi ích do đã đầu tư nhiều vào Trung Quốc, liệu có thể tách “doanh nhân Trump” ra khỏi “tổng thống Trump” về các xung đột lợi ích khi ông trở thành tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ để có thể thẳng tay trừng phạt Trung Quốc hay không?

 

Xung đột lợi ích giữa

“doanh nhân Trump” & “tổng thống Trump”

Ngày 19/11, sau khi Trump đắc cử, tờ báo phát hảnh mỗi ngày Newsday từng bình luận: “Tổng thống đắc cử Donald Trump khó giải quyết các xung đột lợi ích đã và sẽ xuất hiện trong thời gian sắp tới. Cử tri Mỹ đã bầu một người ngoại đạo chính trị và một doanh nhân làm Tổng thống dẫn đến nhiều vấn đề nghiêm trọng đáng lo ngại. Ông Trump sẽ giải quyết các xung đột lợi ích có thể xảy ra giữa việc kinh doanh gia đình và việc điều hành đất nước thế nào đây?” …

Những nguy cơ xung đột lợi ích sẽ còn lớn hơn bởi bất kỳ chính sách nào của ông Trump về nhà cửa, quy định tài chính hay chính sách thuế như nới lỏng quy định ngành ngân hàng hoặc hạ thuế thu nhập doanh nghiệp, đều ảnh hưởng đến kinh doanh của ông.

Vẫn còn nhiều chuyện nhập nhằng khác. Ví dụ như chuyện ông Trump thuê đất của chính phủ để mở khách sạn ở Hoa Thịnh Đốn, và chuyện một khách sạn khác của ông ở Las Vegas đang dính vào một vụ kiện với Ủy ban Quan hệ Lao động Quốc gia (National Labor Relations Board – NLRB) ông sắp được bầu làm thành viên của ủy ban này!

Những sự việc trên cho thấy những vấn đề nghiêm trọng hơn có thể xảy ra. TT Trump và gia đình ông cần phải đi đầu trong việc tách bạch giữa chuyện làm ăn và chính trị, dù trực tiếp hay gián tiếp, nhưng đến giờ họ vẫn chưa làm thế.

Tờ Newsday kết luận: Gần như không có giải pháp dễ dàng nào để tách “doanh nhân Trump” ra khỏi “tổng thống Trump”. Trao tài sản và quyền kinh doanh cho con cái vẫn không giải quyết được vấn đề, chỉ có cách là bán toàn bộ cổ phần mới có thể giúp “tổng thống Trump” tách ra khỏi “doanh nhân Trump” …

Những điều tờ Newsday bình luận về “doanh nhân Trump” và “tổng thống Trump” ở trên khiến nhiều người đặt câu hỏi “Như vậy cuộc chiến thương mại giữa TT Trump và Trung Quốc sẽ ra sao?”. Người viết cho rằng, thời gian sẽ cho chúng ta biết câu trả lời.

 Lý Anh

 

Tin tức khác...